{"id":50906,"date":"2026-04-16T08:00:00","date_gmt":"2026-04-16T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50906"},"modified":"2026-04-16T14:04:15","modified_gmt":"2026-04-16T10:04:15","slug":"s%c9%99f%c9%99q-nasir-bir-s%c9%99hid-ail%c9%99nin-tarixc%c9%99sind%c9%99n-yaranan-elegiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50906","title":{"rendered":"\u015e\u0259f\u0259q NAS\u0130R.&#8221;&#8221;Bir \u015f\u0259hid ail\u0259nin tarix\u00e7\u0259si&#8221;nd\u0259n yaranan elegiya -&#8220;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/N\u0259riman-N\u0259rimanov.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"350\" height=\"377\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/N\u0259riman-N\u0259rimanov.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50911\" style=\"width:645px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/N\u0259riman-N\u0259rimanov.jpg 350w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/N\u0259riman-N\u0259rimanov-279x300.jpg 279w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>O, do\u011fuldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n \u015f\u0259hidliy\u0259 yol gedirdi. Uca Yaradan mill\u0259tinin i\u00e7ind\u0259 sevib-se\u00e7diyi b\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi onu \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kdi.<\/strong><br><br>\u00c7iynin\u0259 qoydu\u011fu missiyas\u0131 il\u0259 se\u00e7dikl\u0259rinin s\u0131ras\u0131nda b\u0259rq\u0259rar etdi, \u0259ynin\u0259 \u015f\u0259hidlik libas\u0131 bi\u00e7di. Pak libas\u0131nda O, q\u0259lbinin ist\u0259yi, \u015f\u00fcurunun d\u0259rkil\u0259 f\u0259dakar bir \u00f6mr\u0259 yol\u00e7uluq etdi. Bu m\u00fcbariz \u0130nsan c\u0259falar, \u0259ziyy\u0259tl\u0259rl\u0259 s\u00fcsl\u00fc \u015f\u0259r\u0259fli bir h\u0259yat ya\u015fad\u0131&#8230; v\u0259 bitdiyi andan \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131\u011fa qovu\u015fdu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259mi\u015f\u0259 ona t\u0259\u0259ss\u00fcf edir\u0259m ki, biz b\u0259z\u0259n tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 qiym\u0259t m\u0259qam\u0131nda b\u00f6y\u00fck yanl\u0131\u015fl\u0131qlara yol veririk. Sonradan tarixi d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131rma\u011fa, h\u0259qiq\u0259ti \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarma\u011fa, s\u0259hvl\u0259rimizi d\u00fcz\u0259ltm\u0259y\u0259 n\u0259inki bir \u00f6m\u00fcr, y\u00fczill\u0259r bel\u0259 b\u0259s etmir. Bununla da, s\u0259hv d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimizi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr, onlar\u0131n h\u0259yata, hadis\u0259l\u0259r\u0259, d\u00f6vr\u00fcn tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini yanl\u0131\u015f m\u00f6vqed\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Niy\u0259 bel\u0259 edirik? Z\u0259nnimizc\u0259, bunun ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi q\u0259rin\u0259l\u0259rin, \u0259srl\u0259rin hadis\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 yeti\u015f\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259, onlar\u0131n amallar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z d\u00f6vrl\u0259rinin aynas\u0131ndan deyil, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman\u0131n prizmas\u0131ndan yana\u015fma\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u00fck ki, m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259min d\u00f6vr\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259d\u0259n, faktlar\u0131, s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131b t\u0259dqiq etm\u0259d\u0259n fikir formala\u015fd\u0131rmaqla, \u0259slind\u0259, tarixin \u00f6z\u00fcn\u0259 x\u0259yan\u0259t etmi\u015f oluruq. Halbuki bel\u0259 hallarda biz h\u0259min d\u00f6vr\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259li, d\u0259rk etm\u0259li, tarixi yazanlar\u0131 (dahil\u0259ri, filosoflar\u0131, d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rini, \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri&#8230;) \u00f6z d\u00f6vrl\u0259rinin i\u00e7ind\u0259 oldu\u011fu kimi tan\u0131tmal\u0131, qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259liyik.