Category: Publisistika

Bu yazı Paritet qəzetinin 11-12 may 204-cü il buraxılışında dərc edilmişdir.

İnsanların əksəriyyətini sevgi və sevgi münasibətləri, aralarındakı münasibətlərin düzgün olub-olmaması düşündürür.

Bəs görəsən, bizim insanlar arasında olan münasibətlərimiz düzgündürmü, sevgidirmi?

Bir müdrik şəxs sevgini düzgün anlamaq üçün yazmışdır və əsrlərin ötməsinə baxmayaraq, onun sevgiyə verdiyi bu mahiyyət və sözləri öz əhəmiyyətini və mənasını itirməmiş və gündəmdə qalmaqdadır:

“Sevgi- çox dözür, güzəştə gedir, paxıllıq etmir, yüksəkliklərə qaldırmır, fəxr etmir, həqiqətə göz yummur, özünküsünü axtarır, qıcıqlanmır, qısqanmır, pis fikirləşmir, yalana sevinmir, həqiqətə həmdəm olur, hər şeyi örtür, hər şeyə inanır, ümid edir, hər şeyə dözərək bağışlayır. Sevgi- heç vaxt əl çəkmir və bezmir!”

Sizin sevginiz bu şərtlərə uyğundursa, deməli əsl sevgidir və sevməyi bacarırsınız, əks halda sevginiz və sevdiyinizi iddia etməniz qondarmadır.

Bəzən biz elə düşünürük ki, biz düzgün addım atırıq, münasibətlərimiz isə əladır. Heç kim bizə yaşamağı öyrətməməlidir. Amma bu heç də əmr və hökm deyil, sadəcə bir baxışdır, subyektiv baxış və tövsiyyədir. Sevdiyiniz şəxslə münasibətlərə nə mane olur və nə onu dağıdır?!

Qəddarlıq – sevgi üçün qəddarlıq olan yerdə yaşamaq çətindir. Belə ki, sevgi ilə qəddarlıq iki əks anlayışlardır. Siz yaxşılıq etdiyiniz şəxsə nifrət edə bilərsinizmi? Ya da ki, bütün qəlbinizlə sevdiyiniz insana qəsdən ağrı bəxş edə və ya onu incidə bilərsinizmi? Real həyatda bu baş verir, özü də çox sadə şəkildə!Bəzən bu eqoizmlik, bəzən isə biganəlikdir. Fiziki güc tətbiq etmək, təhqir, söyüşlər, mənəvi və ya psixoloji təzyiq və təhdidlər, şantaj və s.
Antipatiya -Bəzən cavanlar bir-birilərini zahirən və sözdə sevir, bir-birilərinin qayğısına qalır, amma qəlbində hərdən və bəzən çox zaman antipatiya hissi oyanır. Onun tərəfindən atılan bəzi səhv addımlar bizi özümüzdən çıxarır, biz hirslənir, inciyir və nəhayət, nifrət edirik. Qəlbimizdə isə qarğış edirik. Antipatiya sevgini yaralayır, yaralanan sevgi müalicə edilmədikdə, məhv olur. Sevdiyiniz şəxsə, özünüzə yaxın bildiyiniz şəxsə münasibətdə təqir ediləsi söz və təhqir edəcək hərəkət etmək olarmı?
Uzaqlıq, soyuqluq-Bəzən biz yanlış olaraq düşünürük ki, bir az ara vermək, münasibətləri yeniləmək üçün istirahət etmək və müvəqqəti ayrı yaşamaq lazımdır, bəzən isə düşünürük ki, sevgimizi göstərmək üçün çox səmimiyik, açıq oluruq. Bununla biz qorxuruq ki, səmimiyyətimiz və açıq olmağımız bizim əleyhimizə bizə qarşı istifadə edilə bilər və bizi yaralayarlar bunu əlində silah etməklə. Uzaqlıq bəzən bizi emosional zədə və zərbələrdən qoruyur. Amma biz etibar etmədiyimiz, səmimi olmadığımız, qapandığımız, tam açıla bilmədiyimiz insanı sevə bilərikmi?
Etinasızlıq -Bu daha çox yaxşılığı qiymətləndirməməyə, qədir bilməməyə bənzəyir. Biz münasibələri nəzərdə tutulduğu kimi qəbul edirik. Biz münasibətləri nəzərdə tutulduğu kimi qəbul edirik, ictimai şəkildə, halbuki fərdlər fərqlidir, yanaşma, fikirlər də fərdi və fərqli ola bilər. Əslində biz fərdi və fərqliliyi qəbul edib, onu olduğu kimi qəbul etməliyik. Sonra o daha uzağa gedir. Çox dözüb, bağışlamaq istəyimizdən sui-istifadə etməyə çevrilir. Biz xoşlayırıq ki, mənəvi və emosional sferada olan ehtiyac və problemlərə etinasız yanaşaq, madiyyatı təmin edək. Sevdiyimiz şəxsin xahişini yerinə yetirmək imkanına malik olduğumuz halda, onu yerinə yetirməyəndə, o bizim münasibətlərimizi yaralayır, etibarı və sevgini kökündən məhv edir.
Həsəd və rəqabət, bəhsəbəs– İnsan sevdiyi insana həsəd apara, onunla sağlam olmayan rəqabət apara, bəhsəbəs edə bilərmi?Bunlar qeyri-səmimi hərəkət və hisslərdir, qeyri-səmimi və qeyri-sağlam hər bir amil sevgini məhv edə bilər. Sevgi təbiilik, səmimilik və sağlam düşüncə və həyat tərzi, yanaşma tərəfdarıdır. Uğur, maliyyə vəziyyəti, mənəvi zənginlik, fərdi və fərqli olmaq, digər insanların üstünlüyü və nailiyyətləri hər zaman paxıllığın obyektləri olmuşdur və olacaq da. Paxıllıq yalnız o zaman rahatlanır ki, heç kimin əlinə düşməməsi üçün səndə o9lan hər bir şeyi məhv edir. Sevgi isə başqasının uğuruna və müvəffəqiyyətinə, pozitiv hər şeyə sevinir. Müasir cəmiyyətdə paxıllıq keçicidir. O əksər parçalanma və ayrılmaların əsas mənbəyidir. Rəqabət və bəhsəbəs də qeyri-sağlam hərəkət və davranışdır və dağıdıcıdır.
Qürur-Qürur olan yerdə sevgi ola bilməz, qürur pozitiv hər şeyi bir anda məhv etmə gücünə malik olur, dağıdıcıdır, qürur ağılın və qəlbin, vicdanın ən böyük düşmənidir. Qürur insanlarla münasibət quran zaman ən böyük maneədir.
Qısqanclıq-Qısqanclıq zəiflik, özünə güvənməmək, inanmamaq, özünü sevməməkdən yaranır, özgüvəni olmayan, özünü sevməyən insan başqasına necə güvənə, inana, başqasını sevə bilər?!
Yalan və xəyanət – Yalan və xəyanət bir dəfə imkan yaranan kimi üzə çıxan zaman dəfələrlə təkrarlanır, yəni təkrarlanmaq xüsusiyyətinə malikdir. Bir dəfə yalan danışan, xəyanət edən şəxs bunu dəfələrlə edəcək, asılılıq yaradır yalan da, xəyanət də, narkotik və digər pis vərdişlər kimi elə asılılıq yaradır ki, imtina etmək çətin olur, iradəsizlikdəndir, zəiflikdəndir. Bir dəfə göz yuman, unudan, bağışlayan insan dəfələrlə bu təkrarlanarsa, bezəcək, sevgi isə inciyib üz döndərəcək.
Sevgimizin normal mövcud olmasına mane olan əsas səbəb və üsullarla tanış oldunuz. Onlar əzəldən sevgidən kənar duran bəzi hisslərlə zəhərlənir.

Əsl sevgini və gerçəkdən sevdiyinizi dərk etdikdən sonra sevfiklərinizi və sizi sevənləri bu amil və üsullardan uzaq tutun. Özünüzə rəva bilmədiklərinizi başqasına rəva bilməyin! Həyatda pislik də, yaxşılıq da bumeranq kimi geri qayıdır. Nə qədər qaçsan da, səni gəlib tapacaqdır. Özünüzü aldatmayın!

Yaradılmışlar içərisində ən üstün canlı insandır. Biz digər canlılardan fərqliyik. Danışırıq, sevinirik, gülürük, fikrimizi ifadə edirik

Yaradılmışlar içərisində ən üstün canlı insandır. Biz digər canlılardan fərqliyik. Danışırıq, sevinirik, gülürük, fikrimizi ifadə edirik. Ən əsası, şüur sahibiyik – düşünürük, qərar veririk, nəticə çıxarırıq, bir-birimizlə ünsiyyət qururuq. Allah bizim ünsiyyət yaratmağımız üçün müxtəlif dillər yaradıb, nitq verib bizə, beləliklə, nitq vasitəsilə çox rahat şəkildə bir-birimizlə danışırıq. Bu məqalədə toxunmaq istədiyim mövzu gözəl söz söyləməklə ünsiyyət qura biləcəkləri halda, bir-birini pis ləqəblə çağıran insanlardır.

Son zamanlar, xüsusilə, gənclər arasında diqqət etdiyim məqamlardan biri də söyüş tipli ləqəb və xitablarla bir-birinə müraciət etmələridir. İstər qız olsun, istərsə də oğlan, səmimiyyət adı altında bir-birilərinə təhqiramiz sözlər deyirlər və düşünürlər ki, guya kiməsə çox yaxın və səmimidirlərsə, onların belə münasibət qurmağa haqqı var. Yəqin ki, hər birimiz yolda keçərkən, yaxud da fərqli yerlərdə bu cür ünsiyyətlərlə tez-tez rastlaşmışıq. Bu hal insanlar arasında elə bil dəb olub. Əvvəllər oğlanlar arasında belə danışıqları eşitmək utandırıcı və adi hal idisə, indi bu hal qızlar arasında da geniş yayılıb. Çox maraqlıdır, insanın qıraqdan bu sözləri eşidərkən utandığı sözləri necə olur ki, özlərini dost, rəfiqə adlandıran insanlar utanmadan bir-birilərinə deyirlər? Əslində, insanlar səmimiyyət üçün yox, pis ləqəb və xitablardan qarşısındakı insanı alçaltmaq və onun mənfi yönlərini vurğulamaq, gözəl cəhətlərini ört-basdır etmək, beləliklə, özünün ondan üstün olduğunu göstərmək üçün istifadə edirlər.

Son zamanlar kinoteatrlarda izlədiyimiz, demək olar ki, bütün filmlərdə söyüşlü sözlər eşitmək çox adi hal alıb. Belə sözlər filmlərin sanki ayrılmaz parçasına çevrilib. Bununla yanaşı, çox məşhur və insanlar tərəfindən sevərək dinlənilən xarici mahnılarda da söyüş, təhqiramiz sözlər eşitmək çox normal qarşılanır. Beləliklə, Qərbdən eşidib gördüyümüz bu danışıq tərzi insanlara, xüsusilə də, gənclərə istər-istəməz sirayət etməyə başlayıb. Bir müddət əvvəl ictimaiyyət arasında utancaqlıqla deyilən sözlər hal-hazırda sanki dəb olub.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, ünsiyyət Allahın bizə bəxş etdiyi ən gözəl nemətdir. Fikrimizi gözəl sözlərlə ifadə edə biləcəyimiz halda səmimiyyət adı altında niyə bir-birimizə çirkin sözlər deyək ki?! Hər bir insanın ruhu gözəlliklərdən zövq alacaq şəkildə yaradılmışdır. Hər birimiz çox zövq alırıq iltifat eşitməkdən, gözəl sözlər dinləməkdən. Məsələn, bir gün dostlarınızla görüşə gedirsiniz, onlar üçün xüsusi geyinib bəzənmişsiniz. Əlbəttə ki, istəyərsiniz ki, bu gözəlliyiniz dostlarınız tərəfindən hiss edilsin, dilə gətirilsin və siz də gözəl sözlər eşidəsiniz. Bu da sizin şövqünüzü artırar. Nə gərək var, təhqiramiz sözlərlə sevgi ifadə etməyə?!

Ey iman gətirənlər! Bir camaat digərini məsxərəyə qoymasın. Ola bilər ki, bunlar onlardan daha yaxşı olsunlar. Qadınlar da qadınları (lağa qoymasınlar). Ola bilər ki, bunlar onlardan daha yaxşı olsunlar. Bir-birinizə tənə vurmayın və bir-birinizi pis ləqəblərlə çağırmayın. İman gətirdikdən sonra fəsadçı adlanmaq necə də pisdir. Məhz tövbə etməyənlər zalımlardır. (Hücurat surəsi, 11)

Yuxarıda saydığım xüsusiyyət, yəni pis ləqəb və xitabla insanlara müraciət etmək Quran əxlaqına uyğun olmayan, Allahın bəyənmədiyi davranışlardır. Əsl mömin bu əxlaqı qətiyyən göstərməz. Allahı sevən insan qarşısındakı insanı təhqir etmək, ona sataşmaq üçün mənfi yönlərini zarafat və pis xitabla dilə gətirməz. Mömin sözün ən gözəlini deyər, insanların könlünü alan sözləri diqqətlə seçər. Gizli və aşkar təhqir etmək, söz atmaq möminə yaraşmaz. Əgər bir insanın səhvi varsa, onu gözəl sözlərlə bildirər, bir insanda gözəl olan bir şey görürsə, mütləq iltifat edər. Çünki bütün gözəlliklərin Allaha məxsus olduğunu bilir, Allahın da gözəlliyini müxtəlif insanlarda təcəlli etdiyini gördükcə bundan zövq alır.

Gəlin gözəl sözlü olaq, insanların gözəl yönlərini görək, sevgi insanı olaq, nə özümüz çirkin ləqəblərlə insanlara müraciət edək, nə də ətrafımızda belə sözlərin istifadə edilməsinə yol verək. Allahın da bizdən istədiyi əxlaq budur: gözəl sözlü olmaq

Qullarıma de ki, ən gözəl sözləri danışsınlar. Çünki şeytan onların arasına ədavət sala bilər. Həqiqətən, şeytan insanın açıq-aydın düşmənidir. (İsra surəsi, 53)

Firuzə Həsənzadə

İnsan Allahın yaratdığı üstün varlıqdır. Allah insana ruhundan üfürmüşdür, ona digər canlılarda olmayan düşünmək, danışmaq, işləmək, oxumaq, hiss etmək və s. kimi bacarıqlar vermişdir.

İnsan Allahın yaratdığı üstün varlıqdır. Allah insana ruhundan üfürmüşdür, ona digər canlılarda olmayan düşünmək, danışmaq, işləmək, oxumaq, hiss etmək və s. kimi bacarıqlar vermişdir. Çox təəssüf ki, bəzi insanlar sahib olduğu nemətlərin fərqində deyil, rastlaşdığı və aşa bilmədiyi bəzi çətinliklər qarşısında həyatına qəsd etməyə belə cəsarət edirlər… Bəli, bu məqaləmin mövzusu son zamanlar hər gün eşitdiyimiz və şahid olduğumuz intihar hallarıdır.

