{"id":49209,"date":"2024-12-16T08:00:00","date_gmt":"2024-12-16T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49209"},"modified":"2024-12-16T16:14:13","modified_gmt":"2024-12-16T12:14:13","slug":"bu-gun-taninmis-sair-tofiq-bayramin-anadan-olmasindan-90-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49209","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair Tofiq Bayram\u0131n anadan olmas\u0131ndan 90 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2024\/3\/1200x630\/17343310343576953929_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda v\u0259 poeziyas\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi Tofiq Bayram\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. Xarakterind\u0259ki b\u00fct\u00f6vl\u00fck, \u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131q \u015fairin \u015feirl\u0259rind\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Tofiq Bayram\u0131n poetik inam\u0131na, ilham\u0131na qol-qanad ver\u0259n V\u0259t\u0259n sevgisi, xalq e\u015fqidir. Az\u0259rbaycan m\u00f6vzusu onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131, h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sidir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi Tofiq Bayram\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 90-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 onun h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Bayram 1934-c\u00fc il dekabr\u0131n 16-da Bak\u0131da anadan olub. Orta m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Pedaqoji \u0130nstitutunun Tarix fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil al\u0131b. \u018fm\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131nda \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri kimi ba\u015flay\u0131b. Sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Televiziya v\u0259 Radio Verili\u015fl\u0259ri Komit\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259bi i\u015f\u00e7i, D\u00f6vl\u0259t Opera v\u0259 Balet Teatr\u0131nda \u0259d\u0259bi hiss\u0259 m\u00fcdiri, \u201cUlduz\u201d jurnal\u0131 redaksiyas\u0131nda, \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131nda \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, \u201cYaz\u0131\u00e7\u0131\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131nda ba\u015f redaktor m\u00fcavini i\u015fl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Lope de Veqan\u0131n \u201cHiyl\u0259g\u0259r m\u0259\u015fuq\u0259\u201d pyesini t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib. A.T.Tvardovskinin \u201cYadda\u015f\u0131n h\u00f6km\u00fc\u201d poemas\u0131n\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 M.Qorki ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Bayram m\u00fcxt\u0259lif i\u015f yerl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, onun d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n \u0259sas i\u015f yeri is\u0259 yaz\u0131 masas\u0131 olub ki, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z, poeziyam\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn bir-birind\u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131b, t\u0259rc\u00fcm\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub. 1998-ci il sentyabr\u0131n 24-d\u0259 \u018fmircan q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 Tofiq Bayram\u0131n b\u00fcst\u00fcn\u00fcn v\u0259 onun ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan istirah\u0259t park\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cSuraxan\u0131 torpa\u011f\u0131 Az\u0259rbaycana, xalq\u0131m\u0131za b\u00f6y\u00fck insanlar vermi\u015fdir. Onlar\u0131n aras\u0131nda Tofiq Bayram\u0131n x\u00fcsusi yeri var. Tofiq Bayram Az\u0259rbaycanda g\u00f6z\u0259l \u015feirl\u0259ri v\u0259 s\u00f6zl\u0259rin\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f mahn\u0131lar\u0131, f\u0259dakar yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 m\u0259\u015fhur olmu\u015fdur. Tofiq Bayram\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda da xalq h\u0259mi\u015f\u0259 ona sevgi v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tini, h\u00f6rm\u0259tini bildirmi\u015fdir. M\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n Tofiq Bayramla d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m, dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam, yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n qurultaylar\u0131nda onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rimd\u0259, b\u0259z\u0259n rayonlara