{"id":41117,"date":"2022-06-20T08:00:00","date_gmt":"2022-06-20T04:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=41117"},"modified":"2022-06-20T18:30:49","modified_gmt":"2022-06-20T14:30:49","slug":"gulnar-s%c9%99ma-d%c9%99yan%c9%99t-osmanlinin-lirikasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=41117","title":{"rendered":"G\u00fclnar S\u018fMA.&#8221;D\u0259yan\u0259t Osmanl\u0131n\u0131n lirikas\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1655302335_1655205079_279886973_5073433926067748_5101132451276061041_n.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1655302335_1655205079_279886973_5073433926067748_5101132451276061041_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41121\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u0259yan\u0259t Osmanl\u0131n\u0131n lirikas\u0131n\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u00fcmumi meyarlar\u0131 il\u0259 t\u0259hlil etm\u0259k \u00e7\u0259tin olsa da, \u015fairin \u015feirl\u0259rini formal olaraq m\u00f6vzu \u0259hat\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 sisteml\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bel\u0259 ki, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, turan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si onun poeziyas\u0131nda \u0259sas motivl\u0259rd\u0259n biridir:&nbsp;<ins><ins><a href=\"https:\/\/smartbee.az\/az\/faq_Advetisers\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><a href=\"https:\/\/smartbee.az\/az\/faq_Publishers\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><a href=\"https:\/\/code.ainsyndication.com\/v2\/click.php?k=eNp1Uk1vnDAQ_SvIp0Rq-LABg_dEm7SRkr3sVq3UCzJ42HUXMDImbbbqf69hTbSK1NOM5s28efPBGU7Zn5FRhsZWmVIKtJEsTeJsM7KEIS5cXCjLwojaGGZIDsg6kUWjLPNxQnyMZxvP4YyhFwm_eNUC2lQstKGUIaE6LvulzBJ0SoDmRmmfn-dYzNDADzC7xMJHY4aRBcF1WqCBiyDBSZ5nc57VO4CuoTcLKUPhYkOGajX1Rr8ushe5xY-17wrVlvi_YM87WLmKM-iKy5_8XCLdttFwkKp_S7LKP_KTnN3cUkjz-g6aHCRkB_1oSx3UT227dn7D3KrdzhqlO27e5Vv3yMfjuqo0DTHNMMkpr3MglDY5TWkjQBBcIlKeu-7l2HFtKliE2bmuDvV4xdaEJEsoFXVVNSRNqiiKSVWndQ0kbmpB0OVcJ9TohOLYDQcvsgYXXFy-ZF7V_mH37WFXFvf3u2VSKz1PfBxRP0pjP6LEiZtG0GXL-4Oj5-e7y1XovO6mnHR7JXs-y1JhH8YdH9tmW3WWbcuDxA-9m2fZT783XtELraTwXCK88fbbu4JEyedbrxiGFr5D9SRNkBDqk9S7eXr8un3-4LXyBN4XqE_q1vt01KqDIM_90I-zOPYp8baqki14e95wLV0xuhxLjmWlzHo9OwW8OHnZ_Fqd7Wns9v_-A-wqBN4,\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u018ftrafl\u0131<\/a><\/ins><\/ins>T\u00fcrk olmaq \u00e7ox \u00e7\u0259kilm\u0259z bir d\u0259rddiTanr\u0131 d\u0259rdi t\u00fcrk\u0259 g\u00f6r\u0259 yaratm\u0131\u015f.&nbsp;V\u0259 \u015fah tac\u0131ndan \u015f\u0259r\u0259flidiT\u00fcrk ad\u0131n\u0131 savunmaq&#8230;&nbsp;Bu misralar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259 q\u00fcvv\u0259t olaraq \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u201cT\u00fcrkd\u0259n qorxurlar \u00e7\u00fcnki z\u0259f\u0259r al\u0131n yaz\u0131s\u0131d\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin\u201d. \u015eair bu h\u00f6km\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 arxay\u0131nd\u0131r. Y\u0259ni t\u00fcrk\u00fcn z\u0259f\u0259r \u00e7almas\u0131 sad\u0259c\u0259 al\u0131n yaz\u0131s\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 h\u0259yata ke\u00e7mir, ortada min ill\u0259rin faktlar\u0131, s\u00fcbutlar\u0131 vard\u0131r. Ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri bil\u0259n \u015fair \u00f6z\u00fcn\u0259 inamda daha q\u0259tiyy\u0259tli olur: \u201c\u00c7ar\u0259sizliyin ba\u015f\u0131 \u00fcst\u0259 qosqoca t\u00fcrk bayra\u011f\u0131, sur\u0259tini g\u00f6r\u00fcnc\u0259 adam\u0131n s\u00f6z\u00fc dilind\u0259, dili a\u011fz\u0131nda titr\u0259r al-quma\u015f kimi\u201d. Bu misralara sondan \u00f6n\u0259 do\u011fru \u015f\u0259rh verm\u0259k daha m\u0259qbul olar. \u201cAl-quma\u015f kimi\u201d t\u0259\u015fbehi \u0259slind\u0259 al, y\u0259ni q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngd\u0259 olan t\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131n quma\u015fdan olmas\u0131na i\u015far\u0259dir. V\u0259 r\u0259ngl\u0259rin paralelliyi: dilin v\u0259 bayra\u011f\u0131n al r\u0259ngd\u0259 olmas\u0131. Eyni zamanda titr\u0259m\u0259k felinin h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi \u00f6z\u00fcn\u0259 ba\u011flamas\u0131 g\u00f6zd\u0259n yay\u0131nm\u0131r. Titr\u0259m\u0259k felind\u0259n \u0259vv\u0259l dil v\u0259 s\u00f6z, sonra is\u0259 al-quma\u015f s\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015fl\u0259dilm\u0259si, bir s\u00f6zl\u0259 iki anlay\u0131\u015f\u0131n aras\u0131nda qurulmu\u015f m\u0259ntiqi ba\u011fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra hadis\u0259nin ba\u015f verm\u0259 an\u0131 yada d\u00fc\u015f\u00fcr. Y\u0259ni dilind\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn, a\u011fz\u0131nda dilinin titr\u0259m\u0259si t\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131n sur\u0259tini g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn zaman ba\u015f ver\u0259r. Misralar\u0131n \u00fcmumi \u0259laq\u0259sind\u0259n bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olur ki, titr\u0259tm\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n ba\u015fqalar\u0131na qar\u015f\u0131 haqs\u0131zl\u0131q etmi\u015f t\u0259r\u0259fdir. Bu haqs\u0131zl\u0131q o q\u0259d\u0259r ir\u0259li yeriyib ki, m\u0259zlumun \u00e7ar\u0259sizliyi il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. \u018fn \u0259sas\u0131 odur ki, \u00e7ar\u0259sizliyin \u00e7ar\u0259si t\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc yetirm\u0259sind\u0259dir. Qosqoca t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 \u00e7ar\u0259sizliy\u0259 yard\u0131m \u0259li uzad\u0131rsa, o zaman bu \u00e7ar\u0259sizliyi yaradanlar\u0131n aqib\u0259ti dili a\u011fz\u0131nda titr\u0259m\u0259kd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 ola bilm\u0259z. B\u0259nz\u0259r fikirl\u0259r\u0259 \u015fairin ba\u015fqa \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259 rast g\u0259lirik:&nbsp;Qiyam\u0259tin d\u00f6\u015f\u00fcnd\u0259n bas\u0131b,Tanr\u0131 da\u011flar\u0131na \u00e7\u0131xan m\u0259l\u0259k s\u0259st\u00fcrk\u00fcn \u0259n qoca n\u0259\u011fm\u0259si,v\u0259t\u0259n haqq\u0131nda azadl\u0131q duas\u0131.\u018fn qanl\u0131 sava\u015f\u0131 t\u00fcrk\u00fcn m\u0259zar da\u015f\u0131ym\u0131\u015f.&nbsp;Bu misralarda sanki t\u00fcrk tarixinin bir \u00fcmumil\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r:&nbsp;&#8211; t\u00fcrk\u00fcn s\u0259sinin Tanr\u0131 da\u011flar\u0131ndan g\u0259lm\u0259si- v\u0259t\u0259n haqq\u0131nda azadl\u0131q duas\u0131n\u0131n t\u00fcrk\u00fcn \u0259n qoca n\u0259\u011fm\u0259si olmas\u0131- t\u00fcrk\u00fcn \u0259n qanl\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131n onun m\u0259zar da\u015f\u0131 olmas\u0131&nbsp;Tanr\u0131 da\u011flar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q t\u00fcrk\u00fcn \u0259n q\u0259dim tarixin\u0259 aiddir. V\u0259t\u0259nin azadl\u0131q n\u0259\u011fm\u0259sini oxuyaraq b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk imperiyalar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 d\u00f6vr\u00fc orta \u0259srl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Sava\u015fa ba\u015flad\u0131sa, m\u0259zar da\u015f\u0131na \u00e7evrilm\u0259yi g\u00f6z\u0259 alaraq v\u0259t\u0259nini xilas etm\u0259si is\u0259 m\u00fcasir t\u00fcrk tarixind\u0259 olmu\u015f hadis\u0259l\u0259rdir. Bel\u0259 ki, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t qurmu\u015f T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 q\u0259sbkar d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad etmi\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri buna