{"id":41215,"date":"2022-07-13T08:00:00","date_gmt":"2022-07-13T04:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=41215"},"modified":"2022-07-13T08:05:31","modified_gmt":"2022-07-13T04:05:31","slug":"%c9%99dal%c9%99t-r%c9%99sulova-must%c9%99qilliyimizin-sair-qurbani-130","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=41215","title":{"rendered":"\u018fdal\u0259t R\u018fSULOVA.&#8221;M\u00fcst\u0259qilliyimizin \u015fair qurban\u0131 &#8211; 130&#8243;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/IMG-20220421-WA0000.jpg\" alt=\"\" width=\"705\" height=\"922\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu Axundzad\u0259 1892-ci ild\u0259 may ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 \u015e\u0259mkirin Seyf\u0259li k\u0259ndind\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. Babalar\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olmu\u015fdur. Atas\u0131 molla M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn z\u0259ngin bilikli ziyal\u0131lar\u0131ndan biri kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. O, 1898-ci ild\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir. H\u0259l\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik olan \u018fhm\u0259d zehinli, u\u015faq kimi ham\u0131n\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lk t\u0259hsilini do\u011fma k\u0259ndind\u0259ki mollaxanada alm\u0131\u015f, sonra is\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 ruhani seminariyas\u0131nda oxumu\u015fdur. Onun m\u00fc\u0259lliml\u0259ri aras\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131ndan \u015fair-dramaturq H\u00fcseyn Cavid, jurnalist t\u0259nqid\u00e7i Abdulla \u015eur, \u015eeyx\u00fclislam Pi\u015fnamazzad\u0259nin olmas\u0131 h\u0259min m\u0259kt\u0259bin n\u00fcfuzu v\u0259 s\u0259viyy\u0259si haqq\u0131nda d\u0259rin t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r. Q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 h\u0259l\u0259 seminarist ik\u0259n ba\u015flayan \u018fhm\u0259d ilk \u015feirl\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin r\u0259\u011fb\u0259tini qazana bilmi\u015fdir. Abdulla Tofiq (\u015eur) vaxt\u0131il\u0259 dostu Abdulla \u015eaiq\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259ktubunda \u018f.Cavad\u0131n bir g\u0259nc \u015fair kimi onda b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r oyatd\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hs etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1912-ci ild\u0259 \u018fhm\u0259d Cavad seminariyan\u0131 bitir\u0259r\u0259k m\u00fc\u0259llimlik \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259si alm\u0131\u015fd\u0131r. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 \u015fair rus imperializmin\u0259 v\u0259 onun havadarl\u0131q etdiyi erm\u0259ni da\u015fnaqlar\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00fcrk vilay\u0259tl\u0259rind\u0259ki m\u00fcbariz\u0259d\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak etmi\u015fdir. Xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri kimi \u018frzurum, Qars v\u0259 Batumda geni\u015f f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. \u018f.Cavad m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259n \u00e7ox z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f Batumda k\u00fc\u00e7\u0259-k\u00fc\u00e7\u0259 g\u0259zib siyah\u0131lar t\u0259rtib etmi\u015f, yoxsullar\u0131, \u0259lill\u0259ri qeyd\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. O, t\u0259msil etdiyi c\u0259miyy\u0259tin imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qa\u00e7q\u0131nlara, davada h\u0259lak olmu\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259rin ail\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259r c\u00fcr maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi k\u00f6m\u0259klik etmi\u015fdir. &nbsp;Bu m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u015f\u0259raitd\u0259 xeyriyy\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259n imkan d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 m\u0259qal\u0259 v\u0259 \u015feirl\u0259r yazaraq orduya \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259n\u0259vi k\u00f6m\u0259yi etmi\u015f, h\u0259m d\u0259 \u00f6z xalq\u0131n\u0131 oyatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Batumda