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn zamanlarda ba\u015f ver\u0259n milli v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259, v\u0259t\u0259n v\u0259 xalq namin\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyi, inki\u015faf\u0131 yolunda f\u0259da ed\u0259n insanlar\u0131n m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 h\u0259r zaman a\u00e7\u0131q g\u00f6zl\u0259 baxmal\u0131y\u0131q. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 \u00f6z \u0259qid\u0259l\u0259rinin, ideyalar\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015fmaq, onlar\u0131 m\u0259xsus olduqlar\u0131 siyasi, ictimai, \u0259d\u0259bi m\u00f6vqed\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi bacarmal\u0131y\u0131q. Unutmayaq, tarix l\u0259k\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fcr, yalana, saxtakarl\u0131\u011fa, iftiralara \u00f6z s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 yol vermir. Tarix zamanlar\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sini, hadis\u0259l\u0259rini g\u00fczg\u00fc kimi \u0259ks etdirir. B\u0259s, n\u0259d\u0259n biz \u00e7ox vaxt onu oldu\u011fu kimi g\u00f6rm\u0259k v\u0259 q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259mirik? Bu sual\u0131n cavab\u0131 birm\u0259nal\u0131 olmasa da, burda t\u0259kzibolunmaz bir h\u0259qiq\u0259t d\u0259 var ki, tarixi saxtala\u015fd\u0131rmaq, yaxud da m\u0259hv etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Mill\u0259t yolunda daim ideoloji m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 narahat bir h\u0259yat ya\u015fayan tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131, publisist, maarif\u00e7i-pedaqoq, h\u0259kim, g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, \u0259n \u00fcmd\u0259si d\u0259 alovlu v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, b\u00f6y\u00fck az\u0259rbaycanl\u0131 N\u0259riman N\u0259c\u0259f o\u011flu N\u0259rimanovdur. T\u0259bii ki, bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin h\u0259yat yolu, v\u0259t\u0259nin\u0259, xalq\u0131na xidm\u0259ti g\u0259ncliyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl \u00f6rn\u0259kdir. Bu yaz\u0131da g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadiminin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat\u0131 bir ba\u015fqa aspektd\u0259n t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yind\u0259 oldu\u011fumdan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259md\u0259n ke\u00e7\u0259n bel\u0259 bir sual m\u0259nd\u0259 maraq do\u011furdu: qaranl\u0131q bir m\u00fchitd\u0259 ayd\u0131nl\u0131q axtarmaq, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq\u0259 nur \u00e7il\u0259m\u0259k ist\u0259yi bu b\u0259\u015f\u0259ri amallarla ya\u015fayan azadl\u0131q a\u015fiqind\u0259 hardan v\u0259 n\u0259d\u0259n ba\u015flad\u0131? Bu ritorik suala cavab verm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc onun h\u0259yat\u0131ndan b\u0259zi m\u0259qamlara f\u0259rqli bir prizmadan n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k d\u0259 \u00f6z z\u0259ruriliyni do\u011furur.<\/p>\n\n\n\n<p>N.N\u0259rimanovun ilk g\u0259ncliyind\u0259n g\u00f6r\u00fcb m\u00fc\u015fahid\u0259 etdiyi m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259 xalq\u0131n avaml\u0131q, nadanl\u0131q m\u00fchitind\u0259 bo\u011fuldu\u011fu h\u0259yat, \u00fcr\u0259ks\u0131x\u0131c\u0131, qaranl\u0131q bir al\u0259m g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Ayd\u0131n t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 malik b\u0259sir\u0259tli g\u0259nc bu tabloya a\u00e7\u0131q, \u0259lvan r\u0259ngl\u0259r vurmaq ist\u0259yind\u0259 oldu. Bu v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q missiyas\u0131 