{"id":46099,"date":"2023-05-18T03:00:00","date_gmt":"2023-05-17T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46099"},"modified":"2023-05-18T08:09:50","modified_gmt":"2023-05-18T04:09:50","slug":"susa-az%c9%99rbaycanin-s%c9%99h%c9%99rsalma-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99tinin-parlaq-incisi-kimi-b%c9%99rpa-edilir-mehmandarovlarin-malikan%c9%99-kompleksi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46099","title":{"rendered":"\u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259rsalma m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin parlaq incisi kimi b\u0259rpa edilir &#8211; Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2023\/2\/1000x669\/16843484061332042576_1000x669.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>2020-ci il noyabr\u0131n 8-d\u0259 Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini &#8211; Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad etdi. Bu, 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi Q\u0259l\u0259b\u0259 oldu. \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si m\u00fcharib\u0259nin sonrak\u0131 gedi\u015fin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi, h\u0259rb meydan\u0131nda oldu\u011fu kimi, diplomatiya meydan\u0131nda da Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixin\u0259 Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n \u201cQaraba\u011f \u0130rsini Ara\u015fd\u0131rma M\u0259rk\u0259zi\u201dnin r\u0259hb\u0259ri, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 professor, siyasi elml\u0259r doktoru El\u00e7in \u018fhm\u0259dovun \u201c\u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259rsalma m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin parlaq incisi kimi b\u0259rpa edilir &#8211; Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259sind\u0259 yer al\u0131b. M\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edirik.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 elan edilm\u0259si haqq\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2021-ci il may\u0131n 7-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncamda vur\u011fulan\u0131r ki, \u015f\u0259h\u0259rin tarixi g\u00f6rk\u0259minin b\u0259rpas\u0131, \u0259vv\u0259lki \u015f\u00f6hr\u0259tinin \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi dol\u011fun m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131na qovu\u015fmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox\u0259srlik z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, memarl\u0131q v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rsalma s\u0259n\u0259tinin parlaq incisi kimi beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 t\u0259bli\u011fi m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bununla yana\u015f\u0131, bu m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259dd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, tarixi-m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259r\u0259 malik olmas\u0131 \u015eu\u015faya x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 v\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyini bildir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev qeyd etmi\u015fdir ki, yar\u0131da\u011f\u0131lm\u0131\u015f tarixi abid\u0259l\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131nda \u00e7ox h\u0259ssas olmal\u0131, ancaq biz o tarixi abid\u0259l\u0259rimizin \u0259sl simas\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259liyik. Vaxt itirm\u0259d\u0259n, ancaq, eyni zamanda, t\u0259l\u0259sm\u0259d\u0259n \u015eu\u015fan\u0131n ilkin simas\u0131n\u0131n, tarixi simas\u0131n\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259li oldu\u011funu bildirmi\u015fdir. Bu bax\u0131mdan \u015eu\u015fa i\u015f\u011faldan azad edildikd\u0259n sonra \u015f\u0259h\u0259rin b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu i\u015f\u011faldan azad olunan \u0259razil\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u015eu\u015fada 2020-ci il dekabr\u0131n 8-d\u0259n etibar\u0259n m\u0259d\u0259ni-dini abid\u0259l\u0259rin, m\u0259scidl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 layih\u0259l\u0259rinin icras\u0131na ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bununla da Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu tarixi b\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi f\u0259al d\u0259st\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Apar\u0131lan geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 yerli ekspertl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u0259 c\u0259lb olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun Qaraba\u011fdak\u0131 b\u0259rpa layih\u0259l\u0259rinin bir hiss\u0259si is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu art\u0131q \u015eu\u015fada daha bir ne\u00e7\u0259 layih\u0259nin b\u0259rpas\u0131n\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131b. Bunlar\u0131n s\u0131ras\u0131na dahi Az\u0259rbaycan \u015fairi v\u0259 ictimai xadim Molla P\u0259nah Vaqifin muzey-m\u0259qb\u0259r\u0259 kompleksinin, Vaqifin b\u00fcst\u00fcn\u00fcn yenid\u0259n qurulmas\u0131, g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin heyk\u0259linin \u015eu\u015fada yenid\u0259n ucald\u0131lmas\u0131, Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa, Saatl\u0131 m\u0259scidl\u0259rinin, Milli Xal\u00e7a Muzeyinin \u015eu\u015fa filial\u0131n\u0131n, Yarad\u0131c\u0131l\u0131q M\u0259rk\u0259zinin \u0259sasl\u0131 yenid\u0259nqurma v\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259n sonra a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131, C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab Qaraba\u011finin b\u0259rpa olunan m\u0259zar\u0131 v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri daxildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi d\u0259 bu layih\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. 2023-c\u00fc il may\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva \u015eu\u015fada Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan b\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259n sonra Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eu\u015fan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f Mehmandarovlar soyu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Mehmandarovlar Qaraba\u011f\u0131n, \u015eu\u015fan\u0131n q\u0259dim v\u0259 m\u0259\u015fhur soylar\u0131ndand\u0131r. Bu soyun tarix\u00e7\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 qeyd edilir ki, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131nda bir \u00e7ox h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki v\u0259zif\u0259l\u0259r m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 bu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 mehmandar (\u201cqonaqp\u0259rv\u0259r\u201d, \u201cqonaqsev\u0259r\u201d) idi. Mehmandar\u0131n v\u0259zif\u0259si xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini v\u0259 dig\u0259r r\u0259smi qonaqlar\u0131 \u00f6lk\u0259nin s\u0259rh\u0259dind\u0259 qar\u015f\u0131layaraq m\u00fc\u015fayi\u0259t etm\u0259k, h\u00f6rm\u0259tl\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131n paytaxt\u0131na g\u0259tirib yerl\u0259\u015fdirm\u0259k, h\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n istirah\u0259tl\u0259rini y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259k olub. Bununla yana\u015f\u0131, mehmandarlar xanl\u0131\u011fa g\u0259l\u0259n qonaqlar\u0131n m\u0259ktublar\u0131n\u0131 saraya, xan\u0131n m\u0259ktublar\u0131n\u0131 is\u0259 onlara \u00e7atd\u0131rmaq v\u0259zif\u0259sini d\u0259 yerin\u0259 yetiribl\u0259r. Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahimx\u0259lil xan Cavan\u015firin v\u0259 o\u011flu Mehdiqulu xan\u0131n hakimiyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259zif\u0259ni Mirz\u0259 \u018fli b\u0259y h\u0259yata ke\u00e7irirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 1830-cu ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda yeni soyad\u0131 sistemi formala\u015fark\u0259n Mirz\u0259 \u018fli b\u0259yin \u00f6vladlar\u0131 v\u0259 bu n\u0259slin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri babalar\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f v\u0259zif\u0259sini \u00f6zl\u0259rin\u0259 soyad\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 Mehmandarovlar kimi qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirz\u0259 \u018fli b\u0259y ya\u015f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar mehmandarl\u0131q v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefaya \u00e7\u0131xark\u0259n Mehdiqulu xan Cavan\u015fir bir \u00e7ox m\u00fckafatlarla yana\u015f\u0131, ona \u015eu\u015fan\u0131n q\u0259dim 17 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259n biri olan, \u201cT\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan yerd\u0259 \u0259lav\u0259 torpaq sah\u0259si d\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Mirz\u0259 \u018fli b\u0259y d\u0259 burada o d\u00f6vr\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f memar\u0131 olan K\u0259rb\u0259layi S\u0259fixan Qaraba\u011finin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 he\u00e7 bir binaya b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n malikan\u0259 tipli saray kompleksi in\u015fa etmi\u015fdi. Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n mehmandar\u0131 Mirz\u0259 \u018fli b\u0259yin \u00fc\u00e7 o\u011flu olub: Mirz\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y, Mirz\u0259 Sad\u0131q b\u0259y v\u0259 Mirz\u0259 Mustafa b\u0259y.