{"id":49772,"date":"2025-09-04T08:00:00","date_gmt":"2025-09-04T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49772"},"modified":"2025-09-04T18:53:58","modified_gmt":"2025-09-04T14:53:58","slug":"bu-gun-xalq-yazicisi-eziz%c9%99-c%c9%99f%c9%99rzad%c9%99nin-v%c9%99fatindan-22-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49772","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259nin v\u0259fat\u0131ndan 22 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2025\/3\/1200x630\/1756967764242893376_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259sr tarixind\u0259 tarixi roman janr\u0131 g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, ictimai xadim, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259 q\u0259l\u0259mi il\u0259 yenid\u0259n canlan\u0131b. 1963-c\u00fc ild\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdiyi \u201cNat\u0259van haqq\u0131nda hekay\u0259l\u0259r\u201dd\u0259 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 dol\u011fun ifad\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alan Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259nin \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00f6z yeri var.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259nin v\u0259fat\u0131ndan 22 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>1921-ci ild\u0259 Bak\u0131da anadan olan \u018f.C\u0259f\u0259rzad\u0259 38 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bd\u0259 ibtidai t\u0259hsilini ald\u0131qdan sonra Sabir ad\u0131na Pedaqoji Texnikumda v\u0259 Bak\u0131 Teatr m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxuyub. \u018fla\u00e7\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 t\u0259sis edil\u0259n M.F.Axundzad\u0259 m\u00fckafat\u0131na birinci o layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. 1942-1944-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 A\u011fsu rayonundak\u0131 \u00c7aparl\u0131 k\u0259ndind\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259yib. 1946-1947-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Filologiya fak\u00fclt\u0259sini bitirib. 1957-1974-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n \u018flyazmalar \u0130nstitutunda ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i, \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri i\u015fl\u0259yib. 1974-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru olub. XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixinin bilicisi kimi tan\u0131nan \u018f.C\u0259f\u0259rzad\u0259 1950-ci ild\u0259 \u201cXIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda maarif\u00e7i-ziyal\u0131 sur\u0259tl\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik, 1970-ci ild\u0259 \u201cXIX \u0259sr Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131nda xalq \u015feiri \u00fcslubu\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edib.<\/p>\n\n\n\n<p>1937-ci ild\u0259 16 ya\u015fl\u0131 \u018fziz\u0259nin \u201c\u018fzray\u0131l\u201d adl\u0131 ilk hekay\u0259si \u201c\u018fd\u0259biyyat\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap edils\u0259 d\u0259, 11 il sonra n\u0259\u015fr olunmu\u015f ilk kitab\u0131 Moskvan\u0131n x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131 il\u0259 sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xmadan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131laraq yand\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llifin ilk tarixi roman\u0131 XIX \u0259srd\u0259 \u015eamax\u0131da ya\u015fay\u0131b-yaradan m\u0259\u015fhur \u015fair Seyid \u018fzim \u015eirvaninin \u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs edib. \u201cAl\u0259md\u0259 s\u0259sim var m\u0259nim\u201d adl\u0131 h\u0259min roman 1973-1978-ci ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Paralel olaraq yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cV\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131t\u201d tarixi roman\u0131 is\u0259 1977-ci ild\u0259 \u00e7ap edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>1980-ci ild\u0259 XIX \u0259srin sonu XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fayan romantik \u015fair Abbas S\u0259hh\u0259tin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n \u201cYad et m\u0259ni\u201d roman\u0131n\u0131, c\u0259mi bir il sonra \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai v\u0259 onun Bak\u0131ya y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc tarixini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n \u201cBak\u0131-1501\u201d tarixi roman\u0131n\u0131 yaz\u0131b. \u201cC\u0259laliyy\u0259\u201d (1983) roman\u0131nda is\u0259 XII \u0259sr Nax\u00e7\u0131van\u0131n qad\u0131n h\u00f6kmdar\u0131 C\u0259laliyy\u0259nin V\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259si u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin tarixini d\u0259qiqlikl\u0259 g\u00f6st\u0259rib. \u0130st\u0259r tarixi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259bi prosesl\u0259ri g\u00f6z\u0259l bil\u0259n v\u0259 daim axtar\u0131\u015fda olan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00f6z q\u0259l\u0259mi il\u0259 silinm\u0259z iz qoyub. \u201cSabir\u201d roman\u0131 m\u0259\u015fhur satirik \u015fair Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir\u0259, \u201cEld\u0259n-el\u0259\u201d XIX \u0259srd\u0259 37 il d\u00fcnya s\u0259yah\u0259tind\u0259 olan co\u011frafiya\u015f\u00fcnas Zeynalabdin \u015eirvaniy\u0259 h\u0259sr edilib. \u201cBir s\u0259sin faci\u0259si\u201d, \u201cG\u00fcl\u00fcstandan \u00f6nc\u0259\u201d, \u201cZ\u0259rrintac-Tahir\u0259\u201d, \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa do\u011fru\u201d, \u201cB\u0259la\u201d, \u201cR\u00fcbab\u0259 sultan\u0131m\u201d tarixi romanlar\u0131 \u018f.C\u0259f\u0259rzad\u0259nin fasil\u0259siz axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n m\u0259hsuludur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259nin 2003-c\u00fc ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cX\u0259z\u0259rin g\u00f6z ya\u015flar\u0131\u201d adl\u0131 povesti