onun ilk arzusu idi v\u0259 bu ali m\u0259qama do\u011fru O, inamla yol ged\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck bir m\u00fcbariz\u0259nin \u00f6n\u00fcnd\u0259 oldu. Z\u0259kas\u0131n\u0131n d\u0259rki, f\u0259hmil\u0259 duydu ki, m\u0259sl\u0259ki yolunda f\u0259dakarcas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fccahid m\u0259qs\u0259din\u0259 do\u011fru ictimai \u015f\u00fcuru, q\u0259lbinin ist\u0259yi, m\u0259n\u0259vi al\u0259minin da\u015fq\u0131nlar\u0131 il\u0259 getdiyind\u0259n xalq\u0131na fayda ver\u0259 bil\u0259c\u0259kdi. F\u0259q\u0259t, onu da g\u00f6rd\u00fc k<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/153609_dd25xqfs03.jpg\" width=\"543\" height=\"394\">i, bu yolda z\u0259hm\u0259ti, m\u00f6hn\u0259ti \u00e7ox a\u011f\u0131r olacaqd\u0131. O, bundan qorxmadan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda h\u0259r c\u00fcr \u00e7\u0259tinliy\u0259, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r\u0259 qatla\u015f\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnki s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00f6t\u00fcb-ke\u00e7\u0259n vaxt\u0131 bo\u015fa verm\u0259d\u0259n bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 olmaq idi amal\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z taleyini qov\u011falar i\u00e7\u0259risind\u0259 olan bu b\u00f6y\u00fck insanla birl\u0259\u015fdir\u0259n \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 G\u00fcls\u00fcm xan\u0131m da h\u0259yat\u0131 boyu ona m\u0259n\u0259vi, fiziki dayaq oldu&#8230; Onlar ail\u0259 s\u0259ad\u0259tini milli-b\u0259\u015f\u0259ri ideallarla ya\u015famaq, birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u0259zmind\u0259 g\u00f6rd\u00fcl\u0259r&#8230; Ail\u0259d\u0259 ilk n\u00fcbar sevincini, q\u0131z \u00f6vlad\u0131n\u0131 itir\u0259nd\u0259n sonra Uca Yaradan onlara bir o\u011ful pay\u0131 b\u0259x\u015f etdi. \u018frl\u0259 arvad\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259 yeni bir i\u015f\u0131q sayr\u0131\u015f\u0131rd\u0131. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu i\u015f\u0131q ona g\u00f6r\u0259 yanm\u0131\u015fd\u0131 ki, onlar\u0131n m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 yeni bir g\u00fcc g\u0259tirsin. \u00c7\u00fcnki ail\u0259nin o\u011ful \u00f6vlad\u0131 da bu ideyalar\u0131n davam\u00e7\u0131s\u0131 kimi yeti\u015f\u0259c\u0259kdi. N\u0259c\u0259fin d\u00fcnyaya g\u0259li\u015fi il\u0259 bu \u0259b\u0259di yolda daha bir fikir-ideya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ail\u0259 m\u00fchitind\u0259 formala\u015facaqd\u0131. Onlar qar\u015f\u0131dak\u0131 yolda daha b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaqdan \u00f6tr\u00fc g\u00f6zl\u0259rinin nuru birc\u0259 balalar\u0131n\u0131 da bu ruhda t\u0259rbiy\u0259 ed\u0259c\u0259kdil\u0259r. Zat\u0259n f\u0259dail\u0259rin amal\u0131, xalq\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyi yollar\u0131nda g\u00fccl\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259k, m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259kdi. N\u0259c\u0259f d\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259li\u015find\u0259 bu amal\u0131 can\u0131nda-qan\u0131nda da\u015f\u0131d\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>N.N\u0259rimanovun m\u0259qs\u0259di t\u0259kc\u0259 \u00f6z xalq\u0131n\u0131 deyil, b\u00fct\u00fcn m\u0259zlum xalqlar\u0131 h\u0259yatda azad, m\u00fcst\u0259qil v\u0259 xo\u015fb\u0259xt g\u00f6rm\u0259k idi. Alovlu v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r gec\u0259sini g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn\u0259 qataraq, dinclik bilm\u0259d\u0259n V\u0259t\u0259nin, mill\u0259tin, h\u0259m\u00e7inin, \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r ictimai \u015f\u00fcurunun ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131. Bu amal ilk g\u0259ncliyind\u0259n inqilabi m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 b\u0259rkiy\u0259n, m\u0259tinl\u0259\u015f\u0259n V\u0259t\u0259n o\u011flunu a\u011f\u0131r v\u0259 \u0259ziyy\u0259tli bir yolun yol\u00e7usu etmi\u015fdi. Sonradan, qeyd etdiyimiz kimi, do\u011fma ail\u0259si &#8211; h\u0259yat yolda\u015f\u0131 G\u00fcls\u00fcm xan\u0131m, yegan\u0259 \u00f6vlad\u0131 N\u0259c\u0259f bu yolda \u0259n s\u0259daq\u0259tli yolda\u015flar\u0131, davam\u00e7\u0131lar\u0131 oldular.