{"id":44129,"date":"2023-01-27T10:00:00","date_gmt":"2023-01-27T06:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=44129"},"modified":"2023-01-27T10:46:41","modified_gmt":"2023-01-27T06:46:41","slug":"firudin-ibrahimi-mirz%c9%99-ibrahimovun-g%c9%99l%c9%99c%c9%99k-gun-romaninin-q%c9%99hr%c9%99mani-il%c9%99-bagli-m%c9%99qal%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=44129","title":{"rendered":"Firudin \u0130brahimi\u00a0&#8211; Mirz\u0259 \u0130brahimovun \u201cG\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn\u201d roman\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259si"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Xalq-yazicisi-Mirz\u0259-IBRAHIMOV.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"466\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Xalq-yazicisi-Mirz\u0259-IBRAHIMOV.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-44126\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Xalq-yazicisi-Mirz\u0259-IBRAHIMOV.jpg 700w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Xalq-yazicisi-Mirz\u0259-IBRAHIMOV-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>&#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn&#8221; roman\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 Firudin \u0130brahimi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimovun 1949-cu ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 &#8220;Kommunist&#8221; q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f m\u0259qal\u0259si (\u0130xtisarla)<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Nizami dar a\u011fac\u0131na ged\u0259rk\u0259n \u015fadl\u0131q ed\u0259n bir q\u0259hr\u0259man\u0131n \u0259fsan\u0259sini yaratm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min q\u0259hr\u0259mandan soru\u015furlar: &#8220;Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 sonra \u00f6l\u0259c\u0259ks\u0259n, niy\u0259 sevinirs\u0259n?&#8221;. O:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bu az qalan \u00f6mr\u00fcm\u00fc n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259m-q\u00fcss\u0259 i\u00e7ind\u0259 ke\u00e7irim? &#8211; dey\u0259 cavab verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu q\u0259hr\u0259man\u0131, h\u0259yat\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 ya\u015famaqda m\u0259na tapan b\u00f6y\u00fck \u015fair x\u0259yal\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bel\u0259 m\u0259rd v\u0259 m\u0259\u011frur q\u0259hr\u0259manlar yaln\u0131z \u015fair x\u0259yal\u0131n\u0131n m\u0259hsulu olsayd\u0131, xalqlar tarixi \u00e7ox kas\u0131b v\u0259 yekn\u0259s\u0259q olard\u0131. Azadl\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 inqilabi m\u00fcbariz\u0259l\u0259r h\u0259r xalq\u0131n tarixind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 bel\u0259 q\u0259hr\u0259man&nbsp; yeti\u015fdirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn romantik bir g\u00f6z\u0259lliy\u0259 malikdir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n 1945-1946-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0130ran istibdad\u0131 v\u0259 \u0259sar\u0259ti \u0259leyhin\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259r\u0259fli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 Nizami \u0259fsan\u0259l\u0259rinin q\u00fcdr\u0259t v\u0259 g\u00f6z\u0259lliyini saxlayan y\u00fczl\u0259rl\u0259 bu c\u00fcr q\u0259hr\u0259man\u0131n \u015f\u0259kli \u00e7\u0259kilmi\u015fdir&#8230; Budur, o \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259n birisi, tama\u015fa edin&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Amerikan-ingilis tanklar\u0131 v\u0259 t\u0259yyar\u0259l\u0259ri il\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycana soxulmu\u015f, onun \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rini xarabazara \u00e7evir\u0259n \u0130ran i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 ordular\u0131 T\u0259brizi qana boyam\u0131\u015fd\u0131lar. Q\u0259hr\u0259man demokratlar amans\u0131zcas\u0131na t\u0259qib