{"id":51941,"date":"2026-07-09T09:00:00","date_gmt":"2026-07-09T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=51941"},"modified":"2026-07-09T09:57:35","modified_gmt":"2026-07-09T05:57:35","slug":"lutviyy%c9%99-esgerzade-x%c9%99yal-rza-poeziyasinda-r%c9%99ngl%c9%99rin-sozu-sozl%c9%99rin-r%c9%99ngi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=51941","title":{"rendered":"L\u00fctviyy\u0259 \u018fSG\u018fRZAD\u018f.&#8221;X\u0259yal Rza poeziyas\u0131nda r\u0259ngl\u0259rin s\u00f6z\u00fc, s\u00f6zl\u0259rin r\u0259ngi&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Lutviyy\u0259-Esg\u0259rzad\u0259.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"870\" height=\"489\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Lutviyy\u0259-Esg\u0259rzad\u0259.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-51963\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Lutviyy\u0259-Esg\u0259rzad\u0259.jpg 870w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Lutviyy\u0259-Esg\u0259rzad\u0259-300x169.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Lutviyy\u0259-Esg\u0259rzad\u0259-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><em><strong>L\u00fctviyy\u0259 \u018fsg\u0259rzad\u0259<\/strong><\/em>,<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Filologiya elml\u0259ri doktoru<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Koloristika v\u0259 r\u0259ng simvolizmi \u2026 Koloristika v\u0259 r\u0259ng simvolizmi bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olsa da, eyni anlay\u0131\u015flar deyil.&nbsp;Koloristika r\u0259ng haqq\u0131nda elmdir, r\u0259ng simvolizmi is\u0259 h\u0259min elmin r\u0259ngl\u0259r\u0259 y\u00fckl\u0259diyi m\u0259nalar\u0131 v\u0259 duy\u011fular\u0131 ifad\u0259 edir. Bu s\u00f6zl\u0259rin aralar\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259ni ba\u015fqa bir b\u0259nz\u0259tm\u0259 il\u0259 izah ets\u0259k,&nbsp;&nbsp;koloristika r\u0259ngl\u0259rin&nbsp;&#8220;qrammatikas\u0131 v\u0259 fizikas\u0131&#8221;,&nbsp;r\u0259ng simvolizmi is\u0259 onlar\u0131n&nbsp;&#8220;\u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259sidir&#8221;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda r\u0259ng simvolikas\u0131 \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc, f\u0259rdi \u00fcslubunu v\u0259 psixoloji v\u0259ziyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm meyarlardan biri hesab olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vr Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n olan&nbsp;X\u0259yal Rzan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn v\u0259 vizual s\u0259n\u0259tin k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259sind\u0259 dayanan b\u0259dii bir fenomendir.&nbsp;\u018flb\u0259tt\u0259, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidd\u0259&nbsp;&#8220;ovqat \u015fairi&#8221;&nbsp;kimi xarakteriz\u0259 olunan v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0259mimiyy\u0259ti, sad\u0259liyi v\u0259 d\u0259rinliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n&nbsp;X\u0259yal Rzan\u0131n&nbsp;poeziyas\u0131n\u0131 t\u0259hlil etm\u0259k m\u00f6vzunu daha f\u0259rqli v\u0259 m\u00fcasir bir m\u00fcst\u0259viy\u0259 da\u015f\u0131yacaq. \u0130lk bax\u0131\u015fda&nbsp;\u015fairin r\u0259ngl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti R\u0259sul Rza \u0259n\u0259n\u0259sinin m\u00fcasir davam\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, \u015fairin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yana\u015fmas\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun lirikas\u0131 bu bax\u0131mdan z\u0259ngin t\u0259dqiqat material\u0131 v\u0259d edir. \u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda r\u0259ng bild\u0259r\u0259n s\u00f6zl\u0259r assosiativ t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn m\u0259hsulu olaraq \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 b\u0259dii m\u0259tnin f\u0259ls\u0259fi y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. X\u0259yal Rzan\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 a\u011f, qara, q\u0131rm\u0131z\u0131, mavi kimi fundamental r\u0259ngl\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi m\u0259nalar\u0131ndan s\u0131yr\u0131laraq, m\u00fc\u0259llifin f\u0259rdi s\u0259n\u0259t f\u0259ls\u0259f\u0259sinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131na \u00e7evrilir.&nbsp;Onun misralar\u0131n\u0131 oxuyark\u0259n \u015fairin t\u0259kc\u0259 s\u0259s v\u0259 ritm deyil, h\u0259m d\u0259 vizual bir r\u0259ng palitras\u0131 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. M\u00fc\u0259llif daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131 s\u0259tirl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259rk\u0259n r\u0259ngl\u0259rin r\u0259mzi dilind\u0259n b\u0259dii bir instinktl\u0259 istifad\u0259 edir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259sr\u0259t \u2013 qara r\u0259ngd\u0259dir,<\/strong><br><strong>K\u0259d\u0259r \u2013 boz r\u0259ngd\u0259\u2026<\/strong><br><strong>\u00dcmid \u2013 mavi r\u0259ng,<\/strong><br><strong>N\u0259 q\u0259rib\u0259 ah\u0259ng?!