olark\u0259n (1916-c\u0131 ild\u0259) \u018f.Cavad g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u015e\u00fckriyy\u0259 xan\u0131ma rast g\u0259lmi\u015f, bir q\u0259d\u0259r sonra onunla ail\u0259 qurmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1917-ci ild\u0259 Rusiyada b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 ictimai-siyasi hadis\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259y\u0259n Oktyabr \u00e7evrili\u015fi ba\u015f verir. \u0130mperiyada amans\u0131z&nbsp; z\u00fclm\u0259 m\u0259ruz qalan xalqlara \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259k h\u00fcququ verirdi. Bir \u00e7ox xalqlar kimi Az\u0259rbaycan\u0131n da v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u00f6vladlar\u0131 yaranm\u0131\u015f f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Tiflisd\u0259 toplan\u0131b maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259rhumiyy\u0259tl\u0259r hesab\u0131na olsa da, &nbsp;1918-ci ilin 28 May\u0131nda &nbsp;Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan edirl\u0259r. Yaranm\u0131\u015f C\u00fcmhuriyy\u0259tin ilk paytaxt\u0131 G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri elan olunur. Lakin az sonra C\u00fcmhuriyy\u0259t Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.&nbsp; Qabaqc\u0131l, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, ziyal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n yeni m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131r.&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, azadl\u0131q, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ideyalar\u0131n\u0131n v\u00fcs\u0259tini \u0259ks etdirmi\u015fdir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259n biri Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin himni kimi m\u0259h\u015furla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan! Az\u0259rbaycan!<br>Ey q\u0259hr\u0259man \u00f6vlad\u0131n \u015fanl\u0131 V\u0259t\u0259ni!<br>S\u0259nd\u0259n \u00f6tr\u00fc can verm\u0259y\u0259 c\u00fcml\u0259 haz\u0131r\u0131z!<br>S\u0259nd\u0259n \u00f6tr\u00fc qan t\u00f6km\u0259y\u0259 c\u00fcml\u0259 qadiriz!<br>\u00dc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131nla m\u0259sud ya\u015fa!<br><br>Minl\u0259rl\u0259 can qurban oldu!<br>Sin\u0259n h\u0259rb\u0259 meydan oldu!<br>H\u00fcququndan ke\u00e7\u0259n \u0259sg\u0259r,<br>H\u0259r\u0259 bir q\u0259hr\u0259man oldu!<br><br>S\u0259n olasan g\u00fcl\u00fcstan,<br>S\u0259n\u0259 h\u0259r an can qurban!<br>S\u0259n\u0259 min bir m\u0259h\u0259bb\u0259t,<br>Sin\u0259md\u0259 tutmu\u015f m\u0259kan!<br><br>Namusunu hifz etm\u0259y\u0259,<br>Bayra\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259,<br>C\u00fcml\u0259 g\u0259ncl\u0259r m\u00fc\u015ftaqd\u0131r!<br>\u015eanl\u0131 V\u0259t\u0259n! \u015eanl\u0131 V\u0259t\u0259n!<br>Az\u0259rbaycan! Az\u0259rbaycan!<br>Az\u0259rbaycan! Az\u0259rbaycan!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1920-ci ilin aprel ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda t\u0259rkibi \u0259sas\u0259n rus bol\u015fevikl\u0259rind\u0259n v\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaqlar\u0131ndan ibar\u0259t olan&nbsp; XI Q\u0131z\u0131l Ordu Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 yeridildi, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 son qoyuldu. C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra \u018f.Cavad t\u0259yinatla Qusar rayonuna&nbsp; m\u00fc\u0259llim g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f, ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qusar\u0131n&nbsp; Xulud k\u0259ndin\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k burada \u0259vv\u0259l m\u00fc\u0259llim, az sonra is\u0259 h\u0259min m\u0259kt\u0259bin direktoru kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1922-ci ild\u0259 \u018f.Cavad Ali Pedaqoji \u0130nstituta daxil olur. Bir il sonra o g\u00f6rk\u0259mli azadl\u0131q m\u00fccahidi M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin silahda\u015flar\u0131ndan Mirz\u0259bala M\u0259mm\u0259dzad\u0259nin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 getm\u0259sini t\u0259\u015fkil etm\u0259kd\u0259 ittiham edil\u0259r\u0259k h\u0259bs edilmi\u015f, lakin ittiham s\u00fcbuta