{"id":7044,"date":"2014-01-03T10:48:52","date_gmt":"2014-01-03T10:48:52","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=7044"},"modified":"2014-01-16T17:17:07","modified_gmt":"2014-01-16T17:17:07","slug":"tural-adisirin-vaqif-aslan-yaradiciliginda-ictimai-v%c9%99-tarixi-motivl%c9%99r-m%c9%99qal%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=7044","title":{"rendered":"Tural ADI\u015e\u0130R\u0130N.&#8221;Vaqif Aslan yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ictimai v\u0259 tarixi motivl\u0259r&#8221; (M\u0259qal\u0259)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/378318_508394119221817_1971439614_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/378318_508394119221817_1971439614_n.jpg\" alt=\"378318_508394119221817_1971439614_n\" width=\"160\" height=\"160\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6164\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/378318_508394119221817_1971439614_n.jpg 160w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/378318_508394119221817_1971439614_n-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 160px) 100vw, 160px\" \/><\/a><\/p>\n<p>XX y\u00fczil sonu \u2013 XXI y\u00fczil (\u00f6nl\u0259ri) \u015e\u0259ki \u0259d\u0259bi m\u00fchitinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri, istedadl\u0131 \u015fair Vaqif Asland\u0131r.<\/p>\n<p>Vaqif Cumay o\u011flu Aslanov 1950-ci ild\u0259 \u015e\u0259ki rayonunun Ki\u015f k\u0259ndind\u0259 yoxsul k\u0259ndli ail\u0259sind\u0259 anadan olub. Ata m\u0259h\u0259bb\u0259ti, ana \u015f\u0259fq\u0259ti, n\u0259n\u0259 na\u011f\u0131l\u0131-no\u011fulu il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n \u015fair daim m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin d\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259bi \u0259d\u0259biyyata v\u0259siq\u0259 al\u0131b. H\u0259l\u0259 \u0259d\u0259biyyata ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015fair VII sinifd\u0259 oxuyark\u0259n \u201cM\u0259n siz\u0259 vuruldum, a qarl\u0131 da\u011flar\u201d adl\u0131 ilk \u015feirini yaz\u0131r. Orta m\u0259kt\u0259bi \u015e\u0259kinin Oxud k\u0259ndind\u0259 bitir\u0259n Vaqif Aslan k\u0259ndin tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fc\u0259lliml\u0259ri olan, el a\u011fsaqqallar\u0131 Nurpa\u015fa H\u00fcmm\u0259tovdan v\u0259 Q\u0259ni Abdullayevd\u0259n d\u0259rs al\u0131b.<br \/>\n1968-ci ild\u0259 ADXD\u0130-nun (indiki AzDDU) \u201cFrans\u0131z v\u0259 Az\u0259rbaycan dill\u0259ri\u201d fakult\u0259sin\u0259 daxil olaraq Allahverdi Ta\u011f\u0131zad\u0259, F\u0259rman \u0130smay\u0131lov, Zeydulla A\u011fayev, N\u0259bi Saniyev, Abbas Hac\u0131yev v\u0259 ba\u015fqa g\u00f6rk\u0259mli aliml\u0259rin t\u0259siri il\u0259 elml\u0259ri m\u0259nims\u0259yib. Sonralar R\u0259\u015fid G\u00f6y\u00fc\u015fov, Seyida\u011fa Onullahi kimi tarix\u00e7il\u0259rl\u0259, Ya\u015far Qarayev kimi g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasla tan\u0131\u015fl\u0131q onun fikir d\u00fcnyas\u0131n\u0131, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc z\u0259nginl\u0259\u015fdirib.X\u00fcsus\u0259n d\u0259, Y. Qarayev, B. N\u0259biyev, T. Hac\u0131yev kimi g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar onun \u0259d\u0259biyyata, \u015feir\u0259, s\u0259n\u0259t\u0259 olan mara\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131b, onun AYB-n\u0259 \u00fczv olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tam m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k olublar. 1973-c\u00fc ild\u0259 oxudu\u011fu fak\u00fclt\u0259ni bitir\u0259n V.Aslan do\u011fma elin\u0259, obas\u0131na qay\u0131daraq n\u0259cib m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub. 1994-c\u00fc ild\u0259 \u015fair AYB-n\u0259 \u00fczv q\u0259bul olubdur. 1993-1995-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan MEA Folklor \u0130nstitutunun \u015e\u0259ki sektorunun r\u0259hb\u0259ri olmu\u015f, 1998-ci ild\u0259 AYB-nin \u015e\u0259ki b\u00f6lm\u0259sinin s\u0259dri se\u00e7ilibdir. Z\u0259ngin elmi v\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolu ke\u00e7\u0259n Vaqif Aslan\u0131n bir-birinin ard\u0131nca elmi v\u0259 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259ri \u00e7ap olubdur.<br \/>\nOnun \u201cAyd\u0131n\u201d (1993), XVII \u0259sr frans\u0131z s\u0259yyah\u0131 \u015eardend\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi \u201cS\u0259yah\u0259tnam\u0259\u201d (1994), \u201cRuhlarla s\u00f6hb\u0259t\u201d (1997), \u201cO\u011fuz elin\u0259 salam\u201d (2000), \u201cQan\u0131mdam r\u0259ng alan g\u00fcl\u201d (2004) adl\u0131 kitablar\u0131 n\u0259\u015fr olunubdur. \u201cT\u00fcrk xalqlar\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n antolojisi\u201dnin V cildind\u0259 \u015feirl\u0259rind\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r verilibdir.