{"id":52830,"date":"2026-08-20T03:00:00","date_gmt":"2026-08-19T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=52830"},"modified":"2026-08-20T12:26:47","modified_gmt":"2026-08-20T08:26:47","slug":"konul-nuriyeva-dem%c9%99li-muzakir%c9%99l%c9%99r-s%c9%99ngidi-v%c9%99-bunu-gozl%c9%99yirdim-ki-fikrimi-yazim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=52830","title":{"rendered":"K\u00f6n\u00fcl NUR\u0130YEVA.&#8221;Dem\u0259li, m\u00fczakir\u0259l\u0259r s\u0259ngidi v\u0259 bunu g\u00f6zl\u0259yirdim ki, fikrimi yaz\u0131m&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Konul-Nuriyeva.webp\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"512\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Konul-Nuriyeva.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-52126\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Konul-Nuriyeva.webp 768w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Konul-Nuriyeva-300x200.webp 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Konul-Nuriyeva-90x60.webp 90w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Konul-Nuriyeva-374x249.webp 374w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><strong><em>Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n C\u018fNUB B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri<\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dem\u0259li, m\u00fczakir\u0259l\u0259r s\u0259ngidi v\u0259 bunu g\u00f6zl\u0259yirdim ki, fikrimi yaz\u0131m. \u018fslind\u0259 m\u00fczakir\u0259 d\u0259 deyildi, xalq\u0131n \u00f6z tarixin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmas\u0131 idi. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 halal olsun ki, he\u00e7 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin dan\u0131\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259y\u0259n adi v\u0259t\u0259nda\u015flar \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131 layiqinc\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birinci olaraq bundan ba\u015flay\u0131m ki, bizim \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u015fi\u0259 v\u0259 s\u00fcnnu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri bitmi\u015f say\u0131l\u0131r v\u0259 \u00e7oxdan bitmi\u015f say\u0131l\u0131r. Y\u0259qin ki, h\u0259r bir \u015fi\u0259 ail\u0259sind\u0259 s\u00fcnni g\u0259linl\u0259r var, h\u0259r bir s\u00fcnni m\u0259zh\u0259bini da\u015f\u0131yanlar\u0131n \u015fi\u0259 dostlar\u0131 var v\u0259 bu n\u00fcasns he\u00e7 onlar\u0131n yad\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki, b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r. \u00c7\u00fcnki, inki\u015faf ed\u0259n d\u00fcnyan\u0131n fonunda bu m\u0259s\u0259l\u0259 unudulur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ke\u00e7\u0259k ikinci v\u0259 daha vacib hiss\u0259y\u0259. \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taini tariximizd\u0259n \u00e7\u0131xarmaq, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 uzaq \u0259srl\u0259rin tarixini bu g\u00fcn\u0259 g\u0259tirm\u0259k v\u0259 onun siyasi f\u0259aliyy\u0259tini fa\u015fizml\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k \u00e7ox absurddur. Ke\u00e7mi\u015f ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qal\u0131b, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 bu g\u00fcn\u00fcn hal\u0131d\u0131r, v\u0259ziyy\u0259tidir v\u0259 onun d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amma ke\u00e7mi\u015f tarix dediyimiz d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u015f\u0259r\u0259flidir. B\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq al\u0259minin, h\u0259tta t\u00fcrk h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n m\u0259ktublar\u0131n\u0131 \u0259r\u0259b-fars dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131, saraydaxili qanunlar\u0131n yuxar\u0131dak\u0131 dill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, X\u0259tainin az\u0259rbaycan dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c D\u0259hnam\u0259\u201d az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131nda, xilas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131 v\u0259 bunu he\u00e7 kimi he\u00e7 bir vaxt inkar ed\u0259 bilm\u0259z. \u00c7ox ehtimal ki, dilimizin inki\u015faf\u0131n\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t hesab\u0131yla ir\u0259li atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan m\u0259sn\u0259vi janr\u0131n\u0131n ilk qiym\u0259tli n\u00fcmun\u0259sini yaradan adam\u0131 tarixd\u0259n silm\u0259k v\u0259 adil\u0259\u015fdirm\u0259k u\u011fursuz c\u0259hddir v\u0259 al\u0131nmayacaq. X\u0259tai d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ana dilin\u0259 qiym\u0259t verdi. \u201cD\u0259hnam\u0259\u201d ni saf az\u0259rbaycan dilind\u0259 yazd\u0131, dilimizin n\u00fcfuzunu y\u00fcks\u0259ltdi. \u018fs\u0259rd\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dili il\u0259 klassik poeziya birl\u0259\u015fdirildi. Bu \u0259s\u0259r yuxar\u0131da qeyd etdiyim kimi, dilimizin leksik fondunun geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qald\u0131 ki, dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259, onda g\u0259r\u0259k d\u00fcnya tarixind\u0259 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin daxilind\u0259ki par\u00e7alanmalar\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ortaya \u00e7\u0131xan liderl\u0259ri