Elə bir gün olmur ki, o gün xəbərlərdə intihar halları oxumayaq və ya eşitməyək. İntihar edən hər insana görə, intihar hallarının müxtəlif səbəbləri olur: bəzisi kredit borcuna, bəzisi ali məktəbə daxil ola bilmədiyinə, bəzisi ailədaxili münaqişələrə, bəzisi sevdiyi insandan ayrıldığına görə və s. Bunun səbəblərini daha da artıra bilərik. Ancaq səbəbi hər nə olursa-olsun, nəticə etibarı ilə, bir cinayət törədilir – insan öz canına qəsd edir.

İntihar halları yalnız Azərbaycanın deyil, bütün dünyanın narahat olduğu çox ciddi problemdir. Hətta Dünya Psixiatriya Assosiasiyası XXI əsri depressiya və intiharlar əsri adlandırıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) son illər apardığı tədqiqatların nəticəsinə görə, hər il təxminən 60 milyon insan intihara cəhd edir. İntihar nəticəsində hər il bir milyon insan həyatını itirir. Onların 63 faizini kişilər, 37 faizini isə qadınlar təşkil edir. Statistikaya görə, Amerikada hər gün təxminən 105 nəfər intihar edərək həyatına son verir.

Yuxarıda intihar ilə bağlı verdiyim məlumat bilinən rəqəmlərdir, cəmiyyət tərəfindən intihar utandırıcı hal kimi qəbul edildiyinə görə çox vaxt ailələr belə halları gizlədirlər. Digər tərəfdən, hələ intihar etməyə cəhd etməmiş, ancaq ağlında intiharı planlaşdıran, həyatdan bezən, intihar edib ölməmiş, ancaq problemlərindən qurtula bilməyən yüzlərlə, minlərlə insan var. Bu insanlar da uyğun şərait tapanda öz həyatlarına rahatlıqla qəsd edə bilərlər…

İntiharların qarşısını almaq üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Bununla bağlı maarifləndirmə işləri aparılır, psixoloqlar kömək etməyə çalışır, qaynar xətlər yaradılır və s. Ancaq bu cür tədbirlər köklü şəkildə məsələni həll etmir, demək olar ki, hər gün intihar halları daha çox artır. Necə olur ki, bir insan öz canına qəsd edə bilir? Dünyada elə bir problem varmı ki, onu aşa bilməyəsən? İntiharların qarşısını necə almaq olar?

İntihara aparıb çıxaran ən əsas amillərdən biri insanların yaşadığı sevgisizlik, ümidsizlik, peşmançılıq və məqsədsizlikdir. Psixoloji məsləhət və ya yardım xətləri bir insanı müəyyən müddət fikrindən döndərsə də, ona lazım olan ümidi və yaşamaq sevincini vermir. Beləliklə, bu gün intihardan imtina edən insan ən kiçik depressiyada yenidən intihara əl atır. İnsana ehtiyacı olan ümidi və məqsədi verməyin tək yolu onun sonlu olmadığını göstərməkdir. Əgər bir insan dünyada fani olduğu düşünürsə, etdikləri əməllərə görə axirətdə hesaba çəkiləcəyini bilmirsə, ona sonsuz nemətlər bəxş edən, ona şah damarından daha yaxın olan Allahı tanımırsa, əlbəttə ki, o insan həm ətrafındakı insanların canını, həm də öz canını heç qorxmadan və rahatlıqla ala bilər.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, hər şeydən öncə, insan Allahın yaratdığı çox üstün varlıqdır. İnsanı Allah yaradıb və Allah da insanın sahibidir. İnsanın özünə aid olduğunu düşünüb qıydığı can da Allaha məxsusdur və Allahın bizə əmanətidir. Ona görə də intihar etmək Allahın verdiyi cana qıymaqdır, çox böyük günahdır. Allaha inanan hər bir insan belə davranışdan mütləq çəkinməlidir. Digər tərəfdən, Allah insanı bu dünyaya imtahan olunmaq üçün göndərib. Dünyada hər bir insan imtahan olunur. Ancaq Allah heç kəsə daşıya biləcəyindən artıq yük yükləməz, həm də Allah yaratdığı hər bir hadisəni xeyirlə yaradıb. Biz həmin an o xeyiri görməyə bilərik. Allaha inanan bir insan Allaha güvənməlidir. Məsələn, istədiyi ali məktəbə girə bilməyən insan, yenidən yaxşı hazırlaşıb bəlkə növbəti il daha faydalı yerə daxil olacaq. Bunun kimi misalları daha çox artırmaq olar. Əsas odur ki, hər şeyi Allahın yaradığını bilib Ona təslim olmaqdır.

Ola bilsin ki, sevmədiyiniz bir şey sizin üçün xeyirli, sevdiyiniz bir şey isə sizin üçün zərərli olsun. Allah bilir, siz isə bilmirsiniz. (Bəqərə surəsi, 216)

Digər tərəfdən, biz bu dünyada məqsədsiz yaşamamalıyıq, bizim tək məqsədimiz var: Allahın rizasını qazanıb sonsuz axirətdə Cənnətə layiq olmaq, inşaAllah. Qüsurlarla dolu bu dünya bizim əsl yurdumuz deyil. Bir sözlə, intiharların qarşısını almağın tək yolu insanlara onu yaradan, ona çox mərhəmətli və şəfqətli olan Allahı tanıtmaq, dünyada məqsədsiz olmadığını xatırlatmaq, yaşadığı çətinliklərin imtahan olduğunu və əsl yurdunun axirət olduğunu bildirməkdir.

Nərmin Kərimzadə

Cəmiyyətin rifahı üçün – Güclü dövlət

Dövlət – ortaq həyat və mədəniyyəti paylaşan bir cəmiyyətdə bu cəmiyyəti nizamlama, bu cəmiyyətə təhlükəsizlik, sülh və rifah təmin etmə məqsədini daşıyan və bu məqsədə yönələn qanunlar qəbul etmə, bu qanunları tətbiq etmə, mühakimə etmə, cəzalandırma kimi güclərə sahib olan quruluşdur.
Dövlət, tarixin məlum olan ən qədim cəmiyyətlərindən indiyə kimi həmişə var olmuşdur. Marksistlər ortaya atdıqları xəyali “mədəni təkamül” ssenarisi daxilində dövlətin sonradan ortaya çıxan bir mexanizm olduğunu iddia edirlər. İlk cəmiyyətlərdə dövlət və ya dövlətə bənzər bir qurumun olmadığını, “kommunal” həyat tərzinin mövcudluğunu irəli sürürlər. Halbuki, heç bir tarixi və ya arxeoloji tapıntı bu iddianı təsdiq etmir. Əksinə, haqqında məlumatımız olan ən qədim mədəniyyətlərin hamısında güclü dövlət mexanizmlərinin mövcud olduğu məlumdur. Buna görə də dövlət quruluşunun insanlıq tarixi ilə bir yaşda olduğunu söyləmək mümkündür.
Bu, əslində insanın yaradılışının təbii nəticəsidir. İnsan, yaradılışının tələbi olaraq “doğru” və “yanlış” anlayışlarına malik olmaqla doğrunu öyrənmək və bu doğruya uyğun şəkildə yaşamaq istəyir. Yanlışı tətbiq edənlərin isə dayandırılmasını, onlara mane olmağı arzu edir. Buna görə də insanlara doğrunu göstərən bəzi qanunlar qəbul edən və bu qanunlara tabe olmağı təmin edən bir nüfuzun varlığı zəruridir. (daha&helliip;)

İnsanların əsl xoşbəxtliyi əldə etmələrinin tək yolu Allah’a iman gətirmələridir. Bu həqiqət Quranda belə bildirilir: ”Bilin ki, qəlblər ancaq Allah’ı zikr etməklə rahatlıq tapır” (Rad surəsi, 28). Yaşanılan bədbəxtlikdən və sıxıntıdan ancaq Allah’ın rəhməti qavrandığı və iman əxlaqı yaşandığı halda qurtulmaq olar. Dünya həyatından ancaq bu şəkildə zövq alıb, gözəlliklərin dəyərini qavramaq olar. Allah’ın “Bu dünyada xeyirli işlər görənlər üçün gözəl mükafat hazırlanmışdır” (Nəhl surəsi, 30) və “Allah onlara həm dünya mükafatını, həm də gözəl axirət mükafatını verdi” (Ali İmran surəsi, 148) ayələrində bildirdiyi kimi, Allah gözəl bir həyatı ancaq iman gətirənlərə yaşadır. İnkar edənlər üçün isə, Allah bir ayədə “Kim Mənim Zikrimdən üz döndərsə, onun güzəranı sıxıntılı olacaq” (Taha surəsi, 124) bildirdiyi kimi mütləq sıxıntılı bir həyat vardır. Bu insanlar iman gətirmək xaricində heç bir şəkildə sıxıntılı həyatdan xilas ola bilməz, heç bir yolla əsl xoşbəxtliyi əldə edə bilməzlər. Maddi cəhətdən çox böyük imkanlara sahib olsalar belə, bunlardan lazımı kimi zövq ala bilmir, bu nemətlərin sevincini tam olaraq yaşamırlar. Çünki gözəlliklərin bir insana zövq verə bilməsi üçün insanın bu gözəllikləri təqdir edə biləcək anlayışa sahib olması gərəkdir. Məsələn, insan bir qərənfilin yarpaqlarındakı qüsursuz düzülüşü, iyini, toxumasındakı yumşaqlığı fərq edə bilməli, daha da vacibi, bu bənzərsiz gözəlliyin böyük bir nemət olaraq yaradıldığını anlamalıdır. Bunu həqiqi mənada anlaya biləcək insanlar sadəcə iman sahibləridir. Çünki Allah’a iman gətirən şəxslər dünyadakı hər nemətin Rəbbimiz’in böyük bir lütfü olduğunun şüurundadırlar və hər gözəllikdə Allah’ın sonsuz yaratma gücünü düşünürlər. Bu, onların Uca Allah’a olan sevgilərini və bağlılıqlarını daha da artırır. Bütün bu həqiqətləri görən və səmimi olaraq “Allah’ın ipinə möhkəm sarılaraq” Rəbbimiz’ə təslim olan bir insan artıq “qopmayan bir ipə yapışdığını” və Allah’ın diləməsi xaricində heç bir şəkildə zərər görməyəcəyini, dünyada və axirətdə bütün nemətlərdən ən böyük zövqü alaraq,ən gözəl həyatı yaşayacağını bilməlidir. Quranda bu xəbər belə bildirilir:

Əgər Allah sənə bir zərər toxundursa, bunu Ondan başqa heç kəs aradan qaldıra bilməz. Əgər sənə bir xeyir diləsə, heç kəs Onun lütfünün qarşısını ala bilməz. O, bunu Öz qullarından istədiyinə nəsib edər. O,Bağışlayandır, Rəhmlidir. (Yunus surəsi, 107)

Nə zamansa təbiətin canlı olduğunu, öz içinizdə yaşadığını hiss etdinizmi? Hiss etdinizmi təbiətin özünəməxsus tarazlığa malik bir sistem olduğunu? Bəlkə bir az düşünək: Təbiət Anadır deyirik, bəs biz bu Ananı qoruya bilirikmi?
Hələ dahi Nizami doqquz əsr öncə yazırdı:”Bir inci saflığı varsa da suda, artıq içiləndə dərd verir o da.” Görəsən, nədən belə yazırdı dahi söz xiridarı? O dövrdə hidrogenin nə özü, nə də izotopları kəşf edilməmişdi ki…?!Bəs Nizami hardan bilirdi ki, 7000 su molekulunun birində ağır su zəhərinin-su olduğunu? Zaman-zaman bizləri yaradan Tanrı öz yaratdıqlarını ayıltmaq üçün yer planetinə müəyyən əlamətlər göndərir. Bəlkə bu səbəbdən Şeyx Nizami o misraları yazmaqla bu olanlara işarə edirdi. Əsrlər keçib elm, texnika inkişaf etdikcə, çox içiləndə mərəzə çevrilən həmin ağır su kəşf olunduqdan sonra yer kürəsinin faciələri başladı və bu günə kimi də davam etməkdədir. Bir-birinin ardınca nüvə reaktorları yaradıldı. Nüvə bombaları, atom sınaqları Xorasima, Naqasaki kimi şəhərlərin üzərində sınaqdan keçirildi. Bəs bu faciələri duyar-duymaz təbiətin canlı olduğunu və onun da sənin bir parçan olduğunu, yer kürəsinin fəryadını, bizləri öz harayı ilə ayıltmaq istədiyini duydunuzmu ey ALLAHIN sevə-sevə yaratdığı insan deyilən məxluqlar…?! (daha&helliip;)

AYB, DGTYB və “Gənc Ədiblər Məktəbi”nin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

Unutqanlıq bütün insanların problemidir, deyilmi? Məncə, hə… Elə, səncə də, hə! Çünki, bilirəm, indi durub sənə zəng etsəm ki, “Ay İntiqam, Bakıda “Əl oyunları stadionu” hardadı?”-ən azı 10 dəq telefonda susub xəyalən Bakını gəzəcəksən…
Bilirəm, artıq anlamısan niyə məhz o binanı soruşuram…sefaintiqam
Bilirsən… Hərdən adam ən acı xatirələri də təkrar yaşamaq istəyir… Təkrar sevməyi arzuladığı kimi ayrılığı da yaşamaq, yaşamaq istəyir… Yadında, bir dəfə sənə nə demişdim? HƏR İNSAN MÖHTƏŞƏM AYRILIĞI ÖMRÜNDƏ TƏK BİR DƏFƏ YAŞAYIR… Bundan sonra sadəcə sükut başlayır… Sənin dediyin kimi… Əzizin oxuduğu kimi… “Və susarsan…”

Bəzən qopub getmək istərsən bu şəhərdən,
Güvəndiyin əlləri soyuq görəndə…
Və sadəcə “əfsus”-deyərsən dünənlərə…
Bundan başqa bircə kəlməyə belə gücün çatmaz.
Qəhər boğar, çırpınarsan qəfəsində…
Bax, beləcə, bir ad sınar, çiliklənər nəfəsində…
Və susarsan…
Hər hərfindən bir əlamət boylandıqca dünənlərə,
Şüşə kimi çilikləri kəsər sənin əllərini,
Xəbərin olmaz.
Sahiblənər hər hissəni, bircə-bircə toplayarsan…
Qoymazsan ki, yerdə qala…
Qəfildən lap gözlərin qaralar, az qalsın ki, yıxılasan…
Gözlərin əllərinə sataşar,
Doğram-doğramdı əllərin…
Söykənərək bir divara “ah” çəkərsən dərindən,
“deyəsən, çox qan itirdim, deyəsən, çox yorulmuşam”…
-Nə yaxşı ki, söykənməyə bu divar var!
Və susarsan… (daha&helliip;)

4 tip insan var:
1. Kişi və qadın adına ləkə gətirən “yanıqlar”-salam verən kimi özlərini dərhal sırımaq istəyən sadəlövh ovçulardır, dərhal birbaşa mətləbə keçirlər və moment yapışqanı kimi yapışırlar (60%);
2. Ağıllı və dostluğunu qazananlar və zamanla yananlar – öncə salam verir, sonra dost olur, guya dost adıyla zamanla ünsiyyətdə olurlar, sonra guya bağlanırlar, guya xoşlanırlar səndən və sonra zamanla yanırlar və minnətlə ayrılırlar (20%);
3. Geylər və lesbilər – kişi və qadınlardan (1-ci və 2-ci kateqoriyaya aid olanların qurbanına çevrilənlər) üz döndərənlər, elə öz cinsindən olanlara meyl edirlər və dostluğunda möhkəmdirlər və təhlükəli deyillər (10%);
4. Nəsli kəsilməkdə olan əsl kişi və əsl qadınlar – sözün əsl mənasında dost və insandırlar və heç bir məqsəd güdmürlər və əxlaqsız niyyətləri olmur, əsl bacı və qardaşların, ya da ən səmimi və yaxın dostların olurlar, ətrafımda ancaq bu cür dostları saxlamaq qərarına gəlmişəm (10%).

