{"id":49729,"date":"2025-08-19T08:00:00","date_gmt":"2025-08-19T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49729"},"modified":"2025-08-20T11:23:02","modified_gmt":"2025-08-20T07:23:02","slug":"az%c9%99rbaycanin-ilk-qadin-xalq-sairi-mirvarid-dilbazinin-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49729","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n ilk qad\u0131n Xalq \u015fairi Mirvarid Dilbazinin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Xalq-sairi-Mirvarid-xanim-Dilbazi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"923\" height=\"630\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Xalq-sairi-Mirvarid-xanim-Dilbazi.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-48779\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Xalq-sairi-Mirvarid-xanim-Dilbazi.jpg 923w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Xalq-sairi-Mirvarid-xanim-Dilbazi-300x205.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Xalq-sairi-Mirvarid-xanim-Dilbazi-768x524.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 923px) 100vw, 923px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, od \u00fcst\u00fcnd\u0259 do\u011fulmu\u015fdu. \u00d6l\u00fcml\u0259r, s\u00fcrg\u00fcnl\u0259r, qada\u011falar, milli q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 milli \u0259sar\u0259t g\u00f6rm\u00fc\u015f n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi Mirvarid Dilbazi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin quruldu\u011fu g\u00fcnl\u0259rin sevinci, s\u00fcqutunun k\u0259d\u0259ri, k\u0259ndl\u0259rin\u0259 q\u0259fil erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131, Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun i\u015f\u011fal\u0131, sinfi m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259bsl\u0259r, repressiya tufan\u0131 bu n\u0259sild\u0259n d\u0259 yan \u00f6tm\u0259mi\u015f, onun z\u0259rif n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Mirvaridin yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin izl\u0259r buraxm\u0131\u015fd\u0131. Babas\u0131, day\u0131lar\u0131 Qazax\u0131standa, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, anas\u0131, n\u0259n\u0259si Bak\u0131da d\u0259fn olunmu\u015fdu. Bel\u0259likl\u0259, b\u00f6y\u00fck bir ail\u0259nin \u00fczvl\u0259rind\u0259n he\u00e7 birin\u0259 m\u0259nsub olduqlar\u0131 Dilbazil\u0259r n\u0259slinin do\u011fma k\u0259ndind\u0259 &#8211; Qazax\u0131n Xanl\u0131qlar (indiki Musak\u00f6y) k\u0259ndind\u0259 \u00f6z ulu babalar\u0131n\u0131n yatd\u0131qlar\u0131 torpaqda uyumaq qism\u0259t olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, avqustun 19-u Xalq \u015fairi Mirvarid Dilbazinin anadan olmas\u0131n\u0131n 113-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax rayonunun Xanl\u0131qlar k\u0259ndind\u0259 anadan olan M\u0259din\u0259 Pa\u015fa q\u0131z\u0131 Dilbazi atas\u0131n\u0131 erk\u0259n itirdiyind\u0259n Da\u015f Salahl\u0131da babas\u0131 Mustafa a\u011fan\u0131n yan\u0131nda b\u00f6y\u00fcy\u00fcb. \u018fhat\u0259 olundu\u011fu m\u00fchit onun \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. 1920-ci ild\u0259 Bak\u0131da &#8211; dar\u00fclm\u00fc\u0259llimata daxil olan Mirvarid oran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra Bil\u0259c\u0259rid\u0259ki onillik d\u0259mir yolu m\u0259kt\u0259bind\u0259 v\u0259 dig\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259yib. Az\u0259rbaycan Pedaqoji \u0130nstitutunun (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetinin) \u018fd\u0259biyyat-ictimaiyy\u0259t fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f bu g\u0259nc q\u0131z Quba partiya m\u0259kt\u0259bind\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259yib, sonra is\u0259 Bak\u0131da \u201c\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131\u201d jurnal\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n \u018flyazmalar\u0131 Fondunda \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131nda t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i i\u015fl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirvarid Dilbazinin \u201cQad\u0131nlar\u0131n h\u00fcrriyy\u0259ti\u201d adl\u0131 ilk \u015feiri 1927-ci, \u201cBizim s\u0259simiz\u201d adl\u0131 ilk kitab\u0131 1934-c\u00fc ild\u0259 n\u0259\u015fr edilib. \u015eairin \u201c\u0130lk bahar\u201d, \u201cM\u0259h\u0259bb\u0259t biziml\u0259 qo\u015fa do\u011fulur\u201d, \u201cH\u0259yat l\u00f6vh\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cXatir\u0259l\u0259r