<br \/>\nHaz\u0131rda geni\u015f b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan V. Aslan h\u0259m m\u00fc\u0259llim, h\u0259m d\u0259 \u015fair \u00f6mr\u00fc ya\u015fay\u0131r. O, AM\u0130-nin \u015e\u0259ki filial\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi\u201d f\u0259nnini t\u0259dris edir, n\u0259cib m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur.<br \/>\nFilialda professor m\u00fc\u0259llim, t\u0259l\u0259b\u0259 kollektivinin sevimlisin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f \u015fairin \u0259s\u0259rl\u0259ri maraqla, sevil\u0259-sevil\u0259 oxunur. \u015e\u0259kinin elmi-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda \u00f6z b\u0259dii-elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 geni\u015f i\u015ftirak edir.<br \/>\nVaqif Aslan poeziyas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc, x\u0259lqi poeziyad\u0131r. O, \u0259d\u0259biyyat\u0131-m\u0131z\u0131n xalq \u015feirinin qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131, klassik \u00fcslubun q\u0259z\u0259l janrlar\u0131nda, dramatik n\u00f6v\u00fcn pyes janr\u0131nda q\u0259l\u0259mini s\u0131nam\u0131\u015fd\u0131r. Onun qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131 v\u0259 q\u0259z\u0259ll\u0259ri hissin, duy\u011funun, a\u011fl\u0131n s\u00fczg\u0259cind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259lir. Heca v\u0259znind\u0259 yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015feirl\u0259rind\u0259 Q. Zakir, M. Vaqif \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nV.Aslan h\u0259yat \u015fairidir. Yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015feirl\u0259rinin h\u0259r misras\u0131nda h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131, \u015fahid oldu\u011fu h\u0259yati motivl\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. G\u00f6rk\u0259mli alim Y. Qarayev \u015fair haqq\u0131nda yaz\u0131r: \u201cV. Aslan\u0131n \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas spesifikas\u0131n\u0131n \u201cfolklor konteksti\u201d t\u0259\u015fkil edir\u201d. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 folklor \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00f6z \u0259ksini geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 tap\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, onun xalq mahn\u0131lar\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri diqq\u0259t\u0259layiqdir. \u201cA\u011flama ceyran balas\u0131, a\u011flama, A\u011flama g\u00f6z\u00fcm qaras\u0131 a\u011flama\u201d xalq mahn\u0131s\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cA\u011flama\u201d \u015feiri m\u0259zmun v\u0259 poetik c\u0259h\u0259td\u0259n f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n<p>\u00dcsyan edib taley\u0259mi a\u011flad\u0131n<br \/>\nA\u011flama, ceyran balas\u0131, a\u011flama.<br \/>\nDa\u011f\u2013da\u011f idim, m\u0259ni bir d\u0259 da\u011flad\u0131n<br \/>\nG\u00f6yn\u0259di k\u00f6ks\u00fcm yaras\u0131 a\u011flama.<\/p>\n<p>V.Aslan elin\u0259, obas\u0131na, torpa\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015fairdir. V\u0259t\u0259ninin da\u011flar\u0131n\u0131n, ba\u011flar\u0131n\u0131n, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rinin v\u0259sfind\u0259n doymayan \u015fair q\u00fcrur hissi il\u0259 h\u0259m v\u0259t\u0259nini, h\u0259m d\u0259 do\u011fulub, boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 do\u011fma k\u0259ndini \u201cAnam Ki\u015f\u201d \u015feirind\u0259 g\u00f6z\u0259l poetik ifad\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259svir edir.<br \/>\nG\u00f6z\u0259l V\u0259t\u0259n!<br \/>\nXo\u015fb\u0259xt\u0259m ki, quca\u011f\u0131nda<br \/>\ndo\u011fuldum m\u0259n<br \/>\nBil\u0259n bilir d\u00fcnya \u2013 geni\u015f<br \/>\n\u00d6mr\u00fcn yolu yoxu\u015f \u2013 eni\u015f<br \/>\nH\u0259r qartala \u00f6z yuvas\u0131<br \/>\nH\u0259r k\u00f6rp\u0259y\u0259 \u00f6z anas\u0131<br \/>\nM\u0259nim yuvam, anamsan, Ki\u015f!<br \/>\n&#8211; dey\u0259n \u015fair quca\u011f\u0131nda do\u011fuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc xo\u015fb\u0259xt say\u0131r, do\u011fma k\u0259ndin\u0259 \u201canamsan\u201d, \u201cyuvamsan\u201d \u2013 dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir.<br \/>\nBundan ba\u015fqa \u015fairin \u201cYa\u015famaram\u201d \u015feiri diqq\u0259ti x\u00fcsusil\u0259 c\u0259lb edir. Anas\u0131z, yars\u0131z bel\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu, lakin V\u0259t\u0259nsiz ya\u015fama\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>E\u015fitdinmi, a sevgilim<br \/>\nDey\u0259n s\u0259nsiz ya\u015famaram<br \/>\nM\u0259n s\u0259nsiz d\u0259 ya\u015fayaram \u2013<br \/>\nM\u0259n V\u0259t\u0259nsiz ya\u015famaram!<\/p>\n<p>\u015eairin t\u0259bi\u0259t, m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u00f6vzusunda yazd\u0131\u011f\u0131 lirik \u015feirl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 ictimai motivli \u015feirl\u0259ri d\u0259 r\u0259ngar\u0259ngdir. Onun ictimai motivli \u015feirl\u0259rinin m\u00f6vzusu canl\u0131, h\u0259yatdan \u015fahidi oldu\u011fu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcbd\u00fcr. Bu m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259rd\u0259 V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti, r\u00fc\u015fv\u0259txorluq, d\u0259r\u0259b\u0259ylik, V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan do\u011fan d\u0259rin k\u0259d\u0259r hissi \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. \u015eairin ictimai m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 \u201cOcaq\u201d \u015feiri diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u015eeird\u0259 1828-ci ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259sind\u0259n do\u011fan d\u0259rin k\u0259d\u0259r hissi y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla verilibdir.<\/p>\n<p>Bir ocaq qalad\u0131 o tayda bac\u0131,<br \/>\nBir ocaq qalad\u0131 bu tayda qarda\u015f<br \/>\nDiyirk\u0259n ayr\u0131l\u0131q \u00f6l\u00fcmd\u0259n ac\u0131<br \/>\nBizim ba\u015f\u0131m\u0131za tale sal\u0131b da\u015f<br \/>\nT\u00fcst\u00fcm\u00fcz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr Araz\u0131n \u00fcst\u0259.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r, V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n bir-birinin ard\u0131nca i\u015f\u011fal\u0131, qa\u00e7q\u0131n-k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fck h\u0259yat\u0131 \u015fairi \u00fcr\u0259kd\u0259n sars\u0131tm\u0131\u015f, yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201cQa\u00e7q\u0131n mahn\u0131s\u0131\u201d \u015feirind\u0259 bu sars\u0131nt\u0131n\u0131 \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 qeyd edibdir.<\/p>\n<p>Bu d\u0259rdi atamm\u0131r\u0131q<br \/>\nAlan yox satamm\u0131r\u0131q<br \/>\nGec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz qa\u00e7\u0131r\u0131q<br \/>\nYurd qa\u00e7\u0131r, biz qa\u00e7\u0131r\u0131q<br \/>\nYen\u0259 d\u0259 \u00e7atamm\u0131r\u0131q.<br \/>\nGetdi ged\u0259n yerimiz<br \/>\n\u00d6l\u00fcb-it\u0259n yerimiz<br \/>\n\u0130tib\u2013bit\u0259n yerimiz<br \/>\nG\u00f6yd\u0259n as\u0131l\u0131 qald\u0131q<br \/>\nQ\u0259bri qaz\u0131l\u0131 qald\u0131q<br \/>\nHaray, V\u0259t\u0259n yerimiz.<\/p>\n<p>\u015eairin dig\u0259r ictimai m\u00f6vzulu \u015feiri olan \u201cK\u0259rb\u0259la faci\u0259si\u201d diqq\u0259ti x\u00fcsusil\u0259 c\u0259lb edir. \u015eeird\u0259 ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259tiril\u0259n m\u00fcsib\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 \u015fair sap\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n olan baltalarda, bir qar\u0131ndan \u00f6tr\u00fc \u00f6zg\u0259nin qab\u0131ndan art\u0131q yalay\u0131b mill\u0259ti n\u0259fsin\u0259 satanlarda g\u00f6r\u00fcr. \u015eair \u015feird\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir ki, \u0259sil \u201cK\u0259rb\u0259la faci\u0259si\u201d m\u0259hz ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259tiril\u0259n bu m\u00fcsib\u0259tl\u0259rdir.<\/p>\n<p>K\u0259lb\u0259c\u0259r inild\u0259yir<br \/>\nXank\u0259ndimiz can verir<br \/>\nZ\u0259ngilan, F\u00fcizulinin<br \/>\nYaralar\u0131 qan verir<br \/>\nBudurmu al-q\u0131rm\u0131z\u0131<br \/>\nT\u00f6k\u00fcl\u0259n qan \u2013 \u0259v\u0259zi<br \/>\nBudursa, el\u0259 budur<br \/>\nK\u0259rb\u0259la faci\u0259si.<\/p>\n<p>\u015eeirin son b\u0259ndind\u0259 \u015fair ba\u015f\u0131 b\u0259lal\u0131, c\u0259fake\u015f xalq\u0131n\u0131n q\u0259fl\u0259t yuxusundan oyanmas\u0131n\u0131 art\u0131q bu m\u00fcsib\u0259tl\u0259r\u0259, bu b\u00f6l\u00fcnm\u0259l\u0259r\u0259 son verilm\u0259sini ist\u0259yir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni \u2013 erm\u0259nidir<br \/>\n\u0130tdir \u2013 qurddur, h\u0259r n\u0259dir.