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu misralar X\u0259yal Rza poeziyas\u0131n\u0131n koloristik x\u0259rit\u0259sini v\u0259 psixoloji d\u0259rinliyini unikal \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir. \u015eair d\u00fcnyan\u0131 fiziki g\u00f6zl\u0259 deyil, ruhun g\u00f6z\u00fc il\u0259 r\u0259ngl\u0259ndirir. Onun f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 r\u0259ngl\u0259r vizual sferadan \u00e7\u0131xaraq duy\u011fular\u0131n vizit kart\u0131na \u00e7evrilir: sevginin r\u0259ngi say\u0131lan \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131\u201d h\u0259sr\u0259tin \u201cqara\u201ds\u0131na b\u00fcr\u00fcn\u00fcr, m\u00fc\u0259yy\u0259nsizlik v\u0259 t\u0259nhal\u0131q \u201cboz\u201d k\u0259d\u0259rd\u0259 maddil\u0259\u015fir, m\u0259n\u0259vi qurtulu\u015f is\u0259 \u201cmavi\u201d \u00fcmidl\u0259 g\u00f6yl\u0259r\u0259 ucal\u0131r. Bu bax\u0131mdan, \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda r\u0259ngl\u0259rin f\u0259ls\u0259f\u0259sini ara\u015fd\u0131rmaq, onun ruhunun gizli qatlar\u0131na v\u0259 b\u0259dii t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn r\u0259ng assosiasiyalar\u0131na s\u0259yah\u0259t etm\u0259k dem\u0259kdir. Biz d\u0259 \u201cQ\u0259rib\u0259 ah\u0259ng\u201din poetik sirl\u0259rini v\u0259 r\u0259ngl\u0259rin f\u0259ls\u0259fi-semantik funksiyalar\u0131n\u0131 t\u0259hlil etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sar\u0131 &#8211; q\u0259riblikdir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;A\u011f &#8211; xo\u015fb\u0259xtlik&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ya\u015f\u0131l &#8211; inamd\u0131r,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qalx bir s\u00fcfr\u0259 a\u00e7,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eam yand\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sevginin r\u0259ngi &#8211; QIRMIZI,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>dar\u0131xma,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00f6y\u0259r qap\u0131m\u0131z\u0131&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u018fNGL\u018fR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259yal Rzan\u0131n &#8220;R\u0259ngl\u0259r&#8221; \u015feirind\u0259n t\u0259qdim etdiyimiz bu hiss\u0259 m\u0259qal\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;b\u00fct\u00f6v bir f\u0259ls\u0259fi sistemi&nbsp;tamamlay\u0131r. \u0130lk d\u00f6rdl\u00fckd\u0259ki dramatik v\u0259 t\u00fcnd \u00e7alarlardan (qara, boz) sonra, bu misralarda \u015fair f\u0259ls\u0259fi bir sakitliy\u0259, h\u0259yata, inama v\u0259 i\u015f\u0131\u011fa do\u011fru y\u00f6n\u0259lir. \u015eeirin bu hiss\u0259si \u0259sl&nbsp;estetik v\u0259 m\u0259n\u0259vi qurtulu\u015f (katarsis)&nbsp;m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. \u015eair &#8220;R\u0259ngl\u0259r&#8221; \u015feirind\u0259 h\u0259r bir r\u0259ngi insan taleyinin bir m\u0259rh\u0259l\u0259si v\u0259 ya ruhun bir statusu kimi kodla\u015fd\u0131r\u0131r.&nbsp;Sevgini q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngl\u0259 eynil\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fc\u0259llif,&nbsp;\u201cqap\u0131s\u0131n\u0131 r\u0259ngl\u0259rin d\u00f6ym\u0259sini\u201d arzulay\u0131r.&nbsp;Burada r\u0259ngl\u0259rin qap\u0131n\u0131 d\u00f6ym\u0259si,&nbsp;g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n insan\u0131n h\u0259yat\u0131na yeni duy\u011fular\u0131n, h\u0259y\u0259canlar\u0131n v\u0259 sevginin daxil olaca\u011f\u0131 dem\u0259kdir. &#8220;Dar\u0131xma&#8221; x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131ndan sonra g\u0259l\u0259n bu ifad\u0259, haz\u0131rk\u0131 t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n v\u0259 dar\u0131xma hissinin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti oldu\u011funu bildirir. Oxucuya tezlikl\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n yenid\u0259n r\u0259ngl\u0259n\u0259c\u0259yini (canlanaca\u011f\u0131n\u0131) v\u0259d edir: &#8220;D\u00f6y\u0259r qap\u0131m\u0131z\u0131 r\u0259ngl\u0259r&#8221;. Bu ifad\u0259 d\u0259rin r\u0259mzi (metaforik) m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. R\u0259ngl\u0259ri canl\u0131 bir varl\u0131q kimi t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259n \u015fair r\u0259ngl\u0259r\u0259 m\u0259na y\u00fckl\u0259yir. \u201cdar\u0131xma, d\u00f6y\u0259r qap\u0131m\u0131z\u0131 r\u0259ngl\u0259r\u201d. V\u0259 qap\u0131n\u0131n d\u00f6y\u00fclm\u0259sin\u0259, h\u0259yat\u0131n boz v\u0259 dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 anlar\u0131n\u0131n bit\u0259c\u0259yini, yerini f\u0259rqli emosiyalara (r\u0259ngl\u0259r\u0259) ver\u0259c\u0259yin\u0259&#8221;h\u0259yat\u0131na sevgi, sevinc v\u0259 yeni hissl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259&#8221;&nbsp;\u00fcmidlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r r\u0259ng onun \u00fc\u00e7\u00fcn bir arzudur, ist\u0259kdir.&nbsp;&nbsp;Onun r\u0259ng f\u0259ls\u0259f\u0259sini \u00fc\u00e7 istiqam\u0259td\u0259:&nbsp;ke\u00e7id v\u0259 t\u0259nhal\u0131q r\u0259ngl\u0259ri (boz v\u0259 sar\u0131), m\u0259n\u0259vi dayaq v\u0259 r\u0259ngl\u0259ri (mavi v\u0259 ya\u015f\u0131l), ritual, i\u015f\u0131q v\u0259 qurtulu\u015f: (a\u011f v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131)t\u0259hlil etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259yal Rzan\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 k\u0259d\u0259r dinamik deyil, statikdir, monoton bir &#8220;bozluq&#8221; kimi insan\u0131 \u0259hat\u0259 edir.X\u0259yalda k\u0259d\u0259rin bozlu\u011funu, y\u0259ni&nbsp;boz r\u0259ng n\u0259 tam qaranl\u0131qd\u0131r, n\u0259 d\u0259 tam i\u015f\u0131q. Bu, insan\u0131n ruh\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nsizlikd\u0259, arafta qalma hal\u0131d\u0131r.