{"id":53642,"date":"2026-10-08T05:00:00","date_gmt":"2026-10-08T01:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53642"},"modified":"2026-10-08T12:21:29","modified_gmt":"2026-10-08T08:21:29","slug":"aslan-aslanovun-n%c9%99gm%c9%99li-gunl%c9%99rim-kitabinda-sovet-ideologiyasi-fonunda-az%c9%99rbaycanciliq-aslan-aslanov-100-irad%c9%99-aytel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53642","title":{"rendered":"Aslan Aslanovun &#8220;N\u0259\u011fm\u0259li g\u00fcnl\u0259rim&#8221; kitab\u0131nda sovet ideologiyas\u0131 fonunda Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q\u00a0&#8211; Aslan Aslanov-100 &#8211; \u0130rad\u0259 AYTEL"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Irad\u0259-Aytel.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"538\" height=\"904\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Irad\u0259-Aytel.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-53653\" style=\"width:840px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Irad\u0259-Aytel.jpg 538w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Irad\u0259-Aytel-179x300.jpg 179w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Irad\u0259-Aytel-36x60.jpg 36w\" sizes=\"auto, (max-width: 538px) 100vw, 538px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 ictimai fikir tarixind\u0259 elmi-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc birl\u0259\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri Aslan Aslanovdur. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin, tarixi yadda\u015f\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin b\u0259dii ifad\u0259si kimi diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">F\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, professor, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, \u0259m\u0259kdar elm xadimi Aslan Aslanov 1977-1987-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Universitetinin rektoru, 1990-1995-ci ill\u0259rd\u0259 F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 H\u00fcquq \u0130nstitutunun direktoru, AMEA-n\u0131n vitse-prezidenti v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, z\u0259ngin poetik irs yarad\u0131b. \u015eeirl\u0259rind\u0259 alim-filosof d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 \u015fair duy\u011fusu qovu\u015faraq insan, V\u0259t\u0259n, zaman, yadda\u015f v\u0259 milli m\u0259nsubiyy\u0259t m\u00f6vzular\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olunub.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslan Aslanovun 1985-ci ild\u0259 &#8220;Yaz\u0131\u00e7\u0131&#8221; n\u0259\u015friyyat\u0131nda \u00e7ap olunan &#8220;N\u0259\u011fm\u0259li g\u00fcnl\u0259rim&#8221; \u015feirl\u0259r toplusu bu bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm poetik m\u0259nb\u0259dir. Kitab H\u00fcquq elml\u0259ri doktoru, professor \u0130lyas \u0130smay\u0131lovun kitabxanas\u0131nda qar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131xd\u0131. \u015eair Aslan Aslanovun \u00f6z imzas\u0131 il\u0259 \u0130lyas m\u00fc\u0259llim\u0259 h\u0259diyy\u0259 etdiyi bu kitab\u0131 maraqla oxudum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin kitaba yazd\u0131\u011f\u0131 \u00d6n s\u00f6zd\u0259 \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 &#8220;h\u0259yat n\u0259f\u0259si&#8221;, &#8220;h\u0259yat romantikas\u0131&#8221; v\u0259 &#8220;\u0259srarl\u0131 \u00e7alarlar&#8221; anlay\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilir. \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev yaz\u0131r: &#8220;Aslan\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 h\u0259yat\u0131n \u0259srarl\u0131 \u00e7alarlar\u0131 da, n\u0259f\u0259si d\u0259 g\u00fccl\u00fcd\u00fcr, \u015f\u0259ffaf v\u0259 reald\u0131r.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A.Aslanovun poeziyas\u0131nda lirizm f\u0259rdi hissl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, poetik &#8220;m\u0259n&#8221;d\u0259n milli &#8220;biz&#8221;\u0259 do\u011fru geni\u015fl\u0259nir. Bu m\u0259na m\u00fcst\u0259visind\u0259 V\u0259t\u0259n, ana dili, do\u011fma torpaq, milli yadda\u015f v\u0259 tarixi b\u00fct\u00f6vl\u00fck \u0259sas motivl\u0259r kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. M\u0259hz bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r &#8220;N\u0259\u011fm\u0259li g\u00fcnl\u0259rim&#8221;i sovet d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin poetik ifad\u0259sini izl\u0259m\u0259k bax\u0131m\u0131ndan d\u0259y\u0259rli m\u0259nb\u0259y\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>M\u0259nim \u0259ziz, do\u011fma s\u0259mam,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Do\u011fma elim, do\u011fma anam,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Do\u011fma dilim, do\u011fma g\u00f6z\u00fcm,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Do\u011fma s\u00f6z\u00fcm,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Bir d\u0259n\u0259dir Az\u0259rbaycan!