{"id":48272,"date":"2023-12-28T09:00:00","date_gmt":"2023-12-28T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=48272"},"modified":"2023-12-28T13:32:14","modified_gmt":"2023-12-28T09:32:14","slug":"bu-gun-beyn%c9%99lxalq-kino-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=48272","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq Kino G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2023\/3\/1200x630\/17037448701956536588_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dekabr\u0131n 28-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Kino G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1895-ci il dekabr\u0131n 28-d\u0259 Lui v\u0259 Oqyust L\u00fcmyer qarda\u015flar\u0131 Parisin Kapusin bulvar\u0131ndak\u0131 balaca kafed\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u00f6zl\u0259rinin \u00e7\u0259kdikl\u0259ri q\u0131sametrajl\u0131 filml\u0259rin pullu n\u00fcmayi\u015fini t\u0259\u015fkil edibl\u0259r. Filml\u0259rin aras\u0131nda 46 saniy\u0259lik \u201cF\u0259hl\u0259l\u0259rin L\u00fcmyer fabrikind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131\u201d ekran \u0259s\u0259ri d\u0259 var idi. <\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fcmyer qarda\u015flar\u0131 hesab edirdil\u0259r ki, kino h\u0259yat s\u0259hn\u0259l\u0259rinin n\u00fcmayi\u015find\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil v\u0259 olmayacaq. Ona maraq tezlikl\u0259 s\u00f6n\u0259c\u0259k. Lakin b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t xroniki sinematoqraf x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutuldu. Kino k\u00f6rp\u0259 u\u015faq kimi, \u0259vv\u0259lc\u0259 dan\u0131\u015fa bilmirdi. Tama\u015fa\u00e7\u0131lar\u0131 aktyorlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri, \u00fcz-g\u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fczm\u0259si il\u0259 \u0259yl\u0259ndirirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7oxlar\u0131 kinonun yaranmas\u0131 il\u0259 teatr\u0131n m\u0259hv olaca\u011f\u0131n\u0131 deyirdi. Yax\u015f\u0131 ki, h\u0259yat bu ehtimal\u0131 t\u0259kzib etdi. Siyas\u0259t\u00e7il\u0259r kinonun b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u0259 malik olmas\u0131n\u0131 ham\u0131dan \u0259vv\u0259l anlam\u0131\u015fd\u0131lar. Onlar L\u00fcmyer qarda\u015flar\u0131n\u0131n ixtiras\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 k\u00fctl\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir etm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycanda Milli Kino G\u00fcn\u00fc h\u0259r il avqustun 2-d\u0259 qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransada ke\u00e7irilmi\u015f ilk kinoseansdan iki il sonra \u2013 1898-ci il avqustun 2-d\u0259 Bak\u0131 elmi-foto d\u0259rn\u0259yinin katibi, na\u015fir v\u0259 fotoqraf Aleksandr Mi\u015fon \u00f6z\u00fcn\u00fcn lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cBibiheyb\u0259td\u0259 neft fontan\u0131 yan\u011f\u0131n\u0131\u201d, \u201c\u018flah\u0259zr\u0259t Buxara \u0259mirinin yolasalma m\u0259rasimi\u201d, \u201cQafqaz r\u0259qsi\u201d xronikal s\u0259n\u0259dli v\u0259 \u201c\u0130li\u015fdin\u201d adl\u0131 b\u0259dii s\u00fcjetl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdi. H\u0259min g\u00fcn milli kinonun yaranma g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u201cPate\u201d, \u201cPirone\u201d, \u201cFilma\u201d kimi xarici kino \u015firk\u0259tl\u0259ri Bak\u0131da filiallar\u0131n\u0131 a\u00e7araq film istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olublar. 1916-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0130brahim b\u0259y Musab\u0259yovun eyniadl\u0131 povesti \u0259sas\u0131nda \u201cNeft v\u0259 milyonlar s\u0259lt\u0259n\u0259tind\u0259\u201d, 1917-ci ild\u0259 is\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin eyniadl\u0131 operettas\u0131 \u0259sas\u0131nda \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d q\u0131sametrajl\u0131 b\u0259dii filml\u0259ri \u00e7\u0259kilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u00f6kum\u0259t bir \u00e7ox m\u0259d\u0259ni-siyasi islahatlar ke\u00e7irib. Xarici al\u0259ml\u0259 diplomatik, m\u0259d\u0259ni\u2013iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r d\u00fcnya kinosunun ilk n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin Bak\u0131ya g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 ictimai bax\u0131\u015flara t\u0259kan verib. