{"id":53269,"date":"2026-09-12T06:00:00","date_gmt":"2026-09-12T02:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53269"},"modified":"2026-09-13T09:54:48","modified_gmt":"2026-09-13T05:54:48","slug":"az%c9%99rbaycan-muzeyl%c9%99rinin-nadir-eksponatlari-devis-kvadranti-%c9%99srl%c9%99r-%c9%99vv%c9%99l-d%c9%99nizcil%c9%99r-gun%c9%99s%c9%99-%c9%99sas%c9%99n-yolu-nec%c9%99-tapirdilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53269","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan muzeyl\u0259rinin nadir eksponatlar\u0131: Devis kvadrant\u0131 \u2013 \u0259srl\u0259r \u0259vv\u0259l d\u0259niz\u00e7il\u0259r G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n yolu nec\u0259 tap\u0131rd\u0131lar?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2026\/3\/1200x630\/1789135848923931498_1200x630.jpeg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;oxucular\u0131 \u00f6lk\u0259mizin muzey kolleksiyalar\u0131ndan nadir eksponatlarla tan\u0131\u015f ed\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan muzeyl\u0259rinin nadir eksponatlar\u0131\u201d silsil\u0259sini davam etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GPS v\u0259 elektron naviqasiya sisteml\u0259ri meydana \u00e7\u0131xmazdan \u00e7ox \u0259vv\u0259l d\u0259niz\u00e7il\u0259r a\u00e7\u0131q d\u0259nizd\u0259 \u00f6z yerl\u0259rini G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, ulduzlara v\u0259 \u00fcf\u00fcq\u0259 \u0259saslanaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n edirdil\u0259r. Onlara bu i\u015fd\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n cihazlardan biri XVIII \u0259sr\u0259 aid v\u0259 haz\u0131rda \u201cSuraxan\u0131\u201d g\u0259mi-muzeyind\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n Devis kvadrant\u0131 olub.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devis kvadrant\u0131ndan s\u0259ma cisiml\u0259rinin, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 is\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fin \u00fcf\u00fcq \u00fcz\u0259rind\u0259ki h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunurdu. \u018fld\u0259 olunan m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda d\u0259niz\u00e7il\u0259r co\u011frafi enliyi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 v\u0259 g\u0259minin d\u0259nizd\u0259ki yerini d\u0259qiql\u0259\u015fdir\u0259 bilirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n eksponat g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259d\u0259k qorunub saxlan\u0131lan iki Devis kvadrant\u0131ndan biridir. Dig\u0259ri B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Qrinvi\u00e7 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki Milli D\u0259niz Muzeyind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cihaz\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259ti ondan ibar\u0259t idi ki, d\u0259niz\u00e7i birba\u015fa G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 baxmal\u0131 olmurdu. O, G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 arxas\u0131n\u0131 \u00e7evir\u0259r\u0259k kvadrant\u0131n x\u00fcsusi konstruksiyas\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259 apar\u0131r, s\u0259ma cisminin m\u00f6vqeyini \u00fcf\u00fcq x\u0259tti il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 sal\u0131rd\u0131. Bel\u0259 prinsip a\u00e7\u0131q d\u0259niz \u015f\u0259raitind\u0259 x\u00fcsusil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli idi, \u00e7\u00fcnki naviqasiya hesablamalar\u0131n\u0131n d\u0259qiqliyi h\u0259lledici rol oynaya bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tip cihaz\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 XVI \u0259srin sonunda onu haz\u0131rlam\u0131\u015f ingilis d\u0259niz\u00e7i v\u0259 naviqator Con Devisin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. XVII\u2013XVIII \u0259srl\u0259rd\u0259 Devis kvadrant\u0131 geni\u015f yay\u0131laraq d\u0259niz naviqasiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm al\u0259tl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib. Sonralar onu t\u0259dric\u0259n daha d\u0259qiq cihazlar \u2013 oktantlar v\u0259 sekstantlar \u0259v\u0259z edib.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2026_09_11_6aa3f1d3803c3.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSuraxan\u0131\u201d g\u0259mi-muzeyinin \u201cNaviqasiya v\u0259 kommunikasiya\u201d zal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n eksponat 1740-c\u0131 ild\u0259 Niderlandda haz\u0131rlan\u0131b. Cihaz fil s\u00fcm\u00fcy\u00fcnd\u0259n, d\u0259mir v\u0259 armud a\u011fac\u0131ndan, d\u0259mird\u0259n v\u0259 misd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f elementl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Onun \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri 36,5 \u00d7 63,5 santimetrdir. T\u0259rtibat\u0131nda ulduzlar v\u0259 kral zanba\u011f\u0131 formas\u0131nda dekorativ motivl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunub.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eksponat\u0131n \u00f6z tarix\u00e7\u0259si d\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. Onun \u00fcz\u0259rind\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t istifad\u0259 edildiyini g\u00f6st\u0259r\u0259n izl\u0259r qorunub saxlan\u0131l\u0131b: \u00fcf\u00fcqi l\u0259l\u0259k orijinald\u0131r, g\u00f6z v\u0259 k\u00f6lg\u0259 hiss\u0259l\u0259rinin ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259rinin d\u0259mir \u00f6rt\u00fcy\u00fc is\u0259 daha sonrak\u0131 d\u00f6vr\u0259, ehtimal ki, XIX v\u0259 ya XX \u0259sr\u0259 aiddir. Bu, cihaz\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 detallar\u0131n\u0131n zaman ke\u00e7dikc\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn Devis kvadrant\u0131 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 d\u0259niz\u00e7iliyin s\u0259man\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259kl\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0131x ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rm\u0259y\u0259 imkan verir. M\u00fcasir insan \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259minin yeri v\u0259 istiqam\u0259ti elektron sisteml\u0259r vasit\u0259sil\u0259 dem\u0259k olar ki, ani \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir, bir vaxtlar is\u0259 d\u0259niz\u00e7iy\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn G\u00fcn\u0259\u015f, \u00fcf\u00fcq v\u0259 d\u0259qiq \u00f6l\u00e7\u00fc cihaz\u0131 laz\u0131m idi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/bo\">https:\/\/azertag.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AZ\u018fRTAC&nbsp;oxucular\u0131 \u00f6lk\u0259mizin muzey kolleksiyalar\u0131ndan nadir eksponatlarla tan\u0131\u015f ed\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan muzeyl\u0259rinin nadir eksponatlar\u0131\u201d silsil\u0259sini davam etdirir. GPS v\u0259 elektron naviqasiya sisteml\u0259ri meydana \u00e7\u0131xmazdan \u00e7ox \u0259vv\u0259l d\u0259niz\u00e7il\u0259r a\u00e7\u0131q d\u0259nizd\u0259 \u00f6z yerl\u0259rini G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, ulduzlara v\u0259 \u00fcf\u00fcq\u0259 \u0259saslanaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n edirdil\u0259r. Onlara bu i\u015fd\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n cihazlardan biri XVIII \u0259sr\u0259 aid v\u0259 haz\u0131rda \u201cSuraxan\u0131\u201d g\u0259mi-muzeyind\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n Devis kvadrant\u0131 olub. &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-53269","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53269"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53278,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53269\/revisions\/53278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}