{"id":42086,"date":"2022-11-18T05:00:00","date_gmt":"2022-11-18T01:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=42086"},"modified":"2022-11-18T08:04:54","modified_gmt":"2022-11-18T04:04:54","slug":"xalq-yazicisi-anar-koroglu-goroglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=42086","title":{"rendered":"Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ANAR.&#8221;Koro\u011flu \u2013 Goro\u011flu\u00a0-&#8220;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42087\" width=\"706\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m.jpg 566w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/xalq-yazicisi-anar-m-300x191.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 100vw, 706px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>XVI-XVII \u0259srl\u0259r\u0259&nbsp;&nbsp;aid edil\u0259n &#8220;Koro\u011flu&#8221; dastan\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m folklor abid\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Koro\u011flunun ad\u0131 Baykaldan Balkanlaracan, Altaylardan Anadoluyacan t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 torpaqlarda m\u0259\u015fhurdur. Koro\u011flunun \u015f\u00f6hr\u0259ti XIX \u0259srd\u0259 rus t\u0259nqid\u00e7isi \u00c7ern\u0131\u015fevskid\u0259n frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Jorj Sanda q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif \u0259hli-q\u0259l\u0259ml\u0259rin diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Koro\u011flu t\u00fcrk olmayan xalqlar\u0131n \u015fifahi \u0259d\u0259biyyat\u0131nda da yer tutur. M\u0259s\u0259l\u0259n, tacikl\u0259rd\u0259 &#8220;Qurqulu&#8221; ad\u0131yla m\u0259\u015fhurdur. Az\u0259rbaycan v\u0259 Anadolu&nbsp;&nbsp;a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259siril\u0259 erm\u0259ni a\u015f\u0131qlar\u0131 da &#8220;Koro\u011flu&#8221; dastan\u0131n\u0131 t\u00fcrkc\u0259 ifa edirl\u0259rmi\u015f. \u00d6zb\u0259kl\u0259rin &#8220;R\u00f6v\u015f\u0259n&#8221; dastan\u0131 (Koro\u011flunun&nbsp;&nbsp;ad\u0131 R\u00f6v\u015f\u0259ndir)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&#8220;Koro\u011flu&#8221; s\u00fcjetil\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Amma bu dastan\u0131n \u0259n kamil v\u0259 dol\u011fun variantlar\u0131 az\u0259ril\u0259rin, T\u00fcrkiy\u0259 t\u00fcrkl\u0259rinin v\u0259 t\u00fcrkm\u0259nl\u0259rin yaratd\u0131qlar\u0131d\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 versiyan\u0131n (\u00f6z\u0259llikl\u0259, dastandak\u0131 \u015feirl\u0259rin) bir-birin\u0259 \u00e7ox yax\u0131n olmas\u0131 h\u0259m dill\u0259rimizin c\u00fczi f\u0259rql\u0259rl\u0259 eyniliyind\u0259n, h\u0259m d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n&nbsp;&nbsp;eyni co\u011frafi&nbsp;&nbsp;m\u0259kand\u0131 c\u0259r\u0259yan etm\u0259sind\u0259ndir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dastan\u0131n t\u00fcrkm\u0259n variant\u0131nda bel\u0259 misralar var:<\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6yd\u0259n u\u00e7an top \u00e7\u0131\u011fal\u0131 durnalar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018frzurum da\u011f\u0131nda qar\u0131 g\u00f6rd\u00fcnm\u00fc?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, t\u00fcrk \u015f\u0259h\u0259ri \u018frzurum Anadolu \u0259razisind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00e7ox rus v\u0259 Avropa \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnaslar\u0131n\u0131n v\u0259 folklor\u00e7ular\u0131n fikrinc\u0259 &#8220;Koro\u011flu&#8221; dastan\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi&nbsp;&nbsp;\u0259n \u00e7ox Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Anadolu v\u0259 t\u00fcrkm\u0259n variantlar\u0131nda bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin co\u011frafi adlar\u0131&nbsp;&nbsp;s\u0131x-s\u0131x g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 variant\u0131nda Koro\u011flunun m\u0259sk\u0259ni \u00c7amlubel, \u0259sas d\u00fc\u015fm\u0259ni Bolu b\u0259yidir. Bolu pa\u015fas\u0131n\u0131n Koro\u011flunu tutmaq h\u0259d\u0259l\u0259rin\u0259 t\u00fcrk variant\u0131nda bel\u0259 cavab verilir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Bolu pa\u015fa, he\u00e7 g\u0259lirmi yad\u0131na<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Han\u0131, m\u0259ni tutan g\u00fcn\u00fcn necoldu?