{"id":51264,"date":"2026-05-26T10:00:00","date_gmt":"2026-05-26T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=51264"},"modified":"2026-05-26T13:18:13","modified_gmt":"2026-05-26T09:18:13","slug":"babalarin-%c9%99man%c9%99tini-%c9%99srin-saxlancinda-qoruyaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=51264","title":{"rendered":"Babalar\u0131n \u0259man\u0259tini \u0259srin saxlanc\u0131nda qoruyaq"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/M\u0259h\u0259rr\u0259m-QASIMLI.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"304\" height=\"400\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/M\u0259h\u0259rr\u0259m-QASIMLI.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-51267\" style=\"width:645px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/M\u0259h\u0259rr\u0259m-QASIMLI.jpg 304w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/M\u0259h\u0259rr\u0259m-QASIMLI-228x300.jpg 228w\" sizes=\"auto, (max-width: 304px) 100vw, 304px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Art\u0131q UNESCO s\u0259viyy\u0259sind\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qiym\u0259tli m\u0259d\u0259ni irsini t\u0259\u015fkil ed\u0259n Az\u0259rbaycanda a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarixi k\u00f6kl\u0259ri v\u0259 milli ruh a\u015f\u0131lamas\u0131 il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u0259 bil\u0259r. D\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ril\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz ozan-a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kollektiv mahiyy\u0259tli el yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, xalq istedad\u0131 h\u0259r zaman sevilib. Qopuz \u00e7al\u0131b, dastan ba\u011flayan, s\u00f6z qo\u015fub, mahn\u0131 oxuyan, \u00fcr\u0259kl\u0259ri, zehinl\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131ran ozanl\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fcn yetkin m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 D\u0259d\u0259 Qorqudun timsal\u0131nda \u00e7at\u0131b. \u201cQol\u00e7a qopuz g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, eld\u0259n-el\u0259, b\u0259yd\u0259n-b\u0259y\u0259 ozan g\u0259z\u0259r, \u0259r com\u0259rdin, \u0259r nak\u0259sin ozan bilir, elinizd\u0259 \u00e7al\u0131baydan ozan olsun, az\u0131b g\u0259l\u0259n qazay\u0131 Tanr\u0131 sovsun&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259na etibar\u0131 il\u0259 \u201cozan-a\u015f\u0131q-a\u015fiq\u201d k\u0259lm\u0259l\u0259ri e\u015fq yol\u00e7usu, ilahi e\u015fq\u0259 tap\u0131nan kimi ehtiva olunur. Ulu G\u00f6y\u00e7\u0259, Bor\u00e7al\u0131, G\u0259nc\u0259basar, \u015eirvan ell\u0259ri Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin m\u0259rk\u0259zl\u0259ri kimi tan\u0131n\u0131r. Bu mahallar\u0131n a\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259r zaman \u00fcr\u0259kl\u0259ri nurland\u0131ran \u00e7\u0131raq olublar. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, anadan olmas\u0131n\u0131n 140 illiyini qeyd etdiyimiz dahi b\u0259st\u0259kar\u0131m\u0131z \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u201cA\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cA\u015f\u0131q xalq\u0131n \u0259n sevimli n\u0259\u011fm\u0259kar\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti&#8230; xalqa, k\u00fctl\u0259l\u0259r\u0259 daha yax\u0131nd\u0131r, xalq\u0131n h\u0259y\u0259can v\u0259 arzular\u0131n\u0131, xalq musiqisinin ba\u015fqa n\u00f6vl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha parlaq \u0259ks etdirir; a\u015f\u0131q ictimai m\u00f6vqeyin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u0259ndliy\u0259, z\u0259hm\u0259tke\u015f xalqa yax\u0131nd\u0131r&#8230; A\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti xalq\u0131n \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u201d. 150 illiyi yax\u0131nla\u015fan ilk anadilli q\u0259zetimiz \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yarad\u0131c\u0131s\u0131, b\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi is\u0259 \u201cBizim n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rimiz\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ruhunun a\u015f\u0131lanmas\u0131nda a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tini bel\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirib: \u201cBizim Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131na he\u00e7 bir yaz\u0131 v\u0259 dil il\u0259 deyil\u0259n s\u00f6z o q\u0259d\u0259r \u0259s\u0259r etm\u0259z, nec\u0259 ki, \u015feir il\u0259 deyil\u0259n s\u00f6z. \u018fl\u0259lx\u00fcsus, n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r il\u0259 ki, xo\u015f s\u00f6vq il\u0259 oxunur&#8230; A\u015f\u0131qlar