{"id":53840,"date":"2026-10-15T17:00:00","date_gmt":"2026-10-15T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53840"},"modified":"2026-10-15T17:01:31","modified_gmt":"2026-10-15T13:01:31","slug":"az%c9%99rbaycan-muzeyl%c9%99rinin-nadir-eksponatlari-1834-cu-il%c9%99-aid-yer-kur%c9%99sinin-qlobusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53840","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan muzeyl\u0259rinin nadir eksponatlar\u0131: 1834-c\u00fc il\u0259 aid Yer k\u00fcr\u0259sinin qlobusu"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2026\/3\/1200x630\/17918270934575258880_1200x630.jpeg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;oxucular\u0131 \u00f6lk\u0259mizin muzey kolleksiyalar\u0131ndan nadir eksponatlarla tan\u0131\u015f ed\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan muzeyl\u0259rinin nadir eksponatlar\u0131\u201d silsil\u0259sini davam etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u0259f\u0259 s\u00f6hb\u0259t \u201cSuraxan\u0131\u201d g\u0259mi-muzeyinin \u201cNaviqasiya v\u0259 rabit\u0259\u201d zal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n 1834-c\u00fc il\u0259 aid ki\u00e7ik qlobusdan gedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yer k\u00fcr\u0259sinin bu ki\u00e7ik modeli Vyanada x\u0259rit\u0259 v\u0259 qlobuslar\u0131 n\u0259\u015fr etm\u0259si il\u0259 tan\u0131nan Trankvillo Mollo t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlan\u0131b. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u0259ri 47\u00d730 santimetr olan eksponat a\u011fac v\u0259 misd\u0259n haz\u0131rlan\u0131b. O, \u00fc\u00e7ayaql\u0131 taxta dayaq \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilib v\u0259 mis meridian halqa il\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. \u00dcf\u00fcq halqas\u0131nda da astronomik m\u0259lumatlar \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qeyd ed\u0259k ki, Mollo ad\u0131 XVIII \u0259srin sonu \u2013 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Vyanada x\u0259rit\u0259 v\u0259 qlobuslar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 n\u0259\u015fri sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nan adlardan biri olub. \u201cSuraxan\u0131\u201d g\u0259mi-muzeyind\u0259 qorunan 1834-c\u00fc il\u0259 aid bu n\u00fcmun\u0259nin co\u011frafi bilikl\u0259rin v\u0259 kartoqrafiyan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n tarixi eksponat kimi d\u0259y\u0259ri var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qlobusda m\u0259\u015fhur d\u0259niz s\u0259yyah\u0131 Ceyms Kukun \u00fc\u00e7 ekspedisiyas\u0131n\u0131n mar\u015frutlar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si x\u00fcsusi maraq do\u011furur. Birinci s\u0259yah\u0259t 1768\u20131771-ci ill\u0259rd\u0259, ikinci s\u0259yah\u0259t 1772\u20131775-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015f tutub. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259yah\u0259t is\u0259 1776-c\u0131 ild\u0259 ba\u015flay\u0131b, Kukun 1779-cu ild\u0259 h\u0259lak olmas\u0131ndan sonra da davam edib v\u0259 1780-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qlobusda g\u00f6st\u0259ril\u0259n mar\u015frutlar XVIII \u0259srin co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259rini \u0259ks etdirir v\u0259 uzaq d\u0259niz s\u0259f\u0259rl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin sonrak\u0131 onillikl\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr olunan x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 nec\u0259 \u0259ks olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qlobusda, h\u0259m\u00e7inin h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 istifad\u0259 olunan \u00f6lk\u0259 v\u0259 co\u011frafi \u0259razil\u0259rin adlar\u0131 qeyd edilib. Bu adlar XIX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda d\u00fcnya co\u011frafiyas\u0131n\u0131n nec\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edildiyini, ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin hans\u0131 adlarla tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Yer k\u00fcr\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n nec\u0259 sisteml\u0259\u015fdirildiyini izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2026\/3\/1200x630\/w_1617914486005136447103_1200x630.jpg\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AZ\u018fRTAC&nbsp;oxucular\u0131 \u00f6lk\u0259mizin muzey kolleksiyalar\u0131ndan nadir eksponatlarla tan\u0131\u015f ed\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan muzeyl\u0259rinin nadir eksponatlar\u0131\u201d silsil\u0259sini davam etdirir. Bu d\u0259f\u0259 s\u00f6hb\u0259t \u201cSuraxan\u0131\u201d g\u0259mi-muzeyinin \u201cNaviqasiya v\u0259 rabit\u0259\u201d zal\u0131nda n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n 1834-c\u00fc il\u0259 aid ki\u00e7ik qlobusdan gedir. Yer k\u00fcr\u0259sinin bu ki\u00e7ik modeli Vyanada x\u0259rit\u0259 v\u0259 qlobuslar\u0131 n\u0259\u015fr etm\u0259si il\u0259 tan\u0131nan Trankvillo Mollo t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlan\u0131b. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u0259ri 47\u00d730 santimetr olan eksponat a\u011fac &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-53840","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53840"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53848,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53840\/revisions\/53848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}