<br \/>\nAx\u0131 onnan bizimki<br \/>\nA\u00e7\u0131q m\u00fcharib\u0259dir.<br \/>\nB\u0259s s\u0259n hans\u0131 a\u011f\u0131lla<br \/>\n\u00d6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00f6l\u00fcrs\u0259n<br \/>\nB\u00f6l\u00fcnd\u00fckc\u0259 \u00f6l\u00fcrs\u0259n<br \/>\nYatm\u0131san oyan daha<br \/>\nOyaqsan silk\u0259l\u0259n qalx<br \/>\nM\u0259n s\u0259ni and verir\u0259m<br \/>\nO bir olan Allaha<br \/>\n\u00d6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc yem\u0259kdir<br \/>\nK\u0259rb\u0259la faci\u0259si<br \/>\nBildinmi n\u0259 dem\u0259kdir<br \/>\nK\u0259rb\u0259la faci\u0259si.<\/p>\n<p>V.Aslan h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l tarixini, soy- k\u00f6k\u00fcn\u00fc d\u0259rind\u0259n bil\u0259n \u015fairdir. O, V\u0259t\u0259nin h\u0259r bir da\u015f\u0131nda, torpa\u011f\u0131nda min-min tarixin yatd\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n onun silsil\u0259 \u015feirl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 \u201cDa\u015f \u0259lifba\u201d, \u201cSaxs\u0131 q\u0131r\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u0259 yaz\u0131\u201d \u015feirl\u0259ri diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u201cDa\u015f \u0259lifba\u201d \u015feirind\u0259 \u015fair Az\u0259rbaycan\u0131n canl\u0131 tarix yadda\u015f\u0131 olan \u2013 Qobustan abid\u0259sind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>Qobustan \u2013 zaman\u0131n k\u0259sil\u0259n qolu.<br \/>\nTapdan\u0131b n\u0259 zaman, ot bitib ha\u00e7an<br \/>\nQobustan \u2013 V\u0259t\u0259nin quruyan qolu<br \/>\nDonub damar\u0131nda da\u015fa d\u00f6n\u00fcb qan.<\/p>\n<p>\u015eeirin son b\u0259ndi m\u0259zmun c\u0259h\u0259td\u0259n daha r\u0259ngar\u0259ngdir. Buradak\u0131 yatan tarix\u0259 heyran olan \u015fair bir anl\u0131q da\u015flarla dan\u0131\u015fa bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6n\u00fcb da\u015f olmas\u0131n\u0131, h\u0259tta anas\u0131ndan Qobustan\u0131n dilini \u00f6yr\u0259tm\u0259sini ist\u0259yir v\u0259 sonda yurdunun bu \u015f\u0259r\u0259fli tarixin\u0259 heyran qalaraq Qobustan\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n da\u015fla\u015fan imzas\u0131 adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Hay sallam, yay\u0131lar s\u0259sim h\u0259r yana<br \/>\nDa\u015flar s\u0259da ver\u0259r, dan\u0131\u015fmaz f\u0259q\u0259t<br \/>\nEy m\u0259n\u0259 \u0259z\u0259ld\u0259n dil ver\u0259n anam<br \/>\nM\u0259n\u0259 Qobustan\u0131n dilini \u00f6yr\u0259t.<br \/>\nBilim, o yurdumun \u015f\u0259r\u0259fi, \u015fan\u0131<br \/>\nBilim, o yurdumun d\u0259rdi, yas\u0131d\u0131r.<br \/>\nOxuyum \u2013 Qobustan \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n<br \/>\nDa\u015fla\u015fm\u0131\u015f imzas\u0131, \u0259lifbas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eairin bundan ba\u015fqa \u201cYa\u015fama\u011f\u0131n sirri\u201d, \u201cQ\u0131l\u0131nc\u201d, \u201cAy s\u0259ni\u201d v\u0259 ba\u015fqa \u015feirl\u0259ri tarixi m\u00f6vzuda yaz\u0131l\u0131bd\u0131r.<br \/>\nV.Aslan\u0131n tarixi m\u00f6vzuda, tarixi motivl\u0259r \u0259sas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 \u201cRuhlarla s\u00f6hb\u0259t\u201d poemas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Poeman\u0131 \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ri d\u0259 hesab etm\u0259k olar. Poema Abdulla \u018ff\u0259ndizad\u0259nin \u201cH\u0259r \u00fcr\u0259kd\u0259 z\u0259bt olubdur, Ya \u00f6l\u00fcm, ya T\u00fcrkiy\u0259\u201d m\u0259nzum\u0259l\u0259r toplusu il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fir. \u018fs\u0259r 28 f\u0259sild\u0259n ibar\u0259tdir. M\u0259zmun v\u0259 forma c\u0259h\u0259td\u0259n bitgin v\u0259 olduqca r\u0259ngar\u0259ngdir. F\u0259ls\u0259fi-tarixi aspektd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \u201cRuhlarla s\u00f6hb\u0259t\u201d poemas\u0131 ad\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin ruhlar\u0131n\u0131n s\u00f6hb\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub.<br \/>\n\u018fs\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t hissi duyan \u015fair poeman\u0131n \u201cXeyir v\u0259 dua\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 ana v\u0259 atas\u0131n\u0131n ruhlar\u0131n\u0131n dilind\u0259n bu \u015f\u0259r\u0259fli i\u015fi x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>O\u011flum, g\u0259l bu da\u015f\u0131 \u0259t\u0259yind\u0259n t\u00f6k<br \/>\nT\u00fcrk qoca pal\u0131dd\u0131r yer \u00fcz\u0259rind\u0259<br \/>\nBa\u015f\u0131 g\u00f6yl\u0259rd\u0259dir, k\u00f6k\u00fc d\u0259rind\u0259<br \/>\nAllaha \u00e7atarsan, yuxar\u0131 qalxsan<br \/>\nG\u00f6zl\u0259rin qaralar a\u015fa\u011f\u0131 baxsan.