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eairin Az\u0259rbaycan sevgisi t\u0259bi\u0259t v\u0259 yurd g\u00f6z\u0259llikl\u0259rinin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Onun poeziyas\u0131nda par\u00e7alanm\u0131\u015f V\u0259t\u0259nin a\u011fr\u0131s\u0131, Araz h\u0259sr\u0259ti d\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutur. Bu m\u0259qamda &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131 co\u011frafi m\u0259fhumdan \u00e7\u0131xaraq b\u00fct\u00f6v tarixi-milli m\u0259kan m\u0259nas\u0131 qazan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Qurban g\u00f6yl\u0259rind\u0259 says\u0131z sayr\u0131\u015fan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Sonsuz ulduzlar\u0131n z\u0259r nax\u0131\u015f\u0131na.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>P\u0259ri\u015fan Araz\u0131 k\u00fcr\u0259 qar\u0131\u015fan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ana torpa\u011f\u0131n\u0131n h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131na.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslan Aslanovun poeziyas\u0131nda V\u0259t\u0259n anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n konkret \u00fcnvan\u0131 da ayd\u0131nd\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>V\u0259t\u0259n, \u0259zizdir m\u0259n\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Nur torpa\u011f\u0131n, saf havan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hara gets\u0259m evimdir,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hara gets\u0259m \u00f6z yuvam.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu misralarda V\u0259t\u0259n m\u00fcc\u0259rr\u0259d ideoloji anlay\u0131\u015f deyil, insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn sand\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi m\u0259kand\u0131r. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ideoloji kontekstind\u0259 x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. R\u0259smi diskursda V\u0259t\u0259n anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7ox vaxt \u00fcmumittifaq siyasi m\u0259kanla \u0259laq\u0259l\u0259ndirils\u0259 d\u0259, Aslanovun poeziyas\u0131nda onun emosional v\u0259 m\u0259n\u0259vi \u00fcnvan\u0131 Az\u0259rbaycan olaraq qal\u0131r. Milli duy\u011fu siyasi \u015f\u00fcardan \u00e7ox, obraz, dil, t\u0259bi\u0259t v\u0259 h\u0259sr\u0259t vasit\u0259sil\u0259 ifad\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslan Aslanovun milli duy\u011fusu Az\u0259rbaycan t\u0259bi\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, milli musiqi v\u0259 folklor obrazlar\u0131nda da ifad\u0259 olunur:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Q\u0259lbimin sevinci, co\u015f ey &#8220;Koro\u011flu&#8221;m,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>A\u00e7 ey &#8220;G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00fcl\u00fc&#8221;m, g\u00fcl ey &#8220;Dilq\u0259mi&#8221;m,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00c7\u0259kilsin q\u0259lbl\u0259r\u0259 n\u0259\u011fm\u0259d\u0259n yolum,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>S\u00fcs\u0259nl\u0259r, s\u00fcnb\u00fcll\u0259r olsun h\u0259md\u0259mim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Koro\u011flu&#8221;, &#8220;G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00fcl\u00fc&#8221;, &#8220;Dilq\u0259mi&#8221; adlar\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif qatlar\u0131n\u0131 t\u0259msil edir. \u015eair milli kimliyi birba\u015fa b\u0259yan etm\u0259kd\u0259ns\u0259, folklor, musiqi v\u0259 t\u0259bi\u0259t obrazlar\u0131 il\u0259 ifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 &#8220;M\u0259n s\u0259n\u0259m, s\u0259n m\u0259ns\u0259n&#8230;&#8221; misralar\u0131nda daha a\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>M\u0259n s\u0259n\u0259m, s\u0259n m\u0259ns\u0259n, ham\u0131 bir can\u0131q,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Bir fikir, bir \u00fcr\u0259k, bir h\u0259y\u0259can\u0131q.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ham\u0131m\u0131z bir eld\u0259n, bir V\u0259t\u0259nd\u0259nik,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>G\u00fcn\u0259\u015fli, g\u00fcnd\u00fczl\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131q.