misald\u0131r.T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck m\u00f6vzusundan \u0259lav\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n \u0259sas c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 D\u0259yan\u0259t Osmanl\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 obrazlard\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, D\u0259yan\u0259t Osmanl\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 gec\u0259nin \u00f6z al\u0259mi var. \u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan gec\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ke\u00e7ir. Biz gec\u0259ni gah \u015fairin \u00fc\u015f\u00fcd\u00fcy\u00fc g\u00fcn\u00fcn fotosundan, gah da sa\u00e7lar\u0131n\u0131n qoxusu hopmu\u015f s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259rk\u0259n g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u201cK\u00fcl\u0259k is\u0259 b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n ah\u0131d\u0131r\u201d. \u00d6z\u00fc cans\u0131z kimi q\u0259bul olunmu\u015f k\u00fcl\u0259yin canl\u0131lar\u0131n ah\u0131 olaraq obrazla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259krars\u0131zd\u0131r. Yaxud da \u015fairin ittiham etdiyi ba\u015fqa obyektl\u0259r\u0259 baxaq: ar\u0131lar v\u0259 qu\u015flar obrazlar\u0131na:&nbsp;Ar\u0131lar bahar\u0131 da\u015f\u0131d\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rd\u0259n,g\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn havas\u0131n\u0131 qu\u015flar apard\u0131.Ar\u0131larla qu\u015flar adamlardan \u00f6nc\u0259ya\u015fay\u0131b t\u00fck\u0259tdi sevgil\u0259ri.&nbsp;\u00d6nc\u0259 ar\u0131lar\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rd\u0259n bahar\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131, sonra is\u0259 qu\u015flar\u0131n g\u00f6y\u00fcn havas\u0131n\u0131 aparmas\u0131 \u015fikay\u0259t t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. Lakin m\u0259lum olanda ki, onlar\u0131n bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri m\u0259hz sevgid\u0259n imi\u015f o zaman ittiham\u00e7\u0131 m\u00f6vqeyind\u0259n geri \u00e7\u0259kilirs\u0259n. Onlar\u0131n sevgini t\u00fck\u0259tm\u0259kd\u0259 ittiham olunmas\u0131n\u0131n \u0259sl s\u0259b\u0259bini sevgil\u0259rin\u0259 tamamil\u0259 sahib \u00e7\u0131xmalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirs\u0259n. B\u00fct\u00f6v sevgi da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn haqq verirs\u0259n v\u0259 \u0259slind\u0259 adamlar\u0131n<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u0259yan\u0259t Osmanl\u0131n\u0131n lirikas\u0131n\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u00fcmumi meyarlar\u0131 il\u0259 t\u0259hlil etm\u0259k \u00e7\u0259tin olsa da, \u015fairin \u015feirl\u0259rini formal olaraq m\u00f6vzu \u0259hat\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 sisteml\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bel\u0259 ki, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, turan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si onun poeziyas\u0131nda \u0259sas motivl\u0259rd\u0259n biridir:&nbsp;\u018ftrafl\u0131T\u00fcrk olmaq \u00e7ox \u00e7\u0259kilm\u0259z bir d\u0259rddiTanr\u0131 d\u0259rdi t\u00fcrk\u0259 g\u00f6r\u0259 yaratm\u0131\u015f.&nbsp;V\u0259 \u015fah tac\u0131ndan \u015f\u0259r\u0259flidiT\u00fcrk ad\u0131n\u0131 savunmaq&#8230;&nbsp;Bu misralar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259 q\u00fcvv\u0259t olaraq \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u201cT\u00fcrkd\u0259n qorxurlar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-41117","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41117"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41122,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41117\/revisions\/41122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}