<\/p>\n\n\n\n<p>N.N\u0259rimanov \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259t\u0259n\u00e7ilik \u0259xlaq\u0131, milli v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri amallarla s\u00fcsl\u00fc olan q\u0259lbinin ist\u0259yil\u0259 xalq\u0131n\u0131 ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131xarmaqdan \u00f6tr\u00fc pedaqoji, \u0259d\u0259bi-publisistik yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, siyasi-ictimai f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 bir \u00e7ox istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n ideoloji m\u00fcbariz\u0259y\u0259 h\u0259sr etdi. T\u0259miz q\u0259lbi, vicdan\u0131 il\u0259 qo\u015fuldu\u011fu bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 haqq\u0131-\u0259dal\u0259ti tan\u0131maq ist\u0259m\u0259y\u0259n, xalqlar aras\u0131nda nifaq salan, \u00f6zg\u0259 torpaqlar\u0131 hesab\u0131na \u00f6z \u0259razisini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan riyakar, q\u0131lafl\u0131 &#8220;d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri&#8221;yl\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya g\u0259ldi, x\u0259yan\u0259tkarlarla \u00fczl\u0259\u015fdi. Bu, \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n Moskva d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 daha a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin s\u0259dri N.N\u0259rimanovun q\u0259lbi b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131q idi, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 o, beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7iydi, \u00fcr\u0259yind\u0259 bol\u015fevizm\u0259, onun ideyalar\u0131na sidq \u00fcr\u0259kd\u0259n inan\u0131rd\u0131. Ba\u015f planda v\u0259d edildiyi kimi, guya b\u00fct\u00fcn respublikalar\u0131n azad, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi ya\u015fayacaqlar\u0131na inand\u0131\u011f\u0131ndan q\u0259lbind\u0259 k\u00f6k salm\u0131\u015f arzular\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259yin\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 \u0259minliyi b\u00f6y\u00fck idi. Amma hiyl\u0259d\u0259n, m\u0259krd\u0259n uzaq olan b\u00fct\u00f6v \u0259qid\u0259li, saf niyy\u0259tli ictimai-siyasi xadim, &#8220;Zaqafqaziya \u00fc\u00e7\u00fcn milli s\u00fclh u\u011frunda m\u00fcbariz&#8221; olan N.N\u0259rimanov irtica\u00e7\u0131 Bol\u015fevik Partiyas\u0131n\u0131n gizli niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz idi. Odur ki, \u00f6z\u00fcn\u00fcn nizaml\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti, ciddi \u0259xlaq\u0131, xarakteri il\u0259 Sovetl\u0259r Birliyinin Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131nda \u0259qid\u0259sin\u0259 sadiq bir d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu \u00fcmd\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 O, kommunist olmazdan \u0259vv\u0259l da\u015fnak olan m\u0259krli erm\u0259nil\u0259r, qarag\u00fcruh\u00e7ular aras\u0131nda t\u0259k idi. Onlar bu \u0259qid\u0259 sahibinin s\u0259sini bo\u011fma\u011fa, m\u0259hv etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. O is\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259nin m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk etdiyind\u0259n, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck ideallarla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin inqilabi r\u0259hb\u0259ri kimi f\u0259aliyy\u0259tini yorulmadan davam etdirirdi. Lakin irtica g\u00fccl\u0259ndikc\u0259, ideoloji m\u00fcqavim\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdikc\u0259 