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>General S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>30 minlik ordusunun yarad\u0131lmas\u0131nda misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rdi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mirz\u0259 \u018fli b\u0259yin o\u011flu Mirz\u0259 Sad\u0131q b\u0259y Mehmandarov d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar L\u0259nk\u0259randa ya\u015fay\u0131b. Mehmandarovlar soyunun g\u00f6rk\u0259mli xadiml\u0259rind\u0259n olan Mirz\u0259 Sad\u0131q b\u0259yin o\u011flu, general S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov 1856-c\u0131 ild\u0259 L\u0259nk\u0259randa anadan olub. 1918-ci il noyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti H\u00f6kum\u0259ti H\u0259rbi Nazirliyi b\u0259rpa etm\u0259k bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov C\u00fcmhuriyy\u0259t ordusunda xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131laraq, h\u0259rbi nazirin m\u00fcavini t\u0259yin edilmi\u015f, nazirliyin v\u0259 ordunun formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 ona tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Onun pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 s\u0259daq\u0259ti yeni \u015f\u0259raitd\u0259 d\u0259 tezlikl\u0259 \u00f6z t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015fd\u0131. 1918-ci il noyabr\u0131n 1-d\u0259 o, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin h\u0259rbi nazirin m\u00fcavini, h\u0259min il dekabr\u0131n 25-d\u0259 is\u0259 h\u0259rbi nazir t\u0259yin edildi v\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 30 minlik milli ordu yaratma\u011fa nail oldu. 1928-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov s\u0259hh\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 orduda xidm\u0259td\u0259n t\u0259rxis olunub. O, rus, t\u00fcrk v\u0259 fars dill\u0259rini y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 bilirdi. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn son \u00fc\u00e7 ilind\u0259 \u0130slam tarixi v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov 1931-ci ild\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mirz\u0259 Mustafa b\u0259y Mehmandarov \u201cT\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259\u201d sakinl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn su \u00e7\u0259kdirmi\u015fdi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mirz\u0259 \u018fli b\u0259yin ki\u00e7ik o\u011flu Mirz\u0259 Mustafa b\u0259y Mehmandarov 1825-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. \u015eu\u015fa q\u0259za m\u0259kt\u0259bini bitir\u0259n Mustafaya savadl\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 \u015fu\u015fal\u0131lar \u201cMirz\u0259\u201d dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fl\u0259r. 1843-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259za idar\u0259sind\u0259 katib i\u015fl\u0259mi\u015f Mirz\u0259 Mustafa b\u0259y Mehmandarov 1870-ci ild\u0259n \u015eu\u015fa v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131nda se\u00e7ki \u00fczr\u0259 ali m\u00fcs\u0259lman silkind\u0259n \u015eu\u015fa b\u0259y komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olmu\u015f, kollec katibi, m\u00fc\u015favir, xeyriyy\u0259\u00e7i, x\u0259ttat, publisist kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eu\u015fada qarda\u015f\u0131 o\u011flu Qas\u0131m b\u0259y Mehmandarovla birlikd\u0259 susuzluqdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u201cT\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259\u201d sakinl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn 1899-cu ild\u0259 su \u00e7\u0259kdirmi\u015f v\u0259 h\u0259r ikisinin v\u0259saiti hesab\u0131na yerli da\u015flardan memarl\u0131q abid\u0259si say\u0131lan g\u00f6z\u0259l bir bulaq tikilmi\u015fdir. \u201cT\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259\u201d bula\u011f\u0131 adlanan bu bulaq bir \u0259sr\u0259 yax\u0131n, y\u0259ni, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 1992-ci ild\u0259 i\u015f\u011fal\u0131na q\u0259d\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259 sakinl\u0259rinin ehtiyac\u0131n\u0131 t\u0259min edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y Mehmandarov &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259kimi,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>xeyriyy\u0259\u00e7i, maarif\u00e7i v\u0259 ictimai xadim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mirz\u0259 Mustafa b\u0259yin b\u00f6y\u00fck o\u011flu, ilk ali t\u0259hsilli az\u0259rbaycanl\u0131lardan biri olan \u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y