{"id":39810,"date":"2021-10-07T07:00:00","date_gmt":"2021-10-07T03:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=39810"},"modified":"2021-10-07T11:16:08","modified_gmt":"2021-10-07T07:16:08","slug":"nizami-c%c9%99f%c9%99rov-%c9%99d%c9%99biyyatsunasin-dunya-meredianlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=39810","title":{"rendered":"Nizami C\u018fF\u018fROV.&#8221;\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas\u0131n d\u00fcnya meredianlar\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/news\/2021\/10\/photo_7915.jpg?v=MDAwMC0wMC0wMCAwMDowMDowMA==\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u018fsg\u0259r Zeynalov-70<\/p>\n\n\n\n<p>Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor \u018fsg\u0259r Zeynalov art\u0131q ne\u00e7\u0259 on ill\u0259rin m\u0259hsuldar ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq etmi\u015fdir ki, o, h\u0259mkarlar\u0131n\u0131n \u00e7oxu \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi say\u0131la bil\u0259c\u0259k m\u0259hdud bir sah\u0259nin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 deyil. V\u0259 onun n\u0259\u015fr edilmi\u015f kitablar\u0131n\u0131n adlar\u0131 da bunu g\u00f6st\u0259rir: &#8220;Frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015e\u0259rq&#8221; (1996), &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; (1999), &#8220;\u015e\u0259rq Volter yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda&#8221; (2001), &#8220;Az\u0259rbaycan bayat\u0131lar\u0131 Qafqaz regionunda&#8221; (2001), &#8220;Viktor H\u00fcqo&#8221; (2001), &#8220;Altaydan-Altaya&#8221; (2002), &#8220;\u0130ll\u0259rin yol yolda\u015f\u0131&#8221; (2004), &#8220;Hara gedir bu qatar?&#8221; (2006), &#8220;Orda, bir yurd var, uzaqda&#8221; (2006), &#8220;Frans\u0131z dili&#8221; (Ali m\u0259kt\u0259b \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rslik, 2010, \u015f\u0259rikli), &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; (Bak\u0131, 2011, ingilis dilind\u0259), &#8220;\u0130r\u0259van m\u0259kt\u0259bl\u0259ri&#8221; (2012), &#8220;Viktor H\u00fcqo v\u0259 Lui Araqon \u015feirl\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259si&#8221; (2012), &#8220;H\u00fcqo&#8221; (Bak\u0131, 2014), &#8220;\u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131&#8230; ger\u00e7\u0259kliyin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131&#8221; (2016) v\u0259 s. Adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyimiz bu \u0259s\u0259rl\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alimin yaln\u0131z respublikam\u0131zda n\u0259\u015fr olunmu\u015f kitablar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Zeynalovun &#8220;Frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015e\u0259rq&#8221; kitab\u0131na verdiyi r\u0259yd\u0259 d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli frans\u0131z \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas\u0131, Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fc \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Komit\u0259nin Prezidenti (Fransa-Paris) Jan Lui Bakke Qrammon vaxtil\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131: &#8220;M\u0259n b\u00f6y\u00fck maraqla c\u0259nab \u018fsg\u0259r Zeynalovun Bak\u0131da az\u0259ri t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 1996-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f &#8220;Frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015e\u0259rq&#8221; \u0259s\u0259rini oxudum. Laz\u0131mi \u015f\u0259raitin olmamas\u0131na baxmayaraq, he\u00e7 vaxt Fransada olmayan frans\u0131zdilli bir m\u00fc\u0259llif bel\u0259 d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259ri \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259 bilmi\u015fdir. 26 sentyabr, 1997-ci il&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/%D0%B0%D0%B7.