4 psixoloji insan temperament tipi var, Azərbaycanda o tip insanlar:
Sanqvinik-hər kəsdən özünü üstün sayır, guya hamıdan çox bilir və boş-boş danışmaqdan savayı, əlindən birşey gəlmir, xülyasında hamını idarə etməkdir.
Xolerik-Hamını səhv və borclu çıxardır, tez-tez və hər mövzuda dava edir, mübahisə edir, qan çıxmayan yeri o qədər qaşıyır ki, qan çıxardır.Daha çox mentalitet və “mənəvi dəyərləri” guya qoruyub saxlamaq istəyir
Fleqmatik-Hər şeydən və hər kəsdən şübhələnir, özü qərar verə bilmir, özü ilk addımı atmır, gözləyir ki, kimsə önə gedib, addım atsın, önə gedəni müşahidə edir, güdür, təhlil edir, səhv axtarır, nöqsan tutur, sonda bir nəticə əldə etmir, səmərəsiz işlə məşğuldur, həm də özü bir şey etmir deyə, vaxtını düzgün idarə etmir deyə, maddi və mənəvi qazanc əldə etmir və əldə edənləri də şərləyir.
Melanxolik-O qədər pessimist və ruh düşgünlüyü içində yaşayan insan olur ki, səbəb oldu-olmadı, inciməli, intihara əl atmalıdır, çox zəif və iradəsiz insandır. İdarə edilmək və səhvlərə görə məsuliyyəti özgələrinin boynuna atmaq istəyir.

Şərq və qərb – üz üzə:

Şərq (Məşriq)-günçıxan, yəni günəşin çıxdığı, başlanğıc olan yerdir… Mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət, tarixi keçmişimiz, insaniyyət, mənəvi dəyərlər şərqdən başlamışdır, günəş çıxdığı məkandan, şərq olan yerdə həmişə fəlsəfə, beyin açıqlığı, məntiq və s. olmuşdur, yaradıcılıq olan yerdə yaratmaq var, gözəllik, sevgi, səmimilik, təbiilik vardır. Nə işə başlasa, şərq əhli işıq saçar, maarifləndirər, gözəlləşdirər, zənginləşdirər.

Qərb (Məğrib, Qürub) – günbatan deməkdir, qaranlıq çökən yerdir… Şərqdən qərbə günəş gedən kimi digər amillər, obyekt və subyektlər də, şərqdə nə varsa, qərbə keçmişdir… Qərb dağıdır, qərb də batır hər şey, qərbli hara gedirsə, oranı məhv edir, qaranlığa qərq edir, iqtisadi böhranlar da qərbdən başlamışdır çox vaxt…

Qanuni zəruriyyət

Nigah müqaviləsi icbari olandan sonra məncə Dostluq müqaviləsini də icbari şəkildə tərtib və tətbiq edilməsini qanuniləşdirmək zəruridir, əks halda, iki və ya daha artıq tərəflər dostluq edirlər, müqaviləsiz olduğundan ürək istəyəni edirlər, Qılınc müsəlmanıq, müqavilə olsa, hər bir tərəf öz məsuliyyətini anlayar və müqavilə şərtlərini pozmaz ki, inzibati qaydada cəzalandırılmasın…

Günel Fərhadqızı Emin

• Korporativ emaildən, iş telefonundan saatlarla şəxsi söhbətləri etmək üçün, qeybət əlaqə vasitəsi kimi istifadə etməkdir;
• OTKAT-ın hər gün mükəmməlləşmiş və qeyri-adi, mürəkkəb mexanimzləri üzərində düşünmək, axtarmaq və tapmaqdır;
• Şəbəkə marketinqi və digər maliyyə dələduzları, maliyyə piramidalarına yalan vədlər müqabilində iri məbləğlərdə pul qoymaq və sonra aldadıldığını anlamaq və pulunu geri qaytarmağı istəməkdir;
• Evdəki qız müəyyən yaşa çatdıqda, ailə qurmayanda, ailədə müəyyən problemlər olduqda, molla yanına gedib dua yazdırmaq, o duanı özünlə daşımaq, insan aıdını daşıyan pirlərə gedib, insanları Allaha bərabər tutmaq, ölmüş insanlara dua etmək və arzularının gerçəkləşməsini istəmək, falçılara inanmaq və onlara külli miqdarda pul vermək, müsbət nəticəsinin olacağı ümidiylə aldadılmaqdır.
• Yüksək səviyyədə beynəlxalq tədbirlərdə qanunla qadağan edilmiş ikili vətəndaşlıq və off-shore zonaları təbliğ və reklam etməkdir, ölkə qanunvericiliyinə zidd getmək və vergidən yayınmanı stimullaşdırmaqdır;
• Tez-tez ictimai panikaya qapılıb, milli iqtisadiyyata zərər vurmaq, devalvasiya və inflyasiyanın yaranmasına və inkişafına, digər xoşagəlməz iqtisadi risklərin formalaşmasına şərait yaratmaqdır;
• Məşhur olmaq və gündəmdə qalmaq üçün gündəlik özünü qara pr etmək, xoşagəlməz şaiyə və xəbərlərin yayılmasını təmin etmək və sonra onun təkzib edilməsini tələb etmək və qarşı tərəfi məhkəməyə verməklə, kosmik məbləğdə mənəvi və maddi təzminat tələb etməkdir;
• Yerli, yersiz hamıya məsləhət vermək, digərlərinin həyatına, arzu və seçimlərinə müdaxilə etmək, onlara hörmət etməməkdir.
• Xarici səyahət və ya məzuniyyətini xaricdə keçirtmək (14 günlük istirahət üçün) bankdan istehlak və ya səyahət kreditini götürüb, ilin 11 ayını o krediti hər ay ödəməkdir.
• Uşaq telekanallarının olmaması və uşaq verilişlərinin olmaması və uşaqlar üçün yerli, maarifləndirici cizgi filmlərinin olmaması səbəbini göstərərək, uşaqlarımıza digər ziyanlı verilişlərə, seriallara baxmasına, komputer oyunlarına meyl etməsini dəstəkləməkdir.

Günel Fərhadqızı Emin

“Səhiyyə bizim üçün əziz, qiymətli sahədir”
(Heydər Əliyev)

“İnsanların sağlamlığı bizim üçün birinci dərəcəli məsələdir”
(İlham Əliyev)

Vəziyyətlə əlaqəli yolum uşaq poliklinkasına düşdüyündən Ulu öndər Heydər Əliyevin və bu gün dövləti idarə edən Prezdent İlham Əliyevin səhiyyə haqqında dediyi yuxarıdakı fikirləri lövhədən oxudum. Görəsən səhiyyə haqqında söylənmiş xoşməramlı fikirlər bu günümüzlə uzlaşırmı? Sözsüz ki, bu fikirlərin müəllifləri Azərbaycanın birinci şəxsiyyətləri sayılır. O şəxsiyyət ki, zamanında öz müstəqilliyini yenidən bərpa etmiş Azərbaycanı kənar qüvvələrin dağıtmaq istəyindən xilas edən” Azərbaycanın müstəqilliyi əbədidir!- şuarı ilə çıxış edən Heydər Əliyevə təhfil verilmişdir. Prezdent olduğu müddətcə Azərbaycanı yenidən qurub- yaradan Heydər Əliyev özündən sonra dəyərli fikirlərini bu gün dövləti idarə edən Prezdent İlham Əliyevə və xalqına miras qoymuşdur. Lövhədə səhiyyə haqqında yazılmış şuarda qeyd edildiyi kimi ölkə Prezdenti İlham Əliyev atasının fikirlərini daha da qabardaraq, dahiyanə şəkildə səhiyyə haqqında fikirlərin dəyişmədiyini önə çəkmişdir. Bəs bu gün Azərbaycan səhiyyəsi söylənən arqumentlər əsasında özünü doğrulda bilirmi??? Əlbəttə qeyd edə bilərəm ki, müstəqil hesab edilən dövlət öz siyasəti ilə başqa dövlətlərdən seçilməsi üçün onun təhsili, səhiyyəsi mədəniyyəti, mətbuatı azad olmalıdır. (dırnaq arası yox) Başqa sahələr bir kənara səhiyyədə nələrin baş verdiyinə diqqət edək. Görəsən, Azərbaycan səhiyyəsi cəmiyyətin sağlamlığı üçün nələr edir? Bu sualın cavabını vermək üçün Azərbaycanda ixtisaslı kadrlar zəruridir. Əfsuslar olsun ki, Azərbaycan təhsil sahəsində irəli getmədiyindən zaman-zaman bu göstəricilərə nail ola bilmirik. Bu gün birmənalı şəkildə deyərdim ki, öz peşəsini sevən yeni savadlı kadrlar yox dərəcəsindədir. Təəssüf ki, yaxın vaxtlarda hansı qanuna əsasən yaş məhdudiyyəti qoyularaq həkimləri və müəllimləri birbaşa təqaüdə göndərilməsi də xalq tərəfindən birmənalı qarşılanmadı. Bu gün cəmiyyətin səriştəli kadrlara çox ehtiyacı var. Çünki yeni gələn kadrlar praktik cəhətdən çox zəifdirlər. Əksəriyyətini də rüşvət, xəstəni vardan-yoxdan çıxarmaq düşündürür. Bəzən heç həkimləri də qınamaq olmur. Onlar hansı məvacibi alır ki, gözlərini xəstələrin cibindən yığsın? Bu gün demək olar ki, həkimləri və müəllimləri xalq dolandırır. Məvacib deyilən bir zat onların cibinə normal məbləğ şəklində girmiş olsaydı əlbəttə xəstələr bu gün əziyyət çəkməzdilər. Kimdir MÜQƏSSİR??? Bu salın cavabı isə birmənalıdır. (daha&helliip;)

3 sentyabr, 2015-ci il tarixində musavat.com və bu sayta istinadən başqa bir neçə xəbər saytında cənab Adnan Oktar haqqında iftira dolu bir yazı yayımlandı

3 sentyabr, 2015-ci il tarixində musavat.com və bu sayta istinadən başqa bir neçə xəbər saytında cənab Adnan Oktar haqqında iftira dolu bir yazı yayımlandı. Sayt yazır ki, guya onun ünvanına vaxtilə Adnan Oktarın Azərbaycandakı qabaqcıl tələbəsi olmuş BDU tələbəsi Murad Kamal tərəfindən məktub daxil olub. Məktubda Adnan Oktar və onu sevənlər haqqında bir çox çirkin iftira mövcuddur. Amma müsavat.com saytında bu yazını yayımlayanlar unudurlar ki, yalan ayaq tutar, amma yeriməz. Əslində, nə belə bir BDU tələbəsi, nə də belə bir azərbaycanlı şəxs yoxdur. Bu qondarma Murad Kamal, əslində, Pola Kamal adlı İraq-Süleymaniyyə Amerikan Universitetinin Beynəlxalq Araşdırmalar və Siyasət məzunudur. Musavat.com saytı sadəcə onun şəklindən istifadə edib. Hətta Murad Kamal adından saxta profil də açmaq unudulmayıb. Buyurun baxın,müsavat.com saytının BDU məzunu olduğunu iddia etdiyi Murad Kamal, əslində, kimdir?

Həqiqi Pola Kamal:

http://auisstudent.blogspot.com/2010/09/financial-aid-system-needs-radical.html

Həqiqi Pola Kamalın facebook profili:

https://www.facebook.com/pola.kamal.73

Yetim kütüphane olabilir mi derseniz? Olur derim. Ben o yetimi gördüm.
Hocam bu başlığı verdiğinde yıllardır içimde saklanan bir yeri daha doğrusu kütüphaneyi anlatmak istedim. Yetim kütüphane ismi gönlüme hüzün serpse de tam yerini buldu diye düşünüyorum.
Bulgaristan seyahatinde gözyaşlarımın akmasına sebep olan yer geldi aklıma. Gördüğüm anda kaybettiklerimizin acısı bir kez daha can evimi yakmıştı. Beş yüz kırk beş yıl bizim olan, her taşında toprağında nehrinde iz bıraktığımız o yerler sessiz mahzun ve kederliydi.
Bizi Vidin’de karşılayan Müftü Necati Ali Bey gideceğimiz yere doğru yürürken etraf hakkında da bilgi veriyordu.
Yer yer sıvaları dökülmüş, alçak bahçe duvarı içindeki camiye doğru yürüdüğümüzde hem heyecanlanmış hem de duygulanmıştım. Uzaktan gördüğüm tek şerefeli beyaz minarenin yanındaydım. Sağında, solunda, karşısında süslü, yüksek, bakımlı kiliseler vardı. O gösterişin arasında sade ve suskun duran caminin birkaç taş basamaklı merdiveninden yukarı çıktık. Çift kanatlı, el işlemeli büyük yeşil kapıya vardık. İçeriye girmeden önce etrafa şöyle bir göz gezdirdim. Caminin sağında bir kaç mezar ve duvara yaslanmış uzun mezar taşları vardı. Sordum. Taşları başka yerlerden bulup getirmişler, eski Türkçe yazılıymış. Eski yazı okuyan olmadığından ne yazdığını bilmiyorlarmış. Seyahat gurubumuzdaki eski yazı bilen iki büyüğümüz taşlardaki yazıyı okudu. Caminin imamı da söylenenleri not aldı.
Caminin içini gezdikten sonra Müftü Efendi birde kütüphanemiz var dedi. Sol tarafta olan kütüphane birkaç adım ilerideydi. Biri büyük, biri küçük iki kubbeden oluşan kütüphaneye, küçük kubbe altındaki iki sütun arasındaki kapıdan giriliyordu. Kesme taştan yapılan kütüphane akıp giden onca zamana yenik düşmemişti.
Kare şeklinde olan yapı birkaç metre kareden ibaretti. Üç tarafında demirli büyük penceresi vardı. Kubbenin kemerli tavanı Osmanlı motifleri işli, sütun aralıklarında ise dört halifenin adı ve dini motifler vardı. Tahta döşemeli zemine eski bir kilim yayılmıştı.
Adı Osman PAZVANTOĞLU Camii kütüphanesiydi. Karşı köşesinde tahta masa ve yanlarda oturmak için dar sedirler vardı. Kapının sağında ve solunda yerden yukarıya doğru birkaç raftan ibaret olan kitaplık tahtadan rast gele çakılmıştı. Kitaplığın rafından bir kaçında kahverengi bezli ciltleri eskimiş ve yer yer yırtılmış kitaplar vardı. Oturduğum yerden epeyce seyrettim onları. Her biri anasını babasını yitirmiş yetim çocuklar gibiydi. O an aklımdan öyle çok şey geçti ki. Müftü ve Hoca Efendilerin anlattıklarını dinlerken, bir zamanlar o kitapları yazanları, okumak için dokunan elleri düşündüm. Yerimden kalktım izin isteyerek kitaplardan bir kaçını raftan alıp açtım. Eski Türkçe ile yazılmış kitaplardı.
Bir birine tutunan sararmış sayfalar belki de yıllardır açılmamıştı. Nasıl açılsın ki? Bulgaristan da eski Türkçeyi okuyan mı kaldı ki? Dedim kendi kendime.
Kütüphanenin boş kalan raflarına çay bardakları, şekerlik, tornavida gibi şeyler konulmuştu. Hüzünlendiğimi saklayamamıştım. “Bir zamanlar burada çok kitap varmış. Camide medrese eğitimi de verilirmiş. Dersten çıkanlar gelip kütüphaneden istifade edermiş. Sonra ne o kitaplardan eser kalmış ne de okuyanlardan. Dönemin yöneticileri yok etmişler hepsini. Bu gördüklerinizi de birkaç yıl önce yaşlı insanlar evlerinden getirip dizdiler. İçlerinde ne yazdığını kimse bilmiyor. Bizde yadigâr diye saklıyoruz.” Diyerek içini çekmişti Necati Ali Bey.
Yüreğim acımıştı. Aklıma öksüzlük geldi. Sadece insan değilmiş yetim kalan. Yetim kalan kütüphane sessiz, masum, boynu büküktü. Bağrında sakladığı birkaç cilt kitapla kala kalmıştı oracıkta. Ve ona hizmet veren birkaç gönül erbabının gayretiyle ayakta durmaya gayret ediyordu.
“Nasip olur bir daha yolum buraya düşerse. Hediye kitap getirerek ata yadigârı raflara dizeceğim.” dedim.
Gün geldi oralara gitmek yeniden nasip oldu. Bütün sevdiklerime amacımı söyledim. Birer kitap alarak iç kapağına duygularını yazıp imzalamalarını rica ettim.
Bende evimdeki kitaplarıma göz gezdirdim. Hiç biri bir diğerinden üstün değildi. İnci tanesiydi her biri. Benim kıymetlilerimdi. Sırdaşlarım, dostlarım, biraz düşüncelerim birazda düşlerimdi her biri. Fikirlerimdi kimisi. Kimisinde aklımın tenviriydi. Bende onların sahibiydim. Sahipsiz bırakmadım hiçbirini. Şimdi tek tek yerlerinden indirip bir yetimi sevindirecektim. Pür dikkat kapaklarını açarak her birine gönlümden geçenleri yazdım. Her okuyana bin selam olsun dedim. Adımı soyadımı yazarak altlarına tarih ve imza attım. Yanımda duran karton kutuya alabildiğince doldurdum.
Hani Hz. Mevlana der ya; “Altın ne oluyor, can ne oluyor, inci, mercan da nedir? Bir sevgiye harcanmadıktan, bir sevgiliye feda edilmedikten sonra…”
***
Yolculuk bitmiş, uzun zaman sonra yeniden yetimin yanına varmıştım. Bu sefer sevindirecektim onu. O da sanki kollarını açmış beni bekliyordu. Dolu birkaç karton kutuyu arkadaşların yardımıyla kütüphanenin boş rafları önüne koyduk.
Dolan her raf sanki gülümsüyordu bana. Bende mutluluktan uçuyordum. Sanki yetimin saçlarını okşuyordum. Sanki öksüze bayram kıyafeti almış sevindirmiştim. Arkadaşlarımın kitaplarını dizerken yazdıklarına bakmayı da ihmal etmedim. Her biri yüreklerini sayfa aralarını sıkıştırmıştı sanki.
Az da olsa yetim sevinmişti.