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>R\u0259ngin u\u00e7du, \u00fcz\u00fcn d\u00f6nd\u00fc qad\u0131na<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259rd o\u011flunu tutan g\u00fcn\u00fcn necoldu?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Koro\u011flum, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r Yaradan s\u0259ni,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yaradan \u00f6ld\u00fcrm\u0259z, qurtarar m\u0259ni,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qorxma, ey Bolu b\u0259y, \u00f6ld\u00fcrm\u0259m s\u0259ni,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qoca qurdu tutan g\u00fcn\u00fcn necoldu?&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Koro\u011flunun \u015f\u0259xsiyy\u0259tini d\u0259, onun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi h\u0259r\u0259kat\u0131 da h\u0259m Orta \u0259sr salnam\u0259\u00e7il\u0259ri, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir tarix\u00e7il\u0259r XVI \u0259srin sonu-XVII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan, Qafqaz v\u0259 \u0130ran \u0259razisind\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f C\u0259lairil\u0259r \u00fcsyanlar\u0131yla \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dastan\u0131n \u00fc\u00e7 o\u011fuz xalq\u0131na &#8211; az\u0259rbaycanl\u0131lara, Anadolu t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 v\u0259 t\u00fcrkm\u0259nl\u0259r\u0259 aid olan variantlar\u0131n\u0131 tutu\u015fdursaq, birinci ikisinin bir-birin\u0259 daha yax\u0131n oldu\u011funu, t\u00fcrkm\u0259n variant\u0131n\u0131n&nbsp;&nbsp;onlardan xeyli&nbsp;&nbsp;f\u0259rql\u0259ndiyini g\u00f6r\u0259rik. Bu f\u0259rq el\u0259 dastan\u0131n ad\u0131ndan v\u0259 bu ad\u0131n izah\u0131ndan ba\u015flan\u0131r. Az\u0259rbaycan v\u0259 Anadolu variantlar\u0131nda R\u00f6v\u015f\u0259nin ad\u0131 atas\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259rinin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 izah olunur. R\u00f6v\u015f\u0259n &#8211; Koro\u011flu da Hamletsaya\u011f\u0131 atas\u0131n\u0131n&nbsp;&nbsp;qisas\u0131n\u0131 al\u0131r. Xalq aras\u0131nda bel\u0259 bir misal da var:&nbsp;&nbsp;birisi atas\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131r ki, ona da Koro\u011flu desinl\u0259r, amma ona &#8220;kor ki\u015finin o\u011flu&#8221; &#8211; deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkm\u0259n variant\u0131nda bu ad\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi tamam ba\u015fqad\u0131r: K\u00f6rp\u0259 R\u00f6v\u015f\u0259ni q\u0259bird\u0259 tap\u0131rlar v\u0259 ad\u0131 da ona g\u00f6r\u0259 Goro\u011flu olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan variant\u0131nda Koro\u011flunun v\u0259 sevgilisinin \u00f6vlad nisgili Nigar\u0131n dilind\u0259n h\u0259zin misralarla ifad\u0259 olunmu\u015fdur:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Q\u0259m-q\u00fcss\u0259m ba\u015f\u0131mdan a\u015fd\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n t\u0259k d\u0259rd\u0259 qalan yoxdu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ah \u00e7\u0259km\u0259kd\u0259n ba\u011fr\u0131m bi\u015fib,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Birc\u0259 yada salan yoxdu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nec\u0259 bax\u0131m ev-e\u015fiy\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yaral\u0131 k\u00f6nl\u00fcm \u00fc\u015f\u00fcy\u0259?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Toz b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bo\u015f be\u015fiy\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015eirin layla \u00e7alan yoxdu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7\u0259nlibeli g\u00fcll\u0259r b\u0259z\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fcll\u0259r saralsa, kim \u00fcz\u0259r?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259r qu\u015f balas\u0131nan g\u0259z\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Niy\u0259 s\u0259nin balan yoxdu?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Koro\u011flusan, hay salarsan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Pa\u015falardan bac alarsan.