<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Klassik poeziyada \u0259sas\u0259n, ayr\u0131l\u0131q v\u0259 x\u0259st\u0259lik r\u0259ngi (saralm\u0131\u015f yarpaq, sar\u0131 b\u0259niz) kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n sar\u0131 r\u0259ng\u0259&nbsp;&nbsp;X\u0259yal Rza unikal bir f\u0259ls\u0259fi don geyindirir:&nbsp;&#8220;Sar\u0131 &#8211; q\u0259riblikdir&#8230;&#8221;. \u015eair bu r\u0259ngd\u0259 v\u0259t\u0259nd\u0259n, sevgid\u0259n v\u0259 ya \u00f6z\u00fcnd\u0259n uzaq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f insan\u0131n metafizik t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n\u0131 &#8211; q\u0259ribliyini vizualla\u015fd\u0131r\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, h\u0259r pay\u0131z saral\u0131b-solan yarpaqlar\u0131n intihar\u0131 da bu monotonluqdan xilas olmaq v\u0259 h\u0259r g\u0259l\u0259n yazda dirilm\u0259, t\u0259z\u0259l\u0259nm\u0259, t\u0259bi\u0259t\u0259 g\u00f6z\u0259l r\u0259ngl\u0259r b\u0259x\u015f etm\u0259k, h\u0259yat\u0131 r\u0259ngl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnm\u00fc\u015f.&nbsp;&nbsp;Yamya\u015f\u0131l yarpaqlar saral\u0131b solar, yeni-yeni r\u0259ng \u00e7alarlar\u0131na b\u00fcr\u00fcn\u0259r, amma G\u00f6y \u00fcz\u00fc h\u0259r zaman mavi, torpaq q\u0259hv\u0259yi, G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131, Ay i\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc olaraq qal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Buradak\u0131 mavi&nbsp;\u00fcmidin, g\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u00fcn v\u0259 \u00fcf\u00fcql\u0259rin r\u0259ngidir, insan\u0131n daxilind\u0259ki boz k\u0259d\u0259rd\u0259n s\u0131yr\u0131l\u0131b yuxar\u0131ya, sonsuzlu\u011fa boylanma c\u0259hdidir. Ya\u015f\u0131l is\u0259 inamd\u0131r. \u015eairin&nbsp;&#8220;Ya\u015f\u0131l &#8211; inamd\u0131r&#8221;,<strong>&nbsp;&#8211;<\/strong>&nbsp;misras\u0131 daxili harmoniyaya qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Ya\u015f\u0131l \u2013 t\u0259bi\u0259tin oyan\u0131\u015f\u0131, h\u0259yat\u0131n davam etm\u0259sidir. \u015eair \u00fc\u00e7\u00fcn inanmaq \u2013 yenid\u0259n c\u00fcc\u0259rm\u0259k v\u0259 k\u00f6k atmaq dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Qalx bir s\u00fcfr\u0259 a\u00e7, \u015eam yand\u0131r&#8221;, &#8211; misras\u0131nda<strong>&nbsp;<\/strong>is\u0259<strong>&nbsp;<\/strong>\u015fair a\u011f r\u0259ngi xo\u015fb\u0259xtlikl\u0259 eynil\u0259\u015fdirir, d\u0259rhal ard\u0131nca&nbsp;s\u00fcfr\u0259 a\u00e7maq v\u0259 \u015fam yand\u0131rmaq&nbsp;ritual\u0131n\u0131 g\u0259tirir. A\u011f s\u00fcfr\u0259 \u2013 t\u0259mizlik v\u0259 ruzi, yanan \u015fam is\u0259 qaranl\u0131\u011f\u0131 qovan i\u015f\u0131q v\u0259 \u00fcmiddir. Bu s\u0259tirl\u0259r \u015feird\u0259ki m\u0259n\u0259vi qaranl\u0131qdan, qara v\u0259 bozdan i\u015f\u0131\u011fa (a\u011fa) ke\u00e7idi t\u0259min ed\u0259n qrafik bir aktd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk s\u0259tirl\u0259rd\u0259 h\u0259sr\u0259tin i\u00e7ind\u0259 qaralan q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng, \u015feirin sonunda \u00f6z \u0259sl t\u0259bi\u0259tin\u0259 \u2013 sevgiy\u0259 qay\u0131d\u0131r:&nbsp;&#8220;Sevginin r\u0259ngi &#8211; QIRMIZI, dar\u0131xma, D\u00f6y\u0259r qap\u0131m\u0131z\u0131&#8230;&#8221;&nbsp;\u015eair h\u0259m oxucuya, h\u0259m d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 t\u0259s\u0259lli verir: sevgi gec-tez g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 o g\u0259l\u0259nd\u0259 h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn boz v\u0259 qara \u00e7alarlar\u0131 yox olacaq. \u018fslind\u0259 sevgi&nbsp;r\u0259ngsiz bir i\u015f\u0131q&nbsp;kimidir; hans\u0131 prizmadan, hans\u0131 taleyin i\u00e7ind\u0259n ke\u00e7irs\u0259, o r\u0259ng\u0259 boyan\u0131r. Kimisi \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131rm\u0131z\u0131 bir at\u0259\u015f, kimisi \u00fc\u00e7\u00fcn mavi bir rahatl\u0131q, sakitlikdir. Sevgi bir insan\u0131n h\u0259yat\u0131na&nbsp;sakitlik (mavi)&nbsp;g\u0259tir\u0259nd\u0259 d\u0259 d\u0259y\u0259rlidir,&nbsp;h\u0259y\u0259can (q\u0131rm\u0131z\u0131)&nbsp;g\u0259tir\u0259nd\u0259 d\u0259. \u00c7\u00fcnki&nbsp;sevgi&nbsp;t\u0259k r\u0259ngli deyil, duy\u011fular\u0131n b\u00fct\u00fcn spektrini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n bir palitrad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevginin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si&nbsp;h\u0259y\u0259cand\u0131r. Q\u0131rm\u0131z\u0131&nbsp;olmasa, sevgi dur\u011funlu\u011fa \u00e7evril\u0259rdi. X\u0259yal Rzan\u0131n dediyi &#8220;q\u0131rm\u0131z\u0131&#8221; o ruh y\u00fcks\u0259kliyini, qap\u0131n\u0131 d\u00f6y\u0259n o t\u0259la\u015f\u0131 v\u0259 ya\u015famaq e\u015fqini t\u0259msil edir.