olunurdular. Onlar\u0131 g\u00fcn\u00fcn g\u00fcnorta\u00e7a\u011f\u0131 sor\u011fusuz-suals\u0131z g\u00fcll\u0259l\u0259yir, arvad v\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131 diri-diri quyulara at\u0131r, q\u0131zlar\u0131n\u0131 soyundurub k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri g\u0259zdirirdil\u0259r. M\u00fcrt\u0259cel\u0259r canl\u0131 insan b\u0259d\u0259nind\u0259n m\u0259\u015f\u0259ll\u0259r d\u00fcz\u0259ldir v\u0259 demokratlar\u0131n evl\u0259rini talan edib yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. T\u0259briz m\u0259hb\u0259sl\u0259ri a\u011fz\u0131na q\u0259d\u0259r adamla dolu idi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hb\u0259sl\u0259r v\u0259 dar a\u011faclar\u0131 &#8211; \u0130ran ordusu v\u0259 zabitl\u0259rinin T\u0259briz\u0259 g\u0259tirdiyi h\u0259diyy\u0259 idi. S\u00fcbh a\u00e7\u0131lark\u0259n bu m\u0259hb\u0259sl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lanlar dar a\u011faclar\u0131nda \u00f6z \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 namuslu h\u0259yatlar\u0131n\u0131 ba\u015fa vururdular&#8230; Bel\u0259 bir zamanda, m\u0259hbuslardan birisin\u0259 s\u0259h\u0259r tezd\u0259n as\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdil\u0259r. B\u00fct\u00fcn gec\u0259ni \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc alt\u0131nda ya\u015fayan v\u0259 yolda\u015flar\u0131na insan\u0131n xalq qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 borcundan, m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 h\u0259yat\u0131n \u015firinliyind\u0259n dan\u0131\u015fan m\u0259hbus s\u00fcbh a\u00e7\u0131lark\u0259n durub s\u0259liq\u0259 il\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc q\u0131rxm\u0131\u015f, t\u0259miz k\u00f6yn\u0259k geyib t\u0259z\u0259 qalstuk ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bu n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? &#8211; dey\u0259n yolda\u015f\u0131na o, bel\u0259 cavab vermi\u015fdir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Biz t\u0259miz v\u0259 ayd\u0131n bir h\u0259yatla ya\u015fad\u0131q, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn dar a\u011fac\u0131 alt\u0131na \u0259zgin v\u0259 \u00e7irkli ged\u0259k?!.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu q\u0259hr\u0259man\u0131n ad\u0131 Firudin \u0130brahimidir. O, Az\u0259rbaycan demokrat partiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, milli d\u00f6vl\u0259tin prokuroru idi. Onu \u015f\u0259xs\u0259n tan\u0131yanlar bilir ki, Firudin ancaq bu c\u00fcr h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u00fct\u0259r\u0259qqi ictimai \u0259qid\u0259 v\u0259 tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259, m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259, s\u0259hv v\u0259 b\u00fcdr\u0259m\u0259l\u0259ri olan bir yol ke\u00e7dikd\u0259n sonra g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131rlar. El\u0259 insanlar da olur ki, onlar bu h\u0259qiq\u0259ti bird\u0259n-bir\u0259 qavramasalar da, yalana da uymurlar, a\u011f\u0131r s\u0259hvl\u0259r\u0259 yol verm\u0259d\u0259n m\u00fct\u0259r\u0259qqi ictimai ideal\u0131 d\u0259rk edirl\u0259r. Bel\u0259l\u0259ri \u0259ks\u0259r\u0259n xalq\u0131n i\u00e7ind\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, xalq h\u0259yat\u0131 il\u0259 ya\u015fayan v\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259bi\u0259tli adamlar olur. Onlar bir d\u0259f\u0259 k\u00f6n\u00fcl verdikl\u0259ri idealdan n\u0259inki bir daha d\u00f6nm\u0259z, h\u0259tta soyumaq, s\u00fcstl\u0259\u015fm\u0259k n\u0259 oldu\u011funu bilm\u0259d\u0259n getdikc\u0259 daha q\u0131z\u011f\u0131n bir ehtirasla h\u0259yatlar\u0131n\u0131 ona h\u0259sr ed\u0259rl\u0259r. Firudin \u0130brahimi bel\u0259 adamlardan idi. O, Az\u0259rbaycan\u0131n milli azadl\u0131q v\u0259 \u0130ran\u0131n demokratik inki\u015faf ideal\u0131na q\u0259ti iman g\u0259tir\u0259nl\u0259rd\u0259n idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin 1918-ci ild\u0259 Astarada do\u011fulmu\u015fdu. Yeddiillik m\u0259kt\u0259bi orada qurtarm\u0131\u015f, sonra Tehran dar\u00fclf\u00fcnununun H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sind\u0259 ali t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259yat\u0131 \u0259vv\u0259ld\u0259n xalq il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdu. H\u0259l\u0259 u\u015faq ik\u0259n, atas\u0131 m\u00fct\u0259r\u0259qqi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259bid Rza xan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycandan s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1945-ci ilin ax\u0131rlar\u0131, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda demokratik d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnl\u0259ri idi. H\u0259l\u0259 Z\u0259ncanda satq\u0131n m\u00fclk\u0259dar Z\u00fclfiqarinin quldurlar\u0131, Urmiyada s\u0259rh\u0259ng Z\u0259ng\u0259n\u0259nin h\u0259rbi hiss\u0259si demokratik xalq hakimiyy\u0259tin\u0259 tabe olmaq ist\u0259m\u0259yib qanl\u0131 terror d\u00fcz\u0259ltmi\u015fdi. M\u00fcst\u0259bid v\u0259 m\u00fcrt\u0259ce \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin qo\u015funlar\u0131 Az\u0259rbaycana girm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Q\u0259zvinin qap\u0131s\u0131nda &#8211; Kir\u0259cd\u0259 dayanm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 bir zamanda Firudin \u0130brahimi Pi\u015f\u0259v\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yenic\u0259 prokuror t\u0259yin edilmi\u015fdi. Pi\u015f\u0259v\u0259rinin v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259tin prokuror se\u00e7\u0259rk\u0259n Firudinin namiz\u0259dliyini ir\u0259li \u00e7\u0259km\u0259yinin d\u0259 x\u00fcsusi m\u0259nas\u0131 vard\u0131: m\u0259lum oldu\u011fu \u00fczr\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 \u0130ran hakim dair\u0259l\u0259rinin qanl\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rini p\u0259rd\u0259l\u0259y\u0259n v\u0259 soy\u011fun\u00e7uluq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdiyi m\u00fch\u00fcm vasit\u0259l\u0259rd\u0259n birisidir. Buradak\u0131 p\u00fc\u015fv\u0259txorluq, satq\u0131nl\u0131q, b\u00f6htan v\u0259 \u0259dal\u0259tsizliyin t\u0259sviri qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 milli demokratik d\u00f6vl\u0259t ancaq xalqa m\u0259h\u0259bb\u0259ti, t\u0259miz vicdan\u0131 v\u0259 namusu il\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f bir adama prokurorlu\u011fu etibar ed\u0259 bil\u0259rdi. Bel\u0259 bir zamanda Firudin \u0130brahimi i\u015f\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. O, bir yandan k\u00f6hn\u0259, poz\u011fun \u0259xlaql\u0131 prokuror i\u015f\u00e7il\u0259rini yeni, xalq \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fayan m\u0259sl\u0259kli v\u0259 vicdanl\u0131 adamlarla \u0259v\u0259z edir, o biri yandan xalq\u0131n q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri, xarici imperialistl\u0259rin satq\u0131n n\u00f6k\u0259rl\u0259ri olan m\u00fcrt\u0259cel\u0259rl\u0259 amans\u0131z m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun ilk at\u0259\u015fin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n c\u0259llad\u0131, silahs\u0131z Urmiya demokrat-k\u0259ndlil\u0259rini tanklar\u0131n alt\u0131nda \u0259zmi\u015f s\u0259rh\u0259ng Z\u0259ng\u0259n\u0259nin m\u00fchakim\u0259sind\u0259 olmu\u015fdu. Firudin ayd\u0131n v\u0259 k\u0259skin d\u0259lill\u0259rl\u0259 Z\u0259ng\u0259n\u0259nin cinay\u0259tl\u0259rini s\u00fcbut ed\u0259r\u0259k ona \u00f6l\u00fcm c\u0259zas\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi. Sabah\u0131s\u0131 liberal t\u0259bi\u0259tli v\u0259 h\u0259r i\u015fd\u0259 &#8220;m\u00f6t\u0259dil siyas\u0259t&#8221; t\u0259r\u0259fdar\u0131 olan bir a\u011fa &#8220;xeyirxahl\u0131qla&#8221; Firudin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; O\u011flan, s\u0259n h\u0259l\u0259 \u00e7ox cavans\u0131n, &#8211; demi\u015fdi, &#8211;&nbsp; d\u00fcnya g\u00f6rm\u0259mis\u0259n, m\u0259nim