{"id":47214,"date":"2023-10-12T07:00:00","date_gmt":"2023-10-12T03:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=47214"},"modified":"2023-10-16T07:50:22","modified_gmt":"2023-10-16T03:50:22","slug":"bu-gun-istiqlal-sairi-%c9%99hm%c9%99d-cavadin-anim-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=47214","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn istiqlal \u015fairi \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2023\/3\/1200x630\/16970907254945157717_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, b\u00f6y\u00fck \u015fair, tan\u0131nm\u0131\u015f maarif\u00e7i v\u0259 ictimai xadim \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. XX \u0259srin otuzuncu ill\u0259rinin sonunda g\u00fcnahs\u0131z yer\u0259 repressiya qurban\u0131 olmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131ndan olan \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n 86 il \u00f6ts\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00f6z \u015fair o\u011flunu he\u00e7 vaxt unutmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, 2022-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam il\u0259 \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 130 illiyi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 qeyd edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Cavad 1892-ci il may\u0131n 5-d\u0259 G\u0259nc\u0259 q\u0259zas\u0131n\u0131n \u015e\u0259mkir dair\u0259si, Seyf\u0259li k\u0259ndinin Mehr\u0259li tir\u0259sind\u0259 ruhani ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. Atas\u0131 M\u0259mm\u0259d\u0259li axund olub. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli tarixi simalar\u0131ndan biri kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z Cavadxan axund M\u0259mm\u0259d\u0259linin atas\u0131 il\u0259 yax\u0131n idi v\u0259 ail\u0259d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 onun haqq\u0131nda xo\u015f s\u00f6hb\u0259tl\u0259r ged\u0259rdi; m\u0259rdliyi, igidliyi, xalq yolunda q\u0259hr\u0259manl\u0131qla h\u0259lak olmas\u0131 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 xat\u0131rlan\u0131rd\u0131. El\u0259 bu h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram\u0131n \u0259lam\u0259ti kimi axund M\u0259mm\u0259d\u0259li o\u011flunun ad\u0131n\u0131 Cavad qoyub. Cavad be\u015f ya\u015f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f atas\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. O, ilk t\u0259hsilini molla m\u0259kt\u0259bind\u0259 al\u0131r, \u00fc\u00e7 il orada oxuyur. Sonrak\u0131 t\u0259hsilini G\u0259nc\u0259d\u0259 M\u00fcs\u0259lman Ruhani Seminariyas\u0131nda al\u0131b (1906-1912-ci ill\u0259r) v\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitirib. 1913-c\u00fc ild\u0259 Zaqafqaziya \u015feyx\u00fclislam\u0131 Pi\u015fnamazzad\u0259nin imzas\u0131 il\u0259 ona m\u00fc\u0259llimlik \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259si verilib. H\u0259min ild\u0259 \u015e\u0259mkir, G\u0259d\u0259b\u0259y, Zaqatala v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 fasil\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259rs deyib. Birinci Cahan m\u00fcharib\u0259si ba\u015flayanda m\u00fcharib\u0259y\u0259 gedib, d\u00f6rd il c\u0259bh\u0259d\u0259 m\u00fcxbir, xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc, katibi, b\u0259z\u0259n d\u0259 s\u0259dr m\u00fcavini kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. O, \u015eimali Qafqazda, Da\u011f\u0131standa, Batumda, Qarsda, \u018frd\u0259handa, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 olub. \u018fn \u00e7ox t\u00fcrk xalqlar\u0131 ya\u015fayan b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 ged\u0259r\u0259k onlara maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olub, h\u0259m Az\u0259rbaycan Demokratik C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131nda yax\u0131ndan i\u015ftirak edib. \u018fhm\u0259d Cavad 1920-ci ild\u0259 Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n Xuluq k\u0259ndind\u0259 m\u00fc\u0259llim t\u0259yin olunur. 