<br \/>\nAlt\u0131na girmis\u0259n \u00e7ox a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcn<br \/>\nBirinci qatdad\u0131r k\u00f6kl\u0259ri t\u00fcrk\u00fcn.<br \/>\nN\u0259 vaxt ki, edilib bu d\u00fcnya bina<br \/>\nT\u00fcrk q\u00f6vm\u00fc ilk sakin olubdur ona.<\/p>\n<p>Poeman\u0131n \u201cHaqq da var, divan da\u201d adl\u0131 b\u00f6lm\u0259si daha maraql\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lm\u0259d\u0259 tariximizd\u0259 qanl\u0131 izl\u0259r buraxan, t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n amans\u0131z, q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259ni olan Stalin, Qarba\u00e7ov kimi ba\u015f\u0131bo\u015flar\u0131n haqq divan\u0131nda hesab verm\u0259si, \u00f6z b\u0259d \u0259m\u0259ll\u0259rini boynuna almas\u0131 haqq\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Stalindir \u2013 h\u0259r sor\u011fudan sonra onu yand\u0131r\u0131rlar<br \/>\nN\u0259f\u0259s verib dindirirl\u0259r.<br \/>\nM\u0259ni g\u00f6r\u00fcb diz \u00e7\u00f6kd\u00fc o,<br \/>\nGildir-gildir ya\u015f t\u00f6kd\u00fc o.<br \/>\nSizi q\u0131rd\u0131m ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n<br \/>\nT\u00fcrk q\u00f6vm\u00fcn\u00fc Axals\u0131xdan qovlam\u0131\u015fam.<br \/>\nYerevandan k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015f\u0259m ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n<br \/>\nBir t\u00fcrk m\u0259ni ba\u011f\u0131\u015flasa rahat olar ruhum bir az.<br \/>\nUlu ruhdan s\u0259da g\u0259ldi \u2013 en a\u015fa\u011f\u0131 dinm\u0259k olmaz.<\/p>\n<p>Poeman\u0131n \u201c\u015e\u0259hid ruhlar\u201d adlanan b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u015fair tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 z\u0259man\u0259sinin b\u00f6y\u00fck \u0259dibl\u0259rini d\u0259 yaddan \u00e7\u0131xartm\u0131r. \u201cBu d\u00fcnyadan m\u0259n \u0259l \u00e7\u0259k\u0259 bilm\u0259r\u0259m\u201d ifad\u0259si il\u0259 M.M\u00fc\u015ffiqin \u201cBu g\u00f6z\u0259l d\u00fcnyadan nec\u0259 \u0259l \u00e7\u0259kim\u201d misras\u0131na, \u201cYer\u0259 yat\u0131n kazaklard\u0131r atanlar\u201d ifad\u0259si il\u0259 g\u00f6rk\u0259mli dramaturq C.Cabbarl\u0131n\u0131n \u201c1905-ci il\u201d \u0259s\u0259rin\u0259, \u201cDem\u0259dinmi qalxan bayraq en\u0259mm\u0259z\u201d ifad\u0259si il\u0259 M.R\u0259sulzad\u0259nin \u201cBir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq bir daha enm\u0259z\u201d s\u00f6zl\u0259rin\u0259 i\u015far\u0259si il\u0259 poeman\u0131 daha da r\u0259ngar\u0259ngl\u0259\u015fdirir. \u015eair poeman\u0131n \u201cQonu\u015fma, yaxud \u0259hvalp\u00fcrsanl\u0131q\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 ulu Sabirin ruhi deyi\u015fm\u0259sind\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vrd\u0259 elm\u0259, biliy\u0259 qiym\u0259t verilm\u0259diyini, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin, ziyal\u0131lar\u0131n daima h\u00f6rm\u0259t-izz\u0259t\u0259 m\u00f6htac oldu\u011funu \u00fcr\u0259k yan\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 verir.<\/p>\n<p>Dedi- orda yatanm\u0131 \u00e7ox, oyaqm\u0131 \u00e7oxdur?<br \/>\nDedim \u2013 el\u0259si var ay\u0131lan deyil.<br \/>\nDedi \u2013 u\u00e7itell\u0259r yen\u0259 acd\u0131m\u0131,<br \/>\nH\u00f6rm\u0259t\u0259 \u2013 izz\u0259t\u0259 m\u00f6r-m\u00f6htacd\u0131m\u0131?<br \/>\nDedim \u2013 oxuyanlar adam say\u0131lmaz.<br \/>\nDedi \u2013 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n mill\u0259t ay\u0131lmaz.<br \/>\nDedim \u2013 \u00e7ox g\u00f6r\u00fcrl\u0259r dincliyi biz\u0259.<br \/>\nDedi \u2013 daha s\u00f6z\u00fcn qalmay\u0131b siz\u0259.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rin \u201cFaci\u0259\u201d, \u201c\u0130nkir-Minkir\u201d v\u0259 \u201cI\u015eah Abbas\u201d b\u00f6lm\u0259l\u0259ri daha maraql\u0131d\u0131r. \u201cFaci\u0259\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u2013 xanlar xan\u0131 olmaq ist\u0259y\u0259n mill\u0259tini, torpa\u011f\u0131n\u0131 quruca bir ad, v\u0259zif\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn satan, \u00f6zg\u0259 himay\u0259sind\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 f\u0259xr hesab ed\u0259n Qubal\u0131 F\u0259t\u0259li xan\u0131n r\u00fcsvay\u00e7\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r. \u015eair mill\u0259ti birl\u0259\u015fdirib \u00f6zg\u0259y\u0259 ita\u0259t ed\u0259n, bu xalq\u0131 n\u0259sil-n\u0259sil x\u0259cal\u0259t\u0259 salan