s\u00f6zl\u0259rim\u0259 qulaq as, bilm\u0259y\u0259-bilm\u0259y\u0259 ki, bu i\u015fl\u0259rin ax\u0131r\u0131 hara gedib m\u00fcnc\u0259r olacaq, niy\u0259 bel\u0259 t\u00fcnd ba\u015flam\u0131san. Niy\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n qazan\u0131rsan. Bir f\u00fcrs\u0259tdir ke\u00e7ib \u0259lin\u0259, olmusan m\u00fcdd\u0259nl\u00fcmumi, istifad\u0259 el\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 dost qazan. Demir\u0259m Z\u0259ng\u0259n\u0259ni t\u0259miz\u0259 \u00e7\u0131xart, yox, amma \u00f6l\u00fcm d\u0259 t\u0259l\u0259b el\u0259m\u0259&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259n Firudinin simas\u0131 ona xas olan q\u0259rib\u0259 bir u\u015faq t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u00fc il\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Dem\u0259li, xalq\u0131n m\u0259n\u0259 etibar etdiyi v\u0259zif\u0259d\u0259n bir s\u0259rmay\u0259 kimi istifad\u0259 edim? Yox! M\u0259n bunu bacarmayaca\u011fam. Bizim h\u0259r\u0259kat Az\u0259rbaycan tarixinin parlaq v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir s\u0259hif\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Bu h\u0259r\u0259kat k\u00f6hn\u0259 qurulu\u015fu da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131 kimi k\u00f6hn\u0259 \u0259xlaq\u0131 da da\u011f\u0131d\u0131r. Biz xalq i\u015find\u0259n \u015f\u0259xsi xeyrin\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n fasid v\u0259 \u0259xlaqs\u0131z adamlar\u0131n yolunu tuta bilm\u0259rik. Bel\u0259 ets\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r biz\u0259 l\u0259n\u0259t oxuyar. Biz dostla da, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259 d\u0259 &#8220;m\u00fcdara etm\u0259y\u0259&#8221; \u00e7al\u0131\u015fan, pis\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 kimi boyun \u0259y\u0259n bazar \u0259hlinin \u0259xlaq\u0131 il\u0259 d\u0259 ya\u015faya bilm\u0259rik. Biz \u0259sri siyas\u0259t v\u0259 ideal\u0131 meydana \u00e7\u0131xm\u0131\u015f bir firq\u0259nin \u00f6vlad\u0131y\u0131q. Bu firq\u0259nin bayra\u011f\u0131nda &#8220;xalq v\u0259 azadl\u0131q&#8221; s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu iki s\u00f6z bizim b\u00fct\u00fcn m\u0259ram\u0131m\u0131zd\u0131r. Ona zidd olan h\u0259r k\u0259s bizim d\u00fc\u015fm\u0259nimizdir v\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 layiqdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin\u0259 &#8220;n\u0259sih\u0259t&#8221; verm\u0259k ist\u0259y\u0259n a\u011fan\u0131 bu s\u00f6zl\u0259r qane etm\u0259di, h\u0259tta onlardak\u0131 m\u0259na v\u0259 m\u0259ntiq, dey\u0259s\u0259n, ona q\u0259tiyy\u0259n anla\u015f\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnd\u00fc:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; O\u011ful, m\u0259ram m\u0259raml\u0131\u011f\u0131nda, adama ya\u015famaq da laz\u0131md\u0131r. Adam g\u0259r\u0259k bir sabahk\u0131 g\u00fcn\u00fcn\u00fc d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn, bird\u0259n olmad\u0131 bel\u0259, oldu el\u0259, Pi\u015f\u0259v\u0259ri getdi, Tehran g\u0259ldi, Z\u0259ng\u0259n\u0259ni, ya qeyri bir Z\u0259ng\u0259n\u0259ni d\u0259 g\u0259tirdi qoydu T\u0259briz\u0259 vali. \u0130ndi el\u0259 t\u0259rp\u0259n ki, onda \u00f6z\u00fcn\u00fc dar a\u011fac\u0131na \u00e7\u0259km\u0259sinl\u0259r. M\u0259n bunu deyir\u0259m. Y\u0259ni deyir\u0259m ki, adam \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc \u00e7\u0131xarmasa yax\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin \u00e7ox ciddi bir hal ald\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Siz g\u00fcman etm\u0259yin ki, m\u0259n el\u0259 bir g\u00fcn\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259mi\u015f\u0259m. Yox, m\u0259n onu sizd\u0259n qabaq d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f\u0259m, \u00e7\u00fcnki m\u0259n Tehran\u0131n satq\u0131n dair\u0259l\u0259rini d\u0259, onlar\u0131n a\u011falar\u0131n\u0131n siyas\u0259tini d\u0259 sizd\u0259n yax\u015f\u0131 