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r talarsan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n t\u0259k \u015f\u0259hri talan yoxdu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 d\u0259rd olsa, m\u0259ni tapar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sonsuzluq bir yan\u0131m \u00e7apar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yar\u0131l\u011fan u\u00e7ar, toz qopar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6r\u0259rs\u0259n ki, qalan yoxdu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Dastan\u0131n t\u00fcrk variant\u0131nda da bu sonsuzluq motivin\u0259, \u00f6vlad h\u0259sr\u0259tin\u0259 i\u015far\u0259&nbsp;&nbsp;var.<\/p>\n\n\n\n<p>Koro\u011flu:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Koro\u011fludur \u00c7amlibelin aslan\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015e\u0259k\u0259r il\u0259, qaymaqla b\u0259sl\u0259r s\u0259ni.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259nd\u0259n ist\u0259r bir p\u0259hl\u0259van o\u011flan\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Aman Selma, insaf eyl\u0259, de m\u0259n\u0259.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Selma:<\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00fcrk q\u0131z\u0131yam, soyum, sopum b\u0259llidi,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6z\u00fcm ala, sa\u00e7\u0131m siyah tellidi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00fcrk q\u0131z\u0131n\u0131n dili Tuti dilidi,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bunu s\u0259n bil, m\u0259n\u0259 inan Koro\u011flu!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bizim eld\u0259 \u0259hd\u0259 v\u0259fa edilir,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u0259m s\u00f6yl\u0259nm\u0259z, do\u011fru yolla gedilir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>F\u0259zil\u0259td\u0259 namus yolu g\u00fcd\u00fcl\u00fcr,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259raq etm\u0259, m\u0259n\u0259 inan, Koro\u011flu!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;<\/em>\u00d6z\u00fcm\u00fc t\u0259krar ets\u0259m d\u0259, dem\u0259liy\u0259m ki, h\u0259yatda ilk e\u015fitdiyim kitablar &#8220;Koro\u011flu&#8221; dastan\u0131 v\u0259 Naz\u0131m Hikm\u0259tin &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fi i\u00e7\u0259nl\u0259rin t\u00fcrk\u00fcs\u00fc&#8221; kitablar\u0131d\u0131r. &#8220;Oxudu\u011fum&#8221; demir\u0259m, &#8220;e\u015fitdiyim&#8221; deyir\u0259m, \u00e7\u00fcnki h\u0259l\u0259 yaz\u0131b-oxuma\u011f\u0131 bilm\u0259diyim vaxt bu kitablar\u0131 m\u0259n\u0259 anam oxuyard\u0131. Ke\u00e7\u0259l H\u0259mz\u0259nin Koro\u011flunu aldad\u0131b Q\u0131rat\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatdan ald\u0131\u011f\u0131m ilk sars\u0131nt\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevimli at\u0131n\u0131 itir\u0259n Koro\u011flu Ke\u00e7\u0259l H\u0259mz\u0259y\u0259 yalvarma\u011fa&nbsp;&nbsp;ba\u015flay\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Can\u0131m H\u0259mz\u0259, g\u00f6z\u00fcm H\u0259mz\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259mz\u0259, incitm\u0259 Q\u0131rat\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Budu s\u0259n\u0259 s\u00f6z\u00fcm, H\u0259mz\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259mz\u0259, incitm\u0259 Q\u0131rat\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259mz\u0259, at\u0131 yax\u015f\u0131 saxla,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>At igidin qarda\u015f\u0131d\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fcnd\u0259 mu\u011fayat ol, yoxla,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>At igidin qarda\u015f\u0131d\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yay olanda da\u011fa yolla,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yaz olanda if\u00e7in nalla.