insan\u0131n ell\u0259r g\u00fcl\u00fcnc\u00fc, aylar-ill\u0259r g\u00fcl\u00fcnc\u00fc olmas\u0131n\u0131 ist\u0259yir. Eyn\u0259n d\u0259 \u201c\u0130nkir-Minkir\u201d, \u201c\u015eah I Abbas\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 d\u0259 \u00f6z soyunun q\u0259nimi k\u0259sil\u0259n, t\u00fcrk\u00fc-t\u00fcrk\u0259 q\u0131rd\u0131ran, t\u00fcrk\u00fc \u00f6z yurd-yuvas\u0131ndan did\u0259rgin salan, erm\u0259ni kimi qani\u00e7\u0259ni, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin b\u0259las\u0131 olan bu murdar xalq\u0131 t\u00fcrk\u00fcn ba\u015f\u0131na b\u0259la el\u0259y\u0259n \u015eah I Abbas\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n b\u0259hs edilir.<br \/>\nPoeman\u0131n \u201cGiley\u201d, \u201cUmu-k\u00fcs\u00fc\u201d, \u201cSual-cavab\u201d b\u00f6lm\u0259l\u0259ri d\u0259 m\u00f6vzu c\u0259h\u0259td\u0259n r\u0259ngar\u0259ngdir. \u201cGiley\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 qarda\u015f qan\u0131 ax\u0131tmaqla f\u0259xr ed\u0259n, 1514-c\u00fc il tarixin t\u00fcrkl\u00fck, t\u00fcrk mill\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259fal\u0259t s\u0259hif\u0259si olan \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 onun qurbanlar\u0131 olan \u015eah \u0130smay\u0131l v\u0259 Sultan S\u0259lim fenomenl\u0259ri qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u015eair \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n dilind\u0259n xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n m\u00fcsib\u0259t\u0259, qarda\u015f q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na \u00fcr\u0259k yan\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 cavab verir.<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 bir d\u0259rs oldu \u00c7ald\u0131ran<br \/>\nBu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcr t\u00fcrk\u00fc atdan sald\u0131ran<br \/>\nBir q\u0131l\u0131nc ki, k\u0259sib t\u00fcrk\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131,<br \/>\nParalay\u0131b torpa\u011f\u0131n\u0131, da\u015f\u0131n\u0131.<br \/>\n\u00d6y\u00fclm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rmi:<br \/>\nBir q\u0131l\u0131nc ki, m\u0259ni m\u0259nd\u0259n el\u0259yib<br \/>\nQan\u0131-qandan, can\u0131-candan el\u0259yib.<br \/>\nM\u0259nimkidir deyilm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rmi?<\/p>\n<p>\u201cUmu-k\u00fcs\u00fc\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u018fmir Teymurun v\u0259 \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazidin etiraflar\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc v\u0259 s\u0259mimidir.<br \/>\n\u018fs\u0259rin \u201cUlu ruhun cavab\u0131\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 Ozanlar ozan\u0131 D\u0259d\u0259 Qorquddan dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r, q\u0131l\u0131ncla saz qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Q\u0131l\u0131nc\u0131 olmayan mill\u0259tin boy atmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, q\u0131l\u0131nc\u0131n ad-san, \u015f\u00f6hr\u0259t oldu\u011funu yazan \u015fair nam\u0259rdin, yalta\u011f\u0131n \u0259lind\u0259 al\u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, pas tutdu\u011funu da vur\u011fulay\u0131r. \u015eair saz\u0131n da q\u00fcdr\u0259tind\u0259n, b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n h\u0259l\u0259 \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud elind\u0259n g\u0259l\u0259n\u201d ucal\u0131\u011f\u0131ndan, m\u00fcq\u0259dd\u0259s-liyind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>Saz\u0131n da, s\u00f6z\u00fcn d\u0259 sirri var balam,<br \/>\nQ\u0131l\u0131nc da ad al\u0131r m\u0259rdin \u0259lind\u0259<br \/>\nNam\u0259rdin \u0259lind\u0259 al\u00e7alar balam<br \/>\nSazsa inild\u0259y\u0259r d\u0259rdin \u0259lind\u0259<br \/>\nYalta\u011f\u0131n \u0259lind\u0259 pas atar q\u0131l\u0131nc<br \/>\n\u00d6l\u0259n \u015f\u00f6hr\u0259tin\u0259 yas tutar q\u0131l\u0131nc<br \/>\nYaltaq n\u0259 utanar n\u0259 d\u0259 ar eyl\u0259r<br \/>\nQ\u0131l\u0131nc\u0131 h\u00f6rm\u0259td\u0259n sal\u0131b xar eyl\u0259r.