t\u0259kl\u0259ndiyini g\u00f6r\u00fcr, faci\u0259sini d\u0259rk edir, sars\u0131l\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar onun q\u0259lbini s\u0131x\u0131r, ac\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi ke\u00e7irirdi. Bu sars\u0131nt\u0131lara, \u00fcr\u0259k-q\u0259lb a\u011fr\u0131lar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymadan i\u015fin\u0259 davam ets\u0259 d\u0259, t\u0259qibl\u0259r, x\u0259yan\u0259tl\u0259r onu m\u0259hv\u0259 apar\u0131rd\u0131. Lakin son d\u0259f\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplay\u0131b &#8220;MK-da qeyri-rus xalqlar\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 imperialistl\u0259rin \u0259sar\u0259tin\u0259 v\u0259 t\u0259xribat\u0131na m\u0259ruz qalan, \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n taleyin\u0259 bigan\u0259lik g\u00f6st\u0259r\u0259n hakimiyy\u0259t d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 tarana ged\u0259n&#8221; N.N\u0259rimanov geni\u015f v\u0259 k\u0259skin m\u0259ruz\u0259si il\u0259 onlara s\u0259sl\u0259ndi&#8230; Do\u011fuldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n \u015f\u0259hidliy\u0259 aparan yol da onu h\u0259min g\u00fcn m\u0259nzil ba\u015f\u0131na \u00e7atd\u0131rd\u0131. 1925-ci il mart ay\u0131n\u0131n 19-da, ax\u015fam saat 8:30-da &#8220;\u015e\u0259rqin simvolu&#8221;, &#8220;Qoca \u015e\u0259rqin N\u0259riman\u0131&#8221; kimi tan\u0131nan azadl\u0131q m\u00fccahidinin \u00fcr\u0259yi dayand\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq \u00fc\u00e7\u00fcn, onun nurlu sabahlar\u0131 yolunda b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131ndan ke\u00e7\u0259n bel\u0259 bir o\u011fulu nec\u0259 sevm\u0259m\u0259k olar!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi n\u00f6vb\u0259 G\u00fcls\u00fcm N\u0259rimanovan\u0131n idi. M\u0259sl\u0259k yolda\u015f\u0131n\u0131n arzular\u0131na, ideyalar\u0131na sadiq olan bu v\u0259fal\u0131 qad\u0131n\u0131n yolu da \u0259rinin getdiyi \u015f\u0259hidlik yoluydu. Amma Uca Yaradan ona bir q\u0259d\u0259r m\u00f6hl\u0259t verdi ki, N\u0259riman\u0131n o\u011ful yadigar\u0131, k\u00f6rp\u0259 N\u0259c\u0259fi onun v\u0259siyy\u0259t etdiyi kimi, milli-b\u0259\u015f\u0259ri ruhda, v\u0259t\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda m\u00fcbariz bir v\u0259t\u0259n \u00f6vlad\u0131 kimi yeti\u015fdirsin. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ki, \u0259rind\u0259n sonra d\u0259rd i\u00e7ind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259hv etm\u0259y\u0259 m\u0259n\u0259vi haqq\u0131 yoxdur, qar\u015f\u0131da onu b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6zl\u0259yir. \u00d6z\u00fcn\u00fc toparlay\u0131b h\u0259yat\u0131na davam etm\u0259li, ac\u0131lar, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r i\u00e7ind\u0259 olsa da, atas\u0131n\u0131n \u0259qid\u0259sin\u0259 sadiq, v\u0259t\u0259n\u0259 (t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 V\u0259t\u0259n SSR\u0130-ni \u0259hat\u0259 edirdi) layiq bir o\u011ful b\u00f6y\u00fctm\u0259lidir. B\u00f6y\u00fctd\u00fc, o\u011ful atan\u0131n ona \u00fcnvanlanm\u0131\u015f v\u0259siyy\u0259t m\u0259ktubunda arzulad\u0131\u011f\u0131 kimi bir q\u0259hr\u0259man oldu. Bu m\u0259ktubun h\u0259r s\u0259tri, s\u00f6z\u00fc onun \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fam qanunu idi. Ata yazm\u0131\u015fd\u0131: &#8220;\u018fziz o\u011flum N\u0259c\u0259f! \u018fg\u0259r \u00f6m\u00fcr v\u0259fa q\u0131lsa, \u00e7al\u0131\u015faca\u011fam s\u0259ni el\u0259 haz\u0131rlay\u0131m ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox i\u015f g\u00f6r\u0259s\u0259n. Ancaq taleyin h\u00f6km\u00fc il\u0259 tezlikl\u0259 \u0259b\u0259di m\u0259sk\u0259n\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259si olsam, onda s\u0259nd\u0259n xahi\u015fim bu olur ki, he\u00e7 olmasa daim \u00f6zg\u0259l\u0259rin d\u0259rd-s\u0259rini \u00e7\u0259k\u0259n atan kimi c\u00fczi