{"id":49470,"date":"2025-03-21T06:00:00","date_gmt":"2025-03-21T02:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49470"},"modified":"2025-03-21T10:43:51","modified_gmt":"2025-03-21T06:43:51","slug":"21-mart-xalq-sairi-s%c9%99m%c9%99d-vurgunun-dogum-gunudu-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49470","title":{"rendered":"21 Mart-Xalq \u015fairi S\u0259m\u0259d Vur\u011funun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Xalq-sairi-S\u0259m\u0259d-Vurgun.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"364\" height=\"460\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Xalq-sairi-S\u0259m\u0259d-Vurgun.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-49478\" style=\"width:645px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Xalq-sairi-S\u0259m\u0259d-Vurgun.png 364w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Xalq-sairi-S\u0259m\u0259d-Vurgun-237x300.png 237w\" sizes=\"auto, (max-width: 364px) 100vw, 364px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0259m\u0259d Vur\u011fun<\/strong>&nbsp;(<em>do\u011fum ad\u0131)<\/em>&nbsp;S\u0259m\u0259d Yusif o\u011flu V\u0259kilov;&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/21_mart\">21 mart<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1906\">1906<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yuxar%C4%B1_Salahl%C4%B1\">Yuxar\u0131 Salahl\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qazax_q%C9%99zas%C4%B1\">Qazax q\u0259zas\u0131<\/a>&nbsp;\u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/27_may\">27 may<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1956\">1956<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1\">Bak\u0131<\/a>) \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>&nbsp;\u015fairi, dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, t\u0259nqid\u00e7i, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk xalq \u015fairi (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1956\">1956<\/a>), 2 d\u0259f\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%22Stalin%22_m%C3%BCkafat%C4%B1\">\u201cStalin\u201d m\u00fckafat\u0131<\/a>&nbsp;laureat\u0131 (1941, 1942) v\u0259 2 d\u0259f\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%22Lenin%22_ordeni\">\u201cLenin\u201d ordeni<\/a>&nbsp;laureat\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1lar_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;s\u0259dri (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1941\">1941<\/a>\u2013<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1948\">1948<\/a>), Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin deputat\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n Xarici \u00d6lk\u0259l\u0259rl\u0259 M\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AMEA\">Az\u0259rbaycan SSR EA<\/a>-n\u0131n akademiki (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1945\">1945<\/a>) v\u0259 vitse-prezidenti (1954\u2013<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1956\">1956<\/a>).&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Milli_Elml%C9%99r_Akademiyas%C4%B1\">Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;t\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">H\u0259yat\u0131[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun&amp;veaction=edit&amp;section=1\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun&amp;action=edit&amp;section=1\">m\u0259nb\u0259ni redakt\u0259 et<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d Yusif o\u011flu V\u0259kilov 21 mart 1906-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qazax_q%C9%99zas%C4%B1\">Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yuxar%C4%B1_Salahl%C4%B1\">Yuxar\u0131 Salahl\u0131<\/a>&nbsp;k\u0259ndind\u0259 b\u0259y n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub ail\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur. Kosal\u0131 a\u011falar\u0131, sonradan is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/V%C9%99kilovlar\">V\u0259kilovlar<\/a>&nbsp;adlanan n\u0259slin az\u0131 400 illik tarixi m\u0259lumdur. \u015eairin anas\u0131 da h\u0259min n\u0259sild\u0259ndir. Atas\u0131 Yusif a\u011fa k\u0259ndd\u0259, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rini is\u0259 Qazax \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6z\u0259l saz ifa\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131 m\u0259lumdur. \u015eair u\u015faql\u0131q ill\u0259rini do\u011fma k\u0259ndind\u0259 ke\u00e7irmi\u015f, ibtidai t\u0259hsilini k\u0259ndd\u0259ki rus-tatar m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun 6 ya\u015f\u0131 olark\u0259n anas\u0131 M\u0259hbub xan\u0131m 28 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edir. S\u0259m\u0259d atas\u0131 Yusif a\u011fan\u0131n v\u0259 ana n\u0259n\u0259si Ai\u015f\u0259 xan\u0131m\u0131n himay\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. \u015eairin ana babas\u0131 Mehdixan a\u011fa K\u00f6h\u0259nsal t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 tan\u0131nan el \u015fairi idi. \u015eairin ana n\u0259n\u0259si Ai\u015f\u0259 xan\u0131m g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fairi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Molla_P%C9%99nah_Vaqif\">Molla P\u0259nah Vaqifin<\/a>&nbsp;n\u0259slind\u0259n idi.