&nbsp;Mavilik,&nbsp;sakitlik&nbsp;is\u0259 sevginin s\u0131\u011f\u0131nacaq t\u0259r\u0259fidir. \u0130nsan f\u0131rt\u0131nal\u0131 bir h\u0259y\u0259can\u0131n ard\u0131ndan ba\u015f\u0131n\u0131 qoyub dinc\u0259l\u0259c\u0259yi bir &#8220;mavi h\u00fczur&#8221; axtar\u0131r. Bu, g\u00fcv\u0259n, anlamaq v\u0259 s\u0259ssizc\u0259 bir-birinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etm\u0259kdir. M\u0259hz bu iki r\u0259ng bir-birini tamamlayanda \u0259sl&nbsp;harmoniya&nbsp;yaran\u0131r. Eynil\u0259 d\u0259nizin, mavinin \u00fcf\u00fcqd\u0259 batan g\u00fcn\u0259\u015fl\u0259, q\u0131rm\u0131z\u0131 il\u0259 qovu\u015fmas\u0131 kimi. Biri ruhu co\u015fdurur, dig\u0259ri is\u0259 onu sakitl\u0259\u015fdirib b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fdirir. insanlar bu iki r\u0259ngin,&nbsp;h\u0259y\u0259canla sakitliyin,&nbsp;balans\u0131n\u0131 qoruyanda&nbsp;&nbsp;&nbsp;\u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 xo\u015fb\u0259xtlik\u201d donuna b\u00fcr\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u015fairin poeziyas\u0131nda r\u0259ngl\u0259r sad\u0259c\u0259 t\u0259bi\u0259t l\u00f6vh\u0259l\u0259rini b\u0259z\u0259y\u0259n elementl\u0259r deyil; onlar sevginin, h\u0259sr\u0259tin, sevincin, k\u0259d\u0259rin, t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n v\u0259 \u00fcmidin f\u0259ls\u0259fi kodlar\u0131d\u0131r. X\u0259yal Rza d\u00fcnyan\u0131 v\u0259 insan hissl\u0259rini s\u00f6z\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda r\u0259ngl\u0259ndir\u0259r\u0259k, qap\u0131lar\u0131 da r\u0259ngl\u0259rl\u0259 (\u201cEvsiz qap\u0131\u201d) \u0259laq\u0259l\u0259ndirir, oxucunu vizual v\u0259 poetik bir f\u0259ls\u0259f\u0259 il\u0259 ba\u015f-ba\u015fa burax\u0131r:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, ya\u015f\u0131l qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, a\u011f qap\u0131<\/strong><br><strong>K\u00f6hn\u0259 d\u0259mirl\u0259rd\u0259n<\/strong><br><strong>Ca\u011fbaca\u011f qap\u0131<\/strong><br><strong>H\u0259l\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131<\/strong><br><strong>Sar\u0131s\u0131 da var<\/strong><br><strong>Yar\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n yar\u0131s\u0131 da var<\/strong><br><strong>S\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f u\u00e7ulmu\u015f k\u00f6hn\u0259 evl\u0259rd\u0259<\/strong><br><strong>X\u0259st\u0259, \u0259ld\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qar\u0131s\u0131 da var\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qap\u0131&nbsp;portald\u0131r.&nbsp;Poeziyada qap\u0131 sad\u0259c\u0259 bir evin giri\u015fi deyil, b\u0259xt, tale, \u00fcmid v\u0259 ke\u00e7id r\u0259mzidir. \u015eair f\u0259rqli r\u0259ngli (ya\u015f\u0131l, a\u011f)&nbsp;qap\u0131lara salam verm\u0259kl\u0259,&nbsp;\u0259slind\u0259 h\u0259min qap\u0131lar\u0131n arxas\u0131nda ya\u015fayan f\u0259rqli insan talel\u0259rini salamlay\u0131r.&nbsp;Qap\u0131lar\u0131n r\u0259ngi o qap\u0131lar\u0131n arxas\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131n talel\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Bu qap\u0131lar vaxtil\u0259 i\u00e7ind\u0259 \u00fcmid, inam v\u0259 h\u00fczur olan evl\u0259ri t\u0259msil edir. Buradak\u0131, &#8220;K\u00f6hn\u0259 d\u0259mirl\u0259rd\u0259n ca\u011fbaca\u011f qap\u0131&#8221; is\u0259 ke\u00e7mi\u015fin m\u00f6hk\u0259mliyini, eyni zamanda zaman\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131na m\u0259ruz qalan insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc simvoliz\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam h\u0259y\u0259t qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam yol qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, qabaq qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, dal qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u0259z\u0259rd\u0259n, fitn\u0259d\u0259n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uzaq ol dey\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Boynundan sallanan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qara nal qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, otuz doqquz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, q\u0131rx qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, s\u00f6y\u00fclm\u0259kd\u0259n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dcz\u00fc t\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259r g\u00fcn min t\u0259piy\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qonaq edil\u0259n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0259birli, t\u0259mkinli, Ay q\u0131r\u0131q qap\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259yal Rzan\u0131n bu misralar\u0131 art\u0131q onun poeziyas\u0131ndak\u0131 r\u0259ng f\u0259ls\u0259f\u0259sini tamamil\u0259 f\u0259rqli bir sosioloji v\u0259 metafizik m\u00fcst\u0259viy\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. \u015eair \u0259vv\u0259lki misralarda r\u0259ngl\u0259ri (a\u011f, ya\u015f\u0131l, q\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131) birba\u015fa adlar\u0131 il\u0259 \u00e7\u0259kirdis\u0259, burada r\u0259ngl\u0259r qap\u0131lar\u0131n funksiyas\u0131, g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015f v\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 talel\u0259r vasit\u0259sil\u0259 b\u0259dii \u015f\u0259kild\u0259 