(Avrasya Yazarlar Birliği Edebiyat Akademisi Deneme Atölyesi 2014)

Dövlətimiz güclü siyasi iradəyə malikdir

Baş verə biləcək iqtisadi böhranın yaşanmamağı üçün dövlətimizin borc götürməyinə dair bəzi mülahizələr yanlışdır. Neftin qiymətindəki ucuzlaşma və manatın devalvasiyası ilə yanaşı, iqtisadiyyatımızda böhranın baş verməməyi üçün həll yolları haqqında media və sosial şəbəkələrdə müzakirələr aparılır, müxtəlif təklif və mülahizələr söylənir.

Bunların içərisində ölkəmiz üçün əsla xeyirli olmadığını düşündüyüm beynəlxalq valyuta fondlarından və banklarından borc götürülməsi təklifidir. Dövlətimiz illərdir torpaqlarımızın işğal altında olmasına baxmayaraq, istər ABŞ və Avropa Birliyi ölkələri, istərsə də üzərimizdə təsirini artırıb yenidən hegemoniya qurmaq istəyən qonşularımız tərəfindən ölkəmizə qarşı edilən təzyiqlərə baxmayaraq ölkə maraqlarından heç bir güzəştə getməyib. Bu cəsur siyasi duruş təqdirə layiqdir.

Dünyada baş verən hadisələrə baxdığımızda siyasi iradə göstərən bir çox ölkənin iqtisadi yöndən zəiflədilib borca sürüklənməsi ilə asılı vəziyyətə salındığını görürük. Ona görə də borc təklifini Azərbaycanın xeyrinə olacaq imiş kimi göstərənlər bundan çəkinməlidir. Azərbaycan xalqı inanclıdır, vətənpərvərdir; heç bir zaman öz rahatlığı üçün ölkəmizin borc üzündən asılı vəziyyətə düşməyini istəməz. Bütün bunlar müvəqqəti çətinlikdir.

Dövlətimizin heç bir mənada digər dövlətlərdən asılı vəziyyətə düşməməyi üçün, lazım gələrsə, daha qənaətcil davranmaq lazımdır. Əgər iqtisadi çətinlik yaşanarsa belə, öz daxili potensialımız hesabına bu çətinliyin öhdəsindən gələcək millətə və dövlətə sahibik.

Gənclərin Mənəvi İnkişafı İctimai Birliyinin sədri Ramiq Vəliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezident Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü

Sədaqət, vəfa deyilən şey insanın könül yaşantılarıdır. Əfsus, Adəm-Həvva, Leyli-Məcnun, Əsli-Kərəm sevgisinin həyat normaları bu vacib gerçəklərə səmt tuta bilmədi və bu qeyri-zəruri hal əvvəldən başladığı formada bu gün də təəssüf ki, öz xarakterini eyni tərzdə göstərir.
Sevmək hələ sədaqətli olmaq məğzi kəsb etmir. Düzdür, insanın ümdə vəzifəsi ətrafını qorumaqdır, lakin kimisə hifz edə bilmək Tanrı bacarığıdır deyə insana sadəcə, bu səmtə göz dikə bilmək qalır. Bu zaman da – səndən ötrü canımı verərəm – dediyin adama canını verə bilmirsən. O, gedir, sən də ya yalqızlığın qoynunda çabalayır, ya da heç nə olmamış kimi yeni səmtlərə boylanırsan.
Əzizimiz, qələm dostumuz, qardaş dediyimiz Giya Paçxataşvili də sədaqətli ömür-gün yoldaşı Lamaraya sadiq insandı. O da həyatın vəfa zirvəsinə qalxa bilmək üçün dəridən-qabıqdan çıxırdı və bu, Lamaraya əminlik verirdi. Ancaq sən saydığını bir cür sayırsan, fələk də başqa cür – səndən daha dəqiq sayır. Giyanın sakitlik gətirən fikirləri başı batmış fələyin dağıdıcı-sarsıdıcı zərbələri qarşısında aciz qaldı. Qəfil qopan tufan Lamaranı qəm yeməkdən ağappaq ağarmış Giyadan araladı. Dostlar, tanışlar təsəlli verdi, sızladı, bu dəhşətin acısı heç kimi sarmadı; nə oldusa Giyaya oldu…
Lamaranın yoxluğu ağ dünyalı Giyanın şair qəlbinə qara xətlər çəkib. Ağ-qara şeirlər doğur Giyanın titrək qələmi. Bu şeirlər də bugünlərdə «MBM» mətbəəsində işıq üzü görmüş «Son – əvvələ gedən yol» başlıqlı bir kitabda cəm olub. Bu kitab bütövlükdə Giyanın Lamaranın müqəddəs ruhuna əbədi ehtiramıdır. Təbiidir ki, kitabda ürək ağrıdan, qəlb sızladan fikirlər yer alıb. Nə qədər daşürək olsan belə, bu fikirlərə baxış sıradan kimi kövrəlirsən. Elə Giya da bu fikirlərin cəm olduğu şeirləri kövrələ-kövrələ yazıb.
Həyat yoldaşı hələ «xərçəng»in caynaqlarında çırpınarkən Giya ümidsizlikdən asılı qalmışdı. (daha&helliip;)

Bu il respublikamızdan kənarda da kimyaçılar şəhəri kimi tanınınan Sumqayıtın şəhər statusu almasının 66 ili tamam olur. 66 yaşlı bu şəhərin həyatının hansı dövrünə baxsan sənaye, tikinti, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və iqtisadiyyatının əsl inkişafının, yüksəlişinin şahidi olur, bu şəhəri qurub-yaradanları xatırladıqca məmnunluq duyğusu ilə bərabər, kövrək hisslər keçirirsən. Bu şəhərin təbiəti, varlığı belədir. Burada həyat həmişə qaynayıb. Sumqayıt və sumqayıtlılar illərin qoynunda yaşa dolub, şəhərin tarixinə parlaq səhifələr yazıblar. Doğma Azərbaycanımızın bir parçası olan Sumqayıtın dünəni, bu günü və sabahı onun sakinlərinin ömür salnaməsidir. Bu salnaməni öyrənmək, təbliğ etmək və bu şərəfli tarixi yaradanlarla qürur duymaq hər birimizin müqəddəs borcudur. Çünki insan əməyinin nəyə qadir olduğunu Sumqayıtın timsalında bütün aydınlığı ilə görmək mümkündür. (daha&helliip;)

Taninmiş jurnalist, ustad şair-publisist çox hörmətli ELDAR İSMAYİL mənim yaradıcılığım haqda yazı yazıb. Ona öz dərin təşəkkürümü bildirirəm. Mənim üçün əsl şəxsiyyətlərdən biri olaraq ona böyük nəhəbbətim var. Var olun ustad..
SÖZƏ QƏDR- QİYMƏT VERƏN ŞAİR
Mənim aləmimdə poeziya yəhərli-yüyənli, bərli-bəzəkli, telli-toqqalı, köhlən bir atdır. Üzəngisi, tapqırı, quşqunu yerindəsə yəhər bütövdür. Lakin sinəbəndi, qayışı, cilovu vurulmayıbsa at minik üçün hazır deyil. Həmçinin klassik Azərbaycan poeziyasında da məhz belə bir anlayış yaşamaqdadır. Sözü köhlən ata bənzətsək onun bölgülərini, qafiyələrini, hecalarını, rədiflərini, ölçülərini yaddan çıxarmaq olmaz. Biz ağzımızda poeziya deyiriksə o nəsrlə yazılmış əsərlərdən kəskin şəkildə fərqlənməlidir. Poeziyada bir coşğunluq, musiqi, ahəng və lətafət mövcuddur. Çox vaxt şairlər qoşma, gəraylı, bayatı və s. yazarkən zümzümə altında kağıza köçürürlər. Poeziyada ilhamverici bir güc var ki, o da oxucunu qürura, vüqarlı olmağa, vicdan və şərəfli olmağa səsləyir… Məhz belə bir duyğunu, görüntünü, ölçülü-biçili şeir nümunələrini istedadlı şair Nəcibə İlkinin poeziyasında gördüm. Sözün qədr-qiymətini uca tutan sənətkar cəsarətinin şahidi oldum. Nəcibə xanım İlkinin yaradıcılığı ilə mən uzun müddətdir ki, tanışam. Onun kitabların da dərc olunmuş şeirləri, dövrü mətbuatda çıxan poetik nümunələri məni həmişə bir oxucu, bir həmkar kimi özünə çəkmişdir. (daha&helliip;)

İnsanlar həmişə yaxşı bir şeyə nail olmaq və ya gözəl nemət əldə etmək istəyirlər. Ancaq bu məqsədlərinə və ya istədikləri nemətə qovuşmaq üçün səhv üsullardan istifadə edirlər. İstədikləri şeylər və niyyətləri çox gözəl olduğu halda, istifadə etdikləri üsullar səhv olduğu üçün yanlış rəftar etmiş olurlar.
Bu mövzuya gündəlik həyatdan bir neçə nümunə verə bilərik. Məsələn, qaldığı yeri təmizləmək istəyən bir insanın niyyəti gözəldir. Ancaq bu niyyətinə çatmaq üçün ətrafındakı insanları narahat edirsə, gördüyü natəmizliyə, dağınıqlığa görə oradakı insanlara qarşı sərt davranırsa, bir tərəfdən təmizlik edərkən, digər tərəfdən də deyinirsə, bu vəziyyət o insanın gözəl məqsədə səhv üsullarla çatmağa çalışdığını göstərir.
(daha&helliip;)

Azerbaycanın Kültür ve Edebiyat Portalının Türkiye temssilcisi

Birinci Dünya Savaşından sonra Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan Mondros Mütarekesi ve Sevr Antlaşmasıyla yurdumuz tamamen elimizden alınıp düşmanlarımıza verilerek bizim de bunu kabul etmemiz beklenmiştir. Böylece yüzyıllardır üzerinde bağımsız olarak yaşadığımız bu topraklarda özgür olarak yaşama hakkımıza son vermek amacıyla bu antlaşmaların uygulanması sonucunda ülkenin her yerinde işgaller başlamıştır.

Türk milletinin bu durumu kabul etmesi elbette mümkün değildir. İtilaf devletlerinin işgalleri sonucunda İstanbul’da bir şey yapamayacağını anlayan Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla Kurtuluş Savaşının ilk adımı atılmıştır.

12 Haziran 1919’da Amasya’ya geçen Mustafa Kemal ve arkadaşları Hüseyin Rauf Orbay, Refet Bele ve Fuat Cebesoy birlikte Amasya Genelgesini hazırlamışlardır. Bildiri, Erzurum’da 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir’e sunuldu. Onun da onayının alınmasından sonra bu bildiri, 22 Haziran 1919’da Abdurrahman Rahmi Efendi tarafından tüm mülki amir ve askeri komutanlara telgrafla ulaştırılmıştır. Ulusal egemenliğe dayanan, tam bağımsız Türkiye Cumhuriyetinin temellerini oluşturan ilk kuruluş belgesi olması nedeniyle de Amasya Genelgesinin Türk tarihinde ayrı bir yeri ve önemi vardır.
(daha&helliip;)

İnsanlar həyatlarının hər anında azad və rahat olmaq istəyirlər. Heç bir nizam-intizama, məcburiyyətə və ya məhdudiyyətə tabe olmadan istədiyi zaman istədiyi şeyi etmək istəyirlər. Ürəyi istəyəndə yatmaq, ürəyi istəyəndə durmaq, istəyəndə işlərini görüb, istəməyəndə təxirə salmaq, danışmaq istəməyəndə danışmamaq, düşünmək istəməyəndə düşünməmək, iradə göstərmək istəməyəndə göstərməmək və s. bunun kimi mövzularda istədiyi hərəkəti edə bilmək…

Halbuki azadlıq da müəyyən məhdudiyyətlər daxilində gözəldir. Azadlıq düşüncəsiz, məsuliyyətsiz, laqeyd olmaq demək deyil. Eyni zamanda, birlikdə yaşadığı insanlar üçün fədakarlıq etməsi, başqalarını düşünərək hərəkət etməsi, üstünlüyü ehtiyac olan mövzulara verməsi bu insanın azadlığının məhdudlaşdırılması demək deyil. İnsanın gözəl əxlaq göstərməsi onu məhdudlaşdıran deyil, onu gözəlləşdirən, ucaldan xüsusiyyətdir.