etdiyim s\u0259f\u0259rl\u0259rimd\u0259 bir yerd\u0259 olmu\u015fuq. Onun haqq\u0131nda g\u00f6z\u0259l xatir\u0259l\u0259rim var\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin sevimli bac\u0131s\u0131 Svetlana Bayramova qeyd edir ki, Tofiq Bayram\u0131n himay\u0259 edilm\u0259sind\u0259 unudulmaz Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti v\u0259 xeyirxahl\u0131\u011f\u0131 olub. \u015eairin \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 t\u00fcrk m\u00fc\u011f\u0259nnisin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 yay\u0131lmas\u0131 Moskvada b\u0259zi dair\u0259l\u0259rin etiraz\u0131na s\u0259b\u0259b olub, Bak\u0131ya \u201ct\u0259dbir g\u00f6r\u00fcls\u00fcn\u201d mesaj\u0131 g\u0259lib. Mill\u0259tinin s\u00f6z adamlar\u0131n\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 hifz etm\u0259yi bacaran Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla Tofiq Bayram\u0131 bu t\u0259zyiql\u0259rd\u0259n, h\u0259tta h\u0259bsd\u0259n qoruya bilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Bayram\u0131n \u015feir g\u00fcl\u00fcstan\u0131ndan hans\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259yi \u00e7\u0259ks\u0259k m\u0259xsusi \u0259tri, r\u0259ngi v\u0259 m\u0259nas\u0131 var. Z\u0259limxan Yaqub dey\u0259rdi ki, Tofiq Bayram \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri \u015feir kimi sev\u0259rdi, \u015feiri d\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r kimi. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u015fairi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 g\u00fcll\u0259rin i\u00e7ind\u0259 it\u0259n g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. Onun g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 g\u00fcl d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n da\u011f yaranard\u0131. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 q\u0259rib\u0259 \u015feir dem\u0259yi vard\u0131. El\u0259 bil yeriy\u0259n da\u011f silk\u0259l\u0259nirdi. \u0130\u00e7ind\u0259 vulkan l\u0259ng\u0259rl\u0259n\u0259rdi. Bu p\u00fcsk\u00fcr\u0259n vulkan\u0131n n\u0259f\u0259sind\u0259n qopan misralar o q\u0259d\u0259r z\u0259rif, h\u0259zin olard\u0131 ki, adam\u0131n yeddi qat\u0131ndan ke\u00e7\u0259rdi. M\u00fcrg\u00fcl\u00fc g\u00fcnl\u0259rin xiff\u0259ti \u00fcr\u0259yin\u0259 ox kimi sanc\u0131lard\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>Biz ki unutmu\u015fduq ilk m\u0259h\u0259bb\u0259ti,<\/p>\n\n\n\n<p>Ah bu q\u0259fil g\u00f6r\u00fc\u015f ka\u015f olmayayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nim g\u00f6zl\u0259rimd\u0259 e\u015fqin h\u0259sr\u0259ti,<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259nin g\u00f6zl\u0259rind\u0259 ya\u015f olmayayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Bayram \u00fcr\u0259kl\u0259ri f\u0259th ed\u0259n \u015fair idi. Onun qad\u0131n, ana m\u00f6vzusunda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rin ah\u0259ngind\u0259ki etiraflar, arzular, nigaran\u00e7\u0131l\u0131q olduqca t\u0259bii, s\u0259mimi v\u0259 m\u0259lh\u0259mdir. Kim\u0259 \u00fcnvanlanmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, oxucu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox do\u011fmad\u0131r. H\u0259r k\u0259sin \u00f6z d\u0259rdi, h\u0259y\u0259can\u0131, sevinci, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri dil a\u00e7\u0131r bu \u015feird\u0259. \u201cQad\u0131n \u00fcr\u0259yi\u201d adam\u0131n b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 riqq\u0259t\u0259 g\u0259tirir:<\/p>\n\n\n\n<p>Nec\u0259 r\u0259hmlidir, nec\u0259 amans\u0131z,<\/p>\n\n\n\n<p>Nec\u0259 mehriband\u0131r, qad\u0131n \u00fcr\u0259yi!<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n onu incits\u0259n, bil ki, a qans\u0131z,<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011flayan kamand\u0131r qad\u0131n \u00fcr\u0259yi.