{"id":42083,"date":"2022-11-18T02:00:00","date_gmt":"2022-11-17T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=42083"},"modified":"2022-11-18T08:01:49","modified_gmt":"2022-11-18T04:01:49","slug":"xalq-yazicisi-anar-bir-m%c9%99h%c9%99ll%c9%99nin-insanlari-xatir%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=42083","title":{"rendered":"Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ANAR.&#8221;Bir m\u0259h\u0259ll\u0259nin insanlar\u0131&#8221;-Xatir\u0259\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42087\" width=\"705\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m.jpg 566w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m-300x191.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 705px) 100vw, 705px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fasayd\u0131, Tofiq Q\u0259hr\u0259manovun bu il 75 ya\u015f\u0131 tamam olard\u0131. \u018ffsus ki, istedadl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc 54 ya\u015f\u0131nda q\u0131r\u0131ld\u0131. T\u0259nqid\u00e7i, alim Tehran \u018fli\u015fano\u011flu &#8220;Az\u0259rbaycan. Yeni n\u0259sr&#8221; kitab\u0131na bel\u0259 bir epiqraf qoyub:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u018fd\u0259biyyat t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 \u0259sasl\u0131 rol oynam\u0131\u015f 60-c\u0131 ill\u0259r nasirl\u0259rin\u0259, m\u0259xsus\u0259n Anara v\u0259 bir d\u0259 bu \u00fcnvan\u0131, bu yolu m\u0259n\u0259 tan\u0131tm\u0131\u015f ilk m\u00fc\u0259llimim Tofiq Q\u0259hr\u0259manova ithaf edir\u0259m&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nd\u0259 d\u0259rc edilmi\u015f v\u0259 T.Q\u0259hr\u0259manovun yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f yaz\u0131s\u0131nda Tehran m\u0259rhum Tofiqin ona oxuma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00e7a\u011fda\u015f \u015fairl\u0259rimizin v\u0259 nasirl\u0259rimizin adlar\u0131n\u0131 da \u00e7\u0259kir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n onu da deyim ki, Tofiq bir ne\u00e7\u0259 hekay\u0259sini Tehran \u018fli\u015fano\u011fluna ithaf edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Q\u0259hr\u0259manovu m\u0259n d\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131rd\u0131m, hekay\u0259l\u0259rini oxumu\u015fdum, xo\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz vard\u0131. Arxivimd\u0259 onun m\u0259n\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 s\u0259mimi m\u0259ktublar\u0131 durur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/%D1%82%D0%B3.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tehran \u018fli\u015fano\u011flu m\u0259n\u0259 Tofiqin \u00e7ap olunmam\u0131\u015f hekay\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 povestind\u0259n ibar\u0259t bir qovlu\u011fu g\u0259tirdi, \u00f6n s\u00f6z yazma\u011f\u0131m\u0131 t\u0259klif etdi. &#8211; \u00d6n s\u00f6z d\u0259 yazaram, bu ki\u00e7ik kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap da ed\u0259rik &#8211; dedim.<\/p>\n\n\n\n<p>Budur, Tofiq Q\u0259hr\u0259manovun &#8220;Ayd\u0131n oxunan m\u00f6h\u00fcr&#8221; hekay\u0259l\u0259r, povest&#8221; \u0259lyazmas\u0131 qar\u015f\u0131mdad\u0131r. Diqq\u0259tl\u0259 oxuyuram, qeydl\u0259r edir\u0259m. Tofiqin t\u0259svir etdiyi hadis\u0259l\u0259rin zaman\u0131 v\u0259 m\u0259kan\u0131 haqq\u0131nda, canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 personajlar bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiqin t\u0259svir etdiyi b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 zaman m\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk ill\u0259ri, ictimai, iqtisadi, siyasi h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. O vaxt Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7 \u00e7\u0259tin probleml\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdi. Faktiki olaraq b\u00f6y\u00fck imperiyan\u0131n \u0259yal\u0259ti olmaq statusuyla vidala\u015f\u0131b, m\u00fcst\u0259qilliyini elan etmi\u015fdi. Totalitar rejimd\u0259n demokratla\u015fma d\u00f6vr\u00fcn\u0259, \u00e7oxpartiyal\u0131l\u0131q, senzuras\u0131zl\u0131q, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdu. Planl\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatdan bazar iqtisadiyyat\u0131na, daha a\u00e7\u0131q des\u0259k, yalan\u00e7\u0131 &#8220;sosializmd\u0259n&#8221; do\u011fru\u00e7u kapitalist sistemin\u0259 ke\u00e7m\u0259kd\u0259ydi. B\u00fct\u00fcn Sovet respublikalar\u0131n\u0131n ke\u00e7diyi bu yolu Az\u0259rbaycan h\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistanla Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si \u015f\u0259raitind\u0259 gedirdi. M\u0259nim s\u00f6z\u00fcm deyil, kims\u0259 \u00e7ox d\u0259qiq deyib ki, sovet t\u0259bli\u011fat\u0131 biz\u0259 sosializm haqq\u0131nda n\u0259 deyirdis\u0259 ham\u0131s\u0131 yalan \u00e7\u0131xd\u0131, amma kapitalizm haqq\u0131nda n\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131sa do\u011fru imi\u015f. