{"id":50836,"date":"2026-04-05T08:00:00","date_gmt":"2026-04-05T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50836"},"modified":"2026-04-07T11:16:59","modified_gmt":"2026-04-07T07:16:59","slug":"gelati-az%c9%99rbaycan-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99ti-numun%c9%99sinin-saxlanildigi-m%c9%99b%c9%99d-reportaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50836","title":{"rendered":"Gelati &#8211; Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti n\u00fcmun\u0259sinin saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u0259b\u0259d &#8211;\u00a0REPORTAJ"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2026\/1\/1200x630\/17754078882782343411_1200x630.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n q\u0259dim tarixi, dini, m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid olan Gelati m\u0259b\u0259didir. O m\u0259b\u0259d ki, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n olan v\u0259 bir n\u00f6v incisi hesab edil\u0259n G\u0259nc\u0259 qap\u0131s\u0131 m\u0259hz burada saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcxbiri m\u0259b\u0259dd\u0259 olub, bu abid\u0259nin milli-m\u0259n\u0259vi, tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti, burada saxlan\u0131lan dig\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 maraqlan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259b\u0259d\u0259 giri\u015f pulsuz olsa da, son iki-\u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 burada ba\u015f vermi\u015f yan\u011f\u0131nlar, tavanlardan su s\u0131zmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar apar\u0131lan t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00e7\u0259kili\u015f\u0259 icaz\u0259 verilmir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259l\u0259d\u00e7i is\u0259 m\u00fcvafiq qonorar m\u00fcqabilind\u0259 bildikl\u0259rini s\u00f6yl\u0259m\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bildirilir ki, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Q\u0259rbind\u0259, Kutaisi \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n monast\u0131r 1106-c\u0131 ild\u0259 Kral IV David t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f memarl\u0131q incisidir. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u201cQ\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\u201dn\u00fcn m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi m\u0259rk\u0259zi olan bu kompleks 1994-c\u00fc ild\u0259n UNESCO-nun \u00dcmumd\u00fcnya \u0130rsi Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib. Kompleksd\u0259 q\u0259dim freskalar v\u0259 mozaikalar qorunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Gelati monast\u0131r\u0131 Kutaisi-Qaenati Yeparxiyas\u0131na m\u0259xsusdur.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fcnd\u00fcr yerd\u0259 in\u015fa edilmi\u015f m\u0259b\u0259dd\u0259n \u0259traf \u0259razini v\u0259 uzaq Ra\u00e7a-Le\u00e7xumi da\u011flar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u0259l m\u0259nz\u0259r\u0259sini g\u00f6rm\u0259k olur. \u00dcmumilikd\u0259, monast\u0131r XII \u0259sr\u0259 aid b\u00f6y\u00fck M\u0259ry\u0259m Anan\u0131n Milad\u0131 Kils\u0259sind\u0259n v\u0259 XIII \u0259sr\u0259 aid dig\u0259r iki kils\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Yax\u0131nl\u0131qda z\u0259ng q\u00fcll\u0259si, akademiya, bir ne\u00e7\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i bina v\u0259 iki darvaza ta\u011f\u0131 da var.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2026_04_05_69d29270eaf32.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>G\u00fcrc\u00fcstanda monast\u0131rlar ad\u0259t\u0259n yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri yerin v\u0259 ya qurucular\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131r. Gelati is\u0259 x\u00fcsusi bir hald\u0131r. B\u0259l\u0259d\u00e7inin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, he\u00e7 kim \u201cgelati\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259qiq m\u0259nas\u0131n\u0131 bilmir. Amma \u0259n inand\u0131r\u0131c\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, bu s\u00f6z \u201cdo\u011fum v\u0259 ya d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259\u201d anlam\u0131n\u0131 ver\u0259n \u201cgenphlia\u201d yunan s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u00c7\u00fcnki kafedral\u0131n \u0259sas kils\u0259si m\u00fcq\u0259dd\u0259s M\u0259ry\u0259min do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunub. Bu s\u00f6z monast\u0131r\u0131n erk\u0259n ad\u0131 olan Gaenatinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Kils\u0259l\u0259rd\u0259n ba\u015fqa, monast\u0131r \u00f6z\u00fcnd\u0259n daha m\u0259\u015fhur olan qap\u0131lar\u0131 il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u00fcr. Kral Qurucu David \u00f6z v\u0259siyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq qap\u0131lar\u0131n ta\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131na basd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 onlar\u0131n \u015f\u00f6hr\u0259ti d\u0259 bundan sonra