{"id":48081,"date":"2023-12-14T09:00:00","date_gmt":"2023-12-14T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=48081"},"modified":"2023-12-14T14:10:45","modified_gmt":"2023-12-14T10:10:45","slug":"z%c9%99hra-h%c9%99simova-n%c9%99simi-yaradiciliginda-cami-c%c9%99m-ifad%c9%99sinin-mahiyy%c9%99ti-v%c9%99-t%c9%99hlili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=48081","title":{"rendered":"Z\u0259hra H\u018f\u015e\u0130MOVA.&#8221;N\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u201cCami-c\u0259m&#8221; ifad\u0259sinin mahiyy\u0259ti v\u0259 t\u0259hlili&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"720\" height=\"720\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47974\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg 720w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Z\u0259hra-H\u0259simova-300x300.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Z\u0259hra-H\u0259simova-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=47774\"><strong>\u201cT\u00fcrkay\u201d ayl\u0131q \u0259d\u0259biyyat d\u0259rgisinin r\u0259smi elektron orqan\u0131-Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;\u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda s\u0131xca ad\u0131 ke\u00e7\u0259n,&nbsp; t\u0259s\u0259vv\u00fcf m\u0259tnl\u0259rind\u0259 &nbsp;\u201cb\u00fct\u00fcn pislikl\u0259rd\u0259n ar\u0131nm\u0131\u015f , t\u0259rt\u0259miz ruh\u201d m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n &nbsp;\u201c\u201dcami- c\u0259m \u201c ifad\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015ferl\u0259rind\u0259 islam dini ehkamlar\u0131n\u0131 h\u00fcrufilik n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rind\u0259n izah ed\u0259n N\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir . Bu zaman \u201c f\u0259ls\u0259fi \u0259sas\u0131nda panteizmin dayand\u0131\u011f\u0131 h\u00fcrufilikl\u0259 r\u0259vay\u0259t \u0259saslanan &nbsp;\u201c Cami-c\u0259m \u201c ifad\u0259sinin n\u0259 kimi bir \u0259laq\u0259si var? \u201c &nbsp;dey\u0259 bir sual ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bunu bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u00f6nc\u0259&nbsp; \u201c Cami-c\u0259m \u201c&nbsp; tezisinin mahiyy\u0259tin\u0259 varmaq laz\u0131md\u0131r.&nbsp; \u201c C\u0259m\u015fidin cam\u0131 \u201c m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n&nbsp; \u201c Cami-c\u0259m \u201c t\u0259s\u0259vv\u00fcf kontekstind\u0259 varl\u0131\u011f\u0131n \u0259ksi, m\u00fctl\u0259qin d\u0259rki bax\u0131m\u0131ndan h\u00fcrufilikd\u0259&nbsp; \u201c insan kainat\u0131n \u0259n d\u0259y\u0259rli varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r \u201c ideyas\u0131 bir-birin\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. Bu ideyalar \u015e\u0259rq f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 m\u0259rk\u0259z m\u00f6vqe tutan sofizmin \u0259sas prinsipi olan \u201c insan h\u0259r \u015feyin : m\u00f6vcud olan v\u0259 olmayan b\u00fct\u00fcn \u015feyl\u0259rin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr \u201c fikri il\u0259 d\u0259 eyniyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir .&nbsp; Kreasionizm &nbsp;dini-metafizik konsepsiyas\u0131n\u0131n ideyalar\u0131 il\u0259 uy\u011funla\u015fan h\u00fcrufizm d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri d\u0259 insan ekstaz&nbsp; v\u0259 ya v\u0259cd yolu il\u0259 onu yaradan f\u00f6vq\u0259lb\u0259\u015f\u0259r q\u00fcvv\u0259y\u0259 &#8211; transendent m\u00f6vqe tutan Allaha qovu\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rk etm\u0259li , \u00f6z\u00fcnd\u0259 monizm n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n Allah\u0131 g\u00f6rm\u0259lidir.