{"id":53637,"date":"2026-10-08T01:00:00","date_gmt":"2026-10-07T21:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53637"},"modified":"2026-10-08T12:20:31","modified_gmt":"2026-10-08T08:20:31","slug":"mugam-d%c9%99niz-v%c9%99-poeziya-az%c9%99rbaycan-v%c9%99-omanin-musiqi-%c9%99n%c9%99n%c9%99l%c9%99rini-birl%c9%99sdir%c9%99n-c%c9%99h%c9%99tl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53637","title":{"rendered":"Mu\u011fam, d\u0259niz v\u0259 poeziya: Az\u0259rbaycan v\u0259 Oman\u0131n musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n c\u0259h\u0259tl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2026\/3\/1200x630\/17913696452548655762_1200x630.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:840px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u018fsrl\u0259r boyu d\u0259niz ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti formala\u015fm\u0131\u015f bir \u00f6lk\u0259 olan Oman\u0131n musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 il\u0259 ortaq c\u0259h\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? M\u00fc\u0259yy\u0259n ortaq elementl\u0259r\u0259 baxmayaraq, iki \u00f6lk\u0259nin musiqi dill\u0259ri niy\u0259 f\u0259rqli olaraq qal\u0131r?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;art\u0131q on alt\u0131 ildir Omanda ya\u015fay\u0131b i\u015fl\u0259y\u0259n, inc\u0259s\u0259n\u0259t tarixi \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent, \u201cRoyal Conservatory of Music and Art\u201d\u0131n t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 direktoru S\u0259id\u0259 X\u0259lilova il\u0259 s\u00f6hb\u0259ti davam etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musiqi\u015f\u00fcnas\u0131n fikrinc\u0259, mu\u011fam yaln\u0131z Oman musiqisinin bir elementi kimi q\u0259bul edilm\u0259m\u0259lidir. O, m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri olan daha geni\u015f \u0259r\u0259b musiqi \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 aiddir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S. X\u0259lilova qeyd edir: \u201cAz\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 il\u0259 \u0259r\u0259b-fars-t\u00fcrk maqam sistemi aras\u0131nda \u0259laq\u0259 var, lakin Oman folkloru bu \u0259n\u0259n\u0259nin m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259si deyil\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oman\u0131n musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u00f6z\u00fc m\u00fcxt\u0259lif tarixi v\u0259 co\u011frafi amill\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda inki\u015faf edib. O, b\u0259d\u0259vi v\u0259 k\u0259nd \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini, d\u0259niz\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, habel\u0259 \u015e\u0259rqi Afrika, fars, B\u0259lucistan v\u0259 Hindistan\u0131n t\u0259sirl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cOman musiqisinin t\u0259k bir k\u00f6k\u00fc yoxdur. Ritm, poeziya v\u0259 kollektiv ifa m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 m\u00fcsahibimiz izah edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin unikall\u0131\u011f\u0131 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259nizl\u0259 \u0259laq\u0259li \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. D\u0259niz\u00e7i mahn\u0131lar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri olan Fann v\u0259 Nahma sahil b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 inki\u015faf edib. Oman\u0131n \u015e\u0259rqi Afrika, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Z\u0259nzibarla tarixi \u0259laq\u0259l\u0259ri, baraban ritml\u0259rinin v\u0259 t\u0259nburun m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131 Liva musiqi v\u0259 r\u0259qs \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 \u0259ks olunur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 f\u0259rqli yerli janrlar m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Dofar (Oman\u0131n bir \u0259yal\u0259ti) B\u0259r&#8217;ah \u0259n\u0259n\u0259si il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur, b\u0259d\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 is\u0259 \u015feir oxuma v\u0259 b\u0259d\u0259vi \u015feir ifa\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259si olan R\u0259zha, Ayyala v\u0259 Ta\u011frudla \u0259laq\u0259li formalar m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oman musiqisi m\u00fcxt\u0259lif al\u0259tl\u0259ri il\u0259 d\u0259 se\u00e7ilir. Bunlara ud, qanun, ney, qanb\u00fcs, mizmar, m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v na\u011faralar, h\u0259m\u00e7inin t\u0259nbur daxildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S. X\u0259lilovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, poeziya Az\u0259rbaycan v\u0259 \u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131n\u0131n musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n maraql\u0131 elementl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPoeziya h\u0259r iki \u0259n\u0259n\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu, Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 F\u00fczuli v\u0259 N\u0259siminin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Oman v\u0259 b\u0259d\u0259vi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus poetik ifa formalar\u0131 var. Poeziya (\u015feir) musiqiy\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edir v\u0259 musiqi poetik m\u0259tnin m\u0259nas\u0131n\u0131 ortaya qoyur\u201d, &#8211; dey\u0259 o qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ladlar\u0131n adlar\u0131nda da maraql\u0131 paralell\u0259r tapmaq olar. Bayat\u0131-\u015eiraz, Segah, Rast v\u0259 Hicaz h\u0259m Az\u0259rbaycan, h\u0259m d\u0259 \u0259r\u0259b musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcuddur. Lakin