kodla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u015eair insan\u0131n h\u0259yat yollar\u0131n\u0131 v\u0259 daxili-xarici d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u00f6rd f\u0259rqli qap\u0131 istiqam\u0259ti il\u0259 vizualla\u015fd\u0131r\u0131r. Buradak\u0131 &#8220;h\u0259y\u0259t v\u0259 yol qap\u0131s\u0131&#8221; insan\u0131n f\u0259rdi d\u00fcnyas\u0131 (h\u0259y\u0259t) il\u0259 s\u0259sli-k\u00fcyl\u00fc c\u0259miyy\u0259t (yol) aras\u0131ndak\u0131 s\u0259rh\u0259ddir. &#8220;Qabaq v\u0259 Dal qap\u0131s\u0131&#8221; is\u0259 insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u0259n t\u0259r\u0259fi (vitrini) il\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n, gizli saxlan\u0131lan, b\u0259z\u0259n is\u0259 qa\u00e7\u0131\u015f yolu olan gizli t\u0259r\u0259fl\u0259rinin (dal qap\u0131) metaforas\u0131d\u0131r.<strong>&nbsp;<\/strong>Bir oxucu olaraq \u015fairin&#8221;Qara nal qap\u0131&#8221;&nbsp;&nbsp;ifad\u0259sind\u0259 \u2013 mistika v\u0259 inanc\u0131n r\u0259ngini izl\u0259yirik. O, &#8220;N\u0259z\u0259rd\u0259n, fitn\u0259d\u0259n uzaq ol dey\u0259&#8230;&#8221; Az\u0259rbaycan xalq t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259, milli mifologiyaya v\u0259 inanclara m\u00fcraci\u0259t edir. Buradak\u0131 &#8220;Boynundan sallanan qara nal qap\u0131&#8221; \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 &#8220;Milli-etnoqrafik r\u0259ng f\u0259ls\u0259f\u0259si&#8221;dir. Nal u\u011fur r\u0259mzi olsa da, onun &#8220;qara&#8221; olmas\u0131 v\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qorumaq funksiyas\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131 \u015feir\u0259 mistik bir r\u0259ng qat\u0131r. Burada &#8220;qara&#8221; r\u0259ng \u015f\u0259r q\u00fcvv\u0259l\u0259ri (n\u0259z\u0259ri, fitn\u0259ni) d\u0259f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan qoruyucu bir r\u0259ng, apotropeik (g\u00f6zd\u0259ym\u0259d\u0259n qoruyan) bir simvoldur. Bu, sakral r\u0259q\u0259ml\u0259r v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259r say\u0131lan &#8220;Otuz doqquz, q\u0131rx qap\u0131&#8221; is\u0259 inanclar\u0131m\u0131zdan g\u0259lm\u0259dir. Na\u011f\u0131llar\u0131m\u0131zda v\u0259 inanclar\u0131m\u0131zda &#8220;q\u0131rx&#8221; r\u0259q\u0259mi sakral, m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259 tamamlay\u0131c\u0131 bir r\u0259q\u0259mdir (q\u0131rx g\u00fcn, q\u0131rx otaq). Otuz doqquzuncu qap\u0131dan sonra g\u0259l\u0259n q\u0131rx\u0131nc\u0131 qap\u0131 insan\u0131n d\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn, axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131n son h\u0259ddidir. \u015eair bu r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu d\u00f6yd\u00fcy\u00fc f\u0259rqli tale qap\u0131lar\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir. &#8220;Ay q\u0131r\u0131q qap\u0131&#8221; ifad\u0259sind\u0259 oxucu s\u0259brin v\u0259 m\u0259zlumlu\u011fun &#8220;Boz&#8221;, h\u0259tta bomboz r\u0259ngini izl\u0259yir, sanki. \u015eeirin \u0259n dramatik v\u0259 ekspressiv hiss\u0259si is\u0259 bu misralard\u0131r: &#8220;S\u00f6y\u00fclm\u0259kd\u0259n \u00fcz\u00fc t\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f&#8230;&#8221; \u015fair qap\u0131n\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259ndirir. Burada qap\u0131 art\u0131q canl\u0131 bir varl\u0131q, b\u00fct\u00fcn z\u0259rb\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6z\u0259n c\u0259fake\u015f insan kimidir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;H\u0259r g\u00fcn min t\u0259piy\u0259 qonaq edil\u0259n, \/ S\u0259birli, t\u0259mkinli, ay q\u0131r\u0131q qap\u0131&#8221;. Bu misralarda r\u0259ngin ad\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259s\u0259 d\u0259, vizual olaraq g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259&nbsp;&#8220;a\u015f\u0131nm\u0131\u015f, r\u0259ngi solmu\u015f, bozarm\u0131\u015f&#8221;&nbsp;bir qap\u0131 canlan\u0131r. \u015eair insani keyfiyy\u0259tl\u0259ri (s\u0259bir, t\u0259mkin) q\u0131r\u0131q bir qap\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr (personifikasiya-canland\u0131rma). Bu qap\u0131, c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131, t\u0259hqirl\u0259rini v\u0259 z\u0259rb\u0259l\u0259rini s\u0259ssizc\u0259 q\u0259bul ed\u0259n m\u0259zlum, f\u0259dakar insan obraz\u0131n\u0131n r\u0259ngsizl\u0259\u015fmi\u015f, bozarm\u0131\u015f simas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, evli qap\u0131<br>Salam, dul qap\u0131<br>Salam, a\u011fa qap\u0131<br>Salam, qul qap\u0131<br>At\u0131lsan kims\u0259nin vecin\u0259 olmaz..<br>Sat\u0131lsan yox yerd\u0259n dolar pulqab\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, yax\u015f\u0131 qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, pis qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, pasl\u0131 qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, his qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, q\u0131z\u0131l qap\u0131,<\/strong><br><strong>Salam, mis qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, qara qap\u0131<\/strong><br><strong>Avara qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, k\u00f6\u00e7k\u00fcn qap\u0131\u2026<\/strong><br><strong>T\u0259r-t\u0259miz qap\u0131.