{"id":49513,"date":"2025-05-15T21:11:47","date_gmt":"2025-05-15T17:11:47","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49513"},"modified":"2025-05-15T21:11:47","modified_gmt":"2025-05-15T17:11:47","slug":"oluml%c9%99-q%c9%99tld%c9%99-biz%c9%99-ironiya-ed%c9%99nl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49513","title":{"rendered":"\u201c\u00d6l\u00fcml\u0259 q\u0259tl\u201dd\u0259 biz\u0259 ironiya ed\u0259nl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p>Detektiv janr\u0131 sev\u0259nl\u0259r Artur Konan Doylun \u0259d\u0259biyyata atd\u0131\u011f\u0131 (b\u0259li, m\u0259hz ovcunu a\u00e7\u0131b bil\u0259r\u0259k atd\u0131\u011f\u0131!) \u201cMoriarti sindromu\u201dndan x\u0259b\u0259rdard\u0131rlar.&nbsp; \u015eerlok h\u0259r hekay\u0259d\u0259 bir d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qalib g\u0259lir-cinay\u0259tkar detektivin \u015f\u0259xsi d\u00fc\u015fm\u0259nidir prinsipi il\u0259. Lakin Moriartinin uzaqdak\u0131 m\u00f6vcudlu\u011fu \u015eerlokun xarakterini oxucular\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259 ucald\u0131r, onu \u0259h\u0259miyy\u0259tli edir. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u201cs\u0259n m\u0259ni d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nli g\u00f6r!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Aqata Kristid\u0259 is\u0259 f\u0259rdilik \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kildi-insan f\u0259rd olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirildi.&nbsp; Qad\u0131n m\u00fc\u0259llif he\u00e7 bir obraz\u0131na konkret olaraq \u201cs\u0259n piss\u0259n!\u201d, \u201cs\u0259n yax\u015f\u0131san!\u201d dem\u0259di. H\u0259tta Puaronu v\u0259 Marpl\u0131 bel\u0259, oxucular\u0131n \u00f6hd\u0259sin\u0259 buraxd\u0131;&nbsp; z\u0259iflikl\u0259rini tapaq dey\u0259&#8230; Ki, tapd\u0131lar da, tapd\u0131q da&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; V\u0259 sonra Hollivudda \u015eerloka da, Puaroya da, Marpla da ironiya ed\u0259n bir n\u0259f\u0259r tap\u0131ld\u0131: Nil Simon (1927-2018). 1 ild\u0259 4 \u0259s\u0259rinin Brodveyd\u0259 s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 rekorda imza atan&nbsp; Nil&nbsp; h\u0259m d\u0259 film ssenarisi yaz\u0131b. \u201c\u00d6l\u00fcml\u0259 q\u0259tl\u201d&nbsp; (\u201cMurder by Death\u201d) m\u0259hz onun ssenarisi \u0259sas\u0131nda 1976-c\u0131 ild\u0259 \u00e7\u0259kilib. \u201cColumbia Pictures\u201d studiyalar\u0131nda \u00e7\u0259kil\u0259n filmin rejissoru \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn istedadl\u0131lar\u0131ndan say\u0131lan Robert Mur&nbsp; (1927-1984)&nbsp; idi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; XX \u0259srin sevil\u0259n aktyorlar\u0131ndan Peter Falk, Alec Guinness, David Niven, Peter Sellers, James Cromwell, James Coco, Eileen Brennan, Elsa Lanchester v\u0259 Nancy Walker \u201c\u00d6l\u00fcml\u0259 q\u0259tl\u201dd\u0259 g\u00f6z\u0259l oynay\u0131blar. Maggie Smith sevdiyim aktrisad\u0131r dey\u0259, onun performans\u0131 bar\u0259d\u0259 birc\u0259 k\u0259lm\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m: \u201cG\u00f6z\u0259ldir!