{"id":53953,"date":"2026-10-22T15:00:00","date_gmt":"2026-10-22T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53953"},"modified":"2026-10-22T16:21:25","modified_gmt":"2026-10-22T12:21:25","slug":"r%c9%99ssam-iz-layih%c9%99si-insan-faktorunun-t%c9%99bi%c9%99t%c9%99-v%c9%99-biomuxt%c9%99lifliy%c9%99-t%c9%99sirini-ortaya-qoyur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53953","title":{"rendered":"R\u0259ssam: \u201c\u0130Z\u201d layih\u0259si insan faktorunun t\u0259bi\u0259t\u0259 v\u0259 biom\u00fcxt\u0259lifliy\u0259 t\u0259sirini ortaya qoyur"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2026\/3\/1200x630\/17926569215820434543_1200x630.jpg\" alt=\"\" style=\"width:840px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Bak\u0131ya u\u00e7u\u015f. \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t h\u0259ft\u0259sonu\u201d festival\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cT\u0259bi\u0259t dan\u0131\u015fanda &#8211; Varisl\u0259r\u201d immersiv s\u0259rgisi a\u00e7\u0131lacaq<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu v\u0259 IDEA \u0130ctimai Birliyinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 oktyabr\u0131n 30-dan noyabr\u0131n 1-d\u0259k ke\u00e7iril\u0259c\u0259k \u201cBak\u0131ya u\u00e7u\u015f. \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t h\u0259ft\u0259sonu. G\u0259l\u0259c\u0259yi \u0130ND\u0130 duy\u201d (Fly to Baku. Art Weekend. Sense the Future NOW) festival\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cT\u0259bi\u0259t dan\u0131\u015fanda &#8211; Varisl\u0259r\u201d immersiv s\u0259rgisi t\u0259qdim olunacaq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Festivalda \u201c\u0130Z\u201d layih\u0259si il\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n r\u0259ssam Tati Sattar&nbsp;<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda ideyan\u0131n formal\u015fmas\u0131n\u0131n d\u0259rin ara\u015fd\u0131rma m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f tutdu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O qeyd edib ki, \u201cQafqaz\u0131n B\u00f6y\u00fck Be\u015fliyi\u201dn\u0259 daxil olan heyvanlar\u0131n h\u0259r birini ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda t\u0259dqiq etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b: \u201cOnlar\u0131n n\u0259 il\u0259 qidaland\u0131qlar\u0131, nec\u0259 yatd\u0131qlar\u0131, hans\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131, n\u0259d\u0259n t\u0259l\u0259f olduqlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 maraqland\u0131m. \u00c7\u00fcnki bu canl\u0131lar\u0131 d\u0259rind\u0259n hiss etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yatlar\u0131n\u0131 \u0259n x\u0131rda detal\u0131na q\u0259d\u0259r \u00f6yr\u0259nm\u0259li, t\u0259bi\u0259tl\u0259rini anlamal\u0131 idim. Onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tini he\u00e7 vaxt \u00f6z g\u00f6zl\u0259riml\u0259 g\u00f6rm\u0259mi\u015fdim v\u0259 bu, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f idi. H\u0259r bir heyvan\u0131n al\u0259mini ayr\u0131ca ara\u015fd\u0131rmaq \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 maraql\u0131 v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259li proses olsa da, \u00fcz\u00fcc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259ri d\u0259 az deyildi. Bu heyvanlar\u0131n t\u0259l\u0259f olma s\u0259b\u0259bl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k insan faktorunun problem\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259sirini ortaya qoyurdu. Qanunsuz ovlanma, t\u0259bi\u0259t\u0259 vurulan ekoloji z\u0259r\u0259r, s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 urbanizasiya bu prosesd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6yr\u0259ndikc\u0259 layih\u0259nin ideyas\u0131 formala\u015fd\u0131. Diqq\u0259ti yaln\u0131z bir heyvana v\u0259 ya problem\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259 yaratmaq ist\u0259dim. Bel\u0259likl\u0259, \u201c\u0130Z\u201d layih\u0259si yarand\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u0259ssam vur\u011fulay\u0131b ki, \u015f\u0259h\u0259r m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 t\u0259z\u0259 t\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f beton \u00fcz\u0259rind\u0259 heyvan p\u0259nc\u0259si izl\u0259rin\u0259 tez-tez rast g\u0259lirik v\u0259 bu, art\u0131q adi