Yanında biri yatarkən: “Azadlığımı məhdudlaşdıra bilmərəm, əsas mənim istəyimdir, mənim rahatlığımdır”, – deyərək, qışqırıb-bağıraraq danışan, musiqinin, ya da televizorun səsini sonuna qədər açan birini düşünün. Ya da aşağı mərtəbədəki qonşularını heç düşünmədən gecə yarısında evdə səs-küy salan bəzilərini…

Heç kim bu cür düşüncəsiz insanlarla söhbət etmək, onların ətrafındakılara verdiyi narahatlıqlarla qarşılaşmaq istəməz. İnsanlardakı bu davranış pozuntusunu aradan qaldırmağın bir yolu var, o da Quran əxlaqına tabe olmaqdır. Quran həm insanlara axtardıqları azadlığı mükəmməl şəkildə yaşadır, həm də bu azadlıq heç kimi narahat etmir. Bu səbəbdən, mömin Allahın təyin etdiyi əxlaq sərhədləri daxilində azad yaşaya bilmə rahatlığına malikdir.

Müsəlman olmaq vicdanlı olmaq deməkdir. İradəli olmaq, ağıllı olmaq, nəfsi məcbur etmək, nəfsə qalib gəlmək deməkdir. Mömin dünyanın ən azad, ən rahat insanı olar, həyatı boyu, yaşadığı hər an seçimlərini vicdanına görə təyin edər. Ürəyi istəyəndə yatıb, ürəyi istəyəndə yemək yeyib, ürəyi istəyəndə istirahət edib, ürəyi istəyəndə işləmək kimi bir əxlaq tərzi yoxdur. Məqsədi Allahın razılığının ən çoxunu qazanmaqdır. Hər an ağlı və vicdanı ilə ətrafında olan hadisələri dəyərləndirər və ən xeyirli, ən hikmətli, ən faydalı və ən vacib mövzuya yönələr.

Bu səbəbdən, lazım olsa, başqasının ehtiyacını özününkündən üstün tutmaqla bəlkə öz azadlığından məhrum olar, amma insanı xoşbəxt edən azadlıq forması da məhz budur. Yoxsa başqasını narahat etdiyini bilərək, öz istəklərini əldə etdiyi zaman xoşbəxt ola bilməz. Ancaq vicdanına uyğun hərəkət etsə, həqiqətən, azad olar və ancaq bu onu xoşbəxt edər.

Çünki azadlıq, zənn edildiyi kimi, insanın yalnız fiziki olaraq azad olması demək deyil. Əsas mənəvi mənada azad olmaqdır. Əsl azadlıq Allahın insanın ruhuna və ürəyinə hiss etdirdiyi genişlik, rahatlıq, güvən və dinclik duyğularının hamısıdır. Bu da insanın imanı, təqvası, təvəkkülü və təslimiyyəti ilə birbaşa əlaqəlidir.

Bu səbəbdən, əsl azadlıq və xoşbəxtlik insanın nə istəsə, onu etməsində deyil, Allahın razılığına uyğun olan əxlaqı yaşamasındadır. Bu əxlaqın qazandıracağı mənəvi azadlıq insanın düşünmədən yaşadığı sərhədsiz fiziki azadlıq ilə əsla müqayisə edilməyəcək dərəcədə böyükdür. Allah bu neməti yalnız möminlərə lütf etmişdir.

Allah Quranda əsl xoşbəxtliyin yolunu belə bildirmişdir:

… Bilin ki, qəlblər ancaq Allahı zikr etməklə rahatlıq tapır. (Rəd surəsi, 28)

1. Avtobusa dayanacaqdan kənarda saxladıb düşmək, minmək, dayanacaqdan kənarda saxlamayan sürücüləri borclu çıxartmaq və narazılığını bildirməkdir;
2. Bakirəlik tələbinə görə min oyundan çıxmaq, bakirəliyini qorumaq, ərə getmək və ya ərə getməmişdən öncə cərrahiyyə əməliyyatı vasitəsilə özünü bakirə etməkdir və gələcək ailə üzvlərini aldatmaqdır;
3. Yasda ağlamaq istəməsən də, özünü ağlamağa məcbur etməkdir, iki damcı axıdıb, gözünü qızartmaq, şişirtməkdir, sonra salfetka ilə o iki damcını yanağından silməkdir və tanımadığın yasına gedib, salavat çevirmək, Allahdan rəhmət diləməkdir;
4. Toyda gələn gedəni müzakirə etməkdir, toyda özünə xanım, gəlin, ər, sevgili axtarışına çıxmaqdır;
5. İnsanlara geyiminə görə qiymət verib, qarşılayıb insanları, geyiminə görə də yola salmaqdır;
6. Dənizkənarı çimərliyə qaralmaq, dənizdə çimmək, dincəlmək əvəzinə selfi çəkmək, “qız tutmaq” üçün getməkdir;
7. Sosial şəbəkədə offline olan və tanımadığın insanlara yazıb, bezdirməkdir, cavab yazmayanı ittiham etməkdir;
8. Saatlarla sosial şəbəkədə, mobil telefondan asılı olmaq və bütün mövzuları müzakirə etmək və real görüşdən qaçmaqdır ki, kimsə nəsə pis gözlə baxa bilər, pis düşünüb, pis söz deyə bilər;
9. İsterik xarakterdə olub, gah aldadan olmaq, gah aldadılan olmaq, özünü gah qurban saymaq, gah qurban axtarmaq deməkdir;
10. Bahalı restoran, kafedə, bərli-bəzəkli parklarda, nüfuzlu tədbirə gedib, öz nüfuzunu göstərmək üçün dərhal şəkil çəkib, paylaşmaq və yaymaqdır;
11. Yeyə biləcəyindən çox yemək bişirmək, yemək və sonra da kökəldiyini bəhanə edib, arıqlamaq eşqinə düşmək və pəhriz saxlamaqdır;
12. Bilmədiyini alıb, istifadə edib, zəhərlənməkdir;
13. Həkimdən əldə etdiyi bütün dərmanları istifadə qaydalarına, istifadə edilməsi üçün son tarixə baxmadan qəbul etmək, sonra əks təsir, zəhərlənmə, digər xəstəliklərdən həkimə və hər kəsə şikayətlənməkdir;
14. Futbola və ya hansısa idman yarışına, oyununa gedən qıza, qadına “Qadın hara, idman hara, azarkeşlik etmək hara?!Otur evdə, bozbaşını bişir!” deməklə, o xanımı gözdən salmaq və ictimai qınaq obyektinə çevirməyə çalışmaqdır;
15. Qadının məntiqi və ağlı yoxdur deməklə, sonra onların olmayan məntiq və ağlının qurbanına çevrilməkdir;
16. Görüşdüyün dostunun yanında, dostunu gözlədib, saatlarla telefonla danışmaq, whatsapp, facebook, viber messengerdə başqa dostlarınla yazışmaqdır;
17. Cola və digər içkilərin, bıstroffun səhhətə, sağlamlığa ziyan vurmasını və bahalı ziyan vurmasını bilə-bilə, onların istifadəçi olmaqdır.
18. İşdən sonra, hava bir az qaralanda, xüsusən də saat 21-00dan sonra küçədə, parkda, ictimai yerlərdə zahirən bir az babat qız görən kimi, onun dalınca düşmək, ona sataşmaq və söz atmaq və nömrəni söyləməkdir, “sən dedin, mən də yanında götürüb yazdım telefona, getdim polis bölməsinə, polislər zəng etsin sənə, bassınlar 24 saatlığa kameraya, ictimai asayişi və istirahət hüququnu pozduğuna görə” bu variant səni qane edərmi?

Günel Fərhadqızı Emin

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İctimaiyyət və təhsil” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru

Torpaq,yurd, ana, Vətən kəlməsi nə qədər hikmətli və mənalı kəlmələr nə qədər müqəddəsdir! Deyilişi şirin olduğu kimi,məzmunu,qayəsi də yüksək və hikmətlidir.

Biz Vətəni dedikdə anamızı düşünürük. Çünki vətən də bizə anamız qədər doğma,anamız qədər əzizdir.Ana müqəddəsliyi vətən müqəddəsliyi,vətən ucalığıdır.

Vətəni qorumaq kimliyimizdən, cinsimizdən asılı olmayaraq hamımızın borcudur .
Vətəni mühafizə etmək üçün sağlam əqidəli, qətiyyətli vətəndaşlara ehtiyac vardır.
Vətən istəyi, vətən namusu, vətən qeyrəti vətəndaşlara xas olan qabarıq keyfiyyətlərdən biri olmalıdı. Vətən sevgisinin mənbəyi, ümumiyyətlə torpağa olan bağlılıq və hörmətdir ki, bu nemət Uca Allah və Peyğəmbərimiz (c.c) tərəfindən bizə əmanət edilmişdir. Bu vətəni, bu torpağı bizə ata-babalarımız necə əmanət qoyublarsa, biz də bizdən sonrakı nəsillərə bu yurdu, bu eli sağlam bir şəkildə təhvil verməliyik.
Muhəmməd (s.ə.s) buyurmuşdur: “Vətəni sevmək imandandır”. Belə ki, öz Yaradanını, niyə yaradıldığını, özünü, kimliyini anlayan insanda vətəninə qarşı sevgi mütləq yüksək səviyyədə olacaqdır. Əks halda bu torpaqda yaşamağımız, faydalanmağımız bizim vicdanlı yaşayışımıza zidd hala gətirib çıxaracaqdır. Yadıma uzun illər bundan əvvəl yazdığım “Azərbaycan uğrunda” şeirimdən bir neçə bənd düşdü: (daha&helliip;)

Yazıçı özünü ifadə edir, tənqidçi isə həm özünü,
həm də yazıçının ifadə etdiklərini…
O, 1973-cü ilin hüznlü payız günlərindən birində dünyasını dəyişəndə mən ana dilimizin zəngin leksikonundan beş-on cümlə qura biləcək qədər az söz tanıyan yaşda olmuşam. Onun nə geniş salonlarda könülləri ehtizaza gətirən nitqini eşitmişəm, nə auditoriyada tələbə-gəncləri duyğular qanadında mənəvi ucalığa səsləyən mühazirələrini dinləmişəm, nə də onu tanıyanların göz yaddaşında həkk olunub qalan, «ürəyə işıq salan» bənzərsiz təbəssümünü görmüşəm. Əhəd Hüseynov adı ilə tanışlığımın tarixçəsi institutun birinci kursunda oxuduğum vaxt Akif Səmədin «Gənc müəllim» qəzetində dərc olunmuş «…və başqalarından əvvəl» sərlövhəli məqaləsi ilə bağlıdır. Həmin orijinal üslublu məqalədən sonra adı həmişə, hər yerdə «…və başqalarından əvvəl olan» Əhəd Hüseynovun tənqidçi-müəllim şəxsiyyəti ilə maraqlanmışam. Onun haqqında müxtəlif dünyagörüşə, əqidəyə, xarakterə, fərqli təfəkkür tərzinə malik şəxslərdən eşitdiklərim fikrimdə kök salmış «insan hamı üçün sevimli ola bilməz» qənaətini alt-üst edib. Əhəd Hüseynovu hamı sevirdi: gözəl alim, cəsarətli tənqidçi, mükəmməl pedaqoq, yüksək intellekt sahibi, səmimi dost, yanımcıl övlad, fədakar ailə başçısı, sevimli ata, geniş ürəkli insan… nəhayət, kamil şəxsiyyət kimi. Bu çoxşaxəli sevginin çalarları müxtəlif olsa da ünvanı bir idi: ƏHƏD HÜSEYNOV!
Əhəd Hüseynov ədəbi tənqidə 40-cı illərin sonlarında gəlmişdi. 1948-1949-cu illərdə dərc olunan ilk məqalələri kəsərli bir qələm sahibinin, prinsipial tənqidçinin elmi-nəzəri mövqeyinin göstəricisi idi. Zeynal Xəlilin «Fədai» poeması haqqında aydın nəzəri qənaət formalaşdıran, Əhməd Cəmil lirikasına düzgün elmi dəyər verən, N.Xəzri, B.Vahabzadə, H.Arif, İ.Səfərli kimi sənət yoluna yenicə qədəm qoyan şairlərin yaradıcılıqlarını müasir milli poetik tələblər səviyyəsində qiymətləndirən həmin məqalələrində gənc tənqidçinin ədəbi prosesə fəal müdaxiləsi, çağdaş şeirin inkişaf problemlərinə son dərəcə həssas və qayğıkeş münasibəti müşahidə olunurdu. (daha&helliip;)

Sayman Aruzun kitabını əlimə alanda kitabın adı mənə çox qəribə, qəribə olduğu qədər də çox maraqlı gəldi. “Paltarlarım adamsızdir”.Bu kitabı oxumağa başladım. Kitabı əldə etdiyim gün evə gələndə yol boyu boş durmayıb kitabı vərəqlədim .İlk qarşılaşdığım şeir isə “Ana” şeiri oldu.

Ey qadın şəklində vətənim mənim!
Ətindən, qanından yarandı bədən.
Sonra bu ət-qana , qeyrət qatdılar,
Dağ oldu, daş oldu və oldu vətən.

Mənə görə şair bu şeirdə anaya vətən gözü ilə baxır və övladın həmin vətənin sahəsində

böyüdüyünü demək istəyib.
Buludlar öpüşsə şimşək doğulur,
Sevgi buludların ildırımıdır.
Bizim sevdiyimiz qurban bayramı,
Yazıq qoyunların soyqırımıdır!-

Qarşıma çıxan şeirlərdən biri bu oldu. Bu şeirdə isə şair qeyd etdiyimiz qurban bayramını qoyunların soyqırımı adlandırır.

Dost ilə gülüb-danışmağım olsaydı,
Söykənməyimə bir dayağım olsaydı.
Hərdən başıma vurur duram şərcə olam,
Çəh-çəh deməyə kiçik bağım olsaydı…

Şair bu şeirdə gülüb-danışmağa, söykənməyə, çəh-çəh deməyə bağ istəyir. Kitabda növbəti diqqətimi cəlb edən ”Nə olubdur sənə?!”adlı şeir oldu.

Nə olubdur sənə?!
Bütün adlar səninlə başlayır.
Və boğazınla bütün adamlar səslənilir.
Buludların ipini burax,
Gecə qaranlıqdır,
Və hər insan,
Yeni bir üsyan!-

Bu şeirdə isə sanki kiməsə nə olubdur sənə sualı verilir.Bəndin sonunda hər bir insanın yeni bir üsyan olduğunu deyir şair. Bu şeir kitabını oxuduqca şair Cənubi Azərbaycanlı olduğuna görə sanki mən də orani səyahət edib qayıtdim. Amma mən bu şairi Cənubi Azərbaycanlı deyil, bütöv Azərbaycanlı hesab edirəm.

Müəllif:Gültən Qədirli
05 may 2015

Manera.az xəbər verir ki, filmin ssenari müəllifi İlqar Fəhmi, qurluşçu rejissoru Kənan M.M., montaj üzrə rejissoru Tofiq Teymuroğlu, qurluşçu operatoru Rəşad Qarayev, bəstəkarı Nailə Mirməmmədlidir.