yetm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn azad olunmu\u015fdur. O, 1924-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Maarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t&#8221; jurnal\u0131na m\u0259sul katib t\u0259yin olunur. \u0130\u015fl\u0259y\u0259-i\u015fl\u0259y\u0259&nbsp; t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 Ali Pedaqoji \u0130nstitutu 1926-c\u0131 ild\u0259 bitirmi\u015f, sonra Az\u0259rbaycan Politexnik \u0130nstitutunda m\u00fc\u0259llimlik etmi\u015f, eyni zamanda Az\u0259rbaycan K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutunda dosent, dil\u00e7ilik kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, rus dili \u00fczr\u0259 ilk professorlardan biri olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si, b\u0259dii axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n m\u0259zmunu haqq\u0131nda ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r. Bu bax\u0131mdan onun &#8220;Qo\u015fma&#8221; (1916) v\u0259 &#8220;Dal\u011fa&#8221; (1919) kitablar\u0131 \u00e7ox qiym\u0259tli \u0259s\u0259rl\u0259r hesab olunur. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259nin s\u0259ciyy\u0259vi v\u0259 maraql\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri \u015fairin \u00f6z q\u0259l\u0259min\u0259, istedad\u0131na m\u00fcraci\u0259tl\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;\u015eeirim\u0259&#8221; (1913) \u0259s\u0259ridir. Bu \u015feird\u0259 m\u00fc\u0259llif bir q\u0259d\u0259r ke\u00e7mi\u015f\u0259 qay\u0131daraq, bir \u015fair kimi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u0259ri yada sal\u0131r, ilk u\u011furlar\u0131ndan nec\u0259 sevindiyini xat\u0131rlad\u0131r. Lakin bu \u015feiri q\u0259l\u0259m\u0259 alark\u0259n \u018fhm\u0259d Cavad b\u00f6hranl\u0131 fikir v\u0259 duy\u011fulardan s\u0131x\u0131laraq \u015fair oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015fiman\u00e7\u0131l\u0131q \u00e7\u0259kir. &#8220;Yaral\u0131 qu\u015f&#8221; \u015feiri d\u0259 \u015fairin bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259ki \u0259hval-ruhiyy\u0259sinin \u0259ks olundu\u011fu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n biridir:<\/p>\n\n\n\n<p>Yaral\u0131d\u0131 k\u00f6nl\u00fcm qu\u015fu, yaral\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>Yaraland\u0131 yaz\u0131q \u015fair olal\u0131!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cvad\u0131n 1910-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259ki axtar\u0131\u015flar\u0131 zaman\u0131 yaradana m\u00fcraci\u0259tl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#8220;M\u00fcnacat&#8221; adl\u0131 \u015feirind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00fcmidini, irad\u0259sini tanr\u0131ya ba\u011flay\u0131r, v\u0259t\u0259nin, xalq\u0131n xilas\u0131 namin\u0259 ondan imdad dil\u0259yir:<\/p>\n\n\n\n<p>Ey m\u0259rdliyi ilhaq ed\u0259n b\u00f6y\u00fck haqq,<\/p>\n\n\n\n<p>Buyruq s\u0259nin, qullar\u0131na n\u0259 sorma?<\/p>\n\n\n\n<p>P\u0259k d\u0259rdliyik, bir \u0259rzimiz var ancaq:<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259bray\u0131ldan g\u00f6nd\u0259r biz\u0259 bir sancaq!..,<\/p>\n\n\n\n<p>Yar\u0259b, v\u0259t\u0259n s\u0259nin, iman s\u0259nindir!<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f6mini dindir\u0259n&nbsp; Quran s\u0259nindir!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&#8220;S\u0259n&#8221;, &#8220;Bir g\u00fcl \u0259kdim&#8221;, &#8220;\u00dcmidim\u0259&#8221;, &#8220;G\u00f6r\u00fcnm\u0259z yollardan&#8221; kimi \u015feirl\u0259rd\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n \u00fcm\u00fcdsizliyi son h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fn a\u011f\u0131r b\u00f6hranl\u0131 vaxtlarda bel\u0259 \u018fhm\u0259d Cavad \u00f6z\u00fcn\u00fc &nbsp;ovundurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00f6vq\u0259lad\u0259 bir q\u00fcvv\u0259 tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n &#8220;N\u0259d\u0259n yarand\u0131n&#8221; (1914) \u015feiri onun yarad\u0131c\u0131l\u0131q d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yax\u0131ndan tan\u0131ma\u011fa&nbsp; imkan verir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n q\u00fcdr\u0259tin a\u00e7\u0131b-co\u015fan vaxt\u0131nda,<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259l\u0259kl\u0259rin