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan sevgisinin m\u00fch\u00fcm dayaqlar\u0131ndan biri d\u0259 ana dilidir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Az\u0259rbaycan dili &#8211; anam\u0131n dili,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>N\u0259n\u0259min sevdiyi xanan\u0131n dili.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>B\u00f6y\u00fck F\u00fczulinin, Vaqif, Vur\u011funun,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Elimin-obam\u0131n, komam\u0131n dili.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dil burada sad\u0259c\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, n\u0259sill\u0259ri v\u0259 milli \u0259d\u0259biyyat tarixini birl\u0259\u015fdir\u0259n m\u0259n\u0259vi irsdir. &#8220;Ana&#8221;, &#8220;n\u0259n\u0259&#8221;, &#8220;el-oba&#8221;, F\u00fczuli, Vaqif v\u0259 Vur\u011fun adlar\u0131n\u0131n eyni s\u0131rada \u00e7\u0259kilm\u0259si Az\u0259rbaycan dilinin h\u0259m ail\u0259 yadda\u015f\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u0259 milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araza xitab\u0259n yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;S\u00f6yl\u0259, nec\u0259dirl\u0259r?&#8221; \u015feirind\u0259 milli h\u0259sr\u0259t daha yan\u011f\u0131l\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olunur:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ey m\u0259nim X\u0259z\u0259rim, K\u00fcr\u00fcm, Araz\u0131m,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Sirda\u015f\u0131m, qarda\u015f\u0131m, M\u0259mm\u0259d Araz\u0131m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>N\u0259 vaxtd\u0131r sin\u0259nd\u0259 \u00f6tm\u0259yir saz\u0131m,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>S\u00f6yl\u0259, nec\u0259dirl\u0259r yax\u0131n uzaqlar?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8230;Yen\u0259 yerind\u0259mi nazl\u0131 qovaqlar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Qovaqlar \u00fcz\u00fcnd\u0259 b\u0259yaz duvaqlar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Yen\u0259mi sa\u00e7 yolar, yen\u0259mi a\u011flar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>O M\u0259cnun s\u00f6y\u00fcdl\u0259r, Leyli bulaqlar?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan folkloru v\u0259 \u015fifahi \u0259d\u0259biyyat \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri d\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutur. \u015eair qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131, bayat\u0131, m\u00fcx\u0259mm\u0259s, r\u00fcbai v\u0259 t\u0259cnis kimi xalq \u015feiri formalar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 milli poetik yadda\u015fla ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyur:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u018fzizim, uca da\u011flar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Zirv\u0259si ha\u00e7a da\u011flar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>G\u00f6rk\u0259mi daim cavan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00d6zl\u0259ri qoca da\u011flar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259cnisl\u0259rind\u0259 is\u0259 s\u00f6z\u00fcn s\u0259s v\u0259 m\u0259na imkanlar\u0131ndan m\u0259har\u0259tl\u0259 yararlan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Aslan dostu dar g\u00fcn\u00fcnd\u0259 anand\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>S\u0259n d\u0259 onun dar g\u00fcn\u00fcnd\u0259 an and\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ham\u0131dan \u00e7ox can\u0131 yanan anand\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Aman verm\u0259 s\u0259ni yad ala, dala.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 d\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sad\u0259 v\u0259 yaddaqalan dill\u0259 ifad\u0259 olunur:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>G\u00fcl\u0259n s\u0259h\u0259rl\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>K\u0259ndl\u0259r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Araz, K\u00fcr, X\u0259z\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>S\u0259nin deyilmi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Araz, K\u00fcr v\u0259 X\u0259z\u0259rin vahid poetik m\u0259kanda birl\u0259\u015fdirilm\u0259si u\u015fa\u011f\u0131n yadda\u015f\u0131nda b\u00fct\u00f6v V\u0259t\u0259n t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc yarad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bu \u015feirl\u0259r yaln\u0131z