Gənc rejissor Tofiq Teymuroğlu üzərində çalışdıqları yeni “Gecə qonağı” filmi haqda manera.az-a danışaraq bildirib ki, filmdə bir çox tanınmış simalar rol alıb.

Bunlardan Kənan M.M. (eyni zamanda filmin qurluşçu rejissoru), Fərda Amin, Kəmalə Piriyeva, Pərvin Abıyeva və başqalarının adın qeyd etmək olar.

Bir neçə film, klip və reklamların rejissoru, montajçısı olan Tofiq Teymuroğlu: “Bu gün Azərbaycanda film məkanında daha böyük işlər görülməkdədir. Belə işlərdən biri olan “Gecə qonağı” filminin qala – təqdimat gecəsi sentyabr ayının 24 –də keçirilərək tamaşaçıların ixtiyarına veriləcək. ”

“Bu filmin həqiqətən də tamaşaçı kütləsi qazana biləcək bir film olacağına inanırıq.” – deyə Tofiq Teymuroğlu sözlərinə əlavə edib.

Çinarə
MANERA.AZ

AYB, DGTYB və “Gənc Ədiblər Məktəbi”nin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

“Türklərdə belə bir söz var: “Aşk geliyorum demez, ama gidiyorum der”. Mən həmişə bu sözü xatırlayıram. Həmişə də mənə elə gəlir ki, nəsə düz deyil. O düz olmayan isə budur: ” Ayrılıq gəlirəm deyər”. Hə… deyər… Vallah, deyər… özü də ən bərk sevənlərə deyər ha! Hər adama da yox! O bərk-bərk sevdiyimizi sandığımız da bütün həyatımız boyu yalnız bir nəfər olar… Ondan əvvəlkiləri nağıl, ondan sonrakıları təsəlli bilirik. Bilə-bilə də yaşayırıq. Bəs neyniyək?! Axı çarə varmı ki?! Axı o ilahi sevgi cəmi bir dəfə gəlir ömrümüzə, bir meh kimi sadəcə xoşhallandırır, bir sel kimi qabağına qatıb aparır, dağa-daşa çırpır, ağrısını da sevirik, bir ocaq kimi “iki daşın arasında” yandırır, yandırır… və birdən… Bizə elə gəlir ki, qəfil gəldiyi kimi də qəfil gedir. Yox! Gedişinə hazırlayır bizi… Qram-qram daddırır “O”nsuzluğu… Dada-dada doymuruq həsrətindən. Yapışırıq ətəyindən “bəlkə”li ümidlərin. Sürüyür bizi, heyy… Və bir ömür boyu gedişi unutmuruq. Unutmaq nədi ey, ölənəcən bu gedişi yaşayırıq…” Çoxdandı yazmaq istəyirdim ayrılığın gəlişindən. Çoxdandı beynimdədi. Ötən ilin noyabrın 5-dən. (daha&helliip;)

Vəsiyyət edirəm bu gündən…

Mən öləndə ağlamayın…

Atam ağlama, qızım ağlama… Anam onsuz da ağlamaz, qardaşım da ki, ölsəm də, xəbər tutmaz…

Sabiq sevgilim, ərim sevinər ki, canı məndən qurtarıb…

Onsuz da mən öləcəyəm bir gün… Ölüm haqqdır… Ağlayanım çətin olar, bilirəm, əminəm…

Çünki məni sözdə sevənlər çoxdur, amma qəlbən sevənlər yoxdur, çoxunu qəlbən sevsəm də mən… Dost saydığım insanlar belə səmimi, açıq sözlü, cəsur ola bilmirlər…

Məyus olursan, peşiman olursan, susursan, içinə salırsan, üzülürsən, təklikdə ağlayırsan… Mənə lazımdır bu?! Əsla! (daha&helliip;)

AYB, DGTYB və “Gənc Ədiblər Məktəbi”nin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

İstedadlı qələm sahiblərindən olan Arzu Hüseyn özünəməxus yaradıcılıq yolu keçən gənc yazar xanımlarımızdandır. O, ilk öncə AYB-nin üzvü oldu, sonra da Prezident təqaüdçüsü. Bu uğurların ardınca ilk şeirlər toplusu olan “Sonu əlvida” kitabı “aybKitab” layihəsi çərçivəsində işıq üzü gördü. Kitabda təqdim olunan şeirlər ümumilikdə həssas bir ürəyin səmimi pıçıltılarını ehtiva edir. Bu şeirlərin heç bir texniki qüsuru da nəzərə çarpmır. Həzinliyi ilə ürək oxşayan həmin şeirlərdə, nədənsə, qeyri-adi tapıntılar edilməsinə cəhd edilmir. Gənc yazar özünüifadədə hansısa bir kəşfə can atmır. Sadəcə hisslərini şeirləşdirir; “Bu yasaq sevgini gizlində daşı, Əlində tutarlar, ələ düşərsən”- nəsihətamiz saflığa bürünmüş misralar, yaxud da “Bütün ayrılıqlar ömürlük çəkir, Ömürlük məhəbbət olmur, əzizim”. Adi bir aksiom; dünəndən ayrıldınsa ömürlük dünənə qayıda bilmirsən. Səbəb isə çox sadədir, səni dünənə qaytaracaq məhəbbət yoxdur. (daha&helliip;)

Təsadüfi deyil ki, alimlər bioloji müxtəlifliyi nəhəng və zəngin ehtiyat mənbəyi adlandırırlar. Odur ki, kimliyindən və harada yaşamasından asılı olmayaraq, hər bir şəxs təbiətə və onun nemətlərinə qayğı ilə yanaşmalı, onun müdafiəçisi olmalıdır.
Təəssüf ki, planetin təbii zənginliyi azalır, bir çox bitki və heyvan növləri məhv olur, yaxud nəsli tamamilə kəsilir. Bir sıra beynəlxalq qurumlar və dövlətlər həyəcan təbili vurur, planetin təbii zənginliyini və biomüxtəlifliyini qorumaq naminə birgə fəaliyyətə çağırırlar. Bu əməkdaşlıq müsbət nəticələrini versə də, hələ ki nəsli kəsilən və “Qırmızı kitab”a düşən heyvan və bitki növlərinin, mikroorqanizmlərin sayı ildən-ilə artmaqda davam edir. (daha&helliip;)

Salam Akif bəy. Necəsiniz? Sizə taa uzaqdan yazıram.
Bir zaman insanların sizi incitdiyi, dostların əsil dost olmadığını anladığınız həmin o şəhərdən yazıram. Sizə sevdiklərinizin yanından yazıram bəy. Burda hər şey qoyub getdiyiniz kimidir. Biraz insanlar böyüyüb, biraz şəhər dəişib. Əksinə olsaydı nə gözəl olardı. Hə? Şəhər böyüyüb, insanlar dəyişib olsayydı? Amma təssüf ki, insanlar dəyişə bilmirlər bəy. Yaxşılar da çox qalmır. Hamısı tələsirmiş kimi siz olan ölkəyə qaçırlar. “dahi adiləşər nadan yanında, nadan dahiləşər insan yanında”.
Yaxşıların siz olan tərəfə qaçması bundan olsa gərək . İlk bu şerinizi oxumuşdum.

Güldən soruşan tapılmır,
Soruşurlar xardan məni.
Əkilməmiş ağacda nar,
Asın həmin nardan məni.

Yazını fələklər yazır,
Məzarı mələklər qazır,
Kətilim, kəndirim hazır,
Eləməyin dardan məni. (daha&helliip;)

Və yaxud ədəbi “baltalar” haqda daşlama Həə…Yenə yazmaq istədim, əziz oxucu! İstədim deyəndə ki, vadar oldum. Ədəbiyyatımızdakı yaralı SÖZ vadar elədi məni… Nə isə… Bilirəm, vaxtın azdır, keçirəm mətləbə. Bu dəfəki söhbətim yeni çap olunan kitablar haqqındadır. Bu gün ədəbi mühitdə silsilə kitablar çap olunur. “Çox gözəl” deyirəm. Çünki gözəlin də eybi olur. Bilirsən, problem kitabların çap olunmasında yox, artıq çap olunmuş bəzi kitablardadı. Daha doğrusu, bu tip “kitabların” çapına “yol” açıb ədəbi sferaya təqdim edən ədəbiyyat nümayəndələrindədi. Belə ki, necə deyərlər, sizi inandırım, bir bu qədər çap olunmuş kitabların səksən faizinə od vursaq, içindən bir misra belə olsun, səslənib “xilas edin, ölürəm” deməyəcək. Həə… “Ölürəm” demişkən, deməli, kitab ölü doğulub. Ancaq maraqlı tərəfi burasındadır ki, hər vərəqi sanki bir qəbirə bənzəyən “şeir kitabları”, gəl görək, kimlərin adları ilə özünə yaşamaq hüququ qazandırır. Kitab çap olunur. İlk vərəqi açırsan ki, SÖZün bu günə kimi güvəndiyi ziyalılardan birinin adı REDAKTOR kimi, birinin adı “ÖN SÖZ”ün müəllifi kimi qeyd olunub. İnanın ki, bəlkə, heç redaktorun xəbəri olmayıb, kitabı oxumayıb. Müəllif ya bir zəng, ya bir görüşlə redaktoru təyin edib. “Ön söz”ə gəldikdə isə, baxırsan ki, elə bil, “Ön söz”ün müəllifi, “Ön söz” yazmayıb, sanki yad ölüsünü qarşısına qoyub, bir doğma kəsini xatırlaya- xatırlaya ürəkdən ağlayır. Çünki yazını oxuduqca görürsən ki, yazının kitabla heç bir bağlılığı yoxdur. Beləcə, əziz oxucu, bax, burda fikrimi tamamlamaq istəyirəm… Demək, yenə özümü inandıra bildim ki, problem sapı (s)özümüzdən olan baltalardadır. Necə deyərlər, “od olmasa, tüstü çıxmaz”!

Biri var idi, biri yox idi… Milli sərvətlərlə dolu bir ölkə var idi… Ölkənin inkişaf etməsi üçün bütün imkanlar olsa da, çoxluq bunu istəmirdi… İqtisadi, siyasi, maliyyə, sosial, psixoloji təfəkkür tərzi, savadı olmayan bu xalq özü özünə quyu qazmağı, yorğanına görə ayaqlarını uzatmayıb, sonra üşüdüb xəstələnməyi, sonra həkimləri, dövləti günahkar bilməyi çox sevərdi…

Hər yerdə özünə düşmən axtaran və pisi yaxşıdan ayırmağı bacarmayan toplum, yazar dostum Elmin dediyi kimi “sürü psixologiyası” ilə bildi-bilmədi, fikir yürütməyi, söz deməyi, qərar verməyi və seçim etməyi çox sevərdi… Quyuya su tökməklə, quyu dolmadığı kimi, özünə qazdığın quyudan quyunu lap dərin qazmaqla, quyudan çıxmağın mümkünsüz olduğunu bəlkə çoxları bilir… Bilir, amma əməl etmir… Bir çoxları xəstədir, bəzi öz xeyirlərini güdən, həris, tamahkar, yalançı insanlar bu xalqın çoxluğunun psixologiyasını bilib, ajiotaj yaradar, isteriya xarakterli insanları küçələrə salıb, iqtisadi tarazılığın pozulmasına və xalqın dövlətə qarşı qalxmasına çalışar, xalqın başı dövlətə, hakimiyyətdəkilərə qarışan zaman sui-istifadə edib, ciblərini doldurar, qarnını doydurar, gözü isə doymaz ki, doymaz… (daha&helliip;)

CƏBHƏ BÖLGƏSİNƏ SƏFƏRİMDƏN ƏN KÖVRƏK ANLAR…

Ötən ay iyulun 25-dən 28-nə kimi QARABAĞa-AĞDAMa səfər etdim. 4 günlük səfər çərçivəsində Mübariz ruhlu igid əsgərlərimizi ziyarət etməklə yanaşı, Qaçqın Qəsəbəsində məskunlaşan məcburi köçkün ailələrini, Qarabağ müharibəsi iştirakçılarını, eləcə də torpaqlarımız uğrunda canını qurban vermiş şəhid oğullarımızın məzarını da ziyarət etdim.
Belə ki, iyulun 28-də VƏTƏN uğrunda canını fəda etmiş 22 yaşlı şəhid Əhmədov Qaryağdı Eldar oğlunun məzarını ziyarət etdim və ruhuna dualar oxudum. ANA Vətənin fədakar, cəsur və qorxu bilməz oğlu Qaryağdı 1992-ci il iyulun 1-də, o qanlı- qadalı günlərdə Aağdamın Saybalı kəndində dünyaya gəlib. O, 1 yaş 3 günlük olanda onun doğulduğu Saybalı kəndi erməni silahlı birləşmələri tərəfindən 1993-cü il iyulun 4-də işğal edilib.
Vətəncanlı oğul Qrayağdı Əhmədov iyulun 31-də saat 16:09-da məkrli düşmənin açdığı snayper gülləsindən şəhid olub. Tanrının yazısına, taleyin qismətinə baxın. Vətənin igid oğlu Qaryağdı iyulun 1-də dünyaya göz açıb, iyulun 31-də şəhidlik zirvəsinə yüksəlib. Vətənpərvər oğul Qaryağdı 2014-cü ildə ad günündən 30 gün sonra, dünyaya gəldiyi ayda-iyulun 31-də öz canı qədər sevdiyi VƏTƏNin uğrunda şəhidlik zirvəsinə ucalıb…
2014 cü il avqustun 1-də isə çox sevdiyi ANA VƏTƏNin torpağında dəfn olunub Vətənin vüqarlı, dəyanətli və mərd ürəkli oğlu Qaryağdı…
2015 ci il avqustun 1-də Qaryağdı Əhmədovun şəhid olduğu gündən 1 il ötdü…
VƏTƏNin igid oğlu Qaryağdı! Şəhidliyin bir daha MÜBARƏK olsun!
Rahat uyu, VƏTƏNin şəhid oğlu! Düşmən əsarətində qan ağlayan torpaqlarımız işğaldan tezliklə azad olunacaq! Zəfər GÜNü çox yaxındadı! O möhtəşəm ZƏFƏRə çox az qalıb. Çünki Azərbaycanın güclü və qüdrətli Milli Ordusu var!
Uca Tanrının yazısı, qisməti beləymiş, Tanrının yazdığı yazını isə heç kim poza bilməz.
Müstəqil Azərbaycanımız uğrunda canını fəda edərək şəhidlik zirvəsinə çatan oğulların məzarı nurla dolsun, məkanı cənnət olsun!
Vətənin məğrur oğlu Qaryağdı! Səni heç zaman unutmayacağıq. Ona görə ki, sənin adın əbədi olaraq ürəyimizə yazılıb! Şəhidlər heç zaman ölmür.
Allah qəni-qəni rəhmət eləsin sənə ANA VƏTƏNimizin igid oğlu Qaryağdı!
Belə bir fikir var… ŞƏHİDLƏR ÖLMƏZ! VƏTƏN BÖLÜNMƏZ!

Xatirə RƏHİMLİ,
Şair-jurnalist
11 avqust 2015-ci il

Xüsusilə 11 sentyabrdan sonra Avropada və ABŞ-da artan İslam əleyhdarlığı səbəbindən Qərb cəmiyyətində günlük həyatda müsəlmanlara qarşı ön mühakimənin və ayrı-seçkiliyin artdığı məlumdur. Bu ayrı-seçkilik və ön mühakiməyə görə Qərbdə yaşayan müsəlmanların istər ictimai, istərsə də iş həyatında bir çox çətinlik və problemlərlə üzləşdiyi də bir həqiqətdir.