m\u0259nz\u0259r\u0259y\u0259 \u00e7evrilib: \u201cM\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 beton instalyasiya haz\u0131rlamaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldim. \u0130nstalyasiyada \u201cQafqaz\u0131n B\u00f6y\u00fck Be\u015fliyi\u201dn\u0259 daxil olan be\u015f heyvan\u0131n p\u0259nc\u0259 izl\u0259ri t\u0259svir olunur. Bu izl\u0259r t\u0259dric\u0259n yox olur v\u0259 onlar\u0131n yerini insan ayaq izl\u0259ri tutur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tati Sattar layih\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n m\u0259hz beton instalyasiya metodunu se\u00e7m\u0259sinin s\u0259b\u0259bini bel\u0259 izah edib: \u201cBu ifad\u0259 vasit\u0259si v\u0259 material il\u0259 insan f\u0259aliyy\u0259tinin s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 urbanizasiyaya t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259yirdim. \u0130nsanlar\u0131n t\u0259bi\u0259t\u0259 yanl\u0131\u015f v\u0259 eqoist m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri dig\u0259r canl\u0131lar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rind\u0259n m\u0259hrum olmas\u0131na, h\u0259tta t\u0259l\u0259f olunmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130nstalyasiyan\u0131n sonunda insan ayaq izl\u0259rinin d\u0259 yoxa \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 t\u0259svir olunur. Bu ki\u00e7ik detal i\u015fin \u0259n vacib v\u0259 t\u0259sirli hiss\u0259sidir. Bununla tama\u015fa\u00e7\u0131ya \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m ki, t\u0259bi\u0259ti v\u0259 biom\u00fcxt\u0259lifliyi qorumasaq, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259timizi d\u0259rk etm\u0259s\u0259k, sonda bizd\u0259n d\u0259 geriy\u0259 he\u00e7 bir iz qalmaya bil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O, h\u0259m\u00e7inin \u0259lav\u0259 edib ki, bu m\u00f6vzuya \u0259n h\u0259ssas v\u0259 empatik \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hz s\u0259n\u0259t\u00e7il\u0259r yana\u015fa bil\u0259rl\u0259r: \u201cM\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259ssas t\u0259r\u0259fini hiss etdirm\u0259k v\u0259 onu s\u0259n\u0259t vasit\u0259sil\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k s\u0259n\u0259t\u00e7il\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259suliyy\u0259tdir. \u0130st\u0259rdim ki, tama\u015fa\u00e7\u0131 s\u0259rgid\u0259n ayr\u0131lark\u0259n &#8216;M\u0259n t\u0259bi\u0259tin yegan\u0259 varisi deyil\u0259m&#8217; d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 getsin. \u0130nsan \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259bi\u0259tin yegan\u0259 sahibi hesab etm\u0259y\u0259 davam etdikc\u0259 bu d\u00fcnyadak\u0131 m\u00f6vqeyini itirm\u0259k riski il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini anlam\u0131r. Halbuki t\u0259bi\u0259t biz\u0259 h\u0259r g\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif mesajlar \u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 biz bu mesajlar\u0131 g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259rik\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131ya u\u00e7u\u015f. \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t h\u0259ft\u0259sonu\u201d festival\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cT\u0259bi\u0259t dan\u0131\u015fanda &#8211; Varisl\u0259r\u201d immersiv s\u0259rgisi a\u00e7\u0131lacaq Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu v\u0259 IDEA \u0130ctimai Birliyinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 oktyabr\u0131n 30-dan noyabr\u0131n 1-d\u0259k ke\u00e7iril\u0259c\u0259k \u201cBak\u0131ya u\u00e7u\u015f. \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t h\u0259ft\u0259sonu. G\u0259l\u0259c\u0259yi \u0130ND\u0130 duy\u201d (Fly to Baku. Art Weekend. Sense the Future NOW) festival\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cT\u0259bi\u0259t dan\u0131\u015fanda &#8211; Varisl\u0259r\u201d immersiv s\u0259rgisi t\u0259qdim olunacaq. Festivalda \u201c\u0130Z\u201d &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-53953","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53953","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53953"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53958,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53953\/revisions\/53958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}