Mehmandarov 1854-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fada anadan olub. O, \u015eu\u015fa q\u0259za m\u0259kt\u0259bini \u0259la\u00e7\u0131 \u015fagird kimi, daha sonra 1872-ci ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259r gimnaziyas\u0131n\u0131 q\u0131z\u0131l medalla bitir\u0259r\u0259k Sankt-Peterburq Tibb C\u0259rrahl\u0131q Akademiyas\u0131na daxil olub. 1877-ci ild\u0259 akademiyan\u0131 bitirib Sankt-Peterburq klinik h\u0259rbi x\u0259st\u0259xanas\u0131nda h\u0259kim i\u015fl\u0259yib. O, 1881-ci ild\u0259 162-ci Axaltski piyada alay\u0131n\u0131n ki\u00e7ik h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib, 1883-c\u00fc ilin yanvar\u0131nda is\u0259 Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131na h\u0259kim g\u00f6nd\u0259rilib. Bununla da o, h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n m\u00fclki xidm\u0259t\u0259 ke\u00e7mi\u015f v\u0259 sonrak\u0131 b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tini do\u011fma Qaraba\u011fda s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni-maarif i\u015fl\u0259rin\u0259 h\u0259sr edib. 1893-c\u00fc ild\u0259 Qafqaz h\u0259kiml\u0259rinin Tiflisd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n birinci qurultay\u0131nda f\u0259al h\u0259kim kimi i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki v\u0259ba epidemiyas\u0131 haqq\u0131nda hesabat vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y Mehmandarov 1895-ci ild\u0259n h\u0259kimlik f\u0259aliyy\u0259tini A\u011fdamda v\u0259 \u015eu\u015fada davam etdirmi\u015f, sonra \u015eu\u015fada \u0259vv\u0259lc\u0259 \u201cDifai\u201d Partiyas\u0131 \u015eu\u015fa komit\u0259sinin s\u0259dri, daha sonra is\u0259 komit\u0259nin \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lan Qaraba\u011f Birlik M\u0259clisinin r\u0259hb\u0259ri olmu\u015fdu. O, Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 olaraq Qafqaz m\u00fclki idar\u0259sinin \u0259mri il\u0259 Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyas\u0131n\u0131n Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131na h\u0259kim t\u0259yin edilib. On il burada i\u015fl\u0259y\u0259n \u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y 1895-ci ild\u0259n \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131nda k\u0259nd h\u0259kimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. H\u0259min ild\u0259 M\u0259mm\u0259drza a\u011fa V\u0259kilov v\u0259 \u018fbd\u00fclxal\u0131q Axundov il\u0259 birg\u0259 Bak\u0131 Tibb C\u0259miyy\u0259tini t\u0259sis edib. Onun xeyriyy\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti daha geni\u015f olub, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu il\u0259 birlikd\u0259 \u015eu\u015fada x\u0259st\u0259xana v\u0259 yetim qalm\u0131\u015f u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259b v\u0259 qira\u0259txana a\u00e7\u0131b. O, h\u0259m d\u0259 \u015eu\u015fa Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri kimi bir \u00e7ox xeyirxah i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcb. 1911-ci ild\u0259 onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015eu\u015fada ilk d\u0259f\u0259 q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi a\u00e7\u0131l\u0131b. Onun \u015eu\u015fadak\u0131 xeyriyy\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 H\u0259mid\u0259 xan\u0131m Cavan\u015firin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259yi olub. \u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 s\u0259hiyy\u0259nin inki\u015faf\u0131, \u0259haliy\u0259 tibbi yard\u0131m\u0131n t\u0259\u015fkili i\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rib. Sovet hakimiyy\u0259ti onu siyasi bax\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259qib edib, ona fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi iztirablar verib. O, 1929-cu ild\u0259 v\u0259fat edib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fbd\u00fclk\u0259rim b\u0259y Mehmandarovun o\u011flu R\u0259\u015fid b\u0259y Mehmandarov 1887-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. O, \u015f\u0259h\u0259r realn\u0131 m\u0259kt\u0259bini bitirdikd\u0259n sonra Tiflis h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olub. R\u0259\u015fid b\u0259y Mehmandarov Kiyevd\u0259 ali t\u0259hsil al\u0131b, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli ordunun zabiti kimi xidm\u0259t edib. O, 1937-ci ild\u0259 qarda\u015f\u0131 \u018fdil b\u0259y Mehmandarov kimi tutulub Bak\u0131ya apar\u0131l\u0131b v\u0259 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259\u015fid b\u0259yin qarda\u015f\u0131 \u018fdil b\u0259y Mehmandarov 1889-cu ild\u0259 \u015eu\u015fada anadan olub. O, \u015eu\u015fa realn\u0131 m\u0259kt\u0259bini bitir\u0259nd\u0259n