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0131\u015f olanda m\u0259xm\u0259r \u00e7ulla,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>At igidin qarda\u015f\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Anam dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, bu yerl\u0259rini oxuyanda s\u0259n a\u011flama\u011fa ba\u015flard\u0131n: &#8220;El\u0259 igid niy\u0259 bel\u0259 nam\u0259rd\u0259 yalvar\u0131r&#8221; deyirdin. N\u0259 bil\u0259ydim ki, \u00f6mr\u00fcm boyu \u00e7ox nam\u0259rd\u0259 rast g\u0259l\u0259c\u0259m, he\u00e7 birin\u0259 yalvaras\u0131&nbsp;&nbsp;olmasam da\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Verib Q\u0131r\u0131, al\u0131b D\u00fcr\u00fc&#8221; (D\u00fcr at\u0131) kor-pe\u015fman \u00c7\u0259nlibel\u0259 qay\u0131dan Koro\u011flunu d\u0259lil\u0259ri d\u0259, Nigar da qa\u015f-qabaqla qar\u015f\u0131lay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Ala&nbsp;g\u00f6zl\u00fc Nigar xan\u0131m,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dcz\u00fcn m\u0259nd\u0259n niy\u0259 d\u00f6nd\u00fc?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n\u0259 qurban \u015firin can\u0131m,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dcz\u00fcn m\u0259nd\u0259n niy\u0259 d\u00f6nd\u00fc?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130gidin yatmas\u0131n baxt\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yana&nbsp;\u00e7evrilm\u0259sin taxt\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Koro\u011flunun m\u0259lul vaxt\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dcz\u00fcn m\u0259nd\u0259n niy\u0259 d\u00f6nd\u00fc?&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bu yerd\u0259 Nigar\u0131n h\u0259r hans\u0131 cavab\u0131 m\u0259z\u0259mm\u0259ti, incikliyinin s\u0259b\u0259bl\u0259rini a\u00e7\u0131qlamas\u0131 soyuq bir &#8220;ba\u015fdan el\u0259m\u0259&#8221; olard\u0131. Amma Nigar (daha do\u011frusu, dastan\u0131 yaradanlar) \u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z v\u0259 t\u0259sirli cavab tap\u0131rlar. G\u0259rginliyi aradan qald\u0131rmaq\u00e7\u00fcn Nigar Koro\u011fluya &#8220;amma&nbsp;&nbsp;yaman qarasan ha&#8221; &#8211; deyir. Koro\u011flunun cavab\u0131 da eyni c\u00fcr pafosdan uzaq, t\u0259bii v\u0259 s\u0259mimidir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;M\u0259n\u0259 qara dey\u0259n g\u00f6z\u0259l,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qa\u015flar\u0131n qara deyilmi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00f6k\u00fcl\u00fcbd\u00fc dal g\u0259rd\u0259n\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sa\u00e7lar\u0131n qara deyilmi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Dastan\u0131n&nbsp;&nbsp;bir c\u0259lbedici c\u0259h\u0259ti d\u0259 x\u0259fif yumorudur. Hans\u0131 dastan q\u0259hr\u0259man\u0131 \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131lamaqdan bel\u0259 \u00e7\u0259kinm\u0259z? Giziro\u011flu Mustafa b\u0259yl\u0259 g\u00fcl\u0259\u015fm\u0259kd\u0259n sonra&nbsp;&nbsp;m\u0259hz Koro\u011flunun&nbsp;&nbsp;\u00f6z\u00fc:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Koro\u011flunu \u00e7aya basar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Giziro\u011flu Mustafa b\u0259y<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&#8211; g\u0259rayl\u0131s\u0131n\u0131 qo\u015fur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 variant\u0131nda Ke\u00e7\u0259l H\u0259mz\u0259nin rolunu K\u0259lo\u011flan oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Havada buludlar soldu,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fcr\u00fc at yoruldu qald\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u0259lo\u011flan Q\u0131rat\u0131 ald\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Al\u0131\u015f, tutu\u015f, yan Koro\u011flu!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Anadolu variant\u0131nda b\u0259zi misralar&nbsp;&nbsp;m\u00fcdrik \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259t kimi s\u0259sl\u0259nir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Havada u\u00e7an boz qu\u015flar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yelin q\u0259drini n\u0259 bilir?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u0259ndi q\u0259drini bilm\u0259y\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Elin q\u0259drini n\u0259 bilir?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>C\u00fct qo\u015fub toxum \u0259km\u0259y\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00fcfr\u0259sin yer\u0259 t\u00f6km\u0259y\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Elin q\u0259hrini \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Mal\u0131n q\u0259drini n\u0259 bilir?