h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u00fcasir insanlar\u0131 da fa\u015fizmd\u0259 ittiham ed\u0259. Birl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc b\u0259z\u0259n lab\u00fcd olur, \u00e7\u00fcnki h\u0259min d\u00f6vr v\u0259 h\u0259min \u015f\u0259rait \u00fc\u00e7\u00fcn bundan ba\u015fqa yol qalm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">X\u0259tainin d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tini is\u0259 m\u0259nim kimi tarix\u0259 sevgisi olan h\u0259r k\u0259s y\u0259qin ki bilir, amma bir daha bu g\u00fcnl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn xat\u0131rlad\u0131m. O Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 vahid m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f imperiya hal\u0131nda birl\u0259\u015fdirdi v\u0259 bu o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7\u0259tin idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc yaradandan sonra Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri bu yolu tutdu. \u00d6z ana dilin\u0259 h\u00fcququ status qazand\u0131rd\u0131, yaz\u0131\u015fmalarda, s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 v\u0259 sarayda do\u011fma dilin geni\u015f istifad\u0259sin\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259sin\u0259 nail oldu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O q\u0131z\u0131lba\u015f tayfalar\u0131n\u0131n h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u0259saslanan feodal d\u00f6vl\u0259ti yaratsa da, yerli hakiml\u0259ri m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 vahid idar\u0259etm\u0259 sistemini g\u00fccl\u0259ndirdi v\u0259 bu d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fczd\u00fcr, o 12 imam \u015fi\u0259liyini \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259zh\u0259bi yaratd\u0131 v\u0259 imperiyan\u0131n ideoloji s\u00fctununu bel\u0259 qurdu, xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctdu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015e\u0259ki is\u0259 muxtariyy\u0259t qurlu\u015funda idi v\u0259 tam t\u0259slim olmam\u0131\u015fd\u0131. \u015eah \u0130smay\u0131l \u015eirvan\u015fahlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri as\u0131l\u0131 hala salm\u0131\u015fd\u0131. B\u00f6lg\u0259nin relyefi v\u0259 yerli hakiml\u0259rin m\u00fcqavim\u0259ti \u015e\u0259kini tutma\u011fa mane olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Detallarla ona g\u00f6r\u0259 yazd\u0131m ki, m\u0259qs\u0259d vahid Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini yaratmaq olub. Bu b\u00f6y\u00fck ideyan\u0131 da\u015f\u0131yan v\u0259 onu realla\u015fd\u0131ran tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t pafosdan uzaq olaraq, bizim yax\u015f\u0131 tariximizdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayr\u0131ca M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l haqq\u0131nda y\u00fcks\u0259k fikir s\u00f6yl\u0259yib. Baxd\u0131\u011f\u0131m bir videodan bu s\u00f6zl\u0259r yad\u0131mda qal\u0131b. S\u00f6hb\u0259timi R\u0259sulzad\u0259nin h\u0259min s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 g\u00f6z\u0259l \u201cD\u0259hnam\u0259\u201d d\u0259n bir hiss\u0259 il\u0259 tamamlay\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAvropal\u0131lar\u0131n xalis \u0130ran s\u00fclal\u0259si kimi t\u0259qdim etdikl\u0259ri S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin banisi h\u0259qiq\u0259td\u0259 t\u00fcrk sufisi v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fair idi, arxaland\u0131\u011f\u0131 \u0259sas q\u00fcvv\u0259 d\u0259 tamamil\u0259 t\u00fcrk q\u00fcvv\u0259ti v\u0259 t\u00fcrkman q\u0259bil\u0259l\u0259ri idi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u0259sulzad\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n saray\u0131n\u0131 \u201cakademik m\u0259rk\u0259z\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0259ldi yen\u0259 bahari-f\u0259ravan,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u0131ld\u0131 yen\u0259 al\u0259mi g\u00fclsitan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fclb\u00fcl oxudu h\u0259vayi-e\u015fq\u0259,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saldu yen\u0259 can\u0131 d\u0259rdi-e\u015fq\u0259.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n C\u018fNUB B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri Dem\u0259li, m\u00fczakir\u0259l\u0259r s\u0259ngidi v\u0259 bunu g\u00f6zl\u0259yirdim ki, fikrimi yaz\u0131m. \u018fslind\u0259 m\u00fczakir\u0259 d\u0259 deyildi, xalq\u0131n \u00f6z tarixin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmas\u0131 idi. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 halal olsun ki, he\u00e7 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin dan\u0131\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259y\u0259n adi v\u0259t\u0259nda\u015flar \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131 layiqinc\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etdil\u0259r. Birinci olaraq bundan ba\u015flay\u0131m ki, bizim \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u015fi\u0259 v\u0259 s\u00fcnnu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-52830","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52845,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52830\/revisions\/52845"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}