“Üçə qədər sayıram…”
Qaçıb gizlənsin misralar…
Bir…
… “O Bir haqqı!” deyib əlini göyə uzadan qarı görməmisinizsə, nağılların niyə “biri var, biri yox”la başladığını anlayamazsınız. Hamı var olanı tanıyır öz vicdanınca, biz, Qulu Ağsəsin yazdığı kimi, “keçək yoxa…”
Bizim şeirin alıcısı yoxdur. Şikayətçilərdən biri də mən…
Cibran Xəlil Cibran yazırdı: “Böyük şair sükutumuzu dilə gətirməyi
bacaran kəsdir”. Oxucu harda susdu/ susur ki, biz də onun sükutunu dilə gətirək?! Bizdən çox danışır oxucu…
Fərid Hüseynin “Ulduz”dakı “Özüylə söhbəti…”ndə ( iyun, 2020) dediyi oxucu da elə yazandır-mənim kimi. Fərid deyir: “Çox zaman müəlliflərin nəzərdə tutmadığı mənaları belə, oxucular tapır”. Hə, Fərid, siz oxucu kimi məni və ya digər qələm həmkarlarınızı nəzərdə tutmurdunuz, amma mən tapdım bizi.
Bu yazı da bir az vaxt tapıb özümlə dərdləşməyimdir elə… Ona görə quramaya oxşayır-hər rəngdən bir az, hər tikiş növündən bir sıra. Çoxdandır, analar qızlarına qurama öyrətmir…Anam bu yazını oxuyanda vatsapdan yığacaq ki:
-İynə saplamağı öyrətsinlər hələ!
Mən bəraətimi Qulu Ağsəsin “Bookline” podkastındakı fikirləri içərisindən seçim bəribaşdan: “ Ədəbiyyat bütövlükdə insanın özüylə söhbətidir… İnsanın özüylə söhbəti çox çətindir!” Hətta fikrim var, bu cümləni Feysbukumun alnına yazım.
Bir olan, keç günahımdan, mən hara, yazqı yazmaq hara?! Şairliyimə ver… Yoxdan biri də şair ağlıdır…
İki…
…Yazıya başlamamış eşiyə boylanım bir, görüm, yağış kəsdimi?
“Həyat problemləriylə gözəldir!”, bilirəm, bu gündən sabaha saxladığımız bütün yarımçıq işlər sabah da oyanmağa bəhanəmiz olsun deyə, həyat dəryasına atdığımız tilovlardır, bilirəm, amma yenə də, yazan olana bu mənzərə bir az dəyişsə, yaxşıdır.
Yağışa baxmaq üçün yazı masamdan qalxmasaydım, yazını çoxdan bitirərdim.
Başqa bir “Ulduz”da Aqşin Evrən “Özüylə söhbət…” edib (aprel, 2025). Deyib: “Əsrlərdir, sözü bıçaqlayırıq, lakin o, hələ də canlı, qüdrətli və əbədidir”. Hörmətli Aqşin, siz “əbədi” sözünü deməsəniz də, olardı, “Başlanğıcda SÖZ vardı” cümləsini bilməyən yazan olmaz. Hə, yenə o fikirdəyəm ki, müasir Azərbaycanda oxucu elə yazandır!
Yazdıqlarımızın umduğumuz qədər oxunmadığının problem olmasını deyəndə isə, xahiş edirəm, “əbədi” sözünü qalın şriftlərlə və böyük hərflərlə yazın… Az yazmağın bir səbəbi də budur…
“Həyatımdakı bütün problemlər bir anlıq da olsa, qurtarsın, artıq yazmamağa bəhanə qalmasın, yazım…”
Bunu da Qulu Ağsəs deyir podkastda… Bir az keçir, klaviaturamızın boynunu bükür sözləriylə: “Həqiqi ədəbiyyatı yazmaq da çətindir, oxumaq da…” Eynəyimiz klaviaturamıza baxıb şeşələnir bu məqamda… Axı oxucu bizik-yazanlar…
Üç…
Yoruldum deməkdən: biz özümüzük yazan da, oxuyan da… Yazmaqdansa, çətin ki yorulam!
…Həqiqət həmişə sondadır. Yoxsa onun haqqında danışanda da mənzilbaşına varmaq ifadəsindəki “varmaq” sözü işlədilməzdi. Demək, həqiqət yol da deyil, yoldaş da-yolun apardığı yerdir. Bu dünyadan ağlı bir şey kəsməyənlər elə bilir həqiqət o dünyadadır, hələ doğulmayanlar da bu dünyaya varmağa tələsir. Doğumdan ölümə yol gedənlər qeyri-həqiqətin çəpiyinə çəngi yallısı oynayanlardır… “Oynamaqdan utanmasan, nə var ki?!” deyib ulular… Burdakı utananlarsa, bizik-yazanlar… oxuyanlar…
Eşikdə gün batıb… Düşüncəmdə günün bir boy qalxdığı vaxtdır… Klaviaturamın səsi küçədən də eşidilir yəqin… (Gümana bax, sevdiyim yazı!)
“Düşüncə adamı daim yorğun olar… Axı onların xüsusi-müəyyən edilmiş iş vaxtı yoxdur…” –dedi bayaq Qulu Ağsəs… Məni deyirdi, səni deyirdi ay bunu oxuyan, Kafkanı deyirdi, Tolstoyun ən sevdiyim qəhrəmanı Levini deyirdi. Bir də, deyirdi ki, “Şəfa, sən dünyanın sahibi olanda da haqlısan, heç kim olanda da!” – Qulu Ağsəsin “Şeirdə dünyanın sahibi olmaq var, şeirdə heç kim olmamaq var…” sözlərini özümə belə tərcümə etdim!
Uğurlu tərcümədir! Tərəkəmə qızı olaraq öz ana dilimi gözəl bilirəm! Babalarım, nənələrim bu dildə danışıb təbiətlə, Bir olanla, haqla, divanla və mənimlə!
…Kafkanın “Çevrilmə”sini dünyəvi düşüncə sisteminin möhtəşəm zirvələrindən biri sayanlara pıçıldayıram: “Kafkanın bacısı Ottlaya yazdığı məktubları oxuyun, onda görəcəksiniz ki, “Çevrilmə” daha çox avtobioqrafik əsərdir”.
“Şeir sirdi, adam, şeiri qışqırmazlar!” deyir ha Qulu Ağsəs, ona görə pıçıldayıram; səsim başına düşməsin şairin. Elə Kafka deyildimi gündəliyinə yazan: “Yazıçının individuallığı ondadır ki, hər kəs öz çatışmayan cəhətlərini özünəməxsus şəkildə gizləyir”?!
…Bu yazıda nəyi gizlətdim, bir özüm bilirəm, bir də Bir olan… İnsandan Tanrıya yol üçdöngəlidir-düşünmək, hiss etmək, demək…
Saydım…
Bitdi…
…Misralar sətirlərin arasında gizlənib, mən görməzdən gəlirəm, hərəyə birini siz tapın, ay bunu oxuyanlar!
Şəfa Vəli (Şəki, aprel, 2026)