&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;T\u00fcrkm\u0259n variant\u0131nda Goro\u011flu deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<em>S\u0259ni deyib g\u0259ldim \u00c7andibelimd\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yor ged\u0259li s\u0259nin il\u0259 p\u0259rizad.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018fslim b\u0259yan ets\u0259m &#8211; t\u00fcrkm\u0259n elind\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yor ged\u0259li bizim il\u0259 p\u0259rizad.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;<\/em>T\u00fcrkm\u0259n variant\u0131n\u0131n&nbsp;&nbsp;b\u0259zi par\u00e7alar\u0131nda dini t\u0259\u0259ss\u00fcb g\u00fccl\u00fcd\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Q\u0259fl\u0259td\u0259 yat\u0131rd\u0131m, g\u0259ldi \u0259r\u0259nl\u0259r<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Dur, qafil, yerind\u0259n, oyan&#8221; &#8211;&nbsp;&nbsp;dedil\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6z\u00fcm a\u00e7\u0131b g\u00f6rd\u00fcm c\u00fcml\u0259-cahan\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ol duranlar &#8220;\u015eahim\u0259rdan&#8221; &#8211; dedil\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u015eahim\u0259rdan H\u0259zr\u0259t \u018flinin adlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Goro\u011flu b\u0259y ayd\u0131r: k\u0259min\u0259, b\u0259nd\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Pirim \u015eahim\u0259rdan! D\u0259stgirim s\u0259nd\u0259.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Be\u015f v\u0259qt namaz\u0131 q\u0131ld\u0131\u011f\u0131n g\u00fcnd\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Axir\u0259t yolda\u015f\u0131n iman&#8221; dedil\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;T\u00fcrkm\u0259n variant\u0131n\u0131n lirik par\u00e7alar\u0131 da \u00e7ox t\u0259sirlidir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Q\u0259rib b\u00fclb\u00fcl, bik\u0259s b\u00fclb\u00fcl,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n orda y\u0131\u011fla, m\u0259n burda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0259riblikd\u0259 qalan b\u00fclb\u00fcl,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n orla a\u011fla, m\u0259n burda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0259rib b\u00fclb\u00fcl olma na\u015f\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Axd\u0131rma g\u00f6z\u00fcnd\u0259n ya\u015f\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0259rib k\u00f6nl\u00fcm\u00fcn yolda\u015f\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n orda a\u011fla, m\u0259n burda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0259rib b\u00fclb\u00fcl, b\u0259xti qara<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 \u00e7\u0259kirs\u0259n ahu-nal\u0259?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259ni asd\u0131rmaram dara,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n orda a\u011fla, m\u0259n burda<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Yaxud:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0259fl\u0259td\u0259 yat\u0131rd\u0131m, g\u0259ldi bir p\u0259ri,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>E\u015fq oduna m\u0259ni heyran eyl\u0259di.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ol p\u0259rinin sevdas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>E\u015fq oduna m\u0259ni heyran eyl\u0259di.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>La\u00e7\u0131n kimi q\u0131ya-q\u0131ya qaray\u0131b,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Siyah z\u00fclf\u00fc dal g\u0259rd\u0259n\u0259&nbsp;&nbsp;daray\u0131b,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>A\u011f \u00fcz\u00fcnd\u0259 qo\u015fa-qo\u015fa xal qoyub<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>E\u015fq oduna m\u0259ni heyran eyl\u0259di.