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 &#8220;v\u0259h\u015fi kapitalizmin&#8221; b\u00fct\u00fcn eyb\u0259c\u0259rlikl\u0259rinin \u015fahidi olduq &#8211; c\u0259miyy\u0259tin s\u0259rt q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259si, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, Allah bilir hans\u0131 yollarla h\u0259dsiz maliyy\u0259 imkanlar\u0131na malik olan oliqarxlar, biznesmenl\u0259r, varl\u0131lar&#8230; O biri t\u0259r\u0259fd\u0259n, bir qar\u0131n yem\u0259y\u0259 m\u00f6htac qalm\u0131\u015f kas\u0131blar, bi\u00e7ar\u0259l\u0259r, bu d\u00f6vr\u00fc \u0259lahidd\u0259 \u0259zabla ya\u015fayan ziyal\u0131lar &#8211; orta v\u0259 ali m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259lliml\u0259ri, h\u0259kiml\u0259r, aliml\u0259r &#8211; s\u0131ravi insanlar. Tofiq Q\u0259hr\u0259manov personajlar\u0131n\u0131 m\u0259hz bu zaman k\u0259siyind\u0259 t\u0259svir edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiqin n\u0259srind\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 m\u0259kan is\u0259 Bak\u0131n\u0131n h\u00fcnd\u00fcr bir yeridir. Bura dilimizd\u0259 Yuxar\u0131 Da\u011fl\u0131q k\u00fc\u00e7\u0259si, rus dilind\u0259 Verxni Naqorn\u0131 adlan\u0131r. Bura Az\u0259ri t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 Da\u011fl\u0131 m\u0259hl\u0259si d\u0259 deyirl\u0259r. Buran\u0131 indiy\u0259c\u0259n h\u0259m rus, h\u0259m Az\u0259rbaycan dilind\u0259 bir k\u00fc\u00e7\u0259nin ad\u0131yla &#8211; Sovetski kimi tan\u0131y\u0131rlar. \u0130ndi bu b\u00f6y\u00fck sah\u0259nin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn nimda\u015f, k\u00f6hn\u0259, bir, ya iki m\u0259rt\u0259b\u0259li evl\u0259ri s\u00f6k\u00fcl\u00fcb, yerind\u0259 park sal\u0131n\u0131b. Son zamanlaracan u\u00e7uq bir divar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 kims\u0259 \u0259ll\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259rl\u0259 &#8220;\u018flvida, Sovestki&#8221; s\u00f6zl\u0259rini yazm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiqin q\u0259hr\u0259manlar\u0131 m\u0259hz bu Zaman k\u0259siyind\u0259 &#8211; 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, bu M\u0259kanda ya\u015fay\u0131r, \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir, sevir, dala\u015f\u0131r, bar\u0131\u015f\u0131rlar. M\u00fc\u0259llif hekay\u0259l\u0259rinin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131n\u0131 m\u0259hz bu m\u0259h\u0259ll\u0259nin sakinl\u0259rin\u0259 h\u0259sr edir v\u0259 ithaf\u0131n\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu Bak\u0131n\u0131n Yuxar\u0131 Da\u011fl\u0131q k\u00fc\u00e7\u0259sinin dar\u0131sqal m\u0259nzill\u0259rind\u0259 ya\u015fayan, yavan \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 m\u00f6htacl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 d\u0259 vicdan\u0131n\u0131 l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259kd\u0259n qoruya bil\u0259n qeyr\u0259tli-c\u0259fake\u015f ziyal\u0131lar\u0131m\u0131za.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r hekay\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 bu sayaq ithaflar qoyulub. \u0130thaf\u0131nda: &#8220;G\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7\u0259tin m\u0259qamlar\u0131nda bel\u0259 insan l\u0259yaq\u0259tind\u0259n \u00f6zg\u0259 arxa-dayaq tapmayan yurdda\u015flar\u0131m\u0131za&#8221; s\u00f6zl\u0259ri verilmi\u015f hekay\u0259d\u0259 d\u0259, ba\u015fqa yaz\u0131larda da ehtiyac\u0131n, maddi \u00e7ar\u0259sizliyin \u0259n m\u00fcxt\u0259lif b\u0259lirl\u0259ri q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131r. Balalar\u0131n\u0131 ac qoymamaq\u00e7\u00fcn \u00f6zl\u0259ri yaln\u0131z so\u011fan\u00e7ayla qurdlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259n valideynl\u0259r, ehtiyac\u0131n h\u0259tta intim \u0259r-arvad m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259siri, bin\u0259va qocalar, kas\u0131bl\u0131qdan qovrulan qad\u0131nlar, \u00e7ar\u0259siz ki\u015fil\u0259r, u\u015faql\u0131qlar\u0131 \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f \u00e7ocuqlar &#8211; Tofiq Q\u0259hr\u0259manovun personajlar\u0131 b\u00fct\u00fcn bu \u0259lacs\u0131zl\u0131qlarla \u00fczl\u0259\u015fs\u0259l\u0259r d\u0259 l\u0259qay\u0259tl\u0259rini itirm\u0259mi\u015f insanlard\u0131r. Uzun, ke\u015fm\u0259ke\u015fli bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fam\u0131\u015f veteran yeni &#8211; praqmatik n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan o\u011flunun bel\u0259 t\u00f6vsiy\u0259sini eynin\u0259 alm\u0131r, \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 xilaf olan g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma \u015f\u0259r\u0259fl\u0259rini, l\u0259yaq\u0259tl\u0259rini, namuslar\u0131n\u0131 \u0259n d\u00f6z\u00fclm\u0259z \u015f\u0259raitd\u0259 bel\u0259 qoruyanlara qar\u015f\u0131 yumurtadan yun q\u0131rxan m\u00f6ht\u0259kirl\u0259r, r\u00fc\u015fv\u0259txorlar, harama sat\u0131lm\u0131\u015flar durur. Ki\u00e7ik bir pul m\u00fckafat\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f adam\u0131n &#8211; b\u00fct\u00fcn bu m\u0259bl\u0259\u011fi &#8211; q\u0259piyin\u0259c\u0259n &#8211; m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vqeli &#8211; ki\u00e7ikd\u0259n b\u00f6y\u00fcy\u0259c\u0259n &#8211; umanlara paylamal\u0131 olan g\u0259ncin s\u0259rg\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259riyl\u0259 tan\u0131\u015f olark\u0259n bilmirs\u0259n g\u00fcl\u0259s\u0259n, ya hal\u0131na ac\u0131yasan&#8230; T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u00fct\u00fcn bunlar h\u0259qiq\u0259tdir, do\u011frudur. Tofiq d\u0259 bu d\u00f6z\u00fclm\u0259z Do\u011frunu, bu ac\u0131 H\u0259qiq\u0259ti h\u0259ssas v\u0259 a\u011fr\u0131yan bir \u00fcr\u0259kl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitaba daxil olan &#8220;Simfonik mu\u011fam&#8221; povesti tamamil\u0259 ba\u015fqa s\u0259pkid\u0259dir. S\u0131rf realist \u00fcslubda yaz\u0131lm\u0131\u015f hekay\u0259l\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq povest lirik-psixoloji ah\u0259ng\u0259 k\u00f6kl\u0259nib. H\u0259m musiqiy\u0259, h\u0259m insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, sevgi motivl\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f povestd\u0259 d\u0259qiq yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fc\u015fahib\u0259l\u0259ri \u00e7oxdur. Amma el\u0259 bil \u0259s\u0259r tamamlanmam\u0131\u015f, sona yetm\u0259mi\u015fdir. Bilmir\u0259m, m\u00fc\u0259llifin bu povesti bitirm\u0259y\u0259 \u00f6mr\u00fc \u00e7atmay\u0131b, ya \u0259s\u0259r el\u0259 bel\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr &#8211; y\u0259ni t\u0259svir edilmi\u015f kolliziyadan q\u0259hr\u0259manlar\u0131n nec\u0259, n\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u0131xacaqlar\u0131 oxucunun ixtiyar\u0131na burax\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259 bu da, \u015f\u00fcbh\u0259siz, maraql\u0131 \u0259d\u0259bi priyomdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Q\u0259hr\u0259manovun, son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259vaz\u00f6kar, son d\u0259r\u0259c\u0259 iddias\u0131z, amma \u00e7ox istedadl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn bel\u0259 q\u0131sa olmas\u0131na t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259ns\u0259m d\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu \u00f6m\u00fcr m\u00fcdd\u0259tind\u0259 bel\u0259 oxuculara d\u0259y\u0259rli n\u0259sr \u00f6rn\u0259kl\u0259ri b\u0259x\u015f ed\u0259 bilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131l\u0131q pe\u015f\u0259sinin \u0259n \u0259sas m\u0259qs\u0259di el\u0259 budur da!<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>4 iyun 2021<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fasayd\u0131, Tofiq Q\u0259hr\u0259manovun bu il 75 ya\u015f\u0131 tamam olard\u0131. \u018ffsus ki, istedadl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc 54 ya\u015f\u0131nda q\u0131r\u0131ld\u0131. T\u0259nqid\u00e7i, alim Tehran \u018fli\u015fano\u011flu &#8220;Az\u0259rbaycan. Yeni n\u0259sr&#8221; kitab\u0131na bel\u0259 bir epiqraf qoyub: &#8220;\u018fd\u0259biyyat t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 \u0259sasl\u0131 rol oynam\u0131\u015f 60-c\u0131 ill\u0259r nasirl\u0259rin\u0259, m\u0259xsus\u0259n Anara v\u0259 bir d\u0259 bu \u00fcnvan\u0131, bu yolu m\u0259n\u0259 tan\u0131tm\u0131\u015f ilk m\u00fc\u0259llimim Tofiq Q\u0259hr\u0259manova ithaf edir\u0259m&#8221;. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-42083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42089,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42083\/revisions\/42089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}