i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259s\u0259n&#8230;&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Kiyev tank m\u0259kt\u0259bini bitir\u0259n N\u0259c\u0259f h\u0259rbi texnikaya d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259ndi, Q\u0259rbi Ukraynaya h\u0259rbi tank diviziyas\u0131 polklar\u0131n\u0131n birin\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi. O, H\u0259rbi Akademiyada t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k arzusunda idi, lakin 1941-ci il iyunun 22-d\u0259 s\u0259h\u0259rin g\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131, arzusunu x\u0259zana d\u00f6nd\u0259rir. H\u0259min g\u00fcnd\u0259n taleyin\u0259 ya\u011fan k\u0259d\u0259rli, qara ya\u011f\u0131\u015flar ara verm\u0259di. Od-alovun i\u00e7ind\u0259 a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin birind\u0259 iki aya\u011f\u0131ndan yaraland\u0131qdan sonra Saratov h\u0259rbi x\u0259st\u0259xanas\u0131nda, sonra Qorkid\u0259 m\u00fcalic\u0259 alan, bundan sonra da bir ay Moskvada m\u00fcalic\u0259 olunan N\u0259c\u0259f N\u0259rimanov yenid\u0259n c\u0259bh\u0259y\u0259 qay\u0131d\u0131r. Stalinqradda, Saratovda q\u0131z\u011f\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 k\u0259d\u0259r ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n\u0131n qovub g\u0259tirdiyi q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00f6l\u00fcm g\u0259nci qarabaqara izl\u0259yir v\u0259 Volnovaxa \u015f\u0259h\u0259rinin d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda onu yaxalay\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u018frind\u0259n sonra G\u00fcls\u00fcm xan\u0131m\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 o\u011ful da\u011f\u0131 \u00e7\u0259kilir, balas\u0131 \u015f\u0259hid olur. Bundan sonra nec\u0259 ya\u015fayacaq? \u0130\u015f\u0131ql\u0131 d\u00fcnyada t\u0259k, kims\u0259siz qalan G\u00fcls\u00fcm xan\u0131m gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz N\u0259c\u0259f deyib, inild\u0259yir: &#8220;N\u0259c\u0259f, m\u0259nim yegan\u0259 o\u011flum, s\u0259n haradasan, bu v\u0259h\u015fil\u0259r s\u0259n\u0259 n\u0259 etdil\u0259r? Ax\u0131 \u00fc\u00e7 ildi ki, g\u00f6zl\u0259yirdim. S\u0259n qay\u0131daca\u011f\u0131na s\u00f6z vermi\u015fdin. M\u0259g\u0259r anaya veril\u0259n v\u0259di bu c\u00fcr yerin\u0259 yetir\u0259rl\u0259r?..&#8221; Amma bu m\u00fck\u0259dd\u0259r, d\u00f6z\u00fcml\u00fc, d\u0259yan\u0259tli qad\u0131n ke\u00e7irdiyi a\u011f\u0131r sars\u0131nt\u0131lardan, x\u0259st\u0259likd\u0259n sonra \u00f6z\u00fcn\u0259 qay\u0131tma\u011f\u0131 bacar\u0131r. H\u0259yatda da\u011fdan a\u011f\u0131r d\u0259rdl\u0259ri il\u0259 g\u00f6yn\u0259y\u0259n G\u00fcls\u00fcm xan\u0131m iki \u0259ziz adam\u0131n\u0131n, \u015f\u0259hidl\u0259rinin yar\u0131m\u00e7\u0131q qoydu\u011fu i\u015fl\u0259rin m\u0259n\u0259vi davam\u00e7\u0131s\u0131 kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 \u00e7arp\u0131\u015fa-\u00e7arp\u0131\u015fa \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fama\u011fa q\u00fcvv\u0259 tap\u0131r. H\u0259min vaxtlar qohumlar\u0131na yaz\u0131rd\u0131: &#8220;M\u0259n \u00f6z\u00fcm ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu can\u0131n\u0131, qan\u0131n\u0131 V\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 N\u0259c\u0259f kimi qurban ver\u0259nl\u0259r\u0259 qay\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259vazi\u015f g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, indi x\u0259st\u0259y\u0259m. Amma sa\u011falan kimi bu d\u0259h\u015f\u0259tli d\u0259rd \u00fcz ver\u0259n\u0259d\u0259k i\u015fl\u0259diyim h\u0259rbi x\u0259st\u0259xanaya ged\u0259c\u0259y\u0259m&#8221;. V\u0259 bundan sonra G\u00fcls\u00fcm N\u0259rimanova son g\u00fcc\u00fcn\u0259d\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 qaynar ictimai f\u0259aliyy\u0259t\u0259 h\u0259sr etdi. Burdan bel\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rin izi, m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 