&nbsp; Q\u0259dim yunan alimi Sokrat\u0131n da \u0259n sevdiyi z\u0259rbi \u2013 m\u0259s\u0259l d\u0259 insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rki il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 onun f\u0259ls\u0259fi f\u0259aliyy\u0259tinin insan v\u0259 onun \u015f\u00fcuru haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir .<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cCami-c\u0259m \u201c tezisi N\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 m\u00f6vqed\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k \u015fairin panteist- h\u00fcrufi ideyalar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirmi\u015fdir:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00c7\u00fcn l\u0259bin cami-c\u0259m oldu n\u0259fxeyi Ruh\u00fclq\u00fcdus,<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ey c\u0259milim, ey camal\u0131m b\u0259hr\u00fc kan\u0131m,&nbsp; m\u0259rhaba. ( 3.13)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;N\u0259siminin \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rini,&nbsp; h\u0259m\u00e7inin \u201cQuran \u201c \u0131 yax\u015f\u0131 bildiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq ilk misrada \u00f6z \u0259ksini tapan \u201c n\u0259fx\u0259 \u201c (n\u0259f\u0259s) , \u201cruh&#8221; ( ruh ) , \u201c q\u00fcdus \u201c ( m\u00fcq\u0259dd\u0259s )&nbsp; s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 \u201ccami-c\u0259m \u201c ifad\u0259sini \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k olur. &nbsp;\u201cS\u0259nin dodaqlar\u0131n cami-c\u0259m oldu,&nbsp; \u00e7\u00fcnki m\u00fcq\u0259dd\u0259s ruh t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcf\u00fcr\u00fcl\u00fcb \u201c . \u201cH\u0259r insan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcz cizgil\u0259rind\u0259 allahdan bir z\u0259rr\u0259 var \u201c ideyas\u0131 el\u0259 bu beytin&nbsp; \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.&nbsp; \u015eair yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda h\u00fcrufizmin f\u0259ls\u0259fi \u0259saslar\u0131na g\u00f6r\u0259 maddi al\u0259min \u0259n uca varl\u0131\u011f\u0131 adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 insan\u0131 \u2013 \u201cm\u0259n\u201d i&nbsp; daha geni\u015f anlay\u0131\u015f olan \u201c haqq \u201c il\u0259 eynil\u0259\u015fdirir. Akademik H\u0259mid Arasl\u0131 &nbsp;\u201c Imad\u0259ddin N\u0259simi \u201c adl\u0131 monoqrafiyas\u0131nda allah-insan &nbsp;eynil\u0259\u015fdirm\u0259sil\u0259 &nbsp;&nbsp;ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259rini bir ne\u00e7\u0259 aspektd\u0259 bildirmi\u015fdir : \u201c H\u00fcrufizm g\u00f6r\u0259,&nbsp; d\u00fcnya ilidir: 1. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz&nbsp; kainat , 2. \u0130nsan&nbsp; . Birinci d\u00fcnyada g\u00fcn\u0259\u015f&nbsp; , &nbsp;ay , ulduzlar , b\u00fcrcl\u0259r , b\u00fct\u00fcn s\u0259ma al\u0259mi , yer \u00fcz\u00fc v\u0259 s. yerl\u0259\u015fir. \u0130kinci d\u00fcnyada , y\u0259ni insanda b\u00fct\u00fcn bu obyektiv varl\u0131q \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r.&nbsp; \u201c&nbsp; ( 1. 46.)<\/p>\n\n\n\n<p>Dem\u0259li,&nbsp; insan \u00f6z\u00fc &nbsp;\u201c C\u0259m\u015fidin cam\u0131 \u201c d\u0131r , y\u0259ni&nbsp; \u201ccami-c\u0259m \u201c dir. Nec\u0259 ki,&nbsp; C\u0259m\u015fidin cam\u0131na baxaraq d\u00f6rd bir yan\u0131n sirl\u0259rind\u0259n agah olurdu, \u015fair d\u0259 sevgilisinin dodaqlar\u0131nda, camal\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n \u0259ksini g\u00f6r\u00fcr . Buradan bel\u0259 bir q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, kainat\u0131n b\u00fct\u00fcn sirl\u0259rini insan\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 izah etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;N\u0259siminin insan haqq\u0131nda kredosu olan panteist \u2013 h\u00fcrufi ideyalar\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n dig\u0259r bir q\u0259z\u0259lind\u0259 \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131,&nbsp; \u201cm\u0259n&#8221; \u0131n\u0131 d\u0259rk etm\u0259y\u0259n insanlar\u0131 q\u0259fl\u0259t yuxusunda t\u0259svir edir&nbsp; :<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130tirdin Cami-C\u0259m\u015fidi , oyan uyxudan&nbsp; , ey qafil,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u0259 buldun uyxudan g\u00f6st\u0259r, n\u0259 q\u0131ld\u0131n uyxudan hasil ? ( 8. 