sonra Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 feld\u015ferlik kursunda oxuyub. \u018fdil b\u0259y Mehmandarov bir m\u00fcdd\u0259t \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259r x\u0259st\u0259xanas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Sonra Kiyev Politexnik \u0130nstitutuna daxil olub, burada Qafqaz H\u0259myerlil\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. Daha sonra do\u011fma \u015f\u0259h\u0259r\u0259 qay\u0131d\u0131b v\u0259 ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, \u015f\u0259h\u0259r b\u0259l\u0259diyy\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r\u0259k \u015eu\u015fan\u0131n abadl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulandan sonra 1927-ci ild\u0259 siyasi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs edilib. Lakin bir m\u00fcdd\u0259t sonra azadl\u0131\u011fa burax\u0131l\u0131b, m\u00fc\u0259llimliy\u0259 ba\u015flay\u0131b, \u015eu\u015fa Pedaqoji texnikumunda d\u0259rs deyib. \u018fdil b\u0259y Mehmandarov 1930-cu ild\u0259 yenid\u0259n h\u0259bs olunsa da, azad edildikd\u0259n sonra i\u015f yerin\u0259 qay\u0131d\u0131b. Sonuncu d\u0259f\u0259 1937-ci ild\u0259 tutularaq Bak\u0131ya apar\u0131l\u0131b v\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi \u2013<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>q\u0259dim tarix\u0259 malik memarl\u0131q abid\u0259si<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, memarl\u0131q abid\u0259si say\u0131lan Mehmandarovlara m\u0259xsus malikan\u0259 kompleksin\u0259 b\u00f6y\u00fck ya\u015fay\u0131\u015f evi, ki\u00e7ik ya\u015fay\u0131\u015f evi v\u0259 m\u0259scid daxildir. H\u0259m\u00e7inin daha sonralar m\u0259scid\u0259 ged\u0259n yolun \u00fcst\u00fcnd\u0259 bulaq tikilib. Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi ilk d\u0259f\u0259 1977-1978-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n pasportla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan Xal\u00e7as\u0131 v\u0259 Xalq-T\u0259tbiqi S\u0259n\u0259ti D\u00f6vl\u0259t Muzeyinin \u015eu\u015fa filial\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 Az\u0259rbaycan SSR M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyinin 1985-ci il 26 sentyabr tarixli 502 n\u00f6mr\u0259li \u0259mrin\u0259 \u0259sas\u0259n qoyulub. XIX \u0259sr\u0259 aid tarixi memarl\u0131q abid\u0259si olan Mehmandarovlar ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus malikan\u0259 kompleksind\u0259 1987-ci il 19 may tarixind\u0259n Az\u0259rbaycan Xal\u00e7as\u0131 v\u0259 Xalq T\u0259tbiqi S\u0259n\u0259ti D\u00f6vl\u0259t Muzeyinin (indiki Az\u0259rbaycan Milli Xal\u00e7a Muzeyi) \u015eu\u015fa filial\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. \u015eu\u015fan\u0131n Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 1992-ci ild\u0259 i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 filialdak\u0131 da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan eksponatlar t\u0259xliy\u0259 olunaraq Bak\u0131ya g\u0259tirilib. Bundan \u0259vv\u0259l is\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Mehmandarovlar\u0131n b\u00f6y\u00fck ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131nda \u015eu\u015fa \u015e\u0259h\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. Ya\u015fay\u0131\u015f kompleksin\u0259 daxil olan, 1984-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n \u015eu\u015fada t\u0259bii d\u0259rman vasit\u0259si kimi istifad\u0259 edil\u0259n bitkil\u0259rin topland\u0131\u011f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259 m\u0259scidi is\u0259 \u201cYa\u015f\u0131l Aptek\u201d kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fan\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 &#8211; 2021-ci ilin oktyabr\u0131ndan etibar\u0259n Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksind\u0259, \u0259razid\u0259ki ail\u0259 m\u0259scidi v\u0259 bulaqda t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b, bula\u011f\u0131n dam\u0131 \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u0259tirilib. Kompleks\u0259 daxil olan evin v\u0259 m\u0259scidin binalar\u0131n\u0131n dam \u00f6rt\u00fckl\u0259ri yenil\u0259nib, tavanlar b\u0259rpa edilib. Bununla yana\u015f\u0131, malikan\u0259 kompleksinin da\u011f\u0131lm\u0131\u015f divar\u0131 b\u0259rpa olunub, z\u0259d\u0259li divarda b\u0259rkitm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b. H\u0259m\u00e7inin m\u0259scidin \u201cG\u00fcld\u0259st\u0259\u201dsi restavrasiya olunub. Evin h\u0259y\u0259tind\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid tarixi fayton da d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn texnologiyalar\u0131na uy\u011fun b\u0259rpa edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rd\u0259n