h\u0259yat tarix\u00e7\u0259sini v\u0259r\u0259ql\u0259y\u0259nd\u0259 onun g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259rin miqyas\u0131, d\u0259y\u0259ri adam\u0131 heyr\u0259tl\u0259ndirir. X\u0259st\u0259 qad\u0131n sanki itirdikl\u0259rinin yerin\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u0259vi, fiziki borcu bilir. H\u0259yatda \u00fczl\u0259\u015fdiyi amans\u0131zl\u0131qlar G\u00fcls\u00fcm xan\u0131m\u0131 \u0259ys\u0259 d\u0259, s\u0131nd\u0131ra bilmir. O, \u015f\u0259hidl\u0259rinin xatir\u0259sini ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259rinin b\u00fct\u00fcn qiym\u0259tli \u0259\u015falar\u0131n\u0131 muzey\u0259 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r, arxivini s\u0259liq\u0259y\u0259 sal\u0131r, o\u011fluna m\u0259xsus olan h\u0259r \u015feyi, h\u0259tta kitablar\u0131n\u0131 da U\u015faq evin\u0259 verir. Budur \u0259qid\u0259li olmaq!<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcls\u00fcm N\u0259rimanova, q\u0259lbind\u0259 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r d\u0259rdl\u0259ri, nisgili il\u0259 1953-c\u00fc ild\u0259 Moskvada \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 qovu\u015fur&#8230; S\u00f6z\u00fcn m\u00fctl\u0259q m\u0259nas\u0131nda Tanr\u0131 N\u0259rimanovlar ail\u0259sinin taleyin\u0259 \u015f\u0259hidlik yazm\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ail\u0259 \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 bax\u0131ram&#8230; Bu \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259rin birinin d\u0259 g\u00f6z\u00fcnd\u0259, \u00fcz\u00fcnd\u0259 bir rahatl\u0131q, t\u0259b\u0259ss\u00fcm g\u00f6rm\u00fcr\u0259m, onlar h\u0259r yerd\u0259 s\u0259ks\u0259k\u0259li, k\u0259d\u0259lidirl\u0259r. G\u00f6zl\u0259rind\u0259ki narahatl\u0131\u011f\u0131 oxuyur, hiss edir\u0259m, \u00fcr\u0259yim a\u011fr\u0131y\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, insan \u00f6mr\u00fcnd\u0259 azac\u0131q da olsa, ail\u0259 s\u0259ad\u0259tinin \u015firinliyini duymazm\u0131, ya\u015famazm\u0131&#8230; ya\u015fayar, amma N\u0259rimanovlar ail\u0259si ya\u015famad\u0131. Onlar h\u0259yatlar\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 \u0259qid\u0259l\u0259ri, amallar\u0131 yolunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 g\u00f6rd\u00fcl\u0259r v\u0259 son m\u0259nzil\u0259d\u0259k \u00fcmd\u0259 sevdalar\u0131n\u0131n a\u011fu\u015funda \u00e7\u0131rp\u0131na-\u00e7\u0131rp\u0131na, yana-yana ya\u015fad\u0131lar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>P.S.&nbsp;<\/strong>Bu elegiyan\u0131 n\u0259rimanov\u015f\u00fcnas, professor Teymur \u018fhm\u0259dovun &#8220;Bir \u015f\u0259hid ail\u0259nin tarix\u00e7\u0259si&#8221; kitab\u0131ndan t\u0259sirl\u0259n\u0259r\u0259k q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131m&#8230;<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O, do\u011fuldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n \u015f\u0259hidliy\u0259 yol gedirdi. Uca Yaradan mill\u0259tinin i\u00e7ind\u0259 sevib-se\u00e7diyi b\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi onu \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kdi. \u00c7iynin\u0259 qoydu\u011fu missiyas\u0131 il\u0259 se\u00e7dikl\u0259rinin s\u0131ras\u0131nda b\u0259rq\u0259rar etdi, \u0259ynin\u0259 \u015f\u0259hidlik libas\u0131 bi\u00e7di. Pak libas\u0131nda O, q\u0259lbinin ist\u0259yi, \u015f\u00fcurunun d\u0259rkil\u0259 f\u0259dakar bir \u00f6mr\u0259 yol\u00e7uluq etdi. Bu m\u00fcbariz \u0130nsan c\u0259falar, \u0259ziyy\u0259tl\u0259rl\u0259 s\u00fcsl\u00fc \u015f\u0259r\u0259fli bir h\u0259yat ya\u015fad\u0131&#8230; v\u0259 bitdiyi andan \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131\u011fa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-50906","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50912,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50906\/revisions\/50912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}