106 )<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; N\u0259simi ilk misrada \u201c Cami-c\u0259m \u201c tezisini m\u0259n\u0259vi al\u0259ml\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131,&nbsp; C\u0259m\u015fidin ad\u0131n\u0131 da \u00e7\u0259kmi\u015fdir.&nbsp; N\u0259simi insan\u0131 qafil v\u0259 kamil olmaqla iki qrupa ay\u0131r\u0131r . Onun fikrinc\u0259,&nbsp; \u201ccami-c\u0259m \u201c ind\u0259n , y\u0259ni \u00f6z t\u0259rkibd\u0259n,&nbsp; m\u0259n\u0259vi al\u0259mind\u0259n uzaq insan q\u0259fl\u0259t yuxusundad\u0131r. \u015eair \u201citirdin cami &#8211; C\u0259m\u015fidi \u201c dey\u0259rk\u0259n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 itirmi\u015f insan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, \u00e7\u00fcnki cam\u0131n bir n\u00f6v, insan q\u0259lbinin aynas\u0131 olmas\u0131n\u0131 naz\u0259r\u0259 alsaq, cam\u0131n g\u00f6rd\u00fcy\u00fc al\u0259min d\u0259 insan\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259mi il\u0259 eyni oldu\u011funu g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik.&nbsp; &nbsp;N\u0259simi asketizm prinsipl\u0259ri il\u0259 davranan , \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 d\u00fcnya fikirl\u0259rini d\u0259rk ed\u0259n insanlar\u0131 kamil adland\u0131r\u0131rd\u0131 . M\u0259nas\u0131 \u201c fikri g\u0259zi\u015f\u0259r\u0259k ifad\u0259 etm\u0259k olan , h\u00fcrufiliyin d\u0259 m\u0259nb\u0259 kimi istinad etdiyi \u015e\u0259rq peripatetizmind\u0259 d\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259nin \u0259sas v\u0259zif\u0259si h\u0259qiq\u0259ti \u0259ld\u0259 etm\u0259k,&nbsp; onu d\u0259rk etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.&nbsp; Fikrimizc\u0259,&nbsp; \u201cg\u00f6zl\u0259r q\u0259lbin aynas\u0131d\u0131r \u201c v\u0259 yaxud&nbsp; \u201c g\u00f6zl\u0259rd\u0259 ( simada ) d\u00fcnyan\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u201c ifad\u0259l\u0259ri m\u0259hz el\u0259 \u201ccami-c\u0259m \u201c tezisi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r . Q\u0259lb t\u0259s\u0259vv\u00fcfd\u0259 batini idrak m\u0259rk\u0259zi , allah\u0131n camal\u0131n\u0131 t\u0259zah\u00fcr etdiyi \u0259sas n\u00f6qt\u0259dir.&nbsp; Bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k olar ki,&nbsp; ilk n\u00fcmun\u0259d\u0259ki ayna da C\u0259m\u015fidin cam\u0131 il\u0259 eyni mahiyy\u0259ti k\u0259sb edir.&nbsp; N\u0259siminin insan\u0131 \u201cki\u00e7ik al\u0259m \u201c adland\u0131rmas\u0131 da t\u0259sad\u00fcfi olmam\u0131\u015fd\u0131r. \u015eair insan\u0131 bax\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman \u201c h\u0259r cizgisind\u0259 m\u0259n\u0259vi al\u0259minin \u0259ksini t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n ali varl\u0131q \u201c kimi t\u0259svir edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C\u0259m\u015fidi-al\u0259m oldur m\u0259\u2019nid\u0259, \u0435y q\u0259m\u0259r kim,<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; F\u0259r\u0445\u0259nd\u0259 sur\u0259tindir cami-cahann\u00fcmas\u0131. ( 3. 