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Fransan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu orqanlar\u0131ndan olan &#8220;LEst Republicain&#8221; q\u0259zetinin 2007-ci il 11 avqust tarixli n\u00f6mr\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunmu\u015fdur. &#8220;H\u00fcqonun az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisi T\u0259tbiqi Dil\u00e7ilik M\u0259rk\u0259zind\u0259&#8221; adlanan m\u0259qal\u0259, \u0259slind\u0259, \u018f.Zeynalovdan Fransada g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fcsahib\u0259 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qal\u0259nin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda m\u00fc\u0259llif Daniel Bord\u00fcr izahat xarakterli bir c\u00fcml\u0259 vermi\u015fdi: &#8220;Bak\u0131da XVII, XVIII v\u0259 XIX \u0259srl\u0259r frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 t\u0259dris ed\u0259n \u018fsg\u0259r Zeynalov bir ayl\u0131q B\u00f6zansondad\u0131r&#8221;. M\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, \u018f.Zeynalov doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Volter yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259sirind\u0259n m\u00fcdafi\u0259 ets\u0259 d\u0259, onun sevimli yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 dahi H\u00fcqodur&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim haqq\u0131nda deyilir: &#8220;H\u00fcqo haqq\u0131nda kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifi onun poeziyas\u0131n\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f, &#8220;S\u0259fill\u0259r&#8221;in Az\u0259rbaycan versiyas\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcn\u00fc yazm\u0131\u015fd\u0131r. 15-\u0259 q\u0259d\u0259r kitab\u0131n, 250 m\u0259qal\u0259nin (indi 40-a q\u0259d\u0259r kitab\u0131n, 400-d\u0259n art\u0131q m\u0259qal\u0259nin &#8211; N.C.) m\u00fc\u0259llifi olan professor Zeynalov \u00f6z \u00f6lk\u0259sinin Yaz\u0131\u00e7\u0131lar v\u0259 Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Onun frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131lar\u0131 Moskvada v\u0259 \u0130randa n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. O, Aleksandr D\u00fcma, Balzak, Jorj Sand, Qustav Flober, Gi de Mopassan yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t edir, Ferney k\u0259ndind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Volterl\u0259 ba\u011fl\u0131 yumorlar dan\u0131\u015f\u0131r, ancaq h\u0259mi\u015f\u0259 H\u00fcqonun \u00fcz\u0259rin\u0259 qay\u0131d\u0131r, &#8220;M\u0259n Bayronun, H\u00f6tenin, \u015eekspirin, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d\u0259m, ancaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyada yaln\u0131z bir H\u00fcqo var&#8221; deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>2014-c\u00fc il iyulun 24-d\u0259 yen\u0259 d\u0259 &#8220;LEst Republicain&#8221; q\u0259zetind\u0259 \u018f.Zeynalov haqq\u0131nda &#8220;Qoca H\u00fcqo, b\u0259\u015f\u0259ri H\u00fcqo&#8221; adl\u0131 yaz\u0131 d\u0259rc olunmu\u015fdur. Professor \u00c7\u0259m\u0259n Babaxanova hadis\u0259nin \u015fahidi kimi &#8220;Az\u0259rbaycan alimi Fransa elmi v\u0259 \u0259d\u0259bi-ictimai fikrind\u0259&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r ki, \u018fsg\u0259r m\u00fc\u0259llimd\u0259n, b\u0259lk\u0259 d\u0259, 40 d\u0259qiq\u0259d\u0259n art\u0131q m\u00fcsahib\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcls\u0259 d\u0259, ancaq ki\u00e7ik bir yaz\u0131 verilmi\u015fdir. S\u0259b\u0259bi is\u0259 erm\u0259ni lobbisinin canf\u0259\u015fanl\u0131\u011f\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim haqq\u0131nda 2013-c\u00fc il oktyabr\u0131n 6-da Parisd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Viktor H\u00fcqonun Dostlar\u0131 C\u0259miyy\u0259tinin m\u0259cmu\u0259sind\u0259 geni\u015f bir yaz\u0131 t\u0259qdim olunmu\u015fdur. Yaz\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli h\u00fcqo\u015f\u00fcnas alim, eyni zamanda h\u0259min c\u0259miyy\u0259tin prezidenti Arno Lasterdir. O, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim haqq\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131: &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n Universitet m\u00fc\u0259llimi \u018fsg\u0259r Zeynalov biziml\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t yartm\u0131\u015fd\u0131r. Filologiya elml\u0259ri doktoru (doktorlu\u011fu Volter yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259dir), Az\u0259rbaycan\u0131n Yaz\u0131\u00e7\u0131lar v\u0259 Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc bir s\u0131ra kitab v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir. Onlar\u0131n bir \u00e7oxu H\u00fcqoya h\u0259sr olunmu\u015fdur&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>2011-ci ild\u0259 \u018f.Zeynalovun Sankt-Peterburq \u015f\u0259h\u0259rinin &#8220;Branko&#8221; n\u0259\u015friyyat\u0131nda &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; kitab\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fc. X\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131m g\u0259lir ki, &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; kitab\u0131n\u0131n Sankt-Peterburq n\u0259\u015frin\u0259 d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli rus alimi Boris Anatolyevi\u00e7 Starkovun tutarl\u0131, son d\u0259r\u0259c\u0259 c\u0259sar\u0259tli \u00f6n s\u00f6z\u00fc \u0259s\u0259rin d\u0259y\u0259r v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini \u0259sasl\u0131 sur\u0259td\u0259 t\u0259sdiq edir.