\u201d Amma \u0259n maraql\u0131s\u0131 \u201cO`Henri m\u00fckafat\u0131\u201d laureat\u0131, \u201cBa\u015fqa s\u0259sl\u0259r, ba\u015fqa otaqlar\u201d&nbsp; (\u201cOther voices, other rooms\u201d) \u0259s\u0259rind\u0259 dostu Harper Li`nin prototipini yaradan Truman Kapot`un (Truman Capote) da filmd\u0259 oynamas\u0131d\u0131r&#8230;&nbsp; H\u0259tta yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u0259hz bu filmd\u0259ki performans\u0131 il\u0259 \u201cAlt\u0131n K\u00fcr\u0259\u201dy\u0259 namiz\u0259d g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c\u00d6l\u00fcml\u0259 q\u0259tl\u201din janr\u0131 komediya kimi t\u0259qdim olunur. Amma yox, komediya, h\u0259m d\u0259, \u00fcr\u0259kd\u0259n g\u00fcld\u00fcrm\u0259lidir ax\u0131! Bu film g\u00fcld\u00fcrm\u00fcr-nigaran bir k\u0259d\u0259r var h\u0259r epizodunda. X\u00fcsusil\u0259, \u201cPuaro t\u0259rzi\u201dn\u0259-\u201cSonda i\u00e7\u0259rid\u0259kil\u0259rd\u0259n biri m\u00fctl\u0259q qatil olmal\u0131d\u0131r!\u201d \u0259minliyin\u0259 ironiya o q\u0259d\u0259r inc\u0259 \u00fcslubla tama\u015fa\u00e7\u0131ya \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr ki, filmin h\u0259r epizoduna, az\u0131, 2 d\u0259f\u0259 baxmaq ist\u0259yirs\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; H\u0259, \u201cMoriarti sindromu\u201dndan sonra \u201cPuaro t\u0259rzi\u201dnd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k detektivsev\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cg\u00f6yd\u0259n d\u00fc\u015f\u0259n \u00fc\u00e7 alma\u201d oldu. Art\u0131q ham\u0131m\u0131z bilirik ki,&nbsp; Po`nun D\u00fcpeni d\u0259, Leblank\u0131n L\u00fcpeni d\u0259, Doyl \u0259minin Holms\u0131 da, Aqata xalan\u0131n Puarosu da art\u0131q ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qal\u0131b&#8230; Onlar nostalgiyad\u0131r.&nbsp; Amma 1976-c\u0131 ild\u0259 bu nostalgiyalar yenic\u0259 c\u00fcc\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rd\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nil Simon v\u0259 Robert Mur&nbsp; m\u0259hz bu c\u00fcc\u0259rtil\u0259r\u0259 ironiya etdil\u0259r. Onlar&nbsp; art\u0131q \u201cMoriarti sindromu\u201dnun Hollivudun&nbsp; damarlar\u0131nda axd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r-Hollivud&nbsp; o d\u00f6vrd\u0259 bunu etiraf etm\u0259s\u0259 d\u0259&#8230; Uza\u011fa getm\u0259yin, bir \u201cS\u00fcm\u00fckl\u0259r\u201d (\u201cBones\u201d, 2005-2017), bir d\u0259 \u201cQara siyah\u0131\u201d (\u201cThe Blacklist\u201d, 2013-2023) seriallar\u0131na&nbsp; bax\u0131n; uzaqda h\u0259mi\u015f\u0259 v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 bir \u0259sas d\u00fc\u015fm\u0259n var&#8230;&nbsp;&nbsp; Uzaqdak\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nin varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 rahat ya\u015famaq olarm\u0131? T\u0259bii, yox. \u0130ndi dey\u0259 bil\u0259rsiniz ki, bu tryuk rejissorlar\u0131n tama\u015fa\u00e7\u0131n\u0131 daim g\u0259rginlikd\u0259 saxlamaq c\u0259hdidir. M\u00fcbahis\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m&#8230; Amma g\u0259lin etiraf ed\u0259k ki, \u0259sl tama\u015fa\u00e7\u0131 bu t\u0259l\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bel\u0259c\u0259, n\u0259 al\u0131n\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00d6l\u00fcml\u0259 q\u0259tl\u201din janr\u0131 komediya olur, amma biz g\u00fclm\u00fcr\u00fck&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQara siyah\u0131\u201d kriminal triller janr\u0131ndad\u0131r, biz Redin n\u0259inki s\u00f6zl\u0259rin\u0259, h\u0259tta mimikalar\u0131na bel\u0259, g\u00fcl\u00fcr\u00fck&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259li, \u201c\u00d6l\u00fcml\u0259 q\u0259tl\u201dd\u0259 ssenarist v\u0259 rejissor, h\u0259tta aktyorlar da biz\u0259 ironiya edirl\u0259r. Biz\u0259 anlatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki: \u201cHaz\u0131r olun, bundan sonra inc\u0259s\u0259n\u0259t q\u0259hr\u0259man yaratmayacaq!