<\/p>\n<p>Poeman\u0131n \u201cNovruz bayram\u0131 v\u0259 M\u0259lik\u015fah\u0131n giley-g\u00fczar\u0131\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u0259srl\u0259r boyu tarixi, yadda\u015f\u0131, bayram\u0131, toyu-d\u00fcy\u00fcn\u00fc unutdurulan, lakin M\u0259lik\u015fah C\u0259lal\u0259ddin v\u0259 II \u015eah Abbas kimi tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin say\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytaran bir xalq\u0131n taleyind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r. \u015eair poeman\u0131n \u201cM\u0259nd\u0259n s\u00f6yl\u0259m\u0259kdir, s\u0259nd\u0259n e\u015fitm\u0259k\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 maraql\u0131 faktlar verir. Yunan v\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n yaz\u0131r. \u015eair \u0259s\u0259rd\u0259 d\u0259fn etm\u0259 yas m\u0259rasimini g\u00f6z\u0259l izah edir, Yunanlar\u0131n d\u0259fn etm\u0259 zaman\u0131 \u00f6l\u00fcn\u00fc yand\u0131rma\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcrkl\u0259rin is\u0259 torpa\u011fa basd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u015eair t\u00fcrk\u00fcn say\u0259sind\u0259 geyinm\u0259yi, \u00e7imm\u0259yi, daranma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n, t\u00fcrk\u0259 \u201cbarbar\u201d deyib onun var-yoxunu m\u0259nims\u0259y\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fc olmayan\u0131 \u00f6z ad\u0131na \u00e7\u0131xan qeyri-\u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eair yaz\u0131r:<\/p>\n<p>Bir xalq\u0131n tarixini silm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259n xalq<br \/>\nXalq adlan\u0131r n\u0259d\u0259n xalq<br \/>\n\u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda \u0259laq\u0259 olmasayd\u0131<br \/>\nT\u00fcrk k\u00f6rp\u00fc salmasayd\u0131<br \/>\nHe\u00e7 ola bil\u0259rdimi yunan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti<br \/>\nGeci, tezi var, o\u011flum,<br \/>\nH\u0259r k\u0259sin \u00f6z ba\u015f\u0131nda \u00e7atlayacaq niyy\u0259ti.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rin \u201cSual-cavab\u201d, \u201cRuhlar\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259si\u201d b\u00f6lm\u0259si daha maraql\u0131 v\u0259 t\u0259sirlidir. II G\u00f6yt\u00fcrk imperatoru Bilg\u0259 Xaqan\u0131n ruhu il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015f\u0259n \u015fair s\u00f6hb\u0259t \u0259snas\u0131nda xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n m\u00fcsib\u0259tl\u0259rd\u0259n, t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda birlik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn olmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 boyunduru\u011f alt\u0131nda ya\u015famas\u0131ndan, \u00f6z torpa\u011f\u0131nda qul olan, qa\u00e7q\u0131n olan, \u00f6z torpa\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 yad olan, b\u00f6lg\u0259-b\u00f6lg\u0259 paralanan, n\u0259sil-n\u0259sil qaralanan xalqlar\u0131n m\u00fcasir taleyind\u0259n \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. \u015eair b\u00f6lm\u0259nin sonunda xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n bu m\u00fcs\u00fcb\u0259tl\u0259rin bitm\u0259sini \u201cS\u0259n T\u00fcrks\u0259n\u201d, \u201cS\u0259n T\u00fcrks\u0259n\u201d dey\u0259 titr\u0259yib \u00f6z\u00fcn\u0259 d\u00f6nm\u0259sini ist\u0259yir v\u0259 bu an Bilg\u0259 Xaqan\u0131n timsal\u0131nda d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc m\u0259nz\u0259r\u0259nin t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015fairin g\u00f6zl\u0259ri ya\u015far\u0131r.<br \/>\n\u018fs\u0259rd\u0259 Bizans imperatoru Qustinyan\u0131 qad\u0131n \u015f\u00fcca\u0259ti il\u0259 diz \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u0259n Bur-Ar\u0131q v\u0259 \u00f6z a\u011fl\u0131, z\u0259kas\u0131 il\u0259 iki xalq\u0131 q\u0131r\u011f\u0131ndan qurtaran \u00c7i\u00e7\u0259k Xatun kimi qad\u0131n obrazlar\u0131n verilm\u0259si t\u0259sad\u00fcf\u00fc deyil. \u015eair g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259yir ki, \u00f6z a\u011fl\u0131, z\u0259kas\u0131, \u015f\u00fcca\u0259tiyl\u0259 ki\u015fil\u0259ri gerid\u0259 qoyan, \u201cAslan\u0131n erk\u0259yi, di\u015fisi olmayan\u201d d\u00fcnyan\u0131n qad\u0131n fatehl\u0259ri d\u0259 vard\u0131r. \u015eair qad\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cQad\u0131n\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 poetik ifad\u0259l\u0259rl\u0259 verir.<\/p>\n<p>Qad\u0131n \u2013 \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u0259z\u0259yi, nax\u0131\u015f\u0131<br \/>\nH\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s sanm\u0131\u015f\u0131q onu<br \/>\n\u0130nsan sev\u0259 bilir, sevir, n\u0259 yax\u015f\u0131<br \/>\nYoxsa ver\u0259mm\u0259zdik onun borcunu\u2026<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, V.Aslan bizi t\u00fcrk azmanlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6v bir silsil\u0259sil\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr. \u015eair M\u0259lik \u015eah, Alp Arslan, Bilg\u0259 Xaqan, Atilla, Mete xan, Alp \u018fr Tonqa kimi tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri t\u00fcrk\u00fcn b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, q\u00fcdr\u0259tini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r kimi t\u0259qdim edir.