{"id":5175,"date":"2013-09-18T03:27:47","date_gmt":"2013-09-18T03:27:47","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=5175"},"modified":"2013-11-16T13:13:24","modified_gmt":"2013-11-16T13:13:24","slug":"bu-gun-m%c9%99h%c9%99mm%c9%99dhuseyn-s%c9%99hriyarin-anim-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=5175","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/M\u0259h\u0259mm\u0259d_H\u00fcseyn_\u015e\u0259hriyar3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/M\u0259h\u0259mm\u0259d_H\u00fcseyn_\u015e\u0259hriyar3.jpg\" alt=\"\" title=\"M\u0259h\u0259mm\u0259d_H\u00fcseyn_\u015e\u0259hriyar\" width=\"200\" height=\"242\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5179\" \/><\/a><\/p>\n<p>Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn Behc\u0259t T\u0259brizi (M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar) (1906 \u2013 18 sentyabr 1988) \u2014 daha \u00e7ox \u015e\u0259hriyar t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 tan\u0131nan b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u2013 \u0130ran \u015fairi. \u015eeirl\u0259rini Az\u0259rbaycan v\u0259 fars dill\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar 1906-c\u0131 ild\u0259 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rinin Ba\u011fme\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259, o zaman\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131ndan Hac\u0131 Mira\u011fa Xo\u015fginabinin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdir. M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 v\u0259killik etm\u0259kl\u0259 ail\u0259sini doland\u0131ran atas\u0131 \u015feiri v\u0259 musiqini \u00e7ox sev\u0259n bir ziyal\u0131 idi. Anas\u0131 K\u00f6vk\u0259b xan\u0131m da \u015fifahi xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, klassik irsimizd\u0259n, x\u00fcsus\u0259n, Seyid \u018fzim \u015eirvaninin q\u0259z\u0259ll\u0259rind\u0259n b\u0259zi n\u00fcmun\u0259l\u0259ri tez-tez o\u011flu \u015e\u0259hriyar \u00fc\u00e7\u00fcn oxuyard\u0131. \u015e\u0259hriyar T\u0259brizd\u0259 orta t\u0259hsil al\u0131b, Tehran Universitetinin tibb fak\u00fclt\u0259sini bitirs\u0259 d\u0259 19-20-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n art\u0131q istedadl\u0131 bir \u015fair kimi tan\u0131nma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. M\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck korifeyl\u0259ri Hafiz v\u0259 F\u00fczulinin q\u0259z\u0259ll\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259y\u0259 qadir olan sevgi \u015feirl\u0259ri, d\u00fcnyan\u0131n, h\u0259yat\u0131n mahiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri \u0259ks etdir\u0259n hikm\u0259tli q\u0259sid\u0259l\u0259r, real h\u0259yat m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rinin m\u0259hsulu kimi yaranan lirik poemalar m\u00fc\u0259llifi olan s\u0259n\u0259tkar\u0131 Az\u0259rbaycan \u015feirinin \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131na ucaldan, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fular\u0131 a\u015f\u0131layan, milli h\u0259mr\u0259ylik ideyas\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259ri olmu\u015fdur. \u015e\u0259hriyar klassik \u015feirin b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015f, \u0259d\u0259biyyat\u0131 y\u00fcks\u0259k m\u0259zmunlu q\u0259z\u0259l, q\u0259sid\u0259, m\u0259sn\u0259vi, qit\u0259 v\u0259 r\u00fcbail\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Hans\u0131 \u00fcslubda yazmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq onun bir m\u00f6vzusu var idi &#8211; V\u0259t\u0259ninin m\u0259n\u0259vi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259k, can qarda\u015flar\u0131n\u0131n xo\u015f s\u0259das\u0131n\u0131 e\u015fitm\u0259k. H\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini \u0130ran\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259, Az\u0259rbaycandan uzaqlarda ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur olan \u015e\u0259hriyar \u00f6z\u00fcn\u00fcn q\u0259riblik qism\u0259tini v\u0259t\u0259nin taleyil\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edir, bu paralellikd\u0259 r\u0259mzi bir m\u0259na g\u00f6r\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>S\u0259nd\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fs\u0259m d\u0259 m\u0259n, e\u015fqin il\u0259 ya\u015fay\u0131ram,<br \/>\n Yaralanm\u0131\u015f q\u0259lbim kimi, q\u0259lbi viran Az\u0259rbaycan&#8230;<br \/>\n V\u0259t\u0259n e\u015fqi m\u0259kt\u0259bind\u0259 can verm\u0259yi \u00f6yr\u0259nmi\u015fik,<br \/>\n Ustad\u0131m\u0131z deyib he\u00e7dir v\u0259t\u0259nsiz can, Az\u0259rbaycan!