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1918\">1918<\/a>-ci ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Firudin_b%C9%99y_K%C3%B6%C3%A7%C9%99rli\">Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qori_m%C3%BC%C9%99lliml%C9%99r_seminariyas%C4%B1\">Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sini Qazaxa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qazax_m%C3%BC%C9%99lliml%C9%99r_seminariyas%C4%B1\">Qazax m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;t\u0259\u015fkil edir. M\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259bul olunan k\u0259nd u\u015faqlar\u0131 aras\u0131nda S\u0259m\u0259d v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mehdixan_V%C9%99kilov\">Mehdixan V\u0259kilov<\/a>&nbsp;(1902\u2013<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1975\">1975<\/a>) qarda\u015flar\u0131 da var idi.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mehdixan_V%C9%99kilov\">Mehdixan V\u0259kilov<\/a>&nbsp;S\u0259m\u0259din b\u00f6y\u00fck v\u0259 yegan\u0259 qarda\u015f\u0131 olmu\u015fdur. Qarda\u015f\u0131 Hac\u0131m\u0259mm\u0259d v\u0259 bac\u0131s\u0131 Nabat is\u0259 u\u015faq ya\u015flar\u0131nda v\u0259fat etmi\u015fdil\u0259r. Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rlinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Badis\u0259ba xan\u0131m K\u00f6\u00e7\u0259rli d\u0259 \u015fairin yax\u0131n qohumu idi.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011fun seminariyan\u0131 bitirdikd\u0259n sonra (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1924\">1924<\/a>)&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qazax\">Qazax<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Quba\">Quba<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C9%99nc%C9%99\">G\u0259nc\u0259d\u0259<\/a>&nbsp;Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 t\u0259dris etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1920\">1920<\/a>\u20131930 ill\u0259rd\u0259 \u015fairin s\u0259si ciddi sur\u0259td\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fchitin v\u0259 geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259l\u0259rinin n\u0259z\u0259rini c\u0259lb edir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1930\">1930<\/a>-cu ill\u0259rd\u0259 o,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aleksandr_Pu%C5%9Fkin\">Aleksandr Pu\u015fkinin<\/a>&nbsp;\u201cYevgeni Onegin\u201d,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Maksim_Qorki\">Maksim Qorkinin<\/a>&nbsp;\u201cQ\u0131z v\u0259 \u00f6l\u00fcm\u201d,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eota_Rustaveli\">\u015eota Rustavelinin<\/a>&nbsp;\u201cP\u0259l\u0259ng d\u0259risi geymi\u015f p\u0259hl\u0259van\u201d,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nizami_G%C9%99nc%C9%99vi\">Nizami G\u0259nc\u0259vinin<\/a>&nbsp;\u201c<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Leyli_v%C9%99_M%C9%99cnun\">Leyli v\u0259 M\u0259cnun<\/a>\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rini Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d V\u0259kilov g\u0259ncliyind\u0259 h\u0259r \u015feyl\u0259 maraqlanan, h\u0259ssas, bununla yana\u015f\u0131 \u00e7ox q\u0259tiyy\u0259tli, m\u00f6hk\u0259m irad\u0259li, haz\u0131rcavab olmu\u015fdur. T\u0259hsil\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n ondak\u0131 fitri istedad \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu ill\u0259rd\u0259 o,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Molla_P%C9%99nah_Vaqif\">Vaqif<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Molla_V%C9%99li_Vidadi\">Vidadi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zakir\">Zakir<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sabir\">Sabir<\/a>&nbsp;yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pu%C5%9Fkin\">Pu\u015fkin<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mixail_Lermontov\">Lermontovun<\/a>, t\u00fcrk \u015fairl\u0259rind\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tofiq_Fikr%C9%99t\">Tofiq Fikr\u0259t<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Namiq_Kamal\">Namiq Kamal<\/a>, Mehmed Eminin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 d\u0259 tan\u0131\u015f olur. M\u0259lah\u0259tli s\u0259si oldu\u011fundan g\u00f6z\u0259l oxuyur, m\u0259har\u0259tl\u0259 saz v\u0259 skripka \u00e7al\u0131r, \u015feir deyir, h\u0259v\u0259skar tama\u015falarda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1922\">1922<\/a>-ci ild\u0259 \u015fairin atas\u0131 Yusif a\u011fa, bir il sonra is\u0259 n\u0259n\u0259si Ai\u015f\u0259 xan\u0131m v\u0259fat edir. Bundan sonra S\u0259m\u0259d\u0259 v\u0259 qarda\u015f\u0131 Mehdixana onlar\u0131n bibisi q\u0131z\u0131 pedaqoq Xanq\u0131z\u0131 (B\u0131j\u0131, y\u0259ni, bac\u0131) V\u0259kilova qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun&amp;veaction=edit&amp;section=2\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun&amp;action=edit&amp;section=2\">m\u0259nb\u0259ni redakt\u0259 et<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p>Poeziya get-ged\u0259 \u015fairin b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na hakim k\u0259silir. G\u0259nc \u015fair \u00f6z xalq\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nini, do\u011fma torpa\u011f\u0131n\u0131n \u0259srar\u0259ngiz t\u0259bi\u0259tini sevdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u0259 \u201cVur\u011fun\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Dig\u0259r bir versiyaya g\u00f6r\u0259 is\u0259 sevdiyi q\u0131za \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri \u201cVur\u011fun\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 imzalam\u0131\u015f v\u0259 bel\u0259c\u0259 d\u0259 davam etmi\u015f, tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1929\">1929<\/a>-cu ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u0130kinci Moskva Universitetinin \u0259d\u0259biyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. Moskvadak\u0131 t\u0259hsil ill\u0259rind\u0259 o, f\u0259al yarad\u0131c\u0131l\u0131qla da m\u0259\u015f\u011ful olur. H\u0259min ill\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131 siyasi m\u0259zmunlu v\u0259 lirik \u015feirl\u0259r onun&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1930\">1930<\/a>-cu ild\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f \u201c<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eairin_and%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015eairin and\u0131<\/a>\u201d adl\u0131 ilk kitab\u0131nda toplanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1930\u20131940-c\u0131 ill\u0259r Vur\u011fun istedad\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259si v\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fi d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1934\">1934<\/a>-c\u00fc ild\u0259 \u015fairin \u201c<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=K%C3%B6n%C3%BCl_d%C9%99ft%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">K\u00f6n\u00fcl d\u0259ft\u0259ri<\/a>\u201d v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1935\">1935<\/a>-ci ild\u0259 \u201c\u015eeirl\u0259r\u201d adl\u0131 kitablar\u0131 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015fair, Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n dilini bir \u00e7ox \u0259cn\u0259bi s\u00f6zl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259y\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 v\u0259 dramaturgiyas\u0131n\u0131 yeni \u0259s\u0259rl\u0259r hesab\u0131na z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Yaln\u0131z&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1935\">1935<\/a>-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/7\">7<\/a>&nbsp;poema v\u0259 100-\u0259 yax\u0131n \u015feir yazm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1933\">1933<\/a>-c\u00fc ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201c<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_(%C5%9Feir,_S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun)\">Az\u0259rbaycan<\/a>\u201d \u015feiri Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n incil\u0259rind\u0259ndir. Bu \u015feird\u0259 \u015fair \u00f6z v\u0259t\u0259ninin q\u0259dim tarixi, t\u0259bii g\u00f6z\u0259lliyi, nem\u0259tl\u0259ri, xalq\u0131n xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131q\u00fcr\u0259kliyi v\u0259 qonaqp\u0259rv\u0259rliyini t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>El\u0259 h\u0259min il S\u0259m\u0259d Vur\u011funun \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda yenilik ba\u015f verir. Bel\u0259 ki, o,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abdulla_%C5%9Eaiq\">Abdulla \u015eaiqin<\/a>&nbsp;h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131n bac\u0131s\u0131 Xav\u0259r xan\u0131m Mirz\u0259b\u0259yova il\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurur.<\/p>\n\n\n\n<p>1936\u2013<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1937\">1937<\/a>-ci ill\u0259rd\u0259 yeni \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaqla yana\u015f\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7ilikl\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olaraq, Pu\u015fkinin \u201cYevgeni Onegin\u201d m\u0259nzum roman\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. Bu t\u0259rc\u00fcm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fair\u0259 Pu\u015fkin komit\u0259sinin \u201c<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=A.S.Pu%C5%9Fkin_medal%C4%B1%22&amp;action=edit&amp;redlink=1\">A.S.Pu\u015fkin medal\u0131\u201d<\/a>&nbsp;t\u0259qdim olunmu\u015fdur. Bu ill\u0259r \u015fair \u015eota Rustavelinin \u201c<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=P%C9%99l%C9%99ng_d%C9%99risi_geymi%C5%9F_p%C9%99hv%C9%99lan&amp;action=edit&amp;redlink=1\">P\u0259l\u0259ng d\u0259risi geymi\u015f p\u0259hv\u0259lan<\/a>\u201d \u0259s\u0259rinin bir hiss\u0259sini b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f, buna g\u00f6r\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan SSR M\u0130K-in f\u0259xri f\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u015fair&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Taras_%C5%9Eev%C3%A7enko\">Taras \u015eev\u00e7enkonun<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0lya_%C3%87av%C3%A7avadze\">\u0130lya \u00c7av\u00e7avadzenin<\/a>&nbsp;v\u0259 Cambul Cumayevin bir \u00e7ox \u015feirl\u0259rini dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1937\">1937<\/a>-ci ilin ikinci yar\u0131s\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6lm\u0259z dram \u0259s\u0259rini \u2013 \u201cVaqif\u201di yaz\u0131r. \u201cVaqif\u201d dram\u0131n\u0131 3\u20134 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259, heyr\u0259tl\u0259ndirici bir s\u00fcr\u0259tl\u0259 tamamlayan \u015fair \u0259s\u0259rd\u0259 Molla P\u0259nah Vaqifin faci\u0259li h\u0259yat\u0131n\u0131, \u015fair b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, insanl\u0131q kamilliyini ustal\u0131qla, m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 \u0259ks etdirmi\u015fdir. \u201cVaqif\u201d dram\u0131na g\u00f6r\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1941-ci ild\u0259 \u201cStalin m\u00fckafat\u0131\u201dna layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>1937\u2013<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1938\">1938<\/a>-ci ill\u0259rin qanl\u0131 repressiyalar\u0131 S\u0259m\u0259d Vur\u011fundan yan ke\u00e7m\u0259mi\u015fdi. Onun y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259t q\u00fcdr\u0259ti, n\u00fcfuzu v\u0259 ona olan xalq m\u0259h\u0259bb\u0259tin\u0259 q\u0131sqanan adamlar \u015fairi mill\u0259t\u00e7ilik b\u00f6htanlar\u0131 il\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259k v\u0259 c\u0259rg\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xartma\u011fa can at\u0131rd\u0131lar. M\u00fcxt\u0259lif dair\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u201conun m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259\u201d bax\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6y\u00fck \u015fair \u201c\u00f6l\u00fcm v\u0259 ya \u00f6l\u00fcm\u201d dilemmas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda qalmal\u0131 olmu\u015fdur. \u015eairi aidiyy\u0259ti idar\u0259l\u0259r\u0259 tez-tez \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Nizami G\u0259nc\u0259vinin 800 illik yubileyin\u0259 haz\u0131rl\u0131q i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1939-cu ild\u0259n ba\u015flayaraq Nizami haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015f, elmi m\u0259ruz\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f, onun \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d poemas\u0131n\u0131 m\u0259har\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1939\">1939<\/a>-cu ild\u0259 \u015fair inqilab\u00e7\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xanlar_S%C9%99f%C9%99r%C9%99liyev\">Xanlar S\u0259f\u0259r\u0259liyevin<\/a>&nbsp;h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n ikinci m\u0259nzum dram \u0259s\u0259ri olan \u201cXanlar\u201d\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min il onun \u201cAzad ilham\u201d kitab\u0131 n\u0259\u015fr edilir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1941\">1941<\/a>-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Nizaminin \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d poemas\u0131n\u0131n motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda m\u0259nzum dram\u0131n\u0131 yaz\u0131r. M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu dram \u0259s\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fular\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc x\u00fcsusi m\u0259na k\u0259sb edirdi. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun 1942-ci ild\u0259 bu \u0259s\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 \u201cStalin m\u00fckafat\u0131\u201dna layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%B6y%C3%BCk_V%C9%99t%C9%99n_m%C3%BCharib%C9%99si\">B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fc x\u00fcsusi yer tutur. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 s\u0259n\u0259tkar 60-dan art\u0131q \u015feir, bir ne\u00e7\u0259 poema, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cBak\u0131n\u0131n dastan\u0131\u201d poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131. Bu ill\u0259rd\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun s\u0259n\u0259tinin \u015f\u00f6hr\u0259t miqyas\u0131 \u00e7ox geni\u015fl\u0259nir. Onun yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cUkrayna partizanlar\u0131na\u201d \u015feirinin m\u0259tnl\u0259ri t\u0259yyar\u0259d\u0259n Ukrayna me\u015f\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k partizanlara \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1943-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika_Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_%C5%9Etatlar%C4%B1\">AB\u015e<\/a>-da ke\u00e7iril\u0259n m\u00fcharib\u0259 \u0259leyhin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259r m\u00fcsabiq\u0259sind\u0259 \u015fairin yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cAnan\u0131n \u00f6y\u00fcd\u00fc\u201d \u015feiri \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda bu m\u00f6vzuda yaz\u0131lan \u0259n qiym\u0259tli 20 \u0259s\u0259rd\u0259n biri kimi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nyu-York\">Nyu-Yorkda<\/a>&nbsp;\u00e7ap etdiril\u0259r\u0259k h\u0259rb\u00e7il\u0259r aras\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015fairin at\u0259\u015fli s\u0259si \u00f6n c\u0259bh\u0259d\u0259, x\u0259st\u0259xanalarda, radioda daha \u0259z\u0259m\u0259tli s\u0259sl\u0259nirdi. M\u00fcharib\u0259nin a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitind\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kr%C4%B1m\">Kr\u0131m<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mozdok\">Mozdok<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qrozn%C4%B1\">Qrozn\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Novorossiysk\">Novorossiysk<\/a>&nbsp;c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 olmu\u015fdur. 1943-c\u00fc ild\u0259 onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259rbi t\u0259dbirl\u0259r, c\u0259bh\u0259\u00e7il\u0259r v\u0259 onlar\u0131n do\u011fmalar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn F\u00fczuli ad\u0131na Ziyal\u0131lar evi yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1945-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 f\u0259ls\u0259fi dram olan \u201c\u0130nsan\u201dda \u015fair g\u0259l\u0259c\u0259yi romantik v\u00fcs\u0259tl\u0259 \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, m\u00fcharib\u0259nin odlu-alovlu g\u00fcnl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 insan z\u0259kas\u0131n\u0131n q\u00fcdr\u0259tini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. \u015eairin bu \u0259s\u0259rd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u201cQarda\u015fl\u0131q \u015f\u0259h\u0259ri\u201dnd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n eyni arzu v\u0259 ideallarla ya\u015fayan insanlar\u0131 topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011fun t\u0259kc\u0259 m\u0259\u015fhur \u015fair deyil, eyni zamanda b\u00f6y\u00fck alim, \u0259vv\u0259zsiz t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131 v\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i idi. 1945-c\u0131 ild\u0259 o, Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n akademiki se\u00e7ilmi\u015fdir. El\u0259 h\u0259min il Bak\u0131da \u0130ranla M\u0259d\u0259ni \u018flaq\u0259l\u0259r C\u0259miyy\u0259ti yaran\u0131r. Bu c\u0259miyy\u0259tin r\u0259hb\u0259ri S\u0259m\u0259d Vur\u011fun t\u0259yin edilir. \u0130lk g\u00fcnd\u0259n \u015fair t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259miyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r t\u0259yin edilir. O, \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni k\u00f6rp\u00fc yarad\u0131lmas\u0131 i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev xalq \u015fairi S\u0259m\u0259d Vur\u011funun 90 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f gec\u0259d\u0259 nitqind\u0259 S.Vur\u011funun akademik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 toxunmu\u015fdur: \u201cS\u0259m\u0259d Vur\u011fun eyni zamanda b\u00f6y\u00fck alim, filosof idi. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n t\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n, yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan biridir. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n biridir. O, sad\u0259c\u0259 akademik se\u00e7ilmi\u015f bir adam deyil. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun v\u0259 m\u0259hz onun kimi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov, Heyd\u0259r H\u00fcseynov, Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev, Mustafab\u0259y Top\u00e7uba\u015fov, Mirz\u0259 \u0130brahimov v\u0259 ba\u015fqa bel\u0259 insanlar\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 1945-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131 yaran\u0131bd\u0131r. Bu, b\u00f6y\u00fck tarixi hadis\u0259dir. Burada S\u0259m\u0259d Vur\u011funun xidm\u0259tl\u0259ri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u018fn b\u00f6y\u00fck xo\u015fb\u0259xtlik ondad\u0131r ki, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259 h\u0259min akademiyan\u0131n vitse-prezidenti v\u0259zif\u0259sini da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan elminin, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda \u00e7ox \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\u201d<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun#cite_note-1\">[1]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun g\u00f6rk\u0259mli ictimai xadim kimi d\u00fcnyada s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/SSR%C4%B0_Ali_Soveti\">SSR\u0130 Ali Sovetinin<\/a>&nbsp;deputat\u0131 kimi \u015fair 1947-ci ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri il\u0259 birg\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/London\">Londona<\/a>&nbsp;s\u0259f\u0259r etmi\u015f, yol\u00fcst\u00fc&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Berlin\">Berlind\u0259<\/a>&nbsp;d\u0259 olmu\u015fdur. Burada \u015fairi b\u00f6y\u00fck sevinc g\u00f6zl\u0259yirdi. Onun \u201cVaqif\u201d dram\u0131 Berlin teatr\u0131nda s\u0259hn\u0259y\u0259 qoyulmu\u015fdu. Teatr\u0131n yarad\u0131c\u0131 kollektivin\u0259 m\u00fc\u0259llifl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, onun fikrini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00e7ox maraql\u0131 olur. Alman rejissoru ki\u00e7ik d\u0259yi\u015fiklik etmi\u015f,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fa_M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_%C5%9Fah_Qacar\">A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n<\/a>&nbsp;obraz\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Adolf_Hitler\">Adolf Hitler\u0259<\/a>&nbsp;m\u0259xsus cizgil\u0259r vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1948-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pol%C5%9Fa\">Pol\u015fan\u0131n<\/a>&nbsp;Vrotslav \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Xadiml\u0259rinin \u00dcmumd\u00fcnya Konqresinin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015f, konqresd\u0259n qay\u0131td\u0131qdan sonra \u201cZ\u0259ncinin arzular\u0131\u201d poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min il poema Pol\u015fada \u00e7ap edilmi\u015fdir. Xarici s\u0259f\u0259rl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rini S\u0259m\u0259d Vur\u011fun m\u0259\u015fhur \u201cAvropa xatir\u0259l\u0259ri\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap etdirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>1951-ci ild\u0259 \u015fair \u201cBolqar-sovet dostlu\u011fu c\u0259miyy\u0259ti\u201dnin x\u0259ttil\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bolqar%C4%B1stan\">Bolqar\u0131standa<\/a>&nbsp;olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011funun m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u00e7ox m\u0259hsuldar olmu\u015fdur. \u015eair bir-birinin ard\u0131nca \u201cMu\u011fan\u201d (1948), \u201cAyg\u00fcn\u201d (1950\u20131951) v\u0259 \u201cZaman\u0131n bayraqdar\u0131\u201d (1952) poemalar\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259yat\u0131n\u0131n son ill\u0259rind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Onlar r\u0259ngar\u0259ngliyi v\u0259 poetikliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u015feirl\u0259rdir. Bu \u015feirl\u0259r h\u0259yata ba\u011fl\u0131l\u0131q, insanlar\u0131n dotluq v\u0259 xeyirxahl\u0131q kimi keyfiyy\u0259tl\u0259rini \u0259ks etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015fairin v\u0259t\u0259n v\u0259 xalq qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcunun ifad\u0259si idi.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011funun bu ill\u0259rd\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131na baxmayaraq o, 1953-c\u00fc ild\u0259 haqs\u0131z h\u00fccumlara, t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. \u201cAyg\u00fcn\u201d poemas\u0131 t\u0259nqid edilir, \u015fairin Moskvada \u00e7ap edilmi\u015f \u201c\u015eairin h\u00fcquqlar\u0131\u201d m\u0259qal\u0259si ona qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar\u0131 daha da k\u0259skinl\u0259\u015fdirir. Respublika r\u0259hb\u0259rliyinin g\u00f6st\u0259ri\u015fi \u0259sas\u0131nda m\u0259qal\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar ittifaq\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edillir, onun \u0259leyhin\u0259 m\u0259ktub yaz\u0131l\u0131b Moskvaya g\u00f6nd\u0259rilir. \u015eair yen\u0259 d\u0259 mill\u0259t\u00e7ilikd\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndirilir. Kitablar\u0131n\u0131n kitabxanalardan, dramlar\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verilir. \u015eair\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xmaq qada\u011fan edilir. Lakin, h\u0259min il&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Stalin\">Stalinin<\/a>&nbsp;\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra SSR\u0130 v\u0259 respublika r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu t\u0259dbirl\u0259r ba\u015f tutmur.