\u201d&nbsp; N\u0259tic\u0259d\u0259, biz bu g\u00fcn Puaronu \u015f\u0259fq\u0259tl\u0259, Harri Holl`u (Co Nesbonun \u0259yya\u015f detektivi) is\u0259 h\u0259rislikl\u0259 oxuyuruq&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda, n\u0259 deyim,&nbsp; m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkir\u0259m Nil\u0259 d\u0259, Robert\u0259 d\u0259&#8230; Filmin m\u00f6vzusundan dan\u0131\u015fmayaca\u011fam, tap\u0131n, bax\u0131n, bir az da siz \u00fcz\u00fcl\u00fcn. \u00dcz\u00fcl\u00fcn ki, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc ekrandan s\u00f6yl\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 q\u0259hr\u0259man kimi deyil, \u0259n adi insan kimi \u00f6ld\u00fcl\u0259r; s\u0259hvl\u0259riyl\u0259, g\u00fcnahlar\u0131yla, pe\u015fmanl\u0131qlar\u0131yla&#8230; \u00dcz\u00fcl\u00fcn ki, insan h\u0259mi\u015f\u0259 eynidir-s\u0259hvl\u0259rinin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011f\u0131, g\u00fcnah\u0131n\u0131 etiraf etm\u0259m\u0259yi, pe\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 boynuna almama\u011f\u0131yla&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259l\u0259n filml\u0259r\u0259d\u0259k&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259fa V\u0259li (2025, may)<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Detektiv janr\u0131 sev\u0259nl\u0259r Artur Konan Doylun \u0259d\u0259biyyata atd\u0131\u011f\u0131 (b\u0259li, m\u0259hz ovcunu a\u00e7\u0131b bil\u0259r\u0259k atd\u0131\u011f\u0131!) \u201cMoriarti sindromu\u201dndan x\u0259b\u0259rdard\u0131rlar.&nbsp; \u015eerlok h\u0259r hekay\u0259d\u0259 bir d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qalib g\u0259lir-cinay\u0259tkar detektivin \u015f\u0259xsi d\u00fc\u015fm\u0259nidir prinsipi il\u0259. Lakin Moriartinin uzaqdak\u0131 m\u00f6vcudlu\u011fu \u015eerlokun xarakterini oxucular\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259 ucald\u0131r, onu \u0259h\u0259miyy\u0259tli edir. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u201cs\u0259n m\u0259ni d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nli g\u00f6r!\u201d &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Aqata Kristid\u0259 is\u0259 f\u0259rdilik \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kildi-insan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":49514,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[116,114,115,113,90],"class_list":["post-49513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pub","tag-moriarti-sindromu","tag-oluml-qtl","tag-detektiv-janri","tag-esse","tag-sfa-vli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49513"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49515,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49513\/revisions\/49515"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}