<\/strong><br><strong>Salam, evsiz qap\u0131<\/strong><br><strong>\u018fn \u0259ziz qap\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 bu misralar&nbsp;&nbsp;r\u0259ng f\u0259ls\u0259f\u0259si il\u0259 personifikasiya (canland\u0131rma) s\u0259n\u0259tinin pik n\u00f6qt\u0259sidir.&nbsp;\u015eair art\u0131q qap\u0131lar\u0131 sad\u0259c\u0259 insanla\u015fd\u0131rm\u0131r, o, qap\u0131lar\u0131n timsal\u0131nda&nbsp;b\u00fct\u00f6v bir c\u0259miyy\u0259tin sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259sini v\u0259 insan talel\u0259rinin anatomiyas\u0131n\u0131&nbsp;yarad\u0131r. \u0130nsan\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259ki ail\u0259vi v\u0259 sosial statuslar\u0131n\u0131 birba\u015fa qap\u0131lar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr. Buradak\u0131 \u201cEvli qap\u0131\u201d \u2013 daxilind\u0259 ail\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, s\u0259s-k\u00fcy v\u0259 h\u0259yat olan evdir. \u201cDul qap\u0131\u201d is\u0259 t\u0259nha, s\u0259ssiz, b\u0259lk\u0259 d\u0259 qap\u0131s\u0131 az d\u00f6y\u00fcl\u0259n, \u0259vv\u0259lki t\u0259hlilimizd\u0259ki &#8220;sar\u0131n\u0131n q\u0259ribliyi&#8221; v\u0259 &#8220;boz k\u0259d\u0259r&#8221;l\u0259 y\u00fckl\u0259nmi\u015f bir taleyin vizual\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;A\u011fa qap\u0131&#8221; v\u0259 &#8220;Qul qap\u0131&#8221; is\u0259 Sosial b\u0259rab\u0259rsizliyin, z\u0259nginlik v\u0259 yoxsullu\u011fun poetik ifad\u0259sidir. A\u011fa qap\u0131 \u2013 ke\u00e7ilm\u0259z, d\u0259bd\u0259b\u0259li v\u0259 \u0259l\u00e7atmazd\u0131r; qul qap\u0131 is\u0259 ita\u0259tkar, h\u0259r k\u0259sin a\u00e7a bil\u0259c\u0259yi, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259lki misradak\u0131 kimi &#8220;min t\u0259piy\u0259 qonaq edil\u0259n&#8221; m\u0259zlum qap\u0131d\u0131r.&nbsp;&#8220;At\u0131lsan kims\u0259nin vecin\u0259 olmaz, Sat\u0131lsan yox yerd\u0259n dolar pulqab\u0131&#8221;, &#8211; misralar\u0131nda&nbsp;&nbsp;\u015fair qap\u0131n\u0131n timsal\u0131nda m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, insan\u0131n maddiyyata \u00e7evrilm\u0259sini t\u0259svir edir. K\u00f6hn\u0259lib at\u0131landa he\u00e7 bir m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259ri qalmayan, lakin q\u0259dim v\u0259 ya metal \u0259\u015fya kimi sat\u0131landa kim\u0259s\u0259 pul qazand\u0131ran qap\u0131, \u0259slind\u0259 \u0259m\u0259yi v\u0259 varl\u0131\u011f\u0131 istismar olunan insan\u0131n ac\u0131 taleyidir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015fair bir ne\u00e7\u0259 misrada vizual r\u0259ngl\u0259ri v\u0259 materiallar\u0131 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya qoyaraq insan xarakterl\u0259rinin palitras\u0131n\u0131 yarad\u0131r: &#8220;Pasl\u0131, his, qara, avara qap\u0131&#8221;. Bu qap\u0131lar h\u0259yat\u0131n \u00e7\u0259tinliyind\u0259n qaralm\u0131\u015f, taleyin duman\u0131nda bo\u011fulmu\u015f, m\u00fc\u0259yy\u0259n bir s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 olmayan, c\u0259miyy\u0259tin k\u0259nar\u0131na it\u0259l\u0259nmi\u015f insanlar\u0131n metaforas\u0131d\u0131r. &#8220;Avara qap\u0131&#8221; ifad\u0259si personifikasiyan\u0131n \u0259n u\u011furlu tap\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r; he\u00e7 bir ev\u0259 aid olmayan, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 qalan, avara-s\u0259rg\u0259rdan talel\u0259ri ifad\u0259 edir. &#8220;Q\u0131z\u0131l v\u0259 Mis qap\u0131&#8221; is\u0259 \u015faxta par\u0131lt\u0131 il\u0259 real d\u0259y\u0259rin f\u0259ls\u0259f\u0259sini \u0259ks etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n yax\u0131n tarixinin \u0259n b\u00f6y\u00fck a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 \u2013 yurdundan, yuvas\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qa\u00e7q\u0131n v\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin ruh hal\u0131n\u0131&nbsp;&nbsp;\u015fair &#8220;K\u00f6k\u00e7\u00fcn qap\u0131&#8221; ifad\u0259si il\u0259 qap\u0131n\u0131n obraz\u0131nda dondurur. Evini itirmi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcn insan\u0131n qap\u0131s\u0131 da &#8220;k\u00f6\u00e7k\u00fcnd\u00fcr&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eeirin kulminasiyas\u0131 &#8220;Evsiz Qap\u0131&#8221; paradoksudur. \u201cYetim qap\u0131\u201d \u015feirind\u0259ki &#8220;Salam, evsiz qap\u0131,\/&nbsp;&nbsp;\u018fn \u0259ziz qap\u0131&#8221;, &#8211;&nbsp;&nbsp;misralar\u0131 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn \u015feirin f\u0259ls\u0259fi yekunudur. Bir qap\u0131n\u0131n qap\u0131 olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onun m\u00fctl\u0259q bir evi olmal\u0131d\u0131r. Evi olmayan qap\u0131,&nbsp;&nbsp;funksiyas\u0131n\u0131 v\u0259 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirmi\u015f bir obyektdir. Lakin \u015fair \u00fc\u00e7\u00fcn o, &#8220;\u0259n \u0259ziz qap\u0131&#8221;d\u0131r. \u00c7\u00fcnki o qap\u0131 art\u0131q he\u00e7 bir divarla h\u00fcdudlanm\u0131r, o, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131l\u0131r. Divarlar\u0131 s\u00f6k\u00fcls\u0259 d\u0259, ruhu v\u0259 xatir\u0259si ya\u015fayan azad, lakin kims\u0259siz insan\u0131n r\u0259mzidir.