bilir\u0259m. Lakin el\u0259 o g\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u0259n Z\u0259ng\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc t\u0259l\u0259b etmi\u015f\u0259m. \u00c7\u00fcnki biz xalq\u0131n taleyi il\u0259 ehtikar ed\u0259n al\u0131\u015f-veri\u015f\u00e7il\u0259r deyilik, onun azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015f s\u0259rbazlar\u0131q. \u00d6l\u00fcm bizi qorxutmur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259t sonra ba\u015fqa bir canil\u0259r d\u0259st\u0259si T\u0259briz xalq m\u0259hk\u0259m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131nda durmu\u015fdu: bu d\u0259st\u0259y\u0259 t\u0259brizlil\u0259r aras\u0131nda m\u0259\u015fhur olan qarn\u0131 y\u0131rt\u0131q Kaz\u0131m ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. Bu adam sinfi m\u0259nsubiyy\u0259tini itirmi\u015f, yol k\u0259s\u0259n, cib\u0259 gir\u0259n, ev yaran, qatil bir \u015f\u0259xs idi. Onun d\u0259st\u0259si, gec\u0259 adamlar\u0131n qaba\u011f\u0131n\u0131 k\u0259sib ba\u015f\u0131ndan papa\u011f\u0131n\u0131, \u0259ynind\u0259n paltar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131r, h\u0259yans\u0131z evl\u0259r\u0259 soxularaq cavan q\u0131z v\u0259 g\u0259linl\u0259ri zorlay\u0131rd\u0131lar. Tehran m\u00fcrt\u0259cel\u0259ri v\u0259 Seyid Ziyan\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 qarn\u0131 y\u0131rt\u0131q Kaz\u0131m\u0131n, fa\u015fist tipli d\u0259st\u0259si siyasi terror v\u0259 sui-q\u0259sdl\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. Bu d\u0259st\u0259nin m\u00fchakim\u0259sind\u0259 d\u0259 Firudin at\u0259\u015fin \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k siyasi qatill\u0259r, \u0259halinin \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozanlar, ictimai m\u00fca\u015fir\u0259t qanunlar\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259xlaq\u0131n\u0131 saymayanlarla amans\u0131z olma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259brizin qarn\u0131 y\u0131rt\u0131q Kaz\u0131mlardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259sna bir asay\u0131i\u015f v\u0259 qayda b\u0259rpa edilmi\u015fdi. Firudin \u0130brahimi b\u00fct\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 prokuror i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259n y\u00fcks\u0259k axlaq v\u0259 m\u0259sl\u0259k sahibi olma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir, onlar\u0131 inqilabi qanunlar\u0131n g\u00f6z\u0259t\u00e7isi say\u0131rd\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Az bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 Firudin Az\u0259rbaycan m\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 prokuror i\u015f\u00e7il\u0259rini \u0259sas\u0259n do\u011frudan da, xalq i\u015fin\u0259 sadiq v\u0259 namuslu \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n se\u00e7\u0259 bilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin a\u00e7\u0131q fikirli, qaba\u011f\u0131 g\u00f6r\u0259n, Az\u0259rbaycan, fars v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bil\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t xadimi idi. Onun geni\u015f m\u0259lumat\u0131 vard\u0131. Tarix, f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat elml\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d idi. O, a\u011f\u0131ll\u0131 yaz\u0131lar\u0131 v\u0259 m\u0259ruz\u0259l\u0259ri il\u0259 xalq\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259dim babalar\u0131 olan midiyal\u0131lar\u0131n h\u0259yat v\u0259 m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 dair &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixind\u0259n&#8221; adl\u0131 kitab\u0131 qiym\u0259tli tarixi bir \u0259s\u0259rdir. Bu \u0259s\u0259rind\u0259 Firudin q\u0259dim Midiya d\u00f6vl\u0259tinin bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycan (\u015fimali v\u0259 c\u0259nubi) torpaqlar\u0131nda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldiyini g\u00f6st\u0259rir, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n