1922-ci ilin yay\u0131na kimi burada t\u00fcrk v\u0259 rus dill\u0259rind\u0259n d\u0259rs deyir. O, 1922-ci ild\u0259 ali m\u0259kt\u0259b\u0259 daxil olmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lib. Az\u0259rbaycan Ali Pedaqoji \u0130nstitutuna daxil olub, 1926-c\u0131 ild\u0259 oran\u0131 bitirib. N\u0259rimanov ad\u0131na Texnikumda, Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q \u0130nstitutunda (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Aqrar Universiteti) m\u00fc\u0259llim, dosent, professor v\u0259 kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi \u018f.Cavad h\u0259yat\u0131n\u0131n 29 ilini m\u00fc\u0259llimlik kimi m\u00fcq\u0259dd\u0259s pe\u015f\u0259y\u0259 ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130btidai sinif m\u00fc\u0259llimliyind\u0259n ali m\u0259kt\u0259bin kafedra m\u00fcdirliyin\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan dilinin s\u0259rfi v\u0259 n\u0259hvi\u201d adl\u0131 ilk d\u0259rsliyin m\u00fc\u0259llifi olmu\u015fdur. O, rus dili \u00fczr\u0259 professor r\u00fctb\u0259si alan ilk az\u0259rbaycanl\u0131 alim idi, s\u0259kkiz-on dild\u0259 s\u0259rb\u0259st oxumaq, dan\u0131\u015fmaq v\u0259 yazma\u011f\u0131 bacar\u0131rd\u0131. G\u0259nc\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259sind\u0259 H.Cavid kimi filosof-\u015faird\u0259n, Abdulla Sur kimi t\u0259nqid\u00e7i-\u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasdan d\u0259rs alan Cavad \u00f6z t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u00fcrkiy\u0259li \u015fair \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bel\u0259likl\u0259, eyni tarixi d\u00f6vrd\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda iki \u018fhm\u0259d Cavad yaz\u0131b-yarad\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhm\u0259d Cavad Az\u0259rbaycan Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin m\u0259sul katibi v\u0259 \u0259n f\u0259al \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri idi. Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Seyf\u0259lid\u0259 m\u0259kt\u0259b v\u0259 u\u015faq ba\u011f\u00e7alar\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 K\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn tikilm\u0259si \u018f.Cavad\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, M.M\u00fc\u015ffiq K\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u0259ndin\u0259 \u015feir qo\u015fmu\u015f, oran\u0131 \u201cCavadk\u0259nd\u201d kimi t\u0259svir etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Cavad \u201cYa\u015f\u0131l q\u0259l\u0259ml\u0259r\u201d adl\u0131 c\u0259miyy\u0259tin yarad\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 katibi, Az\u0259rbaycan Proletar Yaz\u0131\u00e7\u0131lar C\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc idi. ADR-in milli mar\u015flar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tini o yazm\u0131\u015fd\u0131. Bu g\u00fcn d\u00fcnya meridianlar\u0131nda s\u0259sl\u0259n\u0259n himnimizin m\u0259tnini d\u0259 o q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin \u018fhm\u0259d Cavad\u0131 \u015fagirdl\u0259r\u0259 t\u0259kc\u0259 \u015fair kimi tan\u0131tmaq d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. O, konkret faktlara istinad edilm\u0259kl\u0259 istedadl\u0131 \u015fair, publisist, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, jurnalist, xeyriyy\u0259\u00e7i, c\u0259bh\u0259\u00e7i-d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, politoloq, Az\u0259rbaycan Demokratik C\u00fcmhuriyy\u0259tinin ba\u015f ideoloqlar\u0131ndan biri kimi tan\u0131d\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1920-ci ilin aprel hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra \u018f.Cavad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 daim pozulmu\u015f, orijinal yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na imkan verilm\u0259mi\u015fdir. 1923-c\u00fc ild\u0259 M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n liderl\u0259rind\u0259n Mirz\u0259bala M\u0259mm\u0259dzad\u0259nin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qa\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131nda Cavad\u0131 g\u00fcnahland\u0131r\u0131b h\u0259bs edirl\u0259r. Xuluq k\u0259ndind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n dostluq etdiyi m\u00fc\u0259llim yolda\u015f\u0131 H.Musayev M.C.Ba\u011f\u0131rovun yan\u0131na g\u0259lir v\u0259 \u015fairin azad olunmas\u0131n\u0131 xahi\u015f edir. Ba\u011f\u0131rov onu e\u015fidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Cavad ikinci d\u0259f\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z \u201cG\u00f6yg\u00f6l\u201d \u015feirin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs edilir. Bu \u015feiri oxuyan ozamank\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rd\u0259n S.A\u011famal\u0131o\u011flu demi\u015fdi: \u201cKim dey\u0259r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Pu\u015fkini yoxdur? Cavad Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Pu\u015fkinidir. \u201cG\u00f6yg\u00f6l\u201d