<\/p>\n\n\n\n<p>1953-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259 respublikada b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. 1954-c\u00fc ild\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n vitse-prezidenti v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilir. \u0130\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259 ictimai elml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r qoyur, saatlarla bu probleml\u0259rin, elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fczakir\u0259l\u0259rini ke\u00e7irir, probleml\u0259rin h\u0259llini t\u0259\u015fkil edir. H\u0259dd\u0259n ziyad\u0259 xeyirxah bir insan olan S\u0259m\u0259d Vur\u011fun vitse-prezident v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman da, ayr\u0131-ayr\u0131 insanlara \u00f6z k\u00f6m\u0259k \u0259lini uzatm\u0131\u015fd\u0131r. Akademikl\u0259rd\u0259n Sara A\u015furb\u0259yovan\u0131n, P\u00fcst\u0259xan\u0131m \u018fzizb\u0259yovan\u0131n Elml\u0259r Akademiyas\u0131na g\u0259lm\u0259l\u0259ri S\u0259m\u0259d Vur\u011funla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, dil\u00e7i aliml\u0259rd\u0259n T\u00fcrkan \u018ff\u0259ndiyeva, Vaqif Aslanov, filosof Camal Mustafayev, tarix\u00e7i Mahal M\u0259mm\u0259dov v\u0259 onlarla bel\u0259 insanlar\u0131n elm\u0259 g\u0259lm\u0259si S\u0259m\u0259d Vur\u011funun t\u0259kidi v\u0259 k\u00f6m\u0259kliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 olub. Moskvaya oxuma\u011fa g\u00f6nd\u0259rdiyi aspirantlar\u0131n ail\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259r, t\u0259qa\u00fcd\u00fc az olanlara maddi yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259rdi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun#cite_note-2\">[2]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>O zamanki SSR\u0130 m\u0259kan\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011funun b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuzu var idi. O, m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130-nin \u0259n y\u00fcks\u0259k orden v\u0259 medallar\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015f, sovet xalqlar\u0131n\u0131n sevimli \u015fairi olmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>1954-c\u00fc ild\u0259 Sovet Yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n \u0130kinci \u00dcmumittifaq Qurultay\u0131nda \u201cSovet poeziyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d m\u0259ruz\u0259ni S\u0259m\u0259d Vur\u011fun etmi\u015fdi. \u00c7oxmill\u0259tli v\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 200 mln.-luq SSR\u0130 xalqlar\u0131 aras\u0131ndan az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fairin Qurultayda \u201cSovet poeziyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d m\u0259ruz\u0259ni etm\u0259si, b\u00fct\u00f6vl\u00fckl\u0259, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131, onun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n, S\u0259m\u0259d Vur\u011funa veril\u0259n olduqca b\u00f6y\u00fck qiym\u0259t kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00d6l\u00fcm\u00fc[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun&amp;veaction=edit&amp;section=3\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99m%C9%99d_Vur%C4%9Fun&amp;action=edit&amp;section=3\">m\u0259nb\u0259ni redakt\u0259 et<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p>1955-ci ilin oktyabr ay\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011fun SSR\u0130 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti t\u0259rkibind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vyetnam\">Vyetnama<\/a>&nbsp;ged\u0259rk\u0259n yolda x\u0259st\u0259l\u0259nir v\u0259 s\u0259f\u0259rini yar\u0131m\u00e7\u0131q saxlamal\u0131 olur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87in\">\u00c7ind\u0259<\/a>&nbsp;onu&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pekin\">Pekin<\/a>&nbsp;x\u0259st\u0259xanalar\u0131ndan birind\u0259 m\u00fcayin\u0259 edirl\u0259r. Bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra \u015fair v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r. Onun x\u0259st\u0259liyi \u015fidd\u0259tl\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1956\">1956<\/a>-c\u0131 ilin mart\u0131nda S\u0259m\u0259d Vur\u011funun 50 ya\u015f\u0131 tamam olur. \u015eairin yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 haz\u0131rl\u0131qlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairi\u201d ad\u0131 t\u0259sis edilir