{"id":53254,"date":"2026-09-11T11:00:00","date_gmt":"2026-09-11T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53254"},"modified":"2026-09-13T10:49:07","modified_gmt":"2026-09-13T06:49:07","slug":"tubuxanim-qasimzad%c9%99-elmi-n%c9%99tic%c9%99l%c9%99r-real-h%c9%99yatda-d%c9%99yisiklik-yaratmalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53254","title":{"rendered":"Tubuxan\u0131m Qas\u0131mzad\u0259: Elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r real h\u0259yatda d\u0259yi\u015fiklik yaratmal\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"663\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56-1024x663.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-53263\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56-1024x663.jpg 1024w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56-300x194.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56-768x497.jpg 768w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56-93x60.jpg 93w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/618efc69-48f1-4acd-ba6d-4d0434c57a56.jpg 1290w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ya\u015f\u0131l z\u0259ka v\u0259 s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 elmi bilikl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t\u0259 daha ayd\u0131n v\u0259 \u0259l\u00e7atan formada \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rin praktiki faydas\u0131n\u0131n n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259sini z\u0259ruri edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AZ\u018fRTAC x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri \u201cBak\u0131 \u0130qlim F\u0259aliyy\u0259ti H\u0259ft\u0259si 2026\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cYa\u015f\u0131l z\u0259ka: \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n sosial-iqtisadi prosesl\u0259r\u0259d\u0259k\u201d m\u00f6vzusunda elmi konfransda AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259ti Aparat\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri biologiya elml\u0259ri doktoru, dosent Tubuxan\u0131m Qas\u0131mzad\u0259 deyib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYa\u015f\u0131l intellekt: elmin f\u0259nl\u0259raras\u0131 populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yeni drayveri\u201d m\u00f6vzusunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n alim deyib: \u201cYa\u015f\u0131l s\u00fcni intellekt anlay\u0131\u015f\u0131 s\u00fcni intellekt sisteml\u0259rinin ekoloji prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu istiqam\u0259td\u0259 enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259n alqoritml\u0259rin, karbon-neytral hesablama yana\u015fmalar\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 iqlim v\u0259 bioloji sisteml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn proqnozla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 analitika imkanlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aliml\u0259rin \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n biri m\u00fcr\u0259kk\u0259b elmi n\u0259tic\u0259l\u0259ri c\u0259miyy\u0259t\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq v\u0259 onlar\u0131n praktiki faydas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir. Elmi bilik yaln\u0131z elmi ictimaiyy\u0259t daxilind\u0259 qalmal\u0131 deyil, insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na v\u0259 q\u0259rarlar\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda ya\u015f\u0131l z\u0259ka t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda iki istiqam\u0259t x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bunlardan biri intellektual yar\u0131\u015flar v\u0259 bilik m\u00fcsabiq\u0259l\u0259ri, dig\u0259ri is\u0259 ekoloji d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r g\u0259ncl\u0259rin \u0259traf m\u00fchit, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinin formala\u015fmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn alimin f\u0259aliyy\u0259tinin yaln\u0131z \u201cScopus\u201d v\u0259 ya \u201cWeb of Science\u201d kimi elmi indeksl\u0259\u015fm\u0259 sisteml\u0259rind\u0259 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc etdirm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmas\u0131 d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma deyil. \u018fg\u0259r ya\u015f\u0131l enerji, biom\u00fcxt\u0259liflik v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri real h\u0259yatda d\u0259yi\u015fiklik yaratm\u0131rsa, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u0259siri m\u0259hdud qal\u0131r. Elmi bilikl\u0259rin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259kar f\u0259aliyy\u0259tinin v\u0259 sosial m\u0259suliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elmi bilikl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn podkastlar, elmi \u201cstand-up\u201dlar, m\u0259lumatlar\u0131n vizualla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, infoqrafikalar v\u0259 fikir liderl\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q kimi m\u00fcasir kommunikasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fcr\u0259kk\u0259b karbon izi modell\u0259rinin v\u0259 dig\u0259r elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rin sad\u0259 dild\u0259 izah edilm\u0259si alimin kommunikasiya bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0259t\u0259nda\u015f elmi \u2013 \u201cCitizen Science\u201d yana\u015fmas\u0131 da bu bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm imkanlar yarad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n smartfonlar v\u0259 r\u0259q\u0259msal platformalar vasit\u0259sil\u0259 elmi layih\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si onlar\u0131n elmi prosesl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Su monitorinqi, flora v\u0259 faunaya dair m\u0259lumatlar\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n toplanmas\u0131 bel\u0259 layih\u0259l\u0259r\u0259 n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ya\u015f\u0131l elmin populyarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 art\u0131q k\u00f6n\u00fcll\u00fc f\u0259aliyy\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259lidir. Elmin a\u00e7\u0131q olmas\u0131 \u2013 \u201cOpen Science\u201d, g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n kommunikasiya bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si v\u0259 ya\u015f\u0131l z\u0259kan\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n \u0259saslar\u0131ndan biri kimi q\u0259bul edilm\u0259si m\u00fcasir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">elmin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Sad\u0259 v\u0259 anla\u015f\u0131ql\u0131 dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131, elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin imkanlar\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 a\u00e7ma\u011f\u0131 v\u0259 elmi bilikl\u0259ri g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yata inteqrasiya etm\u0259yi \u00f6yr\u0259nm\u0259liyik\u201d, \u2013 dey\u0259 Tubuxan\u0131m Qas\u0131mzad\u0259 qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u00fcxbir &#8211; N\u0259rmin Muradzad\u0259 Fotoqraf &#8211; Xanlar \u018flizad\u0259<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015f\u0131l z\u0259ka v\u0259 s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 elmi bilikl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t\u0259 daha ayd\u0131n v\u0259 \u0259l\u00e7atan formada \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rin praktiki faydas\u0131n\u0131n n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259sini z\u0259ruri edir. AZ\u018fRTAC x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri \u201cBak\u0131 \u0130qlim F\u0259aliyy\u0259ti H\u0259ft\u0259si 2026\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cYa\u015f\u0131l z\u0259ka: \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n sosial-iqtisadi prosesl\u0259r\u0259d\u0259k\u201d m\u00f6vzusunda elmi konfransda AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259ti Aparat\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri biologiya elml\u0259ri doktoru, dosent &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-53254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53254"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53327,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53254\/revisions\/53327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}