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>B.R.Starkov \u00f6n s\u00f6zd\u0259 yaz\u0131r: &#8220;\u0130lk bax\u0131\u015fdan m\u00fcasir rus oxucusu he\u00e7 d\u0259 el\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259sin ki, kitab Erm\u0259nistan\u0131n tarixind\u0259n b\u0259hs edir. O, \u0130r\u0259van v\u0259 tarixinin m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tini t\u0259\u015fkil etmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u0259sr olunmu\u015fdur. Bundan ba\u015fqa, m\u00fc\u0259llif praktiki olaraq kitab\u0131n h\u0259r s\u0259hif\u0259sind\u0259 qeyd edir ki, \u0130r\u0259van q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u015f\u0259h\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>O \u00f6z fikirl\u0259rini \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan Sovet Ensiklopediyas\u0131n\u0131n 3-c\u00fc cildinin 571-ci s\u0259hif\u0259sind\u0259n sitat g\u0259tirir ki, burada XIV \u0259srin sonlar\u0131ndan XIX \u0259srin sonlar\u0131na, h\u0259tta 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0130r\u0259van\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u015f\u0259h\u0259ri oldu\u011fu yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n 15 illik z\u0259hm\u0259tinin b\u0259hr\u0259si olan bu kitabla o, \u0130r\u0259vanda yeti\u015fmi\u015f 180-200 illik ziyal\u0131 n\u0259sill\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131 &#8211; \u0130r\u0259vanil\u0259r, Qaz\u0131yevl\u0259r, Mu\u011fanlinskil\u0259r, Mirbabayevl\u0259r, Top\u00e7uba\u015fovlar, Erivanskil\u0259r v\u0259 b.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259kc\u0259 XX \u0259srd\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259r Az\u0259rbaycan elmin\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 akademikl\u0259r Mustafa b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov, Heyd\u0259r H\u00fcseynov, \u018fhm\u0259d R\u0259c\u0259bli, Faiq Ba\u011f\u0131rzad\u0259, H\u00fcseyn H\u0259s\u0259nov, ictimai xadiml\u0259r \u018fziz \u018fliyev, H\u0259s\u0259n Seyidov, Ba\u011f\u0131r Seyidzad\u0259, b\u0259st\u0259kar S\u0259id R\u00fcst\u0259mov, kinorejissor H\u00fcseyn Seyidzad\u0259, r\u0259ssam Kamil \u018fliyev, \u015fair \u018fhm\u0259d C\u0259mil, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar C\u0259f\u0259r X\u0259ndan, Mir\u0259li Seyidovu b\u0259x\u015f etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 \u018f.Zeynalov &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; kitab\u0131n\u0131 Moskvada n\u0259\u015fr etdirm\u0259y\u0259 nail oldu. \u00d6n s\u00f6z\u00fcn m\u00fc\u0259llifi Rusiya \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor R.\u0130vanov kitabda t\u0259qdim olunan m\u0259scidl\u0259rin, m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin, ba\u011flar\u0131n adlar\u0131n\u0131 sadalayaraq bel\u0259 bir ritorik sualla m\u00fcraci\u0259t edir: &#8220;\u015e\u0259rh\u0259 ehtiyac varm\u0131 ki, bura az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u015f\u0259h\u0259ridir?&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Zeynalov kitab\u0131n Moskva n\u0259\u015frin\u0259 geni\u015f \u00f6n s\u00f6z yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259mkar\u0131na minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdikd\u0259 R.\u0130vanov cavab m\u0259ktubunda ona yazm\u0131\u015fd\u0131r: &#8220;\u018fziz \u018fsg\u0259r! Siz t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrs\u00fcz m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m kitab yazm\u0131s\u0131n\u0131z. \u00c7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli kitab\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 sa\u011f olun!