midiyal\u0131lar\u0131n h\u0259qiqi varisi oldu\u011funu, midiyal\u0131lar\u0131n \u0130ran m\u00fcst\u0259bidl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259r\u0259fli m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri tarixi v\u0259 m\u0259ntiqi d\u0259lill\u0259rl\u0259 s\u00fcbut edir. Kitabda ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n v\u0259 sitatlar g\u0259tiril\u0259n q\u0259dim v\u0259 m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llifin geni\u015f m\u0259lumat sahibi oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin \u0130brahimi son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259vaz\u00f6kar, xo\u015fr\u0259ftar, m\u0259d\u0259ni bir insan v\u0259 yax\u015f\u0131 yolda\u015f idi. D\u00fczl\u00fck v\u0259 s\u0259daq\u0259t onun xasiyy\u0259tinin \u0259sas c\u0259h\u0259tl\u0259ri idi. Firudin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n&nbsp; azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 son n\u0259f\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r sadiq qald\u0131. O, g\u0259nc v\u0259 saf h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri olan \u0130ran m\u00fcrt\u0259cel\u0259ri \u0259leyhin\u0259, v\u0259t\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259ad\u0259ti yolunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qurban verdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck \u00f6vlad m\u0259h\u0259bb\u0259ti il\u0259 sev\u0259n Firudin \u0130randa ya\u015fayan ba\u015fqa xalqlara da azad v\u0259 xo\u015fb\u0259xt h\u0259yat arzu edirdi. O deyirdi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0130nsanlar aras\u0131nda \u00fcmum\u0259n \u0259dav\u0259t toxumu s\u0259pm\u0259k \u00e7irkin i\u015fdirs\u0259, xalqlar aras\u0131nda \u0259dav\u0259t t\u00f6r\u0259tm\u0259k y\u00fcz qat \u00e7irkin v\u0259 murdar i\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun ruhi m\u0259tan\u0259t v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc, imperialistl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259ti m\u0259hb\u0259sd\u0259 olark\u0259n parlaq bir \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. \u0130ngilis v\u0259 Tehran m\u00fcxbirinin zindanda Firudinl\u0259 olan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. M\u00fcxbirl\u0259r\u0259 verdiyi cavablar g\u00f6st\u0259rir ki, Firudin m\u0259hb\u0259sd\u0259 d\u0259 ruhdan d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015f, \u00f6z s\u0259liq\u0259 v\u0259 t\u0259mizliyind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259mi\u015fdi. Kameran\u0131n son d\u0259r\u0259c\u0259 soyuq oldu\u011funu qeyd ed\u0259n m\u00fcxbirl\u0259r, g\u00f6z\u0259l bir o\u011flan\u0131n \u00e7iynin\u0259 qiym\u0259tli bir \u015fal salaraq soban\u0131n yan\u0131nda durdu\u011funu yaz\u0131rlar. Firudin m\u00fcxbirin:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Siz prokuror olark\u0259n n\u0259 i\u015f g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz? &#8211; sual\u0131na<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Biz \u0259sass\u0131z olaraq zindanlarda c\u00fcr\u00fcy\u0259n adamlar\u0131n i\u015fin\u0259 bax\u0131b azad etdik. Xalq\u0131 f\u0259sad v\u0259 o\u011fru hakiml\u0259rin \u0259lind\u0259n qurtard\u0131q &#8211; deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259s han\u0131 o xalq, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn sizi \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r?..