g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n yarand\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sehir dilli bir f\u0131r\u00e7an\u0131n \u0259liil\u0259,<\/p>\n\n\n\n<p>Ahular\u0131n duru\u015fundan yarand\u0131n&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Qaranl\u0131qda bo\u011fulark\u0259n \u00fcmidim<\/p>\n\n\n\n<p>Dan ulduzu y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n yarand\u0131n&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6z\u0259llik\u00e7in t\u0259bi\u0259tl\u0259 q\u00fcdr\u0259tin<\/p>\n\n\n\n<p>Yava\u015fca bir co\u015fqusundan yarand\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259l\u0259m \u0259ld\u0259 ilham\u0131m\u0131 dinl\u0259rk\u0259n<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n q\u0259lbimin duru\u015fundan yarand\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8220;Dal\u011fa&#8221; \u015feirind\u0259 \u015fairin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fular\u0131, geni\u015f h\u0259yat hadis\u0259l\u0259ri s\u0259n\u0259tkarl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan daha t\u0259sirli vasit\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259ks etdirilir. &#8220;Qo\u015fma&#8221; v\u0259 &#8220;Dal\u011fa&#8221; aras\u0131nda ke\u00e7\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycanda, b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131, m\u00fcr\u0259kk\u0259b ictimai-siyasi hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verm\u0259kd\u0259 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad&nbsp; ilk Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini bol\u015fevik-da\u015fnaq \u0259sar\u0259tind\u0259n xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lmi\u015f t\u00fcrk ordusunu \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259rin s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r, onun t\u0259kc\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar qar\u015f\u0131s\u0131nda deyil, b\u00fct\u00fcn t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r d\u00fcnya qar\u015f\u0131s\u0131nda tarixi xidm\u0259tl\u0259rini t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdi. &#8220;T\u00fcrk ordusuna&#8221; \u015feirind\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin xilaskar ordusu Turandan rus i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 qovduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn alq\u0131\u015flan\u0131rd\u0131. Viran edilmi\u015f Xan saray\u0131 da xalq\u0131n m\u00fcsib\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn qan a\u011flayan Araz da, K\u00fcr d\u0259, Qara d\u0259niz d\u0259 v\u00fcqarl\u0131 Qars qalas\u0131, uca Da\u011f\u0131stan da\u011flar\u0131 da t\u00fcrk ordusunun insanp\u0259rv\u0259rlik missiyas\u0131 say\u0259sind\u0259 \u015feird\u0259 yeni h\u0259yata qovu\u015furlar:<\/p>\n\n\n\n<p>Ey \u015fanl\u0131 \u00f6lk\u0259nin \u015fanl\u0131 ordusu,<\/p>\n\n\n\n<p>Unutmam Qafqaza girdiyin g\u00fcn\u00fc!<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259lirk\u0259n qovma\u011fa Turandan Rusu,<\/p>\n\n\n\n<p>Aya\u011f\u0131n\u0131 Qara d\u0259niz \u00f6pd\u00fcm\u00fc?!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad\u0131, onun t\u0259msil etdiyi azadl\u0131qsev\u0259r Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131 milli istiqlal u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 c\u0259bh\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259ri a\u00e7\u0131qlamaq bax\u0131m\u0131ndan &#8220;Kuropatkin\u0259&#8221; (1917) \u015feiri x\u00fcsusiil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Kuropatkin Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n milli \u0259yal\u0259tl\u0259rd\u0259, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 regionlarda h\u00f6kmranl\u0131q ed\u0259n cani\u015finl\u0259rinin \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f sur\u0259tini vermi\u015fdir. \u0130mperiyan\u0131n sadiq n\u00f6k\u0259rl\u0259ri \u0259ll\u0259rind\u0259ki h\u00fcdudsuz hakimiyy\u0259td\u0259n sui-istifad\u0259 edirdil\u0259r. \u015eairin n\u0259z\u0259rind\u0259 \u00f6z amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u00fcnyada b\u0259dnam olmu\u015f rus \u00e7arizmi, yaxud onun yerind\u0259 imperiya iddialar\u0131 il\u0259 \u0259yal\u0259tl\u0259ri