&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim bir ne\u00e7\u0259 il sonra &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; \u0259s\u0259rini AB\u015e-da ingilis dilind\u0259 n\u0259\u015fr etdirm\u0259kl\u0259 (2016) n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r oldu\u011funu, d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 torpa\u011fa n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bir daha t\u0259sdiq etdi. B.Starkov v\u0259 R.\u0130vanovun \u00f6n s\u00f6zl\u0259ril\u0259 n\u0259\u015fr olunan bu sanball\u0131 \u0259s\u0259r d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni lobbisinin d\u00fcnyada t\u00fc\u011fyan el\u0259diyi bir vaxtda &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; kimi milli t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015flikl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kitab\u0131 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr etdirm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyildi. Ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 bu i\u015fi c\u0259sar\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Professor \u018f.Zeynalovun &#8220;H\u00fcqo &#8211; frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n milyarderi&#8221; monoqrafiyas\u0131 \u00f6nc\u0259 Fransada frans\u0131z dilind\u0259 (2015), sonra is\u0259 Almaniyada ingilis dilind\u0259 (2016) n\u0259\u015fr olundu. &#8220;H\u00fcqo&#8221; monoqrafiyas\u0131 AB\u015e-da (2016), &#8220;H\u00fcqonun \u015e\u0259rq bax\u0131\u015f\u0131&#8221; monoqrafiyas\u0131 Londonda (2016), &#8220;Volter v\u0259 H\u00fcqonun \u015e\u0259rq bax\u0131\u015f\u0131&#8221; (2016) Kanadada , &#8220;\u015e\u0259rq Volter yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda&#8221; (2017) irih\u0259cmli monoqrafiyas\u0131 is\u0259 Hindistanda, \u0130sve\u00e7d\u0259 (2018) ingilis dilind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Xat\u0131rlatmaq ist\u0259rdik ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda Volter v\u0259 H\u00fcqo haqq\u0131ndak\u0131 ilk monoqrafiyalar bu m\u0259hsuldar alimin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Zeynalov Londonda n\u0259\u015fr etdirdiyi monoqrafiyada frans\u0131z qaynaqlar\u0131 \u0259sas\u0131nda s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r ki, H\u00fcqo islam dinini q\u0259bul etmi\u015fdir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 frans\u0131z qayna\u011f\u0131ndan \u0259ld\u0259 etdiyi bir fakt\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 bel\u0259 t\u0259qdim edir: &#8220;\u015eairl\u0259rin \u0259n parla\u011f\u0131&#8221; H\u00fcqo m\u00fcs\u0259lman idi&#8230; He\u00e7 k\u0259s bilmirdi ki, m\u0259\u015fhur H\u00fcqo m\u00fcs\u0259lman idi&#8230; H\u00fcqo inam (cihad) yolunu t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k bildirmi\u015fdir ki, &#8220;Allah t\u0259kdir, onun he\u00e7 bir \u015f\u0259riki yoxdur. M\u0259h\u0259mm\u0259d onun el\u00e7isidir. 1881-ci il sentyabr ay\u0131n\u0131n 6-da onun (\u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Tanr\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur &#8211; \u018f.Z.) g\u00f6nd\u0259rdiyi el\u00e7i \u015eeyx \u0130brahim d\u00f6 Telemcen \u018flc\u0259zairli Parisd\u0259 onun ota\u011f\u0131nda (H\u00fcqonun ota\u011f\u0131nda) olmu\u015f v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 frans\u0131z \u0259dibi \u018fbu B\u0259kr H\u00fcqo ad\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdir. \u015eeyx \u0130brahim Paris\u0259, H\u00fcqonun yan\u0131na g\u0259l\u0259rk\u0259n ona bir canamaz (sayyada &#8211; \u018f.Z.) g\u0259tirmi\u015fdi. O, bir m\u00fcs\u0259lman kimi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif g\u00f6st\u0259rir ki, H\u00fcqo M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r haqq\u0131nda 156 misradan ibar\u0259t &#8220;Hicrinin 9 ili&#8221; poemas\u0131n\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 islam dini il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;M\u0259h\u0259mm\u0259d&#8221; v\u0259 &#8220;Sidr&#8221; a\u011fac\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rini yazm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 d\u0259 olsa, 1902-ci ild\u0259 \u015fairin anadan olmas\u0131n\u0131n 100 illiyi tamam olark\u0259n yuxar\u0131 dair\u0259l\u0259r bu \u0259s\u0259rl\u0259rin bir \u0259sr \u00e7ap olunmamas\u0131 bar\u0259sind\u0259 \u0259mr vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alimin \u0259s\u0259rind\u0259n b\u0259lli olur ki, H\u00fcqonun v\u0259fat\u0131n\u0131n ert\u0259si g\u00fcn\u00fc &#8211; 1885-ci il may ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 frans\u0131z katolik partiyas\u0131n\u0131n orqan\u0131 olan &#8220;Xa\u00e7&#8221; q\u0259zeti yazm\u0131\u015fd\u0131: &#8220;Otuz ild\u0259n b\u0259ridir ki, o d\u0259lidir&#8221;&#8230; M\u00fc\u0259llifin fikrinc\u0259, otuz il \u0259vv\u0259l, t\u0259xmin\u0259n &#8220;Hicrinin doqquz ili&#8221; poemas\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 vaxta d\u00fc\u015f\u00fcr. V\u0259 o da m\u0259lum olur ki, H\u00fcqo \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son vaxtlar\u0131nda bir g\u00fcnd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 &#8220;Qurani-K\u0259rim&#8221;in &#8220;\u018fl-Fatih\u0259&#8221; sur\u0259sind\u0259n &#8220;\u0130hdinas &#8211; sirat\u0259l-m\u00fcst\u0259qim &#8211; Tanr\u0131, biz\u0259 do\u011fru yol g\u00f6st\u0259r&#8221; k\u0259lam\u0131n\u0131 deyib a\u011flay\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Zeynalov &#8220;H\u00fcqo islam dinini q\u0259bul etmi\u015fdirmi?&#8221; yaz\u0131s\u0131n\u0131 Londonda n\u0259\u015fr olunan &#8220;H\u00fcqonun \u015e\u0259rq bax\u0131\u015f\u0131&#8221;, Kanadan\u0131n Viktoriya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00e7ap edilmi\u015f &#8220;Volter v\u0259 H\u00fcqonun \u015e\u0259rq bax\u0131\u015f\u0131&#8221; v\u0259 \u0130sve\u00e7in Malm\u00f6 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f &#8220;Volter v\u0259 H\u00fcqonun \u015e\u0259rq d\u00fcnyas\u0131&#8221; (2018) kitablar\u0131nda oxuculara t\u0259qdim etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259 maraql\u0131d\u0131r ki, Bosniya-Hersoqovinal\u0131 alim, akademik Enes Kari\u00e7 2017-ci il iyulun 1-d\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyi &#8220;Viktor H\u00fcqo M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r haqq\u0131nda&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan aliminin Londonda n\u0259\u015fr olunmu\u015f &#8220;H\u00fcqonun \u015e\u0259rq bax\u0131\u015f\u0131&#8221; kitab\u0131ndak\u0131 &#8220;H\u00fcqo \u0130slam dinini q\u0259bul etmi\u015fdirmi?&#8221; yaz\u0131s\u0131na istinad etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Zeynalovun beyn\u0259lxalq konfrans, qurultay v\u0259 t\u0259dbirl\u0259rd\u0259ki i\u015ftirak v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayr\u0131ca qeyd etm\u0259k laz\u0131m g\u0259lir. Onun Rusiyada, \u0130randa, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 v\u0259 Serbiyada ondan art\u0131q m\u0259qal\u0259si i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Professor \u018fsg\u0259r Zeynalov bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda ke\u00e7\u0259n m\u0259nal\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn yetmi\u015f illiyini qeyd edir. V\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu ara\u015fd\u0131rmalar d\u00fcnya meridianlar\u0131nda Az\u0259rbaycan elmin\u0259 n\u00fcfuz, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sin\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u0259tirir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fsg\u0259r Zeynalov-70 Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor \u018fsg\u0259r Zeynalov art\u0131q ne\u00e7\u0259 on ill\u0259rin m\u0259hsuldar ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq etmi\u015fdir ki, o, h\u0259mkarlar\u0131n\u0131n \u00e7oxu \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi say\u0131la bil\u0259c\u0259k m\u0259hdud bir sah\u0259nin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 deyil. V\u0259 onun n\u0259\u015fr edilmi\u015f kitablar\u0131n\u0131n adlar\u0131 da bunu g\u00f6st\u0259rir: &#8220;Frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015e\u0259rq&#8221; (1996), &#8220;\u0130r\u0259van ziyal\u0131lar\u0131&#8221; (1999), &#8220;\u015e\u0259rq Volter yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda&#8221; (2001), &#8220;Az\u0259rbaycan bayat\u0131lar\u0131 Qafqaz regionunda&#8221; (2001), [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-39810","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39810","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39812,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39810\/revisions\/39812"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}