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;O\u011fuz dil qruppuna daxil olan xalqlardan biri d\u0259 xa\u00e7p\u0259r\u0259st qaqauzlard\u0131r. (G\u00f6y o\u011fuzlar). N\u0259sr\u0259ddin l\u0259tif\u0259l\u0259ri, &#8220;A\u015f\u0131q Q\u0259rib&#8221;, &#8220;\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m&#8221;, &#8220;Arzu v\u0259 Q\u0259mb\u0259r&#8221; dastanlar\u0131 qaqauz folklorunda \u00f6n\u0259mli yer tutur. Qaqauzlar\u0131n aras\u0131nda Koro\u011flunun igidl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 mahn\u0131lar da m\u0259\u015fhurdur. Qaqauz a\u011f\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131nda&nbsp;&nbsp;Koro\u011flu \u0130zmirin k\u0259ndl\u0259rind\u0259ndir, dostu Ayvazla b\u0259rab\u0259r &#8220;o\u011fuz Robin Qudu&#8221; kimi d\u00f6vl\u0259tlil\u0259ri qar\u0259t edib ald\u0131qlar\u0131n\u0131 kas\u0131blara paylay\u0131r. Qaqauz Koro\u011flusu sonralar Anadoludan Dobrudcaya ke\u00e7mi\u015f, sava\u015flar\u0131n\u0131 davam etdirmi\u015f, n\u0259hay\u0259t yenid\u0259n Anadoluya qay\u0131daraq orda v\u0259fat etmi\u015fdir. Qaqauz &#8220;Koro\u011flu&#8221;sundan bir par\u00e7an\u0131 bu dilin \u00f6z\u0259llikl\u0259rini saxlayaraq g\u0259tirir\u0259m:<\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n bir Koro\u011fluydum,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;dada (da\u011fda) g\u0259z\u0259rdim<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7al\u0131ya, \u00e7\u0131rp\u0131ya k\u0259ll\u0259 d\u00fcz\u0259rdim<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018fs\u0259n l\u00fczg\u0259rd\u0259n (r\u00fczgardan) izl\u0259r se\u00e7\u0259rdim<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kims\u0259m yoxdu Balkanda yaln\u0131z g\u0259z\u0259rdim<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u0259mir topuzlarla&nbsp;&nbsp;k\u0259ll\u0259 \u0259z\u0259rdim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n edi (yeddi) daaya (da\u011fa)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;h\u00f6km ed\u0259rdim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ke\u00e7\u0259nd\u0259n bac\u0131m\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(bac almaq m\u0259nas\u0131nda) ist\u0259rdim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Dastan\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7 variant\u0131nda &#8211; az\u0259ril\u0259rd\u0259 d\u0259, t\u00fcrkiy\u0259lil\u0259rd\u0259 d\u0259, t\u00fcrkm\u0259nl\u0259rd\u0259 d\u0259 zamandan \u015fikay\u0259t m\u00fch\u00fcm yer tutur. T\u00fcrkm\u0259n variant\u0131nda deyilir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Ay yaranlar, musurmanlar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nam\u0259rd m\u0259rd oldu, m\u0259rd oldu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 \u0259caib zamanalar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ke\u00e7di yurd oldu, yurd oldu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Han\u0131 b\u0259yl\u0259r, han\u0131 xanlar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n canlar?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Taxt \u00fcst\u00fcnd\u0259 S\u00fcleymanlar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>U\u00e7du, yurd oldu, yurd oldu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;<\/em>Orxon yaz\u0131lar\u0131nda &#8220;\u00d6z eli, \u00f6z xaqan\u0131 olan xalq idim, elim han\u0131, xaqan\u0131m han\u0131?&#8221; ac\u0131s\u0131, &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259m Qorqud&#8221;da &#8220;Han\u0131 dediyim b\u0259y \u0259r\u0259nl\u0259r, d\u00fcnya m\u0259nim dey\u0259nl\u0259r&#8221; t\u0259\u0259ss\u00fcf\u00fc \u0259srl\u0259rd\u0259n, zamanlardan ke\u00e7\u0259r\u0259k d\u00f6vrandan \u0259b\u0259di \u015fikay\u0259t kimi &#8220;Koro\u011flu&#8221; dastan\u0131n\u0131n sonunda da \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Amma Az\u0259rbaycan &#8220;Koro\u011flu&#8221;sunda bu ac\u0131 etiraf d\u00f6vr\u00fcn&nbsp;&nbsp;&nbsp;konkret bir ixtiras\u0131yla &#8211; odlu silahla, t\u00fcf\u0259ngl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l toplar\u0131 nam\u0259rd silah\u0131 sayaraq ya\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131q q\u0131l\u0131nc d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259yi \u00fcst\u00fcn tutmu\u015fdu. Koro\u011flu da t\u00fcf\u0259ngin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 tam bir d\u00f6vr\u00fcn&nbsp;&nbsp;bitm\u0259si kimi d\u0259rk edir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Titr\u0259yir \u0259ll\u0259rim, tor g\u00f6r\u00fcr g\u00f6z\u00fcm,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nmi qocalm\u0131\u015fam, ya z\u0259man\u0259mi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dola\u015fm\u0131r d\u0259handa s\u00f6hb\u0259tim, s\u00f6z\u00fcm<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nmi qocalm\u0131\u015fam, ya z\u0259man\u0259mi?