sonra malikan\u0259 kompleksind\u0259 \u201cQaraba\u011f zad\u0259gan\u0131n\u0131n evi\u201d m\u00f6vzusundak\u0131 ekspozisiya t\u0259rtib edil\u0259rk\u0259n XIX \u0259srin sonu \u2013 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f zad\u0259gan\u0131n\u0131n evinin interyeri, ziyal\u0131 \u015f\u0259xsin h\u0259yat t\u0259rzinin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Ekspozisiyada Az\u0259rbaycan Milli Kino-Foto S\u0259n\u0259dl\u0259ri Arxivi, Milli Az\u0259rbaycan Tarixi Muzeyi, Az\u0259rbaycan Milli \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Muzeyi, AMEA-n\u0131n Arxeologiya, Etnoqrafiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun materiallar\u0131, h\u0259m\u00e7inin elmi \u0259d\u0259biyyat m\u0259nb\u0259 qismind\u0259 istifad\u0259 edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Zad\u0259gan malikan\u0259sinin qonaq ota\u011f\u0131 evin simas\u0131 oldu\u011fundan burada \u0259n m\u00fcasir interyer elementl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilib. Fotolar \u015eu\u015fan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f zad\u0259gan n\u0259sill\u0259ri \u2013 Mehmandarovlara, onlarla qohumluq \u0259laq\u0259si olan R\u00fcst\u0259mb\u0259yovlara, V\u0259zirovlara, Qacarlara aiddir. Malikan\u0259d\u0259ki otaqlar\u0131 milli \u0259\u015fyalarla yana\u015f\u0131, avropasaya\u011f\u0131 m\u0259i\u015f\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131 da b\u0259z\u0259yir. Otaqlar d\u00f6vr\u00fcn eksponatlar\u0131 il\u0259 XIX \u0259srin sonu \u2013 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid interyer qaydalar\u0131na uy\u011fun t\u0259rtib edilib. Art\u0131q burada ziyar\u0259t ed\u0259n h\u0259r bir k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u00fc XIX \u0259srin sonu &#8211; XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 zad\u0259gan\u0131n\u0131n evind\u0259ki kimi hiss etmi\u015f olur. Ekspozisiyan\u0131n t\u0259rtibat\u0131 zaman\u0131 150-d\u0259n \u00e7ox \u0259ntiq \u0259\u015fyadan istifad\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, \u015eu\u015fada ke\u00e7iril\u0259n \u201cXar\u0131b\u00fclb\u00fcl\u201d Beyn\u0259lxalq Musiqi Festival\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2023-c\u00fc il may\u0131n 11-d\u0259 Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksind\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Simfonik Orkestrinin konserti olub. \u018fn diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qamlardan biri d\u0259 konsert\u0259 Mehmandarovlar n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Simfonik Orkestrinin dirijoru, Beyn\u0259lxalq m\u00fcsabiq\u0259l\u0259r laureat\u0131 Mustafa Mehmandarovun dirijorluq etm\u0259si idi. B\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259n sonra malikan\u0259nin bu n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin dirijorlu\u011fu il\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m konsert proqram\u0131na ev sahibliyi etm\u0259si Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 iz buraxm\u0131\u015f Mehmandarovlar soyunun d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin xatir\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n y\u00fcks\u0259k ehtiram\u0131n ifad\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, maarif\u00e7ilik be\u015fiyi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131m\u0131zda tikinti-quruculuq i\u015fl\u0259ri d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na uy\u011fun olaraq \u015f\u0259h\u0259rin tarixi memarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 m\u0259d\u0259ni-dini abid\u0259l\u0259r b\u0259rpa edilir. \u015eu\u015fan\u0131n h\u0259m tarixi-m\u0259d\u0259ni \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, h\u0259m d\u0259 tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin \u015f\u0259h\u0259rsalma m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin parlaq incisi kimi b\u0259rpa olunur, \u015eu\u015fan\u0131n \u0259z\u0259m\u0259tli ruhu canland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2020-ci il noyabr\u0131n 8-d\u0259 Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini &#8211; Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad etdi. Bu, 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi Q\u0259l\u0259b\u0259 oldu. \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si m\u00fcharib\u0259nin sonrak\u0131 gedi\u015fin\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-46099","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46099"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46115,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46099\/revisions\/46115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}