toylarda oxuyanda, onlara qulaq asanlara bax\u0131n. Bu zaman qulaq asanlar el\u0259 hala g\u0259lirl\u0259r ki, b\u0259istilahi-t\u00fcrk, \u0259tin k\u0259ss\u0259n d\u0259, x\u0259b\u0259ri olmaz. El\u0259 ki, sonra toy qurtard\u0131, a\u015f\u0131qlar evl\u0259rin\u0259 getdi, 5\u201310 g\u00fcn u\u015faqlar gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz oxuya-oxuya g\u0259zirl\u0259r v\u0259 bir-birinin q\u0259l\u0259tl\u0259rini d\u00fcz\u0259ldirl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Folklor\u015f\u00fcnas aliml\u0259rimiz d\u0259 a\u015f\u0131qlar\u0131 t\u0259kc\u0259 qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131 oxuyan, dastan s\u00f6yl\u0259y\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar kimi deyil, h\u0259m d\u0259 m\u00fcdrik v\u0259 z\u0259kal\u0131 ustad, \u201cel anas\u0131\u201d kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiribl\u0259r. Radiomuzun, televiziyam\u0131z\u0131n fondlar\u0131nda a\u015f\u0131q musiqisin\u0259 dair \u00e7oxsayl\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259r saxlan\u0131r. Amma zaman ke\u00e7dikc\u0259 bunlar\u0131n qorunmas\u0131 m\u00fc\u015fk\u00fcl\u0259 \u00e7evrilir. Lentl\u0259r quruyub xarab olur, keyfiyy\u0259tini itirir. Bu is\u0259 h\u0259min s\u0259rv\u0259tin itirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259ndi\u015f\u0259l\u0259r yaratmaya bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu da var ki, g\u0259nc h\u0259v\u0259skarlar aras\u0131nda a\u015f\u0131ql\u0131\u011f\u0131n a\u015fiql\u0259ri \u00e7ox olsa da, bu s\u0259n\u0259tin t\u0259drisi p\u0259rak\u0259nd\u0259 apar\u0131l\u0131r, ustad d\u0259rsl\u0259ri daha \u00e7ox f\u0259rdi qaydada, klub d\u0259rn\u0259kl\u0259rind\u0259 olur. Odur ki, yaz\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f dastanlar\u0131n, havacatlar\u0131n, mahn\u0131lar\u0131n \u0259yani vasit\u0259 kimi uzunm\u00fcdd\u0259tli, ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fchafiz\u0259si z\u0259rur\u0259ti ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu sah\u0259nin q\u0259nim\u0259t \u00f6rn\u0259kl\u0259ri d\u0259 tezlikl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, etibarl\u0131 mirasa \u00e7evrilm\u0259lidir. Yoxsa, ustadlar\u0131n ifas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cKoro\u011flu\u201d, \u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u201d, \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l\u201d, \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, Abbas v\u0259 G\u00fclg\u0259z\u201d, \u201cR\u00fcst\u0259m v\u0259 S\u00f6hrab\u201d kimi monumental abid\u0259l\u0259r, ruh ox\u015fayan q\u0259dim havalar bir d\u0259 hardan \u0259l\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r? \u00c7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, ustadnam\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u015flayan, duvaqqapmalarla sona yet\u0259n bu milli-m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rini d\u0259 ax\u0131rda \u0259li\u00e7\u0131raql\u0131 axtarmayaq. El\u0259 ed\u0259k ki, sonda dem\u0259y\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alp \u018fr Tunqa \u00f6ld\u00fcm\u00fc?<\/strong><br><strong>Yaman d\u00fcnya qald\u0131m\u0131?<\/strong><br><strong>F\u0259l\u0259k \u00f6c\u00fcn ald\u0131m\u0131?<\/strong><br><strong>\u0130ndi \u00fcr\u0259k da\u011flan\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu sah\u0259d\u0259 son ill\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r d\u0259 yox deyil. Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun n\u0259\u015fr etdiyi \u201cQaraba\u011f xan\u0259nd\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cMu\u011fam ensiklopediyas\u0131\u201d \u2013 \u201cAz\u0259rbaycan xan\u0259nd\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131\u201d kimi CD v\u0259 DVD diskl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t albomlar \u0259lam\u0259tdard\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, \u201cAz\u0259rbaycan diskoqrafiyas\u0131\u201d (1900\u20131940-c\u0131 ill\u0259r), \u201cMu\u011fam ensiklopediyas\u0131\u201d kimi internet saytlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 diqq\u0259t\u0259layiqdir. H\u0259l\u0259 2017-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 (AMEA) Folklor \u0130nstitutunun \u201c\u0130rs\u201d folklor ansambl\u0131n\u0131n, xalq musiqisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r diskl\u0259ri toplu hal\u0131nda burax\u0131l\u0131b, mu\u011famlar, a\u015f\u0131q havalar\u0131, \u015fik\u0259st\u0259l\u0259r, xalq mahn\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u0259 \u00f6m\u00fcr calan\u0131b. Onlayn-kataloqlar, kiberm\u0259kanda multimediya