ba\u015flay\u0131b. R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, insanlar monast\u0131ra m\u0259zar da\u015f\u0131na ayaq basaraq girm\u0259li idil\u0259r. Lakin bu g\u00fcn bu darvazalardan art\u0131q ke\u00e7id kimi istifad\u0259 edilmir v\u0259 faktiki olaraq m\u0259qb\u0259r\u0259y\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259b\u0259di g\u0259z\u0259rk\u0259n daxil oldu\u011fun \u0259sas qap\u0131dan bir q\u0259d\u0259r ir\u0259lid\u0259 v\u0259 solda, m\u0259zar da\u015f\u0131ndan yuxar\u0131da d\u0259mir darvaza as\u0131l\u0131b. Bu, monast\u0131r\u0131n ikinci \u0259lam\u0259tdar yeri olan G\u0259nc\u0259 darvazas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n bir hiss\u0259sinin eroziyaya u\u011framas\u0131na baxmayaraq darvaza olduqca t\u0259vaz\u00f6kar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Kobud \u015f\u0259kild\u0259 metal t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259n ha\u015fiy\u0259l\u0259nmi\u015f darvazan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 bir yaz\u0131 h\u0259kk olunub: \u201cR\u0259hman v\u0259 R\u0259hmli Allah\u0131n ad\u0131 il\u0259! B\u00f6y\u00fck R\u0259bbimiz v\u0259 H\u00f6kmdar\u0131m\u0131z Seyyid \u015eavur I ibn \u018fl-F\u0259zl &#8211; Allah ona uzun m\u00fcdd\u0259t hakimiyy\u0259t n\u0259sib etsin \u2014 Qazi \u018fb\u00fcl F\u0259r\u0259c M\u0259h\u0259mm\u0259d ibn Abdullah\u0131n \u2014 Allah ona u\u011fur n\u0259sib etsin \u2014 xeyir-duas\u0131 il\u0259 bu qap\u0131n\u0131 tikm\u0259yi biz\u0259 \u0259mr etdi. D\u0259mir\u00e7i \u0130brahim ibn Osman \u018fnqaveyhin i\u015fi. Hicr\u0259tin be\u015finci, \u0259llinci v\u0259 d\u00f6rd y\u00fcz\u00fcnc\u00fc ili (1063)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2026_04_05_69d292a5e4181.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Gelati kompleksi unikal freskalar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qafqaz\u0131n \u0259n z\u0259ngin Bizans \u00fcslublu mozaikalar\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131r. 2023-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 m\u0259b\u0259dd\u0259 yan\u011f\u0131n ba\u015f vermi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 abid\u0259nin bir ne\u00e7\u0259 hiss\u0259sin\u0259 ciddi ziyan d\u0259ymi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan h\u00f6kum\u0259ti m\u0259b\u0259din b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xaricd\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r c\u0259lb edib. Ba\u015f nazir \u0130rakli Kobaxidze Gelati monast\u0131r\u0131n\u0131n divar r\u0259sml\u0259ri v\u0259 mozaikalar\u0131n\u0131n konservasiya proqramlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 bildirib ki, Gelatinin z\u0259ngin tarixi v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259ti bu \u0259n d\u0259y\u0259rli miras\u0131 qoruma\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 saxlama\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r birimizin \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t qoyur. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Gelati \u0259srl\u0259r boyunca G\u00fcrc\u00fcstan xalq\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259rk\u0259zi olub v\u0259 qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, m\u0259b\u0259dd\u0259 ilk t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259rin\u0259 2008-ci ild\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Lakin G\u00fcrc\u00fcstanda hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikliyind\u0259n sonra b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri dayand\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259n yenid\u0259n davam etdirilib. H\u0259min ild\u0259n d\u0259 b\u0259rpa prosesind\u0259 daim fasil\u0259l\u0259r yaran\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><sub><em><strong>X\u0259tayi \u018fzizov<\/strong><\/em><\/sub><\/p>\n\n\n\n<p><sub><em><strong><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-\u0131n x\u00fcsusi m\u00fcxbiri<\/strong><\/em><\/sub><\/p>\n\n\n\n<p><sub><em><strong>Tbilisi<\/strong><\/em><\/sub><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n q\u0259dim tarixi, dini, m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid olan Gelati m\u0259b\u0259didir. O m\u0259b\u0259d ki, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n olan v\u0259 bir n\u00f6v incisi hesab edil\u0259n G\u0259nc\u0259 qap\u0131s\u0131 m\u0259hz burada saxlan\u0131l\u0131r. AZ\u018fRTAC-\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcxbiri m\u0259b\u0259dd\u0259 olub, bu abid\u0259nin milli-m\u0259n\u0259vi, tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti, burada saxlan\u0131lan dig\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 maraqlan\u0131b. M\u0259b\u0259d\u0259 giri\u015f pulsuz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-50836","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50836"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50839,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50836\/revisions\/50839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}