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259yal Rzan\u0131n \u201cEvsiz qap\u0131\u201d \u015feirind\u0259n t\u0259qdim etdiyimiz a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 misralar is\u0259 dem\u0259k olar ki, \u015feirin&nbsp;&nbsp;metafizik, psixoloji v\u0259 f\u0259ls\u0259fi zirv\u0259sidir. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259lki misralarda sosial statuslar (aciz, \u00e7ar\u0259siz qap\u0131) v\u0259 vizual r\u0259ngl\u0259r \u00f6n planda idis\u0259, burada \u015fair qap\u0131 metaforas\u0131n\u0131 kosmik (g\u00f6y \u00fcz\u00fc) m\u00fcst\u0259viy\u0259 qald\u0131r\u0131r, ard\u0131nca insan xarakterl\u0259rinin v\u0259 milli kimliyin (v\u0259t\u0259nda\u015f qap\u0131) portretini yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Salam, g\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u00fcn<\/strong><br><strong>T\u0259kbir qap\u0131s\u0131<\/strong><br><strong>Salam, yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259sir qap\u0131s\u0131\u2026<\/strong><br><strong>Yoxsul insanlar\u0131n k\u0259sir qap\u0131s\u0131!<\/strong><br><strong>Salam, c\u0259nn\u0259t qap\u0131, c\u0259h\u0259nn\u0259m qap\u0131<\/strong><br><strong>\u00dcr\u0259yi yaral\u0131, g\u00f6z\u00fc n\u0259m qap\u0131<\/strong><br><strong>H\u0259r k\u0259sin b\u0259xt\u0259v\u0259r, xo\u015fb\u0259xt sand\u0131\u011f\u0131,<\/strong><br><strong>Bir az s\u0259rxo\u015f qap\u0131, bir az d\u0259m qap\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair art\u0131q qap\u0131n\u0131 real d\u00fcnyadan \u00e7\u0131xar\u0131b ilahi v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri m\u0259kanlar\u0131n s\u0259rh\u0259din\u0259 yerl\u0259\u015fdirir. Buradak\u0131 &#8220;G\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u00fcn T\u0259kbir qap\u0131s\u0131&#8221; G\u00f6yl\u0259r\u0259, Allaha a\u00e7\u0131lan dualar\u0131n, pakl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 t\u0259kliyin T\u0259kbir qap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu qap\u0131, insan\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259sir qap\u0131s\u0131&#8230; Yoxsul insanlar\u0131n k\u0259sir qap\u0131s\u0131!&#8221;, &#8211; misralar\u0131nda&nbsp;is\u0259 G\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u00fcn azadl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259sar\u0259ti v\u0259 yoxsullu\u011fu \u201c\u0259sir v\u0259 k\u0259sir qap\u0131s\u0131\u201d&nbsp;&nbsp;qoyulur. Maddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 (&#8220;k\u0259sir&#8221;) bo\u011fu\u015fan kas\u0131b insan\u0131n qap\u0131s\u0131 da onun taleyi kimi \u0259sir v\u0259 yar\u0131m\u00e7\u0131qd\u0131r. &#8220;H\u0259r k\u0259sin b\u0259xt\u0259v\u0259r sand\u0131\u011f\u0131, \/ Bir az s\u0259rxo\u015f, bir az d\u0259m qap\u0131&#8221; misralar\u0131 daxili faci\u0259sini, \u00fcr\u0259k yaras\u0131n\u0131 (&#8220;\u00fcr\u0259yi yaral\u0131, g\u00f6z\u00fc n\u0259m&#8221;) \u0259traf\u0131ndan gizl\u0259d\u0259n, ham\u0131n\u0131n xo\u015fb\u0259xt sand\u0131\u011f\u0131, lakin reall\u0131qda ac\u0131lar\u0131n\u0131 s\u0259rxo\u015fluqla unutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan insan\u0131n dram\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Salam, \u0259s\u0259b qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, hirs qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, h\u00f6c\u0259t qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam , t\u0259rs qap\u0131<\/strong><br><strong>G\u00f6zl\u0259ri eyn\u0259kli,<\/strong><br><strong>\u0259li \u0259sal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><\/strong><strong>di\u015fl\u0259ri \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ay \u015fik\u0259st qap\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair qap\u0131lar\u0131n dili il\u0259 insan psixologiyas\u0131n\u0131n \u0259n k\u0259skin, s\u0259rt k\u00fcncl\u0259rini: &#8220;\u0259s\u0259b, hirs, h\u00f6c\u0259t, t\u0259rs qap\u0131&#8221;lar\u0131 salamlay\u0131r.&nbsp;&nbsp;Bu qap\u0131lar h\u0259yata qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz, aqressiv v\u0259 inadkar insan tipl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u015eik\u0259st Qap\u0131&#8221; ifad\u0259sind\u0259 personifikasiya s\u0259n\u0259ti art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n pik n\u00f6qt\u0259sin\u0259, fiziki t\u0259svir s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131r: &#8220;G\u00f6zl\u0259ri eyn\u0259kli, \u0259li \u0259sal\u0131, di\u015fl\u0259ri \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ay \u015fik\u0259st qap\u0131&#8221;. \u015eair qap\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 xarakteriz\u0259 etmir, onun cismani obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Bu t\u0259svir g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna g\u0259lmi\u015f, s\u0131nm\u0131\u015f, zaman\u0131n f\u0131rt\u0131nalar\u0131ndan a\u015f\u0131nm\u0131\u015f qoca bir insan\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u015fairin yuxar\u0131da b\u0259hs etdiyi s\u00f6k\u00fcl\u0259n evl\u0259rd\u0259 qalan &#8220;\u0259ld\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qar\u0131&#8221;n\u0131 canland\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>salam, m\u00f6hk\u0259m qap\u0131<\/strong><br><strong>salam, b\u0259rk qap\u0131<\/strong><br><strong>salam, alim qap\u0131<\/strong><br><strong>salam, d\u0259rk qap\u0131<\/strong><br><strong>kas\u0131b\u0131n-kusubun<\/strong><br><strong>\u00fcmid \u00e7\u0131ra\u011f\u0131<\/strong><br><strong>yetim-yesir \u00fc\u00e7\u00fcn<\/strong><br><strong>H\u0259l\u0259 \u0259rk qap\u0131<\/strong><br><strong>Salam, bac\u0131 qap\u0131<\/strong><br><strong>Ay qarda\u015f qap\u0131<\/strong><br><strong>Atam, anam qap\u0131<\/strong><br><strong>H\u0259msirda\u015f qap\u0131<\/strong><br><strong>Yumru\u011fa \u00e7evril\u0259n,<\/strong><br><strong>D\u0259mir\u0259 d\u00f6n\u0259n<\/strong><br><strong>D\u0259rdl\u0259rin \u015f\u0259riki \u2013<\/strong><br><strong>V\u0259t\u0259nda\u015f qap\u0131!