&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Tutulur m\u0259clisd\u0259 igidin yas\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kor olur q\u0131l\u0131nc\u0131, polad libas\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u0259lib bic \u0259yyam\u0131, nam\u0259rd d\u00fcnyas\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nmi qocalm\u0131\u015fam, ya z\u0259man\u0259mi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bel\u0259 zaman hara, qo\u00e7 igid hara?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259rdl\u0259ri \u00e7\u0259kirl\u0259r nam\u0259rdl\u0259r dara,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ba\u015f \u0259yir la\u00e7\u0131nlar, t\u0259rlanlar sara<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nmi qocalm\u0131\u015fam, ya z\u0259man\u0259mi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ax\u0131r \u0259c\u0259l g\u0259ldi, yetdi hay-haray,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7\u0259kdiyim qov\u011falar bitdi, hay, haray!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00fcf\u0259ng \u00e7\u0131xd\u0131, m\u0259rdlik getdi, hay, haray,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nmi qocalm\u0131\u015fam ya z\u0259man\u0259mi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;M\u0259s\u0259l\u0259 yaln\u0131z &#8220;nam\u0259rd silah\u0131&#8221; topda, t\u00fcf\u0259ngd\u0259 deyil, m\u0259s\u0259l\u0259 Ke\u00e7\u0259l H\u0259mz\u0259l\u0259rin, K\u0259lo\u011flanlar\u0131n, bicl\u0259rin, hiyl\u0259g\u0259rl\u0259rin, nam\u0259rdl\u0259rin meydan sulad\u0131\u011f\u0131 bir \u0259yyam\u0131n g\u0259lm\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fikr\u0259t Qocan\u0131n &#8220;Babalar\u0131m&#8221; \u015feiri yada d\u00fc\u015f\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;Biri qa\u00e7aq olub,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>m\u0259rd olub.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Biri qo\u00e7aq olub,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>m\u0259rd olub.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Biri kas\u0131b olub,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>m\u0259rd olub,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259s nam\u0259r\u0259l\u0259r hardand\u0131?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bax bu m\u0259n\u0259 d\u0259rd olub.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u018ffsus! Koro\u011flu da qocalm\u0131\u015fd\u0131, z\u0259man\u0259 d\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;Mart 2018<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/strong> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XVI-XVII \u0259srl\u0259r\u0259&nbsp;&nbsp;aid edil\u0259n &#8220;Koro\u011flu&#8221; dastan\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m folklor abid\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Koro\u011flunun ad\u0131 Baykaldan Balkanlaracan, Altaylardan Anadoluyacan t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 torpaqlarda m\u0259\u015fhurdur. Koro\u011flunun \u015f\u00f6hr\u0259ti XIX \u0259srd\u0259 rus t\u0259nqid\u00e7isi \u00c7ern\u0131\u015fevskid\u0259n frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Jorj Sanda q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif \u0259hli-q\u0259l\u0259ml\u0259rin diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r. Koro\u011flu t\u00fcrk olmayan xalqlar\u0131n \u015fifahi \u0259d\u0259biyyat\u0131nda da yer tutur. M\u0259s\u0259l\u0259n, tacikl\u0259rd\u0259 &#8220;Qurqulu&#8221; ad\u0131yla m\u0259\u015fhurdur. Az\u0259rbaycan v\u0259 Anadolu&nbsp;&nbsp;a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-42086","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42094,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42086\/revisions\/42094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}