do\u011frudan -do\u011fruya Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n incisidir\u201d. Lakin \u015fairin b\u0259dxahlar\u0131ndan \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r bildirir ki, \u015feir antisovet ruhludur. D\u0259rhal \u018f.Cavad\u0131n h\u0259bs olunmas\u0131 \u0259mri verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Be\u015f-alt\u0131 ay \u00e7\u0259k\u0259n sor\u011fu-sualdan sonra \u201cG\u00f6yg\u00f6l\u201d\u0259 he\u00e7 bir siyasi r\u0259ng ver\u0259 bilmirl\u0259r v\u0259 \u015fairi h\u0259bsd\u0259n burax\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f.Cavad 1920-1937-ci ill\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259bs edilmi\u015f, t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259hay\u0259t, 1937-ci il mart\u0131n 21-d\u0259 \u015fairi Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n azad edirl\u0259r. H\u0259min il iyun ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 onu H.Cavid, M.M\u00fc\u015ffiq v\u0259 V.Xuluflu il\u0259 eyni vaxtda h\u0259bs\u0259 al\u0131rlar. Oktyabr\u0131n 12-d\u0259n 13-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 15 d\u0259qiq\u0259lik m\u0259hk\u0259m\u0259nin q\u0259rar\u0131 il\u0259 ona g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 k\u0259silir. \u015eairin sa\u011f qalan ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin taleyi is\u0259 daha a\u011f\u0131r v\u0259 faci\u0259li olur. \u015e\u00fckriyy\u0259 xan\u0131m h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra &#8220;v\u0259t\u0259n xaininin arvad\u0131&#8221; kimi u\u015faqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259bs edilir. Yeddi ild\u0259n sonra s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n azad edils\u0259 d\u0259, ona Bak\u0131da ya\u015famaq qada\u011fan olunur. Yaln\u0131z 1955-ci ilin dekabr\u0131nda ail\u0259 b\u0259ra\u0259t al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarix insan s\u0259hvl\u0259rini d\u00fcz\u0259ldir. 1958-ci ild\u0259 \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n &#8220;\u015eeirl\u0259r&#8221;, 1961-ci ild\u0259 &#8220;S\u0259n a\u011flama, m\u0259n a\u011flaram&#8221; kitab\u0131 \u00e7ap olunur. \u015eairlikl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 istedadl\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i olan \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n dilimiz\u0259 \u00e7evirdiyi \u0259s\u0259rl\u0259r &#8211; 1961-ci ild\u0259 Fransua Rablenin &#8220;Qarqantua v\u0259 Pantaqruel&#8221;, 1962-ci ild\u0259 Vilyam \u015eekspirin &#8220;Otello&#8221;, &#8220;Romeo v\u0259 C\u00fclyetta&#8221;, 1978-ci ild\u0259 \u015eota Rustavelinin &#8220;P\u0259l\u0259ng d\u0259risi geymi\u015f p\u0259hl\u0259van&#8221; \u0259s\u0259rl\u0259ri i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u018fhm\u0259d Cavad Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t varidat\u0131 elan edil\u0259n m\u00fc\u0259llifl\u0259rin siyah\u0131s\u0131na daxil edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 istiqlaliyy\u0259ti u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan, bu yolda &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221; dam\u011fas\u0131 il\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0259n \u018fhm\u0259d Cavad, zaman g\u0259ldi ki, xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 kimi yenid\u0259n tarixin s\u0259hn\u0259sind\u0259 \u00f6z yerini, layiq oldu\u011fu zirv\u0259ni tutdu. Az\u0259rbaycan var olduqca bu yer onun olacaq!<ins><ins><\/ins><\/ins><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/culture.gov.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, b\u00f6y\u00fck \u015fair, tan\u0131nm\u0131\u015f maarif\u00e7i v\u0259 ictimai xadim \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. XX \u0259srin otuzuncu ill\u0259rinin sonunda g\u00fcnahs\u0131z yer\u0259 repressiya qurban\u0131 olmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131ndan olan \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n 86 il \u00f6ts\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00f6z \u015fair o\u011flunu he\u00e7 vaxt unutmay\u0131b. AZ\u018fRTAC&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, 2022-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-47214","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47214"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47224,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47214\/revisions\/47224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}