<br \/>\n \u015e\u0259hriyar\u0131n \u00fcr\u0259yi d\u0259 s\u0259ninki t\u0259k yaral\u0131d\u0131r,<br \/>\n Azadl\u0131qd\u0131r m\u0259n\u0259 m\u0259lh\u0259m, s\u0259n\u0259 d\u0259rman Az\u0259rbaycan!<\/p>\n<p>\u015e\u0259hriyar T\u0259brizd\u0259 orta t\u0259hsilini bitirdikd\u0259n sonra Tehrana ged\u0259r\u0259k, \u0259vv\u0259lc\u0259 1921-ci ild\u0259 Tehran Dar-\u00fcl-f\u00fcnununda, sonra is\u0259 Tibb fak\u00fclt\u0259sind\u0259 ali t\u0259hsil alma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Lakin fak\u00fclt\u0259nin sonuncu kursunda t\u0259hsilini yar\u0131m\u00e7\u0131q qoyub d\u00f6vl\u0259t qullu\u011funa girm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u015e\u0259hriyar\u0131n ilk \u015feir kitab\u0131 1931-ci ild\u0259 Tehranda \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck \u015fair v\u0259 alimin \u2013 M\u0259lik\u00fc\u015f\u015f\u00fc\u0259ra Bahar\u0131n, S\u0259id N\u0259fisinin v\u0259 P\u0259jman B\u0259xtiyarinin m\u00fcq\u0259ddim\u0259l\u0259ri il\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>&#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; p\u043eemas\u0131<\/p>\n<p>M.\u015e\u0259hriyar\u0131 XX \u0259sr Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n n\u0259h\u0259ngl\u0259ri s\u0131ras\u0131na ucaldan ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun \u00f6lm\u0259z &#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; poemas\u0131 olmu\u015fdur. \u018fs\u0259r \u0259slind\u0259 \u015fairin u\u015faql\u0131q yadda\u015f\u0131nda ya\u015fayan ucqar bir k\u0259ndin xiff\u0259ti il\u0259 yaz\u0131lsa da, q\u00fcdr\u0259tinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00f6v V\u0259t\u0259n haqq\u0131nda dastan kimi oxunur. Milli \u0259d\u0259biyyat\u0131n v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 u\u011frunda f\u0259dakarl\u0131qla \u00e7al\u0131\u015fan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rl\u0259rin s\u0259yi il\u0259 &#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; \u0259s\u0259ri 1954-c\u00fc ilin mart ay\u0131nda T\u0259brizd\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. H\u0259min n\u0259\u015fr\u0259 m\u00fcq\u0259ddim\u0259 yazm\u0131\u015f aliml\u0259r \u2013 Mehdi R\u00f6v\u015f\u0259nz\u0259mir v\u0259 \u018fbd\u00fcl\u0259li Kar\u0259ng onu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f, bu poeman\u0131n d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n bir s\u0131ra nadir \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p> T\u0259brizin \u015eairl\u0259r m\u0259qb\u0259r\u0259si<\/p>\n<p>\u015e\u0259hriyar &#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; \u0259s\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn milli h\u0259yat\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q \u043ela bilmi\u015fdir. B\u0259zil\u0259rinin dediyi kimi, bu \u0259s\u0259r q\u0131sa bir zaman fasil\u0259sind\u0259 yaranmay\u0131b. Bu \u0259s\u0259r ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri V\u0259t\u0259nd\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti, V\u0259t\u0259n\u0259 q\u043evu\u015fmaq arzusu il\u0259 ya\u015fayan, V\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259lbi yanan \u015e\u0259hriyar\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 t\u0259krarlanm\u0131\u015f v\u0259 yaln\u0131z anas\u0131n\u0131n Tehrana g\u0259li\u015find\u0259n s\u043enra q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nSad\u0259 bir f\u043ermada yaz\u0131lan p\u043eema h\u0259l\u0259 \u0259lyazma \u015f\u0259klind\u0259 yay\u0131laraq \u015f\u00f6hr\u0259t tapm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb etmi\u015fdir. P\u043eema iki hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. \u015e\u0259hriyar p\u043eeman\u0131n birinci hiss\u0259sini Tehranda, ikinci hiss\u0259sini is\u0259 T\u0259brizd\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u018fs\u0259rin birinci hiss\u0259si 1952-ci ild\u0259 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259hriyar\u0131n h\u0259yat\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi 1952-ci ild\u0259 anas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n s\u043enra \u043e, Tehran\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k T\u0259briz\u0259 y\u043ela d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fczd\u00fcr, m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u015e\u0259hriyar\u0131n \u0130ran\u0131n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u015eiraza getm\u0259k fikrind\u0259 \u043eldu\u011funu qeyd edirl\u0259r. Lakin, ata-baba yurdunun \u015firin xatir\u0259l\u0259ri il\u0259 ya\u015fayan, &#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; kimi bir p\u043eema yazan, daim t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015flik m\u00f6vqeyind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u015e\u0259hriyar m\u0259hz T\u0259briz\u0259 \u00fcz tuta bil\u0259rdi. M.R\u00f6v\u015f\u0259nz\u0259mir bu haqda yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Heyd\u0259rbaba da\u011f\u0131 bir g\u00fcn yerl\u0259-yeksan \u043ela bil\u0259r, yer \u00fcz\u0259rind\u0259n silin\u0259 bil\u0259r. Ancaq n\u0259 q\u0259d\u0259r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259ssas q\u0259lbi d\u00f6y\u00fcn\u00fcr, \u015e\u0259hriyar\u0131n bu \u015feri n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k v\u0259 yadda\u015fda qalacaqd\u0131r&#8221;.