<\/p>\n\n\n\n<p>Unudulmaz, korifey ifa\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z Tofiq Bayram\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f mahn\u0131lar\u0131 x\u00fcsusi \u015f\u00f6vq v\u0259 ah\u0259ngl\u0259 oxuyublar. \u00c7oxu da d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. N\u0259f\u0259sl\u0259r bits\u0259 d\u0259, s\u0259s ya\u015famaqdad\u0131r. H\u0259r d\u0259f\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259t \u018fliyevin ifas\u0131nda bu mahn\u0131lar\u0131 dinl\u0259dikc\u0259, san\u0131rsan ki, s\u0259n\u0259t yolu h\u0259qiq\u0259t\u0259n uzundur. Bir t\u0259s\u0259lli d\u0259 var ki, m\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259mizin bu incil\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015fard\u0131r, yeni ifa\u00e7\u0131lar da Tofiq Bayram\u0131n s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t mahn\u0131lar\u0131 h\u0259v\u0259sl\u0259, yeni t\u0259rzd\u0259 oxuyurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Bayram torpa\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, poetik amal\u0131na sadiq, humanist, istedadl\u0131 v\u0259 bitkin q\u0259l\u0259m sahibi olan \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi se\u00e7il\u0259r\u0259k, sevilirdi. H\u0259yat m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri \u00e7ox d\u0259rin idi. G\u00fccl\u00fc poetik m\u00fchakim\u0259si onu h\u0259mi\u015f\u0259 \u015fablon\u00e7uluqdan, s\u00fcni m\u00fcraci\u0259tl\u0259rd\u0259n uzaqda saxlay\u0131rd\u0131. Duy\u011fular\u0131n\u0131 s\u0259mimi, ifad\u0259li, t\u0259sirli q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131rd\u0131. \u015eeirl\u0259rinin poetik v\u00fcs\u0259ti \u00e7ox geni\u015fdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onun poeziyas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 h\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u015feir \u00e7\u0259l\u0259ngl\u0259ri \u00e7ox \u0259lvan, f\u00fcsunkar v\u0259 maraql\u0131d\u0131r. \u201cS\u0259ttar \u00e7\u0259l\u0259ngi\u201dnd\u0259n n\u00fcmun\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259ssaml\u0131q ilahi vergiydi s\u0259nd\u0259,<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259s, nec\u0259 oxutdun g\u00fcl\u00fc \u00e7i\u00e7\u0259yi,<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u00fc\u00e7 \u00fcr\u0259k varm\u0131\u015f sin\u0259nd\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>F\u00fczuli, \u00dczeyir S\u0259ttar \u00fcr\u0259yi!<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cV\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na ba\u015f \u0259y\u0259nl\u0259ri, ell\u0259r ba\u015f \u00fcst\u0259 bayraq t\u0259k saxlar\u201d dey\u0259n Tofiq Bayram o s\u0259h\u0259rl\u0259rin arzusu, ist\u0259yi il\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131 ki, sabah \u00f6l\u00fcm olmas\u0131n yer k\u00fcr\u0259sind\u0259. Bu b\u0259\u015f\u0259ri dil\u0259kl\u0259rin sar\u0131 simind\u0259 V\u0259t\u0259n n\u0259qar\u0259t idi. \u201cG\u00f6zl\u0259rimin qaras\u0131n\u0131 ver\u0259r\u0259m, Qaraba\u011f\u0131 verm\u0259r\u0259m\u201d hayq\u0131r\u0131rd\u0131 b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u0259raml\u0131, \u0259qid\u0259li, m\u0259\u011frur \u015fairimiz! Ulduz san\u0131l\u0131 arzular\u0131n sahibi idi, dostlar\u0131n\u0131, tan\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tez-tez ba\u015f\u0131na y\u0131\u011faraq, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259t\u0259n \u00fcnvanl\u0131 \u015feirl\u0259rini oxuma\u011f\u0131 da \u00e7ox sev\u0259rdi:<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r qar\u0131\u015f torpa\u011f\u0131 d\u00fcnyaca \u015firin,<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r axan bulaqda s\u0259sim-\u00fcn\u00fcm var,<\/p>\n\n\n\n<p>Sevgid\u0259n f\u00fcsunkar, r\u00f6yadan \u015firin,<\/p>\n\n\n\n<p>Arzudan m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir V\u0259t\u0259nim var.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq Bayram 1991-ci il aprelin 19-da v\u0259fat edib, Bak\u0131n\u0131n \u018fmircan k\u0259ndind\u0259 d\u0259fn olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda v\u0259 poeziyas\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi Tofiq Bayram\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. Xarakterind\u0259ki b\u00fct\u00f6vl\u00fck, \u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131q \u015fairin \u015feirl\u0259rind\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Tofiq Bayram\u0131n poetik inam\u0131na, ilham\u0131na qol-qanad ver\u0259n V\u0259t\u0259n sevgisi, xalq e\u015fqidir. Az\u0259rbaycan m\u00f6vzusu onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131, h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sidir. AZ\u018fRTAC&nbsp;tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi Tofiq Bayram\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 90-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49214,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49209\/revisions\/49214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}