estetik z\u00f6vq\u00fcn formala\u015fmas\u0131na deyil, milli yadda\u015f\u0131n v\u0259 V\u0259t\u0259n duy\u011fusunun m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 d\u0259 xidm\u0259t edir. Eyni zamanda, bu co\u011frafi b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 yaln\u0131z V\u0259t\u0259nin deyil, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 do\u011fru uzanan Turan\u0131n da poetik i\u015fart\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259lumdur ki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn a\u00e7\u0131q ifad\u0259si ciddi ideoloji m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firdi. Bu bax\u0131mdan \u015fairin &#8220;\u0130stanbul q\u0131z\u0131&#8221; ifad\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259si x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ad\u0131na dey\u0259rdik \u0130stanbul q\u0131z\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>G\u0259nclik g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u015firindil q\u0131z\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu m\u0259qamda &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nin ba\u015f redaktoru, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Az\u0259r Turan\u0131n m\u00fc\u0259llimi Aslan Aslanov haqq\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 xatir\u0259l\u0259rd\u0259n bir epizod yada d\u00fc\u015f\u00fcr: &#8220;Alman dili m\u00fc\u0259llim\u0259miz Sevda xan\u0131m\u0131n d\u0259rsind\u0259 u\u015faqlar\u0131n sinif ota\u011f\u0131ndak\u0131 s\u0259s-k\u00fcy\u00fc d\u0259hliz\u0259c\u0259n yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Q\u0259fil qap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 rektor ota\u011fa daxil oldu. \u00c7ox ac\u0131, ac\u0131dan ac\u0131 bir bax\u0131\u015fla ham\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fczd\u00fc v\u0259 sakitc\u0259 bizi q\u0131nad\u0131: &#8220;Eyib olsun siz\u0259. He\u00e7 olmasa, Sevda xan\u0131m\u0131n familiyas\u0131na h\u00f6rm\u0259t edin&#8221;, &#8211; dedi v\u0259 ota\u011f\u0131 t\u0259rk etdi. Sevda xan\u0131m C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u0259\u015fhur nazirl\u0259rind\u0259n, repressiya qurban\u0131 \u018fhm\u0259d b\u0259y Pepinovun q\u0131z\u0131yd\u0131&#8230;&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu ki\u00e7ik, lakin m\u0259nal\u0131 epizod sovet ideologiyas\u0131n\u0131n h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc bir d\u00f6vrd\u0259 Aslan Aslanovun C\u00fcmhuriyy\u0259t irsin\u0259 v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm detal kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslan Aslanovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda milli yadda\u015f\u0131n musiqi il\u0259 qovu\u015fdu\u011fu \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259n biri &#8220;Lal\u0259l\u0259r&#8221; mahn\u0131s\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Yay\u0131n ortas\u0131nda G\u0259nc\u0259 \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u00c7\u0131x\u0131blar yen\u0259 d\u0259 diz\u0259 lal\u0259l\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Q\u0131pq\u0131rm\u0131z\u0131 \u015fehli k\u00f6yn\u0259kl\u0259rini<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>S\u0259ribl\u0259r d\u0259r\u0259y\u0259, d\u00fcz\u0259 lal\u0259l\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Telman Hac\u0131yevin b\u0259st\u0259l\u0259diyi bu mahn\u0131 Zeyn\u0259b Xanlarova, G\u00fcla\u011fa M\u0259mm\u0259dov, R\u0259\u015fid Behbudov, Anatollu Q\u0259niyev, Ayg\u00fcn B\u0259yl\u0259r, Az\u0259rin v\u0259 dig\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259n\u0259t\u00e7il\u0259rin ifas\u0131nda geni\u015f yay\u0131laraq Az\u0259rbaycan musiqi yadda\u015f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yer tutub.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Lal\u0259l\u0259r&#8221;in yaranmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r m\u00f6vcuddur. Bir versiyaya g\u00f6r\u0259, \u015fair G\u0259nc\u0259 t\u0259bi\u0259tinin lal\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259n\u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259sind\u0259n ilhamlanaraq bu \u0259s\u0259ri q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. Dig\u0259r yozumda is\u0259 lal\u0259 obraz\u0131 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n Qafqaz \u0130slam Ordusu, Nuru Pa\u015fa v\u0259 Bak\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi yadda\u015fla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. H\u0259tta &#8220;Lal\u0259l\u0259r&#8221;in Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himninin s\u00f6zl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi \u018fhm\u0259d Cavad t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 fikir m\u00f6vcuddur. Lakin bu yana\u015fman\u0131 m\u00fc\u0259llifliy\u0259 dair t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f fakt kimi deyil, \u0259s\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yi \u0259traf\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f tarixi-poetik versiya kimi t\u0259qdim etm\u0259k daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kitabda Aslan Aslanovun t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Platon, \u015eekspir, Nekrasov v\u0259 Tvardovski kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rini Az\u0259rbaycan dilin\u0259 \u00e7evir\u0259n \u015fair milli poeziya il\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259 yarad\u0131r v\u0259 poetik imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fliyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">***<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Bir g\u00fcn ged\u0259c\u0259y\u0259m m\u0259n bu d\u00fcnyadan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Pay\u0131z bir yarpaq da x\u0259z\u0259ll\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Yerimd\u0259 bir \u00f6m\u00fcr a\u00e7acaq \u00e7i\u00e7\u0259k,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>D\u00fcnya bir \u00e7i\u00e7\u0259k d\u0259 g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eair bir g\u00fcn bu d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7d\u00fc. 1995-ci ild\u0259, 69 ya\u015f\u0131nda Bak\u0131da v\u0259fat etdi v\u0259 II F\u0259xri Xiyabanda d\u0259fn olundu. Lakin onun s\u00f6z\u00fcn\u00fcn, s\u0259n\u0259tinin v\u0259 V\u0259t\u0259n sevgisinin yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00f6m\u00fcr davam edir. Bu il g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259t Aslan Aslanovun anadan olmas\u0131n\u0131n 100 ili tamam olur. Bir \u0259sr sonra da onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, \u015fairin misralar\u0131nda ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan sevgisinin n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin v\u0259 s\u0259mimi oldu\u011fu daha ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslan Aslanov yoxdur, amma onun \u015feirl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan Az\u0259rbaycan var: Araz\u0131, K\u00fcr\u00fc, X\u0259z\u0259ri, \u00e7inar\u0131, saz\u0131, ana dili, Qaraba\u011f nisgili, milli yadda\u015f\u0131 v\u0259 V\u0259t\u0259n sevgisi il\u0259. Onun &#8220;D\u00fcnya bir \u00e7i\u00e7\u0259k d\u0259 g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015f\u0259c\u0259k&#8221; misralar\u0131 bu g\u00fcn azad Qaraba\u011f\u0131n timsal\u0131nda yeni bir m\u0259na qazan\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 \u015fairin arzulad\u0131\u011f\u0131 h\u0259min &#8220;\u00e7i\u00e7\u0259k&#8221; el\u0259 V\u0259t\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131 idi. O, bu g\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259di, amma s\u00f6zl\u0259ri g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslan Aslanovun poetik \u00f6mr\u00fc m\u0259hz burada davam edir &#8211; Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda, Az\u0259rbaycan yadda\u015f\u0131nda v\u0259 bu V\u0259t\u0259n\u0259 olan sonsuz sevgid\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/n\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 ictimai fikir tarixind\u0259 elmi-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc birl\u0259\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri Aslan Aslanovdur. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin, tarixi yadda\u015f\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin b\u0259dii ifad\u0259si kimi diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir. F\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, professor, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, \u0259m\u0259kdar elm xadimi Aslan Aslanov 1977-1987-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Universitetinin rektoru, 1990-1995-ci ill\u0259rd\u0259 F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 H\u00fcquq \u0130nstitutunun &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-53642","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53654,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53642\/revisions\/53654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}