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da kinematoqrafiya h\u0259v\u0259skarlar\u0131n\u0131n say\u0131 artma\u011fa ba\u015flay\u0131b. 1918-ci ild\u0259 onlar \u201cKinematoqrafiya v\u0259 teatr qulluq\u00e7ular\u0131 \u015furas\u0131\u201dnda birl\u0259\u015fibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra 1923-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Foto-Kino \u0130dar\u0259si (AFK\u0130) yarad\u0131l\u0131b v\u0259 h\u0259min il aprelin 28-d\u0259 Birinci D\u00f6vl\u0259t Kinofabriki a\u00e7\u0131l\u0131b. Burada \u00e7\u0259kil\u0259n ilk film xalq \u0259fsan\u0259sinin motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f \u201cQ\u0131z qalas\u0131\u201d b\u0259dii filmi olub.<\/p>\n\n\n\n<p>1923-1926-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 kinostudiya Birinci D\u00f6vl\u0259t Kinofabriki, sonradan AFK\u0130 Kinofabrik il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k \u201cAzd\u00f6vl\u0259tkino\u201d, \u201cAz\u0259rkino\u201d, \u201cAz\u0259rfilm\u201d, \u201cAzd\u00f6vl\u0259tkinos\u0259naye\u201d, \u201cBak\u0131 kinostudiyas\u0131\u201d, \u201cAz\u0259rbaycanfilm\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131b. 1960-c\u0131 ild\u0259n \u201cAz\u0259rbaycanfilm\u201d kinostudiyas\u0131 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAz\u0259rbaycanfilm\u201dd\u0259 indiy\u0259d\u0259k iki mind\u0259n \u00e7ox m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v v\u0259 janrda film istehsal olunub. Onlar\u0131n bir hiss\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d, \u201c\u015e\u0259rikli \u00e7\u00f6r\u0259k\u201d, \u201cAd g\u00fcn\u00fc\u201d, \u201cSevinc buxtas\u0131\u201d, \u201c\u0130stintaq\u201d, \u201cYaramaz\u201d v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafatlar\u0131na, bir \u00e7ox filml\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201c\u00d6gey ana\u201d, \u201cUzaq sahill\u0259rd\u0259\u201d, \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d, \u201cBizim C\u0259bi\u015f m\u00fc\u0259llim\u201d, \u201cAx\u0131r\u0131nc\u0131 a\u015f\u0131r\u0131m\u201d, \u201cN\u0259simi\u201d, \u201c\u00d6zg\u0259 vaxt\u201d, \u201cSar\u0131 g\u0259lin\u201d, \u201cOvsun\u00e7u\u201d, \u201cButa\u201d, \u201c\u00c7\u00f6l\u00e7\u00fc\u201d, \u201cNabat\u201d, \u201cAx\u0131nla a\u015fa\u011f\u0131\u201d v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri beyn\u0259lxalq v\u0259 dig\u0259r kinofestivallar\u0131n m\u00fckafatlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 2018-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan kinosunun 120 illiyinin qeyd olunmas\u0131 haqq\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n \u00f6lk\u0259mizin h\u0259r yerind\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilib. Bu il 124-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd etdiyimiz Az\u0259rbaycan kino s\u0259n\u0259ti \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus inki\u015faf yolu ke\u00e7\u0259r\u0259k, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan kinosu b\u00f6y\u00fck tarix\u0259 malikdir. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin, xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rin\u0259 aid filml\u0259r \u00e7\u0259kilib. T\u0259xmin\u0259n son on ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259sait hesab\u0131na tammetrajl\u0131 v\u0259 q\u0131sametrajl\u0131 b\u0259dii, s\u0259n\u0259dli, habel\u0259 cizgi filml\u0259ri \u00e7\u0259kilib. Bu g\u00fcn g\u0259ncl\u0259rimiz d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 t\u0259hsil al\u0131rlar. Eyni zamanda, \u00f6lk\u0259miz d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n film festivallar\u0131nda i\u015ftirak edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/culture.gov.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dekabr\u0131n 28-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Kino G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1895-ci il dekabr\u0131n 28-d\u0259 Lui v\u0259 Oqyust L\u00fcmyer qarda\u015flar\u0131 Parisin Kapusin bulvar\u0131ndak\u0131 balaca kafed\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u00f6zl\u0259rinin \u00e7\u0259kdikl\u0259ri q\u0131sametrajl\u0131 filml\u0259rin pullu n\u00fcmayi\u015fini t\u0259\u015fkil edibl\u0259r. Filml\u0259rin aras\u0131nda 46 saniy\u0259lik \u201cF\u0259hl\u0259l\u0259rin L\u00fcmyer fabrikind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131\u201d ekran \u0259s\u0259ri d\u0259 var idi. L\u00fcmyer qarda\u015flar\u0131 hesab edirdil\u0259r ki, kino h\u0259yat s\u0259hn\u0259l\u0259rinin n\u00fcmayi\u015find\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-48272","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48272"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48277,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48272\/revisions\/48277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}