83 )<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Piyal\u0259 , q\u0259d\u0259h,&nbsp; ayaq v\u0259 s. kimi s\u00f6zl\u0259rl\u0259 eyni m\u0259nan\u0131 \u0259ks etdir\u0259n &nbsp;\u201cCami-c\u0259m \u201c in bir dig\u0259r ad\u0131&nbsp; \u201c Cami-cahannuma \u201c d\u0131r. &nbsp;Beytd\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi,&nbsp; \u015fair C\u0259m\u015fidin baxd\u0131\u011f\u0131 al\u0259mi sevgilisinin sur\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcr v\u0259 deyir : \u201c Ey q\u0259m\u0259r, C\u0259m\u015fidi &#8211; al\u0259m , cam\u0131n \u0259ksinin s\u0259nin \u00fcz\u00fcnd\u0259ki t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcd\u00fcr \u201c &nbsp;Bu ifad\u0259 il\u0259 N\u0259simi insan sur\u0259tini al\u0259m\u0259 a\u00e7\u0131lan qap\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cami-cahann\u00fcma d\u0435dil\u0259r \u00fcz\u00fcn\u0259, v\u0259li<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u0259qd\u0259n m\u0259n an\u0131 ayin\u0435yi-h\u0259qn\u00fcma d\u0435r\u0259m. ( 3. 141, )<\/p>\n\n\n\n<p>Bu misralar da yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz&nbsp; fikirl\u0259ri bir daha t\u0259sdiql\u0259yir v\u0259 h\u00fcrufilikd\u0259&nbsp; \u201c Allah\u0131n g\u00f6z\u0259l insan sur\u0259tind\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc etm\u0259si \u201c ( 1. 46. ) ideyas\u0131n\u0131 da biz\u0259 xat\u0131rlad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 yeddi madd\u0259d\u0259n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yl\u0259nil\u0259n &nbsp;C\u0259m\u015fidin cam\u0131 , h\u0259m\u00e7inin,&nbsp; yeddi f\u0259l\u0259yin sirrini a\u00e7ma\u011fa nail olmu\u015fdur.&nbsp; Bunu da qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki,&nbsp; cam\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 yeddi qit\u0259nin t\u0259sviri verilmi\u015fdir . H\u00fcrufizmin d\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bu aspektd\u0259 yeddi r\u0259q\u0259minin sakrall\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k \u201ccami-c\u0259m \u201c ifad\u0259sinin N\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259sad\u00fcf\u0259n i\u015fl\u0259nm\u0259diyini d\u0259 bildirm\u0259k olar. H\u00fcrufizm\u0259 g\u00f6r\u0259&nbsp; , insan\u0131n \u00fcz\u00fcnd\u0259 &nbsp;\u201c x\u0259tti- \u00fcmmiy\u0259 \u201c adlanan yeddi anadang\u0259lm\u0259 x\u0259tt vard\u0131r ki, bu x\u0259tl\u0259r \u201cQuran&#8221; \u0131n ilk sur\u0259si olan \u201cH\u0259md \u201c in yeddi ay\u0259si il\u0259 d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirilir :<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yedi ay\u0259tl\u0259 yeddi x\u0259tt tamam<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yedi \u0259\u2019za ki, yeddi \u00fcmm\u0259tdir. ( 8. 27 )<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fqa,&nbsp; N\u0259simi \u015ferl\u0259rind\u0259 yer, g\u00f6y, d\u0259rya v\u0259 s . &nbsp;b\u0259\u015f\u0259ri g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin say\u0131n\u0131n yeddi olmas\u0131 &nbsp;\u201ccam&#8221; \u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki yeddi qit\u0259y\u0259 bir n\u00f6v i\u015far\u0259dir :<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yeddi yerdir, yeddi g\u00f6gd\u00fcr, yeddi d\u0259rya, yeddi x\u0259t,<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yeddi m\u00fcsh\u0259f, yeddi ay\u0259t, y\u0259di-beyzas\u0131 n\u0259dir? ( 8. 151 )<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz yeddi r\u0259q\u0259mi? Bildiyimiz kimi, q\u0259dim t\u00fcrk mifoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 yeddi r\u0259q\u0259minin x\u00fcsusi sakrall\u0131\u011fa malikdir. Bir s\u0131ra t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yeddi r\u0259q\u0259mi xo\u015fb\u0259xtlik u\u011fur r\u0259mzidir, bel\u0259 ki, mifoloji m\u0259tnl\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n yeddi g\u00fcn\u0259 yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar vard\u0131r. M\u0259hz el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, d\u00fcnyada yarananlar da ( planet, iqlim, b\u00fcrc v\u0259 s.) yeddidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Olubdur yeddi iqlim, yeddi \u0259\u2019za,<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; K\u00f6n\u00fcl t\u0259xti d\u0259xidir e\u015fqi-\u015fan\u0131m. ( 8. 