qorxuya salan &#8220;Q\u0131z\u0131l ordu&#8221; Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik yoluna q\u0259d\u0259m qoymas\u0131n\u0131, milli d\u00f6vl\u0259tini qurub, \u0259srin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun yeni inki\u015faf yoluna d\u00fc\u015fm\u0259si Rusiya bol\u015fevikl\u0259rini b\u0259rk narahat edirdi. Onlar \u0259vv\u0259lc\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, sonra is\u0259 d\u00fcnya inqilab\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycandan bir vasit\u0259 kimi istifad\u0259 etm\u0259k, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini y\u0131xmaq, \u00f6lk\u0259nin strateji s\u0259rv\u0259tl\u0259rini, o&nbsp; c\u00fcml\u0259d\u0259n neftini talamaq haqq\u0131nda planlar haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. Bu ac\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri g\u00f6r\u0259n \u018fhm\u0259d Cavad tez-tez b\u00fct\u00fcn xalq\u0131n ad\u0131ndan \u00f6z etiraz s\u0259sini ucald\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>Bu da\u011flar m\u0259nimdir, yeni g\u00fcn g\u00f6rd\u00fc,<\/p>\n\n\n\n<p>Bo\u011far s\u0259ni ah\u0131m, ey duman, g\u0259lm\u0259!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nanma f\u0259l\u0259y\u0259, d\u00f6n\u00fckd\u00fcr \u00fcz\u00fc,<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00fcz\u0259 g\u00fclm\u0259yir, h\u0259r zaman, g\u0259lm\u0259!<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n ey g\u00f6zl\u0259rim\u0259 batan quruntu,<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011flam bir imana s\u0259nd\u0259n n\u0259 qorxu?<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259sl\u0259rs\u0259 vicdanlar p\u0259k b\u00f6y\u00fck duy\u011fu,<\/p>\n\n\n\n<p>Yenilm\u0259z bir q\u0259l\u0259 h\u0259r vicdan, g\u0259lm\u0259!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;1920-ci il aprel ay\u0131n\u0131n son g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259n XI Q\u0131z\u0131l Ordu Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funa son qoyulmas\u0131, \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yeni ideya-b\u0259dii meyill\u0259rin t\u0259zah\u00fcr\u00fc il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu. Onun d\u0259rin sars\u0131nt\u0131larla k\u0259d\u0259r ifad\u0259 ed\u0259n \u015feirl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 &#8220;G\u00f6y-g\u00f6l&#8221; \u015feiri q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131 ictimai-siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n b\u00f6hran ke\u00e7irirdi. Lirika ac\u0131nacaql\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bol\u015fevik \u0259sar\u0259tinin m\u0259n\u0259vi s\u0131x\u0131nt\u0131lar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259&nbsp; H.Cavid,&nbsp; A.\u015eaiq v\u0259 \u018f.Cavad \u0259vv\u0259lki kimi yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259all\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmirdil\u0259r. Bel\u0259 bir vaxtda lirikam\u0131z\u0131n parlaq incil\u0259rind\u0259n olan &#8220;G\u00f6y-g\u00f6l&#8221; \u015feiri&nbsp; Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131na yeni bir yarad\u0131c\u0131l\u0131q havas\u0131 g\u0259tirdi. Bu nadir t\u0259bi\u0259t hadis\u0259sini \u015fair do\u011fma G\u0259nc\u0259nin, Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259mzi kimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015f, onun \u015fair t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcnd\u0259 \u0259b\u0259di bir yer tutmu\u015fdur. &#8220;P\u0259rizad\u0259&#8221;, &#8220;Unudulmu\u015f sevda&#8221;, &#8220;S\u0259n a\u011flama&#8221;, &#8220;N\u0259 yaz\u0131m?&#8221;, &#8220;G\u00f6z\u0259l qad\u0131n&#8221;, &#8220;Aya&#8221;, &#8220;Madonnaya&#8221; kimi \u015feirl\u0259ri d\u0259 bu q\u0259bild\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fqimin n\u0259 imi\u015f bilm\u0259m g\u00fcnah\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131x\u0131ld\u0131 k\u00f6ln\u00fcm\u00fcn istinadgah\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259sibim olsa da, d\u00fcnyan\u0131n ah\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn g\u00f6z ya\u015f\u0131m\u0131 sil\u0259c\u0259y\u0259m m\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p>Yax\u0131nda didar\u0131m n\u0259sib olmazsa,<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmidsizlik m\u0259ni sal\u0131b at\u0259\u015f\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Alaraq \u0259lim\u0259 d\u0259mird\u0259n \u0259sa,<\/p>\n\n\n\n<p>Bir g\u00fcn h\u00fczuruna g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259m m\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;\u018fhm\u0259d Cvad\u0131n iyirminci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir qismi onun Quba q\u0259zas\u0131nda Qusar\u0131n Xuluq k\u0259ndind\u0259 m\u00fc\u0259llimlik etdiyi zaman\u0131n m\u0259hsuludur. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259 k\u0259nd m\u00fc\u0259lliminin m\u0259i\u015f\u0259t qay\u011f\u0131lar\u0131ndan, yazmaqla yana\u015f\u0131, \u015fair ucqar bir Az\u0259rbaycan k\u0259ndind\u0259n imkan taparaq d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini bildirirdi. Onun q\u0259lbi Xuluqdan \u00e7ox-\u00e7ox uzaqlarda t\u00fcrk \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n faci\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n &#8220;Volqa aslanlar\u0131na&#8221;, &#8220;V\u0259t\u0259nda\u015f&#8221;, &#8220;N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr?&#8221; kimi \u015feirl\u0259r d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1920-ci ill\u0259rin sonu, 1930-cu ill\u0259rin ortalar\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259li y\u0131\u011f\u0131ncaqlar\u0131n xitab\u0259t k\u00fcrs\u00fcl\u0259rind\u0259n siyas\u0259tbaz c\u0131zmaqara\u00e7\u0131lar k\u00f6hn\u0259 m\u00fcsavat\u00e7\u0131 \u018fhm\u0259d Cvad\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00e7\u0131xd\u0131ya sal\u0131r, onun ke\u00e7mi\u015f f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda d\u0259h\u015f\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259k b\u00f6htanlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Bel\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 son qoymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u018f.Cavad &#8220;\u0130\u015f\u00e7i!&#8221;, &#8220;Bir may bayram\u0131&#8221;, &#8220;Moskva&#8221;, &#8220;Q\u0131z\u0131l \u0259sk\u0259r n\u0259\u011fm\u0259si&#8221;, &#8220;Pamb\u0131q dastan\u0131&#8221; kimi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yeni sosial m\u00fchitin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259kc\u0259 lirik \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t deyil, o eyni zamanda epik janr sah\u0259sind\u0259 d\u0259 qiym\u0259tli yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir. Buna misal olaraq onun &#8220;S\u0259sli q\u0131z&#8221;, &#8220;K\u00fcr&#8221; &nbsp;v\u0259 &#8220;Pamb\u0131q dastan\u0131&#8221; n\u0131 misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xalq\u0131n istiqlaliyy\u0259ti u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259si \u018f.Cavad\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n, u\u011frunda h\u0259yat\u0131n\u0131 qurban verdiyi bir h\u0259yat yolu olmu\u015fdur. &#8220;S\u0259sli q\u0131z&#8221; poemas\u0131n\u0131n ideya-m\u0259zmununda bu amal qabar\u0131q sur\u0259td\u0259 verilmi\u015fdir. \u018fs\u0259rin s\u00fcjet x\u0259tti onun ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 m\u0259dhiyy\u0259 kimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu q\u0131z\u0131n s\u0259si \u015fairin n\u0259z\u0259rind\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 s\u0259sl\u0259rin \u0259n g\u00f6z\u0259li kimi verilmi\u015fdir. Bir q\u0259d\u0259r sonra g\u0259rgin, b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 \u00e7atanda m\u0259lah\u0259tli s\u0259s sahibi el yolunda can\u0131ndan ke\u00e7m\u0259y\u0259 haz\u0131r olan bir q\u0259hr\u0259man kimi ucal\u0131r. \u015eair q\u0259dimd\u0259 amans\u0131z bir h\u00f6kmdar\u0131n qon\u015fuluqda yerl\u0259\u015f\u0259n , \u0259razisi ki\u00e7ik olan bir \u00f6lk\u0259y\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k orada t\u00f6r\u0259tdiyi v\u0259h\u015filikl\u0259rd\u0259n s\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fc\u015fm\u0259nin alt\u0131 ayl\u0131q m\u00fcharib\u0259d\u0259n, t\u0259xribat v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n \u0259m\u0259liyyatlar\u0131ndan sonra&nbsp; ba\u015fs\u0131z qalm\u0131\u015f minl\u0259rl\u0259 ail\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.