<br \/>\n1954-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; \u0259s\u0259rinin T\u0259brizd\u0259 n\u0259\u015fr \u043elunmu\u015f ilk \u00e7ap\u0131na ikinci m\u00fcq\u0259ddim\u0259 yazan \u018fbd\u00fcl\u0259li Kar\u0259ng \u043elmu\u015fdur. \u018fbd\u00fcl\u0259li \u015e\u0259hriyar\u0131n \u0259n yax\u0131n d\u043estlar\u0131ndan biri v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ski abid\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131, bir \u00e7\u043ex kitablar\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. \u018f.Kar\u0259ng p\u043eemaya yazd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcq\u0259ddim\u0259d\u0259 h\u0259m \u015e\u0259hriyar d\u00fchas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n, h\u0259m d\u0259 p\u043eeman\u0131n x\u00fcsusi m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r.<br \/>\nKitabda maraq d\u043e\u011furan c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 &#8220;Heyd\u0259rbabaya salam&#8221; p\u043eemas\u0131nda i\u015fl\u0259dilmi\u015f \u015f\u0259xs v\u0259 yer ad\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin izahat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. H\u0259min izahlar say etibaril\u0259 74 izahat \u015f\u0259klind\u0259 qrupla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 dem\u0259k \u043elar ki, p\u043eeman\u0131n birinci hiss\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn adlar izah \u043elunaraq \u043exucunun p\u043eema b\u043eyu he\u00e7 bir \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u015f\u0259xs v\u0259 yer haqq\u0131nda tam m\u0259lumatlanmas\u0131na imkan yarad\u0131r. Bu izahatlar \u015e\u0259hriyar\u0131n dili il\u0259 verilir. Lakin kitabda h\u0259min izahlar Mirz\u0259 Tahir X\u043e\u015fnevisin x\u0259tti il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. P\u043eemadak\u0131 \u015f\u0259xs v\u0259 m\u0259kan adlar\u0131n\u0131n izah\u0131n\u0131 ustad \u015e\u0259hriyar demi\u015f, Mirz\u0259 Tahir is\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n v\u0259fat etdiyi g\u00fcn, y\u0259ni 18 sentyabr h\u0259r il \u0130randa &#8220;milli \u015feir g\u00fcn\u00fc&#8221; kimi qeyd edilir.<br \/>\nV\u0259siyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 T\u0259brizin \u015eairl\u0259r m\u0259qb\u0259r\u0259sind\u0259 d\u0259fn olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rl\u0259ri<\/p>\n<p>Heyd\u0259rbabaya salam. T\u0259briz: 1954.<br \/>\nSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri. Bak\u0131: 1966.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259ri (4 cildd\u0259). Tehran: 1971.<br \/>\nAman ayr\u0131l\u0131q. Bak\u0131: 1981.<br \/>\nDivani-T\u00fcrki. T\u0259briz: 1992.<br \/>\nYalan D\u00fcnya. Bak\u0131: 1993.<br \/>\nHeyd\u0259r babaya salam. Bak\u0131: Az\u0259rn\u0259\u015fr, 1998, 80 s\u0259h. (T\u0259rtib\u00e7i: P\u0259nah X\u0259lilov)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn Behc\u0259t T\u0259brizi (M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar) (1906 \u2013 18 sentyabr 1988) \u2014 daha \u00e7ox \u015e\u0259hriyar t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 tan\u0131nan b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u2013 \u0130ran \u015fairi. \u015eeirl\u0259rini Az\u0259rbaycan v\u0259 fars dill\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar 1906-c\u0131 ild\u0259 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rinin Ba\u011fme\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259, o zaman\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131ndan Hac\u0131 Mira\u011fa Xo\u015fginabinin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdir. M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 v\u0259killik etm\u0259kl\u0259 ail\u0259sini doland\u0131ran atas\u0131 \u015feiri v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-5175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5175"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6465,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5175\/revisions\/6465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}