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u015eeirin sonunda qap\u0131 f\u0259rdi t\u0259nhal\u0131qdan \u00e7\u0131xaraq b\u00f6y\u00fck bir ail\u0259y\u0259 v\u0259 milli b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u0259 \u00e7evrilir: &#8220;Bac\u0131 qap\u0131, qarda\u015f qap\u0131, Atam, anam qap\u0131&#8221;. Qap\u0131 art\u0131q yad deyil, do\u011fmad\u0131r, s\u0131\u011f\u0131nacaqd\u0131r, &#8220;Yumru\u011fa \u00e7evril\u0259n, \/ D\u0259mir\u0259 d\u00f6n\u0259n, \/ D\u0259rdl\u0259rin \u015f\u0259riki \u2013 V\u0259t\u0259nda\u015f qap\u0131\u201dd\u0131r. Bu s\u0259tirl\u0259r \u015feir\u0259 g\u00fccl\u00fc bir epik v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhu qat\u0131r. \u00c7\u0259tinlik an\u0131nda bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131lan, yumruq kimi birl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 d\u0259mir intizam\u0131na d\u00f6n\u0259n qap\u0131 \u2013 xalq\u0131n, mill\u0259tin simvoludur. O, sad\u0259c\u0259 qorumur, h\u0259m d\u0259 d\u0259rdi b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr (&#8220;d\u0259rdl\u0259rin \u015f\u0259riki&#8221;).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salam, namus da\u011f\u0131,<br>Vicdan oca\u011f\u0131<br>Q\u00fcrur\u00fcm, \u015f\u0259r\u0259fim, qeyr\u0259tim qap\u0131<br>Salam, g\u00f6z\u00fc yolda, qula\u011f\u0131 s\u0259sd\u0259<br>Kims\u0259siz, bin\u0259va, ay yetim qap\u0131\u2026<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Namus da\u011f\u0131, vicdan oca\u011f\u0131&#8221; qap\u0131 burada ail\u0259 v\u0259 mill\u0259t \u015f\u0259r\u0259finin ke\u00e7ilm\u0259z s\u0259rh\u0259din\u0259, m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir &#8220;ocaq&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131na y\u00fcks\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, poeziya s\u00f6zl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n r\u0259sm, r\u0259sml\u0259r r\u0259ngl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f \u015feirl\u0259r, \u015fair is\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 deyil, ruhunun r\u0259ngl\u0259ri il\u0259 ka\u011f\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259n r\u0259ssamd\u0131r. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n f\u0259rqli s\u0259sl\u0259rind\u0259n olan X\u0259yal Rzan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, onun misralar\u0131n\u0131n vizual bir k\u0259tan kimi r\u0259ngl\u0259rl\u0259 nax\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz d\u0259, X\u0259yal Rza poeziyasinda r\u0259ngl\u0259rin s\u00f6z\u00fc, s\u00f6zl\u0259rin r\u0259ngi il\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 vizual bir r\u0259ng palitras\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259y\u0259, poeziyas\u0131n\u0131n kloristik x\u0259rit\u0259si v\u0259 psixoloji d\u0259rinliyini t\u0259hlil etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q. H\u0259r bir ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n bir sonu oldu\u011fu kimi, X\u0259yal Rzan\u0131n poeziyas\u0131ndak\u0131 r\u0259ngl\u0259rin v\u0259 qap\u0131lar\u0131n d\u0259rin f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan s\u0259yah\u0259timizi burada tamamlay\u0131r, \u015fair\u0259 yeni-yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131 arzulay\u0131r\u0131q!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/yazici.az\/\">https:\/\/yazici.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00fctviyy\u0259 \u018fsg\u0259rzad\u0259, Filologiya elml\u0259ri doktoru Koloristika v\u0259 r\u0259ng simvolizmi \u2026 Koloristika v\u0259 r\u0259ng simvolizmi bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olsa da, eyni anlay\u0131\u015flar deyil.&nbsp;Koloristika r\u0259ng haqq\u0131nda elmdir, r\u0259ng simvolizmi is\u0259 h\u0259min elmin r\u0259ngl\u0259r\u0259 y\u00fckl\u0259diyi m\u0259nalar\u0131 v\u0259 duy\u011fular\u0131 ifad\u0259 edir. Bu s\u00f6zl\u0259rin aralar\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259ni ba\u015fqa bir b\u0259nz\u0259tm\u0259 il\u0259 izah ets\u0259k,&nbsp;&nbsp;koloristika r\u0259ngl\u0259rin&nbsp;&#8220;qrammatikas\u0131 v\u0259 fizikas\u0131&#8221;,&nbsp;r\u0259ng simvolizmi is\u0259 onlar\u0131n&nbsp;&#8220;\u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-51941","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51941"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51964,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51941\/revisions\/51964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}