328 )<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; M\u0259s\u0259ld\u0259 t\u0259b\u2019imizdir yeddi qat yer,<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; A\u011faclar t\u00fck olur, da\u011f \u00fcst\u00fcxan\u0131m. ( 8 . 327 )<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259,&nbsp; N\u0259simi poeziyas\u0131na q\u0259d\u0259r \u201ccami-c\u0259m \u201c ifad\u0259sini klassikl\u0259rimizin \u2013 Nizami , F\u00fczuli v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, lakin bu tezis\u0259 v\u0259hd\u0259ti-v\u00fccud f\u0259ls\u0259f\u0259si n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rind\u0259n yana\u015fan , h\u0259tta eyniadl\u0131 \u0259s\u0259ri bel\u0259 olan Mara\u011fal\u0131 \u018fvh\u0259dinin ad\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259simi s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq bu konsepsiyaya panteist-h\u00fcrufilik aspektd\u0259 yana\u015fm\u0131\u015f, insan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn, haqq\u0131n d\u0259rkin\u0259 y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fd\u0259biyyat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li><strong>Arasl\u0131 H. \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi. Bak\u0131: Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t n\u0259\u015friyyat\u0131, 1972, 73 s.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi-m\u0259qal\u0259l\u0259r m\u0259cmu\u0259si. Bak\u0131: Elm, 1973, 270 s.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi.Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri.2 cildd\u0259,I cild.Bak\u0131:Lider N\u0259\u015friyyat,2004,334s.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Babayev Y.Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi(XIII-XVIII \u0259srl\u0259r).Bak\u0131:Elm v\u0259 t\u0259hsil ,2014<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Xav\u0259ri S.Milli m\u0259d\u0259niyy\u0259t sistemind\u0259 poetik t\u0259s\u0259vv\u00fcf kodu. Bak\u0131:Elm,2016,182s.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Quluzad\u0259 M. B\u00f6y\u00fck ideallar \u015fairi.Bak\u0131:G\u0259nclik,1973,138s.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hac\u0131yev Z.F\u0259ls\u0259f\u0259.Bak\u0131:Turan evi ,2012,486s.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Imad\u0259ddin N\u0259simi. Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri 2 cildd\u0259, ll cild . Bak\u0131:Lider N\u0259\u015friyyat, 2004, 334s .<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cT\u00fcrkay\u201d ayl\u0131q \u0259d\u0259biyyat d\u0259rgisinin r\u0259smi elektron orqan\u0131-Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;\u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda s\u0131xca ad\u0131 ke\u00e7\u0259n,&nbsp; t\u0259s\u0259vv\u00fcf m\u0259tnl\u0259rind\u0259 &nbsp;\u201cb\u00fct\u00fcn pislikl\u0259rd\u0259n ar\u0131nm\u0131\u015f , t\u0259rt\u0259miz ruh\u201d m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n &nbsp;\u201c\u201dcami- c\u0259m \u201c ifad\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015ferl\u0259rind\u0259 islam dini ehkamlar\u0131n\u0131 h\u00fcrufilik n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rind\u0259n izah ed\u0259n N\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir . Bu zaman \u201c f\u0259ls\u0259fi \u0259sas\u0131nda panteizmin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-48081","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48081"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48081\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48097,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48081\/revisions\/48097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}