eyni ad tamamil\u0259 eyni s\u0259s dem\u0259k deyil: bu ladlar\u0131n intonasiyas\u0131 v\u0259 inki\u015faf prinsipl\u0259ri f\u0259rqli ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musiqi\u015f\u00fcnas deyir: \u201cAz\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131nda ladlar d\u0259sgah daxilind\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k ard\u0131c\u0131l musiqi dramaturgiyas\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u018fr\u0259b \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 t\u0259qsim v\u0259 f\u0259rdi kompozisiyalar \u00e7ox vaxt daha m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6vcuddur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, ortaq adlar v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259laq\u0259l\u0259r olsa bel\u0259, musiqi inki\u015faf\u0131 f\u0259rqli ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ki \u00f6lk\u0259nin musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rql\u0259r onlar\u0131n tarixi co\u011frafiyas\u0131 il\u0259 daha \u00e7ox ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259srl\u0259r boyu quru ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n v\u0259 fars, t\u00fcrk, \u0259r\u0259b d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni t\u0259sirl\u0259rinin k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fs\u0259 d\u0259, Oman \u015e\u0259rqi Afrika, Hindistan v\u0259 K\u00f6rf\u0259z \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini qoruyaraq Hind okean\u0131 regionunda inki\u015faf edib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsahibimiz \u0259lav\u0259 edir: \u201cBuna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Afrikan\u0131n t\u0259sirl\u0259ri Oman musiqisind\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, Liva kimi janrlarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. H\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti onun tarixi \u0259laq\u0259l\u0259rinin izl\u0259rini da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu f\u0259rql\u0259r musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131nda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Omanda Kral Simfonik Orkestri 1985-ci ild\u0259 t\u0259sis edilib. Az\u0259rbaycanda \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli, Qara Qarayev v\u0259 Fikr\u0259t \u018fmirovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 milli musiqi irsinin akademik janrlarla birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verib. Mu\u011fam operalar\u0131 v\u0259 simfonik mu\u011famlar bu sintezin parlaq n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bel\u0259likl\u0259, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi v\u0259 akademik musiqi paralel olaraq inki\u015faf edir, lakin onlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tap\u0131b\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S. X\u0259lilovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn Omanda musiqi t\u0259hsilin\u0259 maraq art\u0131r. Getdikc\u0259 daha \u00e7ox ail\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131n musiqi t\u0259hsili almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O, bu mara\u011f\u0131n musiqi t\u0259hsili v\u0259 g\u0259nc ifa\u00e7\u0131lar\u0131n pe\u015f\u0259kar inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dric\u0259n daha geni\u015f m\u00fchit yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ki m\u0259d\u0259niyy\u0259t aras\u0131nda dig\u0259r ortaq c\u0259h\u0259t \u015fifahi musiqi irsinin qorunmas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 UNESCO-nun Qeyri-Maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib. Bu siyah\u0131, h\u0259m\u00e7inin Ayyala, Ta\u011frud v\u0259 B\u0259r&#8217;ah da daxil olmaqla Oman\u0131n f\u0259rdi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini d\u0259 ehtiva edir. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi irsi qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsil proqramlar\u0131ndan, arxivl\u0259rd\u0259n v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S. X\u0259lilova \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz bu k\u0259si\u015fm\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259 Oman aras\u0131ndak\u0131 musiqi dialoqunu x\u00fcsusil\u0259 maraql\u0131 edir: ortaq elementl\u0259r tan\u0131\u015f intonasiyalara imkan verir, f\u0259rql\u0259r is\u0259 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin tarixinin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00f6z musiqi dilini nec\u0259 formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sub><em><strong>M\u00fcxbir &#8211; Lal\u0259 Minasazova<\/strong><\/em><\/sub><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fsrl\u0259r boyu d\u0259niz ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti formala\u015fm\u0131\u015f bir \u00f6lk\u0259 olan Oman\u0131n musiqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan mu\u011fam\u0131 il\u0259 ortaq c\u0259h\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? M\u00fc\u0259yy\u0259n ortaq elementl\u0259r\u0259 baxmayaraq, iki \u00f6lk\u0259nin musiqi dill\u0259ri niy\u0259 f\u0259rqli olaraq qal\u0131r? AZ\u018fRTAC&nbsp;art\u0131q on alt\u0131 ildir Omanda ya\u015fay\u0131b i\u015fl\u0259y\u0259n, inc\u0259s\u0259n\u0259t tarixi \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent, \u201cRoyal Conservatory of Music and Art\u201d\u0131n t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 direktoru &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-53637","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53637"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53647,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53637\/revisions\/53647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}