<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bizi \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259y\u0259n imperialistl\u0259rin \u0259mri il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n Tehran m\u00fcrt\u0259cel\u0259rinin b\u0131\u00e7aq\u00e7\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ridir. Xalq is\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015f f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259r, qulluq\u00e7u v\u0259 ziyal\u0131lard\u0131r ki, onlar\u0131n da haz\u0131rda dili v\u0259 \u0259li ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn z\u0259ncirl\u0259ri q\u0131raca\u011f\u0131na \u0259min ola bil\u0259rsiniz&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin Az\u0259rbaycanda demokratik h\u0259r\u0259kat ba\u015flananda da, xalq hakimiyy\u0259ti yarananda da, Tehran irticas\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti qalib g\u0259lib dar a\u011faclar\u0131 quranda da bu \u0259qid\u0259 il\u0259 ya\u015fad\u0131. O, \u00f6l\u00fcml\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldikd\u0259 bel\u0259 bu \u00fcmidini itirm\u0259di. O, Az\u0259rbaycan demokrat firq\u0259si M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin binas\u0131n\u0131 canil\u0259rd\u0259n qoruyaraq at\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman bu \u0259qid\u0259 il\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Tehran m\u00fcrt\u0259cel\u0259ri xalq\u0131n q\u0259z\u0259bind\u0259n qorxaraq Firudini s\u0259h\u0259r saat be\u015fd\u0259 T\u0259brizin S\u0259ttarxan xiyaban\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda G\u00fcl\u00fcstan ba\u011f\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131nda edam etdil\u0259r. Buna baxmayaraq qocaman T\u0259briz \u00f6z sadiq o\u011flu il\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 vidala\u015fd\u0131. Onun m\u0259\u011frur halda dar a\u011fac\u0131na getdiyini g\u00f6r\u0259nl\u0259r ayaq saxlay\u0131r, u\u015faqlar v\u0259 qocalar b\u00f6y\u00fck bir k\u0259d\u0259r i\u00e7ind\u0259 dayan\u0131b ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 dikir, ba\u015f\u0131 \u00e7adral\u0131 qad\u0131nlar u\u015fa\u011f\u0131n\u0131 quca\u011f\u0131na basaraq: &#8220;Ah, Firudin!&#8221; &#8211;&nbsp; dey\u0259 g\u00f6z ya\u015f\u0131 t\u00f6k\u00fcrd\u00fc. \u00c7\u00fcnki n\u0259cib \u00fcr\u0259kli Firudini xalq b\u00f6y\u00fck bir m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sevirdi. Tehran m\u00fcrt\u0259cel\u0259ri \u00f6z xarici a\u011falar\u0131n\u0131n \u0259mri il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u0259rd v\u0259 namuslu o\u011flunu T\u0259brizd\u0259 dar a\u011fac\u0131ndan asd\u0131lar. Onlar\u0131n amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl etdiyi minl\u0259rl\u0259 q\u0259hr\u0259man kimi Firudinin&nbsp; d\u0259 ad\u0131 v\u0259 xatir\u0259si xalq\u0131n q\u0259lbind\u0259 \u0259b\u0259di olaraq ya\u015fay\u0131r v\u0259 qocalardan k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r ham\u0131n\u0131 &#8220;intiqam, intiqam!&#8221; dey\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Kommunist&#8221; q\u0259zeti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>4 iyun 1949, \u2116108, s\u0259hif\u0259 3.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn&#8221; roman\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 Firudin \u0130brahimi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimovun 1949-cu ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 &#8220;Kommunist&#8221; q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f m\u0259qal\u0259si (\u0130xtisarla) Nizami dar a\u011fac\u0131na ged\u0259rk\u0259n \u015fadl\u0131q ed\u0259n bir q\u0259hr\u0259man\u0131n \u0259fsan\u0259sini yaratm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min q\u0259hr\u0259mandan soru\u015furlar: &#8220;Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 sonra \u00f6l\u0259c\u0259ks\u0259n, niy\u0259 sevinirs\u0259n?&#8221;. O: &#8211; Bu az qalan \u00f6mr\u00fcm\u00fc n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259m-q\u00fcss\u0259 i\u00e7ind\u0259 ke\u00e7irim? &#8211; dey\u0259 cavab [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-44129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44129"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44129\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44132,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44129\/revisions\/44132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}