&nbsp; Poeman\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 m\u00fc\u011f\u0259nni Sara qalib \u015fah\u0131n xo\u015funa g\u0259l\u0259n s\u00f6zl\u0259ri yox, \u00f6z q\u0259lbinin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n v\u0259t\u0259n deyiml\u0259rind\u0259n ibar\u0259t mahn\u0131s\u0131n\u0131 oxuyur, el-oban\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc m\u00fcsib\u0259tl\u0259rd\u0259n nal\u0259 \u00e7\u0259kir:<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n ki s\u0259nd\u0259n doymam\u0131\u015fd\u0131m,<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u015f qonma\u011fa qoymam\u0131\u015fd\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir alman\u0131 soymam\u0131\u015fd\u0131m,<\/p>\n\n\n\n<p>Kim s\u0259n\u0259 k\u0259c baxd\u0131, da\u011flar?!<\/p>\n\n\n\n<p>Dal\u011f\u0131nam m\u0259n bel\u0259 baxta,<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcr\u0259yim qan, laxta-laxta.<\/p>\n\n\n\n<p>Bax ki, kiml\u0259r \u00e7\u0131xt\u0131 taxta,<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fcst\u00fc kimin baxt\u0131, da\u011flar?!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u0131xmam\u0131\u015f g\u00fcn, batmam\u0131\u015f dan,<\/p>\n\n\n\n<p>Qanl\u0131 bir toz qalxd\u0131 yoldan.<\/p>\n\n\n\n<p>Qo\u00e7 igidl\u0259r oldu qoldan,<\/p>\n\n\n\n<p>Qanl\u0131 k\u0259f\u0259n taxt\u0131 da\u011flar!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu mahn\u0131dan sonra m\u00f6vcud qaydaya g\u00f6r\u0259 xaqana mey t\u0259qdim ed\u0259n Sara r\u0259qqas\u0259l\u0259rin i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 m\u0259qamdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k iti bir h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259 bad\u0259y\u0259 z\u0259h\u0259r t\u00f6k\u00fcr. Xaqan \u00f6z c\u0259zas\u0131na \u00e7at\u0131r. Poema Saran\u0131n &#8211; &#8220;S\u0259sli q\u0131z\u0131n&#8221; \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qo\u015fulmu\u015f oynaq, \u015f\u0259n mahn\u0131 il\u0259 bitir. \u015eairin ilham\u0131n\u0131n \u0259sas i\u015f\u0131\u011f\u0131 Saran\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Proloqdan epiloqa q\u0259d\u0259r poemada \u0259sas yer tutan Sara b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 durmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8220;Pamb\u0131q dastan\u0131&#8221; il\u0259&nbsp; &#8220;K\u00fcr dastan\u0131&#8221; poemalar\u0131 aras\u0131nda b\u0259zi \u00fcmumi c\u0259h\u0259tl\u0259r vard\u0131r. Onlar\u0131n ikisinin d\u0259 k\u00f6k\u00fcnd\u0259 \u015fairin lirik duy\u011fular\u0131 t\u0259svir v\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edilir. Birinci \u0259s\u0259rd\u0259 pamb\u0131\u011f\u0131n m\u0259d\u0259ni bitki kimi v\u0259t\u0259n\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131lmas\u0131 tarix\u00e7\u0259si, ikinci \u0259s\u0259rd\u0259 is\u0259 K\u00fcr\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yind\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f X\u0259z\u0259r\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n yola n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. Bu yol \u00fcst\u00fcnd\u0259ki ell\u0259r-obalar, t\u0259bi\u0259t m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri t\u0259svir olunur. K\u00fcr\u00fcn lirik obraz\u0131n\u0131 yaradan \u018f.Cavad K\u00fcr sahill\u0259rind\u0259 dola\u015fan&nbsp; Yunan, \u018fr\u0259b, Rus ordular\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f, onlar\u0131n K\u00fcrd\u0259n su i\u00e7\u0259n atlar\u0131n\u0131n ki\u015fn\u0259rtisini e\u015fitmi\u015f kimi olur. \u015eair \u0259s\u0259rd\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n timsal\u0131na \u00e7evirir. D\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 h\u00fccumlara m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131na, \u0259yal\u0259tl\u0259rinin i\u015f\u011fal edildiyin\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u00f6z\u00fcm\u00fc, d\u0259yan\u0259ti, \u00f6z\u00fcnd\u0259 q\u00fcvv\u0259t tap\u0131b odlar-alovlar i\u00e7ind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131, milli m\u0259nliyini qorumas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 \u015fair bir daha