is\u0259 1938-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan C\u0259nubi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Stalin rejimi t\u0259r\u0259find\u0259n 3-4 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u0130rana m\u0259cburi deportasiyas\u0131na h\u0259sr olunub. \u018f.C\u0259f\u0259rzad\u0259, eyni zamanda, \u015e\u0259rqin d\u00fchas\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6z\u0259l b\u0259l\u0259d oldu\u011fundan, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n az \u0259vv\u0259l onun h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda \u201cE\u015fq sultan\u0131\u201d adl\u0131 roman\u0131n\u0131 yaz\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201cSahibsiz ev\u201d, \u201c\u018fll\u0259rini m\u0259n\u0259 ver\u201d, \u201cS\u0259ns\u0259n \u00fcmidim\u201d, \u201cX\u0259yal\u0131m m\u0259nim\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. U\u015faqlar\u0131 da yaddan \u00e7\u0131xarmayan \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259 \u201cQ\u0131z\u0131m\u0131n hekay\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cAnam\u0131n na\u011f\u0131llar\u0131\u201d, \u201c\u00c7i\u00e7\u0259kl\u0259rim\u201d, \u201cPi\u015fik dili\u201d kimi hekay\u0259 v\u0259 na\u011f\u0131llar yaz\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyan v\u0259 onu t\u0259bli\u011f ed\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alimin elmi \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri kimi daim oxunur. \u201cFatma xan\u0131m K\u0259min\u0259\u201d, \u201cK\u00f6n\u00fcl \u00e7\u0131rp\u0131nt\u0131lar\u0131\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n a\u015f\u0131q v\u0259 \u015fair qad\u0131nlar\u0131\u201d (iki n\u0259\u015frl\u0259), \u201c\u015eirvan\u0131n \u00fc\u00e7 \u015fairi\u201d, \u201cM\u00fcrc\u00fcm K\u0259rim Vardani. S\u00fcnb\u00fcl\u00fcstan\u201d, \u201cAbdulla Padarl\u0131. Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d, \u201cH\u0259r budaqdan bir yarpaq\u201d kitablar\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hr\u0259tini daha da art\u0131r\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Ana v\u0259 qad\u0131n m\u00f6vzusuna x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m ver\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n folklor ara\u015fd\u0131rmalar\u0131, etnoqrafik yaz\u0131lar\u0131 da maraq do\u011furur. Onun \u201cBayat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rim\u201d, \u201cX\u0131z\u0131r N\u0259bi\u201d, \u201cNovruz\u201d v\u0259 ba\u015fqa \u0259s\u0259rl\u0259r bu q\u0259bild\u0259ndir. \u018f.C\u0259f\u0259rzad\u0259 i\u015ftirak etdiyi beyn\u0259lxalq konfranslarda, xarici s\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259 daim Az\u0259rbaycan v\u0259 onun tarixini t\u0259bli\u011f etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin kitabxana v\u0259 fondlar\u0131nda V\u0259t\u0259nimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 ara\u015fd\u0131raraq toplay\u0131b. Bu m\u0259qamlar \u018fziz\u0259 xan\u0131m\u0131n s\u0259yah\u0259t g\u00fcnd\u0259likl\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fziz\u0259 xan\u0131m 1965-1966-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 pilot olan h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 Qanada (Afrika) ya\u015famal\u0131 olub v\u0259 h\u0259min ill\u0259rin xatir\u0259l\u0259ri 1968-ci ild\u0259 \u00e7ap olunan \u201cQ\u0131z\u0131l sahil\u0259 s\u0259yah\u0259t\u201d kitab\u0131nda toplan\u0131b. Kitabda yaz\u0131\u00e7\u0131 afrikal\u0131 insanlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzini, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini, k\u0259nardan g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259n v\u0259 bilinm\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rini m\u0259har\u0259tl\u0259 t\u0259svir edib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259 1981-1989-cu ill\u0259rd\u0259 Respublika Qad\u0131nlar \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yib. Tutdu\u011fu sosial statusdan as\u0131l\u0131 olmayaraq, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. 1979-cu ild\u0259 kitablar\u0131ndan qazand\u0131\u011f\u0131 qonorar hesab\u0131na Hac\u0131qabul rayonunun Ta\u011f\u0131l\u0131 k\u0259ndind\u0259 orta m\u0259kt\u0259b v\u0259 klub binas\u0131 tikdirib. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131 olan Qaraba\u011fda erm\u0259ni separatizmi ba\u015f qald\u0131randa ilk s\u0259sini ucaldan ziyal\u0131lar aras\u0131nda \u018f.C\u0259f\u0259rzad\u0259 d\u0259 olub. Yaz\u0131\u00e7\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6n c\u0259bh\u0259y\u0259 ged\u0259r\u0259k, \u0259sg\u0259rl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb, onlara ana n\u0259vazi\u015fi g\u00f6st\u0259rib. Xalq\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 80-ci ilind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Anas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259 2003-c\u00fc il sentyabr\u0131n 4-d\u0259 v\u0259fat edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259sr tarixind\u0259 tarixi roman janr\u0131 g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, ictimai xadim, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259 q\u0259l\u0259mi il\u0259 yenid\u0259n canlan\u0131b. 1963-c\u00fc ild\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdiyi \u201cNat\u0259van haqq\u0131nda hekay\u0259l\u0259r\u201dd\u0259 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 dol\u011fun ifad\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alan Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259nin \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00f6z yeri var. AZ\u018fRTAC&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz\u0259 C\u0259f\u0259rzad\u0259nin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49772","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49776,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49772\/revisions\/49776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}