<br \/>\nV.Aslan poemada tarixi d\u0259rind\u0259n bil\u0259n g\u00f6z\u0259l bir tarix\u00e7iyl\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259 ana dilini, ana dilinin qayda-qanunlar\u0131n\u0131, fonetik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bil\u0259n bir dil\u00e7i kimi d\u0259 n\u0259z\u0259rimizi c\u0259lb edir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n onun \u015eumer, Akkad, Assur, Babil, Manna, Midiya sivilizasiyalar\u0131n\u0131n t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 t\u0259mas\u0131ndan, h\u0259min s\u00f6zl\u0259rin etimologiyas\u0131ndan b\u0259hs etdiyi fikirl\u0259r maraql\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u015eairin \u201cGilqam\u0131\u015f\u201d, \u201cEnlil\u201d, \u201cModay\u201d \u201c\u00c7i\u00e7i\u201d s\u00f6zl\u0259rinin etimoloji ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, \u015fair ana dilin\u0259, onun qayda v\u0259 qanunlar\u0131na d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259ddir. \u015eair \u201c\u00c7i\u00e7i\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcasir \u015f\u0259kilil\u0259rin dem\u0259k olar ki, qan\u0131nda oldu\u011fu, hava-su kimi i\u015fl\u0259tdikl\u0259ri \u201c\u00c7iyi\u201d s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011flay\u0131r v\u0259 maraql\u0131 izah\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>Bir Subir qar\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cKikiydi\u201d<br \/>\nNe\u00e7\u0259 il sonra da taley\u0259 bir bax<br \/>\nHunlar\u0131n Xaqan\u0131 Tanhu \u00c7i\u00e7iy di<br \/>\nBu g\u00fcn d\u0259 anaya \u201c\u00e7iyi\u201d deyirik<br \/>\nCici s\u00f6yl\u0259yirik \u201c\u00e7i\u00e7i\u201d deyirik<br \/>\n\u0130nsan\u0131n tanr\u0131s\u0131, g\u00f6y\u00fcd\u00fcr ana<br \/>\nEl\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u201c\u00e7iyi\u201ddir ana.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015eairin ist\u0259r lirik (q\u0259z\u0259l, qo\u015fma, bayat\u0131, g\u0259rayl\u0131, poema), ist\u0259rs\u0259 d\u0259 dramatik (pyes) janrlarda olan \u0259s\u0259rl\u0259ri sanball\u0131, d\u0259y\u0259rli v\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn aktual \u0259s\u0259rl\u0259rdir.<br \/>\nV.Aslan poeziyas\u0131 d\u0259rin, m\u0259nal\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fc oxucusuna sevdir\u0259n poeziyad\u0131r v\u0259 bu poeziyan\u0131n geni\u015f elmi-t\u0259dqiqata ehtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Qaynaqlar:<\/p>\n<p>1. Vaqif Aslan. Qan\u0131mdan r\u0259ng alan g\u00fcl. Bak\u0131: A\u011fr\u0131da\u011f, 2002, 221 s<br \/>\n2. Vaqif Aslan: Ruhlarla s\u00f6hb\u0259t. Bak\u0131: Ozan, 1997, 256 s.<br \/>\n3. Vaqif Aslan. O\u011fuz elin\u0259 salam. Bak\u0131: M\u00fct\u0259rcim, 1999, 148 s.<br \/>\n4. S\u00f6z, s\u00f6z,\u2026 s\u00f6z!: birinci burax\u0131l\u0131\u015f. \u015e\u0259ki: Master, 2006, 288 s.<br \/>\n5. Vaqif Aslan. \u201cKi\u015f k\u0259ndi v\u0259 onun m\u0259b\u0259di\u201d. Bak\u0131: \u00c7a\u015f\u0131o\u011flu, 2003.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX y\u00fczil sonu \u2013 XXI y\u00fczil (\u00f6nl\u0259ri) \u015e\u0259ki \u0259d\u0259bi m\u00fchitinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri, istedadl\u0131 \u015fair Vaqif Asland\u0131r. Vaqif Cumay o\u011flu Aslanov 1950-ci ild\u0259 \u015e\u0259ki rayonunun Ki\u015f k\u0259ndind\u0259 yoxsul k\u0259ndli ail\u0259sind\u0259 anadan olub. Ata m\u0259h\u0259bb\u0259ti, ana \u015f\u0259fq\u0259ti, n\u0259n\u0259 na\u011f\u0131l\u0131-no\u011fulu il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n \u015fair daim m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin d\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259bi \u0259d\u0259biyyata v\u0259siq\u0259 al\u0131b. H\u0259l\u0259 \u0259d\u0259biyyata ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan maraq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7044","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-home"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7044"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7046,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7044\/revisions\/7046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}