al\u0259mind\u0259\u201d, \u201cB\u0259n\u00f6v\u015f\u0259l\u0259r \u00fc\u015f\u00fcy\u0259nd\u0259\u201d, \u201cAna qanad\u0131\u201d, \u201cYas\u0259m\u0259n f\u0259sli\u201d, \u201cDa\u011f \u00e7i\u00e7\u0259yi\u201d, \u00fc\u00e7 cildd\u0259 \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d, \u201cQar \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri\u201d, \u201cDurnalar \u00f6t\u00fc\u015f\u0259nd\u0259\u201d, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cNa\u011f\u0131llar\u201d, \u201cKi\u00e7ik dostlar\u0131ma\u201d, \u201cG\u00fclbahar\u201d, \u201cYaz g\u0259lir\u201d, \u201cLal\u0259nin a\u011faclar\u0131\u201d, \u201cAb\u015feron ba\u011flar\u0131nda\u201d v\u0259 dig\u0259r kitablar\u0131 \u00e7apdan \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirvarid Dilbazi \u0259d\u0259bi irsin\u0259 lirik, ictimai m\u0259zmunlu \u015feirl\u0259r, \u201cM\u0259hs\u0259ti\u201d, \u201c\u018flc\u0259zairli q\u0131z\u201d, \u201cPartizan Aliy\u0259\u201d, \u201cAvey da\u011fla s\u00f6hb\u0259t\u201d v\u0259 dig\u0259r poemalar\u0131, \u201cXocal\u0131 f\u0259ryad\u0131\u201d, \u201cM\u0259hs\u0259ti\u201d pyesl\u0259ri daxildir. Xaqani \u015eirvani, Nizami G\u0259nc\u0259vi, \u018fli\u015fir N\u0259vai, Aleksandr Pu\u015fkin, Taras \u015eev\u00e7enko, Nikolay Tixonov, Samuil Mar\u015fak v\u0259 ba\u015fqa \u015fairl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rini, Evripidin \u201c\u0130ppolit\u201d faci\u0259sini dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib. \u018fs\u0259rl\u0259ri xarici dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub. B\u0259st\u0259karlar\u0131m\u0131z Mirvarid Dilbazinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 mahn\u0131lar yaz\u0131blar. A\u011fabac\u0131 Rzayevan\u0131n onun \u201c\u00c7oban Qara\u201d, \u201cEvimiz\u0259 g\u0259lin g\u0259lir\u201d, \u201cAnam yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc\u201d, \u201cLay lay\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan ell\u0259ri\u201d \u015feirl\u0259rin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 mahn\u0131lar bu g\u00fcn d\u0259 sevil\u0259-sevil\u0259 dinl\u0259nilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131 qar\u0131\u015f-qar\u0131\u015f g\u0259zmi\u015f \u015fair onun h\u0259r gu\u015f\u0259sinin g\u00f6z\u0259lliyini d\u0259rind\u0259n duya-duya, m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131ndan ke\u00e7ir\u0259r\u0259k b\u0259diil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 nail olub. T\u0259bi\u0259t\u0259n k\u0259nd\u0259 do\u011fma hissl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259hm\u0259t adamlar\u0131n\u0131n saf m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 da ilhamla q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onun q\u0259hr\u0259man\u0131 &#8211; sevgilisinin yolunu intizarla g\u00f6zl\u0259y\u0259n g\u0259nc q\u0131z, k\u00f6rp\u0259 balas\u0131n\u0131n taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn narahat ana, arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 \u00e7\u0259tinliy\u0259 qatla\u015fan m\u0259rd qad\u0131n olub. Daha \u00e7ox lirik \u015fair kimi tan\u0131nan v\u0259 sevil\u0259n Mirvarid Dilbazinin lirik \u201cm\u0259n\u201di sev\u0259n, s\u0259ad\u0259tini saf, t\u0259miz m\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259 axtaran, etibar, s\u0259daq\u0259t timsal\u0131 olan bir qad\u0131nd\u0131r. Bu q\u0259hr\u0259man a\u015fiqind\u0259n v\u0259fas\u0131zl\u0131q g\u00f6r\u0259nd\u0259 q\u00fcrurunu itirmir, \u0259yilmir. Mirvarid Dilbazinin poeziyas\u0131nda anal\u0131q d\u00fcnyas\u0131n\u0131n r\u0259ngar\u0259ng m\u0259qamlar\u0131 d\u0259rin emosionall\u0131qla verilib. Bel\u0259 \u015feirl\u0259rd\u0259 h\u0259m ana v\u0259 \u00f6vlad duy\u011fular\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u0259 mehriban n\u0259n\u0259nin n\u0259vazi\u015f v\u0259 qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131n b\u0259dii inikas\u0131na rast g\u0259linir. Ana olma\u011f\u0131 \u0259v\u0259zsiz bir s\u0259ad\u0259t bil\u0259n Mirvarid Dilbazi \u00f6z\u00fc haqq\u0131nda \u201c\u015eair v\u0259 ana &#8211; tale iki \u015fahl\u0131q tac\u0131n\u0131 b\u0259x\u015f etmi\u015f ona\u201d yaz\u0131b. Eyni zamanda, \u201cKi\u015fi anas\u0131 ol ana olanda\u201d, &#8211; dey\u0259n \u015fair g\u00f6z\u0259l insani keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin, t\u0259kc\u0259 valideynin deyil, xalq\u0131n\u0131n da sabah\u0131nda layiqli varis ola bil\u0259c\u0259k bir \u00f6vlad b\u00f6y\u00fctm\u0259yi, t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259yi \u0259n b\u00f6y\u00fck anal\u0131q \u015f\u0259r\u0259fi say\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirvarid Dilbazi Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda XX \u0259srin sonlar\u0131ndak\u0131 tarixi hadis\u0259l\u0259ri d\u0259rind\u0259n ya\u015fayaraq s\u0259ciyy\u0259vi lirik l\u00f6vh\u0259l\u0259r yarad\u0131b. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015fairin lirik \u201cm\u0259n\u201di m\u00fcdrik, qay\u011f\u0131l\u0131 el anas\u0131d\u0131r. V\u0259t\u0259nin, xalq\u0131n taleyi \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 eni\u015fl\u0259ri il\u0259 onun varl\u0131\u011f\u0131ndan ke\u00e7\u0259r\u0259k \u015feir\u0259 \u00e7evrilir. Yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qa\u00e7q\u0131n v\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rimiz\u0259 h\u0259sr etdiyi \u201cA\u011fla, kaman\u0131m, a\u011fla\u201d, \u201cQoymay\u0131n a\u011flay\u0131m m\u0259ni\u201d, 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00d6p\u00fcn bu qanl\u0131 torpa\u011f\u0131\u201d, \u201c\u015e\u0259hidl\u0259r q\u0259biristan\u0131nda\u201d v\u0259 dig\u0259r \u015feirl\u0259ri bu m\u00f6vzuda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ox g\u00f6z\u0259l poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259d\u0259rini, sevincini k\u00f6vr\u0259k misralara \u00e7evir\u0259n \u015fair \u00f6mr\u00fcn\u00fcn pay\u0131z \u00e7a\u011flar\u0131nda xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sini g\u00f6rm\u0259k arzusu il\u0259 yaz\u0131b-yarad\u0131rd\u0131. \u00dcr\u0259yind\u0259 Qaraba\u011f d\u0259rdi il\u0259 2001-ci il iyulun 12-d\u0259 d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u0259n \u015fair \u0259b\u0259di s\u0259n\u0259ti il\u0259 q\u0259lbimizd\u0259 d\u0259rin izl\u0259r qoyub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z i\u00e7ind\u0259n yanan bir oca\u011fam m\u0259n,<\/p>\n\n\n\n<p>Yand\u0131qca daha gur yanaca\u011fam m\u0259n!<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; yazan Mirvarid Dilbazinin \u0259s\u0259rl\u0259ri h\u0259r zaman insanlara g\u00fcc, inam verir, onlar\u0131 pakl\u0131\u011fa, \u00fclvi duy\u011fulara s\u0259sl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n Mirvarid Dilbaziy\u0259 1979-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk qad\u0131n \u015fair olaraq Xalq \u015fairi f\u0259xri ad\u0131 verilib. O, \u201c\u015e\u0259r\u0259f ni\u015fan\u0131\u201d, \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259m\u0259k bayra\u011f\u0131\u201d, \u201c\u0130stiqlal\u201d ordenl\u0259ri v\u0259 medallarla t\u0259ltif edilib. \u015eairin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n 85 illik yubiley m\u0259rasimind\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak edib. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 2012-ci il 16 may tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n Mirvarid Dilbazinin 100 illik yubileyi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: https:\/\/azertag.az\/<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6z\u00fcn\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, od \u00fcst\u00fcnd\u0259 do\u011fulmu\u015fdu. \u00d6l\u00fcml\u0259r, s\u00fcrg\u00fcnl\u0259r, qada\u011falar, milli q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 milli \u0259sar\u0259t g\u00f6rm\u00fc\u015f n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi Mirvarid Dilbazi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin quruldu\u011fu g\u00fcnl\u0259rin sevinci, s\u00fcqutunun k\u0259d\u0259ri, k\u0259ndl\u0259rin\u0259 q\u0259fil erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131, Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun i\u015f\u011fal\u0131, sinfi m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259bsl\u0259r, repressiya tufan\u0131 bu n\u0259sild\u0259n d\u0259 yan \u00f6tm\u0259mi\u015f, onun z\u0259rif n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Mirvaridin yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin izl\u0259r buraxm\u0131\u015fd\u0131. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49729","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49729"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49733,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49729\/revisions\/49733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}