platformalar\u0131, hipery\u00f6n\u0259ltm\u0259l\u0259r \u201c\u00fcmumd\u00fcnya \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin yadda\u015f\u0131nda\u201d h\u0259kk olunur v\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Az\u0259rbaycan musiqisinin d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan A\u015f\u0131qlar Birliyinini s\u0259dri, AMEA \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, filologiya elml\u0259ri doktoru M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n bu bar\u0259d\u0259 dedikl\u0259ri:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 R\u0259q\u0259msalla\u015fma \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Biz \u00f6z g\u00fcc\u00fcm\u00fczl\u0259 son zamanlar\u0131n m\u0259tnl\u0259rini bu y\u00f6nd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirmi\u015fik. Dey\u0259rdim ki, bir q\u0259d\u0259r d\u0259 gecikmi\u015f m\u0259s\u0259l\u0259dir. S\u00fcr\u0259tl\u0259 bunu ortaya g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnya bu sistemin \u00fcz\u0259rin\u0259 gedir v\u0259 a\u015f\u0131q havalar\u0131n\u0131n, a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc v\u0259 audio m\u0259tnl\u0259rin bu \u015f\u0259kl\u0259 g\u0259tirilm\u0259si g\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bidir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, ortaya d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bir layih\u0259 qoyulmal\u0131d\u0131r. H\u0259min layih\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyinin, AzTV-nin, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Arxivinin v\u0259 dig\u0259r \u0259laq\u0259li qurumlar\u0131n x\u0259tti il\u0259 d\u0259 ola bil\u0259r. Layih\u0259 \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7i qrupunun t\u0259rkibind\u0259 i\u015fi s\u0259m\u0259r\u0259li icra etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn musiqi\u015f\u00fcnaslardan, folklor\u015f\u00fcnaslardan, jurnalistl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t hey\u0259t olmal\u0131d\u0131r. Bu, m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt t\u0259l\u0259b edir. 1 il\u20133 il vaxt laz\u0131md\u0131r. 20-ci ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri m\u0259tnl\u0259ri y\u0131\u011f\u0131b sisteml\u0259\u015fdirm\u0259k g\u0259r\u0259kdir. Bu zaman daha \u0259vv\u0259lki d\u00f6n\u0259ml\u0259r d\u0259 axtar\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259tta bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259si Moskvaya, Sankt-Peterburqa da gedib \u00e7\u0131xa bil\u0259r. Bu m\u0259nada geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015f getm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda bir daha dey\u0259k ki, yaradan \u0259ll\u0259rin, dill\u0259rin, avazlar\u0131n yadda\u015f\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f r\u0259q\u0259msalla\u015fma yolu il\u0259 ya\u015fatmaq son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ruridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018f.\u018fL\u0130YEV<\/strong><br><strong>XQ<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xalqqazeti.az\/uploads\/galleries\/157084\/2.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/xalqqazeti.az\/az\/medeniyyet\/226577-babalarin-emanetini-esrin-saxlancinda-qoruyaq\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/azerab.az\/i\">https:\/\/azerab.az<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Art\u0131q UNESCO s\u0259viyy\u0259sind\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qiym\u0259tli m\u0259d\u0259ni irsini t\u0259\u015fkil ed\u0259n Az\u0259rbaycanda a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarixi k\u00f6kl\u0259ri v\u0259 milli ruh a\u015f\u0131lamas\u0131 il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u0259 bil\u0259r. D\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ril\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz ozan-a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tidir. Kollektiv mahiyy\u0259tli el yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, xalq istedad\u0131 h\u0259r zaman sevilib. Qopuz \u00e7al\u0131b, dastan ba\u011flayan, s\u00f6z qo\u015fub, mahn\u0131 oxuyan, \u00fcr\u0259kl\u0259ri, zehinl\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131ran ozanl\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fcn yetkin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-51264","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-musahib"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51264"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51269,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51264\/revisions\/51269"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}