v\u0259 ilk d\u0259f\u0259 bu ada S\u0259m\u0259d Vur\u011fun layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. May ay\u0131n\u0131n 12-sind\u0259 opera v\u0259 balet teatr\u0131nda SSR\u0130-nin \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259tinin v\u0259 xarici qonaqlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u015fairin t\u0259nt\u0259n\u0259li yubiley gec\u0259si ke\u00e7irilir. Yubiley t\u0259nt\u0259n\u0259sind\u0259n iki h\u0259ft\u0259 sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1956\">1956<\/a>-c\u0131 il may ay\u0131n\u0131n 27-d\u0259, saat 19:30-da \u015fairin g\u00f6zl\u0259ri \u0259b\u0259di yumulur. May ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259n 30-na kimi \u015fairin c\u0259naz\u0259si&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_D%C3%B6vl%C9%99t_Filarmoniyas%C4%B1\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Filarmoniyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;binas\u0131nda qoyulur. \u015eair&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/May\">may<\/a>&nbsp;ay\u0131n\u0131n 30-da&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_Sosialist_Respublikalar%C4%B1_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Sovet Sosialist Respublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131<\/a>&nbsp;n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin, xarici qonaqlar\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir izdiham\u0131 il\u0259 Bak\u0131da&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99xri_Xiyaban\">1-ci F\u0259xri Xiyabanda<\/a>&nbsp;d\u0259fn edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin \u00f6vladlar\u0131 da atalar\u0131n\u0131n yolunu davam etdirmi\u015f v\u0259 \u0259d\u0259biyyat sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlara imza atm\u0131\u015flar. Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 o\u011flu&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yusif_S%C9%99m%C9%99do%C4%9Flu\">Yusif S\u0259m\u0259do\u011flu<\/a>&nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vaqif_S%C9%99m%C9%99do%C4%9Flu\">Vaqif S\u0259m\u0259do\u011flu<\/a>&nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairi, q\u0131z\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ayb%C9%99niz_V%C9%99kilova\">Ayb\u0259niz V\u0259kilova<\/a>&nbsp;is\u0259 \u0259m\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xav%C9%99r_V%C9%99kilova\">Xav\u0259r V\u0259kilovan\u0131n<\/a>\u00a0h\u0259yat yolda\u015f\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xalq_yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1s%C4%B1\">Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yusif_S%C9%99m%C9%99do%C4%9Flu\">Yusif S\u0259m\u0259do\u011flunun<\/a>\u00a0atas\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t i\u015f\u00e7isi\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ayb%C9%99niz_V%C9%99kilova\">Ayb\u0259niz V\u0259kilovan\u0131n<\/a>\u00a0atas\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xalq_%C5%9Fairi\">Xalq \u015fairi<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vaqif_S%C9%99m%C9%99do%C4%9Flu\">Vaqif S\u0259m\u0259do\u011flunun<\/a>\u00a0atas\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130ctimai-siyasi xadim\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mehdixan_V%C9%99kilov\">Mehdixan V\u0259kilovun<\/a>\u00a0qarda\u015f\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011fun&nbsp;(do\u011fum ad\u0131)&nbsp;S\u0259m\u0259d Yusif o\u011flu V\u0259kilov;&nbsp;21 mart&nbsp;1906,&nbsp;Yuxar\u0131 Salahl\u0131,&nbsp;Qazax q\u0259zas\u0131&nbsp;\u2013&nbsp;27 may&nbsp;1956,&nbsp;Bak\u0131) \u2014&nbsp;Az\u0259rbaycan&nbsp;\u015fairi, dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, t\u0259nqid\u00e7i, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk xalq \u015fairi (1956), 2 d\u0259f\u0259&nbsp;\u201cStalin\u201d m\u00fckafat\u0131&nbsp;laureat\u0131 (1941, 1942) v\u0259 2 d\u0259f\u0259&nbsp;\u201cLenin\u201d ordeni&nbsp;laureat\u0131,&nbsp;Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n&nbsp;s\u0259dri (1941\u20131948), Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin deputat\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n Xarici \u00d6lk\u0259l\u0259rl\u0259 M\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri,&nbsp;Az\u0259rbaycan SSR EA-n\u0131n akademiki (1945) v\u0259 vitse-prezidenti (1954\u20131956).&nbsp;Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n&nbsp;t\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259yat\u0131[redakt\u0259&nbsp;|&nbsp;m\u0259nb\u0259ni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49470","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49470"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49481,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49470\/revisions\/49481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}