11 sentyabrdan irəli gəldiyi deyilsə də, əslində İslamın qlobal təhlükə olaraq önə sürülməsi və İslamofobiyanın siyasi və ideoloji əsasları 90-cı illərin əvvəllərinə gedib çıxır. Keçmiş ABŞ Müdafiə Nazirinin müşaviri Samuel Hantinqtonun «Foreign Affairs» adlı elmi jurnalının 1993-cü il yay sayında dərc etdiyi, sonradan da geniş kitab halına saldığı «Mədəniyyətlər qarşıdurması» məqaləsinə qədər…

Mədəniyyətlər qarşıdurması fikri Soyuq müharibədən sonra artıq qərb-şərq qütbləşməsinin olmadığı və bundan sonra əsl münaqişənin mədəniyyətlər arasında, xüsusilə də Qərb mədəniyyəti ilə İslam mədəniyyəti arasında olacağını proqnozlaşdırırdı. Qəribədir ki, bugünkü vəziyyət eynilə Hantinqtonun proqnozlaşdırdığı kimi həyata keçdi və bu hələ də davam edir.
«Mədəniyyətlər qarşıdurması» fikrinin ortaya atılmasından dərhal sonra «The New York Times» qəzetinin 1993-cü il sentyabr sayında yeni «düşmən» bu şəkildə elan edilirdi: «İslam fundamentalizmi sürətlə qlobal təhlükəsizlik və sülh üçün ən önəmli təhlükə halına gəlir. 1930-cü illərdəki nasizm və faşizm, 1950-ci illərdəki kommunizm təhlükəsi qədər böyük təhlükədir bu…»
İslamı dinsiz və amansız ideologiyalardan daha təhlükəli görmək və göstərmək şübhəsiz çox acınacaqlı vəziyyətdir. ABŞ-ın ən məşhur kütləvi informasiya vasitələrinin birində dərc edilən və Hantinqtonun fikrini daha dəqiq və sərt şəkildə dilə gətirən bu ifadələr bu gün kilid olan bəzi sualları yaradır: Görəsən Hantinqton həqiqətən də gələcəyi çox yaxşı görmüşdü, yoxsa o tarixdən sonra İslamı dünya miqyasında bir nömrəli hədəf göstərəcək uzun müddətli, qlobal layihənin nəzəri və psixoloji dayağını hazırlayırdı?

İslam əleyhdarlığı üçün xərclənən milyonlarla dollar

Miqrantlar ölkəsi olan ABŞ-dakı İslamofobiyanın Avropaya nisbətlə daha aşağı səviyyədə olduğu məlum olsa da, son günlərdə dərc edilən önəmli bir hesabat pərdə arxasındakı İslam əleyhinə təşkilatlanmanın daha yuxarı səviyyələrə çatdığını göstərdi.
«Center for American Progress» adlı düşüncə mərkəzinin dərc etdiyi “The Islamophobia Network’s Efforts to Manufacture Hate in America” (Amerikada nifrət yaratmaq üçün səy göstərən İslamofobiya şəbəkələri) başlıqlı hesabata görə, 2001-2012-ci illər arasında İslam əlehdarı kompaniyalar təşkil edən qurumlara edilən maliyyə yardımının həcmi 57 milyon dollara çatır. İllərdir İslam dini və müsəlmanlar əleyhində hər fürsətdə bütün imkanlarından istifadə edərək nifrət istehsal edən bu düşüncə mərkəzlərinin və bunlara maliyyə dəstəyi verən 8 əsas sponsor və verdikləri pulun miqdarı hesabatda yer alır.
İslam əleyhinə xəbərlər, elanlar, reklamlar, karikaturalar, filmlər, sənədli filmlər kimi vasitələrlə həyata keçirilən İslamofobiya kampaniyası və propaqandalar Amerika cəmiyyətində sadə müsəlmanlar haqqında belə sanki zorakılıq tərəfdarı terror təşkilatı üzvləri imiş kimi bir imaj yaradır.
Hesabata görə, media və bir sıra siyasətçilərin baş rolunu oynadığı bu kampaniyalarda ABŞ ictimaiyyətində «müsəlmanlar ABŞ-ın şəriətlə idarə edilməsini istəyir» kimi konspirasiya nəzəriyyələrinə əl atılır. 2016-cı il prezident seçkilərinə qədər sürətlə həyata keçirilən bu İslamofobiya propaqandası sayəsində ən çox «xilas edən» rolunu oynayacaq namizədin ABŞ xalqından ən çox səsi alması məqsədi güdülür. Müəyyən insanların siyasi fikirlərində və seçki propaqandalarında İslamofobiya ən vacib yeri tutur.
UCLA professoru Travis Diksonun bir araşdırmasına görə, ABŞ mediasında müsəlmanlar Federal Təhqiqatlar Bürosunun (FTB) hesabatlarından daha çox terrorist kimi qələmə verilir. 2008-2012-ci illər arasında milli və kabel yayımı şəbəklərindən nümunə kimi seçilən 146 bölməlik xəbər proqramında yerli terrorist kimi göstərilənlərdən 81%-i müsəlman olaraq göstərilmişdi.
Halbuki, bu tarixləri əhatə edən FTB hesabatlarında şübhəli şəxslərdən yalnız 6%-nin müsəlman olduğu göstərilirdi.
Media quruluşları, internet saytları, düşüncə mərkəzləri və siyasi platformalar üzərindən qətiyyətlə davam etdirilən bu qərəzli nifrət kompaniyası İslama və müsəlmanlara qarşı çox dəqiq bir proqramın həyata keçirildiyinin açıq göstəricisidir.

İslamofobiya əslində İslam deyil, radikalizm qorxusudur

İslamofobiya seçki siyasətləri, qlobal mənfəətlər, İslam aləmindəki qətliamları leqallaşdırma, Yaxın Şərqdə nəzarəti əldə saxlama, İslam dünyasının təbii zənginlikləri üzərində hakimiyyət qurmaq və Yaxın Şərqi sonu gəlməyən alov və qan gölünə çevirmək planları kimi müxtəlif mənfəətlər istiqamətində qızışdırılsa da problemin digər və daha çox köklü bir tərəfi var: İslam dünyasını əhatə edən radikalizm!
Təəssüf ki, bu gün müsəlmanların böyük əksəriyyəti savadsızlıqdan İslam adı altında radikalizm bataqlığına sürüklənmiş vəziyyətdədir. Radikalizm, digər deyişlə xurafatçı din anlayışı müasir həyata düşmən, müxtəlif fanatik, mühafizəkar qəbilə ənənələrinin xurafatlarla sintezlənməsindən meydana gəlmiş azğın düşüncə tərzidir. Quranda göstərilən əsl İslam əvəzinə bütövlükdə xurafat dinini mənimsəyən və bu səbəbdən müharibəni, fanatizmi, qadınlara, sənətə, elmə, estetika və keyfiyyətə qarşı qəzəbi yaşayış forması olaraq görən bir cəmiyyətin varlığı bütün dünyanı narahat edir. Bu insanlar İslam adına ortaya çıxır və insanlara Allah adına qorxu salır, gözəl olan hər şeyi qəzəb səbəbi olaraq görürlər. Əlbəttə ki, belə mənfi və ürküdücü bir model qarşısında İslamın əsli haqqında bilgisi olmayan Qərb insanının qorxu və narahatlıq keçirməsi çox təbii haldır.
Qurandakı orijinal forması ilə İslam- sevgi, şəfqət, sülh, qardaşlıq, sənət, mədəniyyət, müasirlik, təmizlik, nəciblik kimi ən inkişaf etmiş və ən keyfiyyətli həyat səviyyəsini və ən üstün əxlaqi xüsusiyyətləri müdafiə edir. Qurandakı İslam xurafat dininin tam əksinə ən ön mühakiməli insanın belə bütün səmimiyyəti ilə müdafiə edib dəstəkləyəciyi və dünyanı əsl sülh şəraitinə aparacaq modeldir.

57 milyon dolların təkcə bir neçə milyon dolları belə bütün insanlara İslamın əslini tanıtmaq, İslam və radikalizmin fərqini göstərmək və radikalizmin düşüncə tərzini əbədi olaraq yox edərək bundan irəli gələn terror bəlasının sonunu gətirmək üçün artıqlaması ilə kifayətdir. Ancaq bu ən köklü, təsirli və praktik üsulun hələ də bəzi çevrələrin mənfəəti ilə üst-üstə düşməməsi həll yolunun önündəki ən böyük əngəldir.

1. http://www.ibtimes.com/british-link-muslims-terrorism-reject-syrian-refugees-poll-finds-1968995
Adnan Oktarın «Morocco World News»də dərc olunan məqaləsi:
http://www.moroccoworldnews.com/2015/08/165502/a-million-dollar-project-islamophobia-2/
http://www.harunyahya.org/tr/Makaleler/207296/Milyonlarca-dolarlik-bir-proje-Islamofobi

AYB, DGTYB və “Gənc Ədiblər Məktəbi”nin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

Çağdaş ədəbi gəncliyimizin ən məhsuldar gənclərindən biri Prezident təqaüdçüsü, Gənclər mükafatçısı Ramil Əhməddir. Onun işlək qələmi tələbəlik illərinin ən sadiq yol yoldaşı oldu. Ramil publisistik yazıları, dünya ədəbiyyatı və filmləri barəsində esseləri, şeirləri ilə diqqət çəkir. Onun orijinallığı ilə seçilən ilk kitabı – “Zaman tuneli” “AYBkitab” layihəsi çərçivəsindən işıq üzü gördü. “Zaman tuneli” texniki tərtibatından tutmuş şeirlərdəki məcazlara qədər özünəməxsusluğu ilə fərqlənir. Kitab 7 bölmədən və 77 şeirdən ibarətdir. Burada keçmiş və gələcək iç-içə keçirilib, ağ və qara arasındakı xətt pozulub. Hamı və hər şey sınıq güzgünün göstərdiyi kimi yüzlərlə hissələrə bölünüb. (daha&helliip;)

Azərbaycan kimya sənayesinin tarixində ən mühüm hadisələrdən biri Sumqayıt kimya sənayesinin patriarxı sayılan Səthi aktiv maddələr zavodunun istismara verilməsi olmuşdur. Kimya sənayesinin inkişafında özünəməxsus rolu olan bu müəssisə uzun illəri əhatə edən fəaliyyəti ərzində 30-dan artıq müxtəlif çeşidli məhsullarını Sovetlər Birliyinin bütün res­publikalarına, 15-ə yaxın xarici ölkəyə, ümumilikdə isə 100-dən artıq ünvana gön­dərərək ölkə büdcəsinə külli miqdarda gəlir gətirmişdir. Ötən 70 il ərzində zavod minlərlə insana qucaq açmış, bu insanların hər birinin taleyində silinməz izlər buraxmışdır. Bunların arasından zəhmətkeşliyi, əzmkarlığı ilə fərqlənən, kimyaçı peşəsini bütün peçələrin alisi sayan və bu peşəni öz əməyii ilə şərəfləndirən yüzlərlə insan şöhrət zirvəsinə ucalmış, orden və medallara, yüksək fəxri adlara, SSRİ-nin və Azərbaycanın Dövlət mükafatlarına layiq görülmüşlər. Onların sırasında müəssisənin ilk və uzun müddət direktoru olmuş Azərbaycanın Əməkdar mühəndisi, Lenin ordenli Mehdi Mehdiyev, SSRİ-nin əlaçı kimyaçısı, «Qırmızı Əmək Bayrağı» ordenli Əliş Mustafayev, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, aparatçı Dadaş Dadaşov, Azərbaycanın Əməkdar mühəndisi, Dövlət mükafatı laureatı, hazırda Prezidentin fərdi təqaüdçüsü Zülfü Sadıqov, «Qırmızı Əmək Bayrağı» ordenli çilingər İnqilab Səfərov, Lenin ordenli aparatçı Əlisəfa Səfərov, həmçinin bir sıra mükafatlara layiq görülmüş tanınmış kimyaçılar Lazar Avlastimov, Camal Məmmədov, Qafar Ağayev, Qılıncxan Tağıyev, Arif Musayev, Əmir Abdullayev, Samir Manafov, Firudin Abdullayev, Xəlil Bağırov və onlarla digər əmək adamları var idi.
(daha&helliip;)

Azərbaycan kimya sənayesinin tarixində ən mühüm hadisələrdən biri Sumqayıt kimya sənayesinin patriarxı sayılan Səthi aktiv maddələr zavodunun istismara verilməsi olmuşdur. Kimya sənayesinin inkişafında özünəməxsus rolu olan bu müəssisə uzun illəri əhatə edən fəaliyyəti ərzində 30-dan artıq müxtəlif çeşidli məhsullarını Sovetlər Birliyinin bütün res­publikalarına, 15-ə yaxın xarici ölkəyə, ümumilikdə isə 100-dən artıq ünvana gön­dərərək ölkə büdcəsinə külli miqdarda gəlir gətirmişdir. Ötən 70 il ərzində zavod minlərlə insana qucaq açmış, bu insanların hər birinin taleyində silinməz izlər buraxmışdır. Bunların arasından zəhmətkeşliyi, əzmkarlığı ilə fərqlənən, kimyaçı peşəsini bütün peçələrin alisi sayan və bu peşəni öz əməyii ilə şərəfləndirən yüzlərlə insan şöhrət zirvəsinə ucalmış, orden və medallara, yüksək fəxri adlara, SSRİ-nin və Azərbaycanın Dövlət mükafatlarına layiq görülmüşlər. Onların sırasında müəssisənin ilk və uzun müddət direktoru olmuş Azərbaycanın Əməkdar mühəndisi, Lenin ordenli Mehdi Mehdiyev, SSRİ-nin əlaçı kimyaçısı, «Qırmızı Əmək Bayrağı» ordenli Əliş Mustafayev, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, aparatçı Dadaş Dadaşov, Azərbaycanın Əməkdar mühəndisi, Dövlət mükafatı laureatı, hazırda Prezidentin fərdi təqaüdçüsü Zülfü Sadıqov, «Qırmızı Əmək Bayrağı» ordenli çilingər İnqilab Səfərov, Lenin ordenli aparatçı Əlisəfa Səfərov, həmçinin bir sıra mükafatlara layiq görülmüş tanınmış kimyaçılar Lazar Avlastimov, Camal Məmmədov, Qafar Ağayev, Qılıncxan Tağıyev, Arif Musayev, Əmir Abdullayev, Samir Manafov, Firudin Abdullayev, Xəlil Bağırov və onlarla digər əmək adamları var idi. (daha&helliip;)