t\u0259sdiq edir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad Az\u0259rbaycan T\u00fcrk dili il\u0259 yana\u015f\u0131, Fars, \u018fr\u0259b, Rus, G\u00fcrc\u00fc, L\u0259zgi dill\u0259rini d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l bilirdi. O, xalqlar aras\u0131nda dostlu\u011fun, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131nda b\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259nin roluna b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t vermi\u015fdir. \u0130.Turgenev, A.Pu\u015fkin v\u0259 M.Qorkid\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, \u018f.Cavad&nbsp; rus dilini y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259nims\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eair Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Knut Hamsunun (Norve\u00e7 \u0259dibi) m\u0259h\u015fur \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n olan &#8220;Acl\u0131q&#8221; (Az\u0259rbaycan dilind\u0259, 1930), Maksim Qorkinin&nbsp; &#8220;Cocuqluq&#8221; (Az\u0259rbaycan dilind\u0259, 1929) romanlar\u0131n\u0131n v\u0259 bir s\u0131ra ba\u015fqa yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n klassik n\u0259sr \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u018f.Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259mimi qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eair \u015eekspirin &#8220;Romeo v\u0259 C\u00fclyetta&#8221;s\u0131n\u0131 q\u0259rbin &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; u s\u0259viyy\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan oxucusuna sevdirmi\u015fdir. M\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 q\u0131sqancl\u0131\u011f\u0131n faci\u0259si olan &#8220;Otello&#8221; orijinalda oldu\u011fu kimi \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015fdir. O, \u0259s\u0259rl\u0259rin b\u0259dii s\u0259viyy\u0259sinin qorunub saxlanlmas\u0131na ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259t veri\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n dilimiz\u0259 \u00e7evirdiyi \u0259s\u0259rl\u0259r aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck g\u00fcrc\u00fc \u015fairi \u015eota Rustavelinin &#8220;P\u0259l\u0259ng d\u0259risi geyinmi\u015f p\u0259hl\u0259van&#8221; poemas\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Qon\u015fu g\u00fcrc\u00fc xalq\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259ti olan bu \u0259s\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n g\u00fcrc\u00fc dilini s\u0259list bil\u0259n \u018fhm\u0259d Cavad aylarla G\u00fcrc\u00fcstanda qalm\u0131\u015f, \u0259s\u0259r \u0259traf\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalar aparm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 layiqli bir b\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259 yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad milli istiqlal \u015fairi kimi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>AMEA Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nsititutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fdal\u0259t R\u0259sulova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fhm\u0259d Cavad M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flu Axundzad\u0259 1892-ci ild\u0259 may ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 \u015e\u0259mkirin Seyf\u0259li k\u0259ndind\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. Babalar\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olmu\u015fdur. Atas\u0131 molla M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn z\u0259ngin bilikli ziyal\u0131lar\u0131ndan biri kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. O, 1898-ci ild\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir. H\u0259l\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik olan \u018fhm\u0259d zehinli, u\u015faq kimi ham\u0131n\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lk t\u0259hsilini do\u011fma k\u0259ndind\u0259ki mollaxanada alm\u0131\u015f, sonra is\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 ruhani [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-41215","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41216,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41215\/revisions\/41216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}