TƏRANƏ TURAN RƏHİMLİ,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

XARIBÜLBÜL HƏSRƏTİYLƏ VƏTƏNLƏŞƏN ŞAİR

“Əsil hörmət insanın mənəvi məziyyətinə edilən hörmətdir.” XVIII əsr rus yazıçısı Fonvizinin bu qənaətini real həyata, çevrəmizdəkilərə tətbiq edəndə çox az adama məhz insanlığın ali keyfiyyəti olan mənəviyyatına görə hörmət edildiyini görürük. Mənəvi aləminə, bu aləmin ifadəçisi olan istedadına, istedadın təhrikilə cəmiyyətə təqdim etdiyi sənətinə görə nüfuz qazananlar bu hörmətə əbədi sahiblənənlərdir. Haqqında söhbət açacağım Elçin İsgəndərzadə təmsil olunduğu cəmiyyətdə, yaşayıb-yaratdığı mühitdə milli-mənəvi dünyasını, əqidəsini, amalını sözbəsöz misralarına, sətirlərinə səpələdiyi yaradıcılığı ilə belə bir sarsılmaz nüfuzun, hörmətin sahibidir. Və bu nüfuz yalnız milli cəmiyyətimizlə məhdudlaşmayıb, çox geniş bir çevrəni əhatə edir. Ölkəmizin hüdudları daxilində onun milli vətənpərvər şair, jurnalist, tərcüməçi, naşir, azərbaycançı, türkçü ziyalı kimi Azərbaycan və Türkiyə ədəbi, elmi mühitində özünütəsdiqi ədəbi ictimaiyyətimizə yaxşı məlumdur. Lakin Elçin İsgəndərzadənin bu çevrəni ildən-ilə böyüdüb ümümtürk sferada, daha sonra bir sıra Qərb ölkələrində ədəbi təsdiqi onun Beynəlxalq miqyasda bədii, elmi, fəaliyyəti, təşkilatçılıq məharəti, tərcüməçilik və naşirlik bacarığı ilə bağlıdır. (daha&helliip;)

TƏRANƏ TURAN RƏHİMLİ,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

BƏXTİYAR VAHABZADƏ POEZİYASI
MİLLİ-MƏNƏVİ DƏYƏRLƏR KONTEKSTİNDƏ

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının ən parlaq simalarından olan Bəxtiyar Vahabzadə mayasını el ədəbiyyatından, ətrini vətən torpağından, gücünü xalq ruhundan alan möhtəşəm yaradıcılığı ilə bədii fikrimizin zənginləşməsində müstəsna rol oynamışdır. Şairin çoxcəhətli yaradıcılığı millətimizin keçmişi, bu günü, gələcəyi ilə bağlı fikir və duyğular, həyata, sənətə fəlsəfi görüş və baxışlar məcmusu kimi diqqətəlayiqdir. Azərbaycan xalqının yüzilliklərin sınağından çıxmış, daim inkişafda olan milli mənəvi-əxlaqi dəyərlərinə, adət-ənənələrinə sədaqət hissi, azərbaycançılıq məfkurəsi, türkçülük təəssübkeşliyi bu poeziyanın dayaq sütunlarını təşkil edir.
Ömrünün altmış ilini müqəddəs sənət qayəsinə xidmət üçün yorulmadan qələm çalan şair əsərləri ilə xalqımızı milli özünüdərkə səsləmiş, millətinin daim sevgi və ehtirama layiq olduğunu, bütün müqəddəs amalların fövqündə dayandığını nəzərə çatdırmışdır. Çingiz Aytmatov bu cəhətə diqqət yetirərək yazırdı: «Vahabzadənin poetik təfəkkür mədəniyyəti təbiətcə millidir. Bu müstəsna dərəcədə zəruri haldır ki, sən övladı olduğun xalqın nitq hissəsində fel olmağı bacarasan, xalqının canlı dil memarlığına öz töhfəni verə biləsən. Bununla yanaşı, Vahabzadənin poetik təfəkkür mədəniyyəti daha üstün mahiyyət kəsb edir və millilikdən ümumbəşəri səviyyəyə qalxır… İndiki halda sən azərbaycanlı şairi oxuyanda dünyanı duyursan.» (daha&helliip;)

TƏRANƏ TURAN RƏHİMLİ,
şair-araşdırmaçı,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

SƏSİ UZAQLARDAN GƏLƏN, UZAQLARA GEDƏN ŞAİR

Akif Səməd 80-ci illər ədəbi nəslinə mənsub şairdir, daha obrazlı desək, milli ədəbiyyatımızda bəxti gətirməyən, “itirilmiş” daha bir ədəbi nəslin nümayəndəsidir. Cəmiyyətin, ictimai quruluşun fövqəladə natarazlığının, bu natarazlıqdan doğan laqeyd münasibətin onun ədəbi taleyindəki izləri də təkcə Akif Səmədin şair taleyinə aid deyil, bütövlükdə 80-cilərin “alın yazısı”dır. Və bu dəfə özünəqədərki və özündənsonrakı ədəbi nəsillərdən fərqli olaraq nədən “itirildiyini” bilməyən, buna hərhansı tutarlı bir səbəblə bəraət (bəlkə də bəhanə deyilməlidi) qazandırmaqda çətinlik çəkən, beyni suallarla dopdolu bu ədəbi nəsil – 80-cilər nə özündən xeyli əvvəlki 20-30-cu illər ədəbi nəsli kimi repressiya qədər ağır, faciəvi bir vəziyyət üzündən “itirilmişdi”, nə də özündən az sonrakı 90-cılar kimi Qarabağ müharibəsi, “keçid dövrü” girdabında əriyiub-itmişdi. 80-cilər sovet imperiyasının yenidənqurma fırtınasında başını itirmiş cəmiyyətin laqeydliyinin qurbanına çevrildi. Cəmiyyət bu ədəbi nəslə layiq olduqlarını verə bilmədiyi üçün uzun müddət onları “gənc” adlandırmağa belə məcbur oldu. 90-cı illərin sonlarında Akif Səmədin dilindən eşitdiyim “Qorxuram həştadımızda da bizə “gənc şair” deyələr” ironiyasının özündə də bu ədəbi nəslin daha “gənc” olmaqdan bezdiyini, bu “gənc” adı altında ədəbi prosesdəki yerinin, mövqeyinin dürüst dəyərləndirilmədiyini, “gənc şair” adlanmağın layiq olduqlarını cəmiyyətdən almaq yolunda bir maneəyə çevrildiyini görmək çətin deyildi. (daha&helliip;)

Azərbaycan Respublikasının Prezident Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü

Ruh ucalığı metahissi düşüncələrdə bir qədər əksçevrilmə ilə müşahidə olunur. Fikri-hissiyyatlara hopmuş metafizik anlayışlarda isə çevrilmə prosesi ruha təcəlladan qaynaq götürür. Zənnimizcə, insan ömrünün ruh ucalığına dəlalət edən ictimai hissi-əksfikirlilik də məhz elə bu ziddiyyətdən sıçrayır. Düşünürük ki, həyati çevrilmədə özünün insan yerini tapmağa müvəffəq olan qələm dostumuz Sahib Abdullayev ruhi ucalığa istiqamətlənən təfəkkürlə ruhdan sıçrayan həyat israrlı yanaşmalara fərqli-fərqli baxış sərgiləyir. Onun şair-publisist Əli Rza Xələflinin redaktorluğu ilə 2013-cü ildə «Təknur» nəşriyyatında işıq üzü görmüş «Çarmıxa çəkilmiş ruhların harayı» poemasında biz bu periodik yanaşmanı aydın müşahidə edə bilirik. Başlanğıc olaraq deyək ki, özündə ictimai-fəlsəfi həyat zərurətləri kəsb edən bu poemada Qarabağ savaşının cəngavərlərindən biri – şəhid Fuad Qərib oğlu Əsədovun qəhrəmanlıq yanğısı əks olunur. Və müəllif məhz Baş Obrazının ruhi ucalığından metafizik yanaşmalara keçid edərək ziddiyyət doğuran fikirlilikdən zərurət kimi görünən baxışlara uyğun cığır açır… Bəlkə də bu səbəbə metahissi səciyyədə ömür reallığını həyat qayəsi kimi təsvir edən Əli Rza Xələfli kitaba yazdığı «Ruhların çağırış səsi» başlıqlı ön sözdə Sahib Abdullayevin şairlik çevrəsinə modern yanaşması ilə diqqət çəkir, onun adıçəkilən əsərini həyəcan və təəssüratların məcmusu adlandırır. (daha&helliip;)

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İctimaiyyət və təhsil” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru

Ayrıldıq…Səninçün canım sıxıldı,
Elə bil zirvədən yuvam yıxıldı.
Səninlə bir şərik malımmı qaldı?!
Bilmirəm, sehirsən, mehirsən, nəsən,

Mənim çəkdiyimi nə biləsən sən…
Ayrıldıq…Səmada bir şimşək kimi,
Bənizim saraldı bir çiçək kimi,
Ürək tənha qaldı boş pətək kimi,

Güllər üstə qonan arımmı qaldı?
Bilmirəm, sehirsən, mehirsən, nəsən,
Mənim çəkdiyimi nə biləsən sən?!
Yollar aramıza niyə sədd çəkib?!

Vüsalın üstündən qoşa xətt çəkib,
Kimlər mənim qədər belə dərd çəkib?!
Bir daha sevməyə halımmı qaldı?!
Bilmirəm, sehirsən, mehirsən, nəsən,
Mənim çəkdiyimi nə biləsən sən,
Mənim çəkdiyimi nə biləsən sən…

Аллах повелевает в Коране верующим почитать мать и отца

Аллах повелевает в Коране верующим почитать мать и отца. Как гласит Коран:

Мы заповедали человеку делать добро его родителям. Его мать носила его, испытывая изнеможение за изнеможением, и отняла его от груди в два года. Благодари Меня и своих родителей, ибо ко Мне предстоит прибытие. (Сура “Лукман”, 31:14)

В доме, где соблюдают все повеления Корана, никогда не может возникнуть ссора или ругань, обиды или браная речь. Верующие ведут себя чрезвычайно уважительно и с любовью по отношению к матери, к отцу и другим членам семьи, в силу этого обстановка в семье всегда радостная и благополучная.

Саяна Валиева

Sevgi insanın ən çox zövq aldığı hissdir. Allahın verdiyi ən gözəl nemətlərdən biridir. İnsan yeməkdən, gəzməkdən, istirahətdən doyar, ancaq sevgidən doymaq mümkün deyil

Sevgi insanın ən çox zövq aldığı hissdir. Allahın verdiyi ən gözəl nemətlərdən biridir. İnsan yeməkdən, gəzməkdən, istirahətdən doyar, ancaq sevgidən doymaq mümkün deyil. Həm sevmək, həm də sevilmək insana zövq, hüzur və xoşbəxtlik verir. Lakin yaşadığımız dövrün ən mühüm problemlərindən biri məhz sevgisizlikdir….

Əslində, dünyada baş verən savaşların ,qətliamların, qısaca desək, dünyadakı bəlanın ən başlıca səbəbi sevgisizlikdir. Sevgisizliyin təsirini insanların ünsiyyətində daha aydın şəkildə görmək mümkündür. Demək olar ki, dünyanın hər yerində insanlar bir-birinə güvənmir və hətta hər an zərər görməkdən ehtiyat etməklə qorxu içində yaşayır. Əlbəttə, qorxunun və güvənsizliyin olduğu yerdə sevginin olması mümkün deyil. Təsəvvür edin ki, ünsiyyət zamanı insanların bir-birinə salam belə verməməsi sevgisizliyə səbəb olur.

Digər tərəfdən, insanlarda mərhəmətsizlik daha çoxdur. Bunun səbəbi yenə sevgisizlikdir. Adətən, gün ərzində bu cür xəbərlərə tez-tez rast gəlirik: xəstə ödəniş etmədiyi üçün ona baxılmır. Bir çox hallarda bu laqeyd və vicdansız yanaşma xəstənin ölümü ilə nəticələnir. Çox ağır xəstəliklərin müalicəsi üçün lazım olan məbləği hələ demirəm. İnsan xəstəliyindən qaynaqlanan ağrı-acıdan başqa bir də maddi durumunu düşünüb çökür. Acından insanlar həyatını itirir. Sevgisizliyin səbəb olduğu zalımlıq və mərhəmətsizliyin nəticəsində insanlar göz görə-görə ölümə məhkum edilir…

Bir ovuc torpaq üçün milyonlarla insanın qətlə yetirilməsi, uşaqlara təcavüz edilməsi , qadınların gün keçdikcə daha çox təcavüzə məruz qalması, birinin ən yaxınını belə amansız qətlə yetirməsi, hətta cinayəti törətmək üçün pulla kirayəli qatillərin tutulması, insanların bir-birinə kin və nifrət gözü ilə baxması və s. sevgisizliyin səbəb olduğu ağır bəladır.

Sevgisizlik və iqtisadi böhran. Bunların bir-biri ilə nə əlaqəsi var deyə düşünə bilərsiniz. Ancaq hal-hazırda dünyanın demək olar heç bir ölkəsindən yan keçməyən iqtisadi böhranın ən başlıca səbəbi sevgisizlikdir. Bir qarış torpaq üçün qardaşın qardaşa düşmən olduğu, insanların bir-birinə nifrət və kinlə yanaşdığı, gözəl üslub əvəzinə ancaq təhqir, lağ, ələ salmaq, iftira atmaq, yalan danışmaq kimi əxlaqsızlığın daha geniş yayıldığı bir dünyada yaşayırıq. Bir çoxları ancaq öz mənfəətlərini, öz gəlirlərini düşünərək malı hərisliklə qazanır, təkcə özü üçün xərcləmək niyyəti ilə yığıb saxlayır. Sahibkarlar ən ucuz və ən keyfiyyətsiz mal istehsal etməklə ən az məbləğ sərf edir. Beləliklə, insanların gözünü boyamaqla qarşılığında daha bol qazanc əldə edirlər. Ancaq insanın Allah sevgisi və Allah qorxusu onu digər insanlarla da yardımlaşmağa, ehtiyacından artığını xeyirlərdə xərcləməyə təşviq edir.

İslam sözünün mənası sülh, güvən, sevgi, xoşbəxtlik deməkdir. Buna görə də müsəlmanlar həmişə barışdan yana olarlar, sevgini istəyən ruha sahib olarlar. Dolayısilə, İslamın hakim olduğu dünyaya sevgi də hakim olar. Sevgidən qaynaqlanan sülh, ədalət və maddi-mənəvi hüzur bütün dünyaya hakim olar. Allah dünyanı, insanı və bütün canlıları məhz sevgi üçün yaratmışdır. Zülm və vicdansızlıq insana çox sıxıntı verdiyi halda, sevgidən insan zövq alır, çox rahat və şövqlü olur. İnsan həqiqi sevgini Quran əxlaqına tabe olduğu və vicdan və ağlından Allah rizası üçün istifadə etdiyi zaman yaşaya bilər. Bu Allahın iman edənlərə verdiyi ən gözəl nemətdir. Bunu bilən müsəlmanlar bütün insanları və canlıları Allahın təzahürü kimi sevərlər. Allaha olan sevgisini Onun təcəllilərinə də göstərərlər. Allah Quranda sevginin əhəmiyyətini xüsusilə vurğulayır:

İman gətirib yaxşı işlər görənlər üçün ər-Rəhman (qəlblərdə) bir sevgi yaradacaq. (Məryəm surəsi 96)

Yaxşı əməl üzünüzü məşriqə və məğribə tərəf çevirməyiniz deyildir. Lakin yaxşı əməl (sahibləri) Allaha, axirət gününə, mələklərə, kitablara, peyğəmbərlərə iman gətirən, sevdiyi malı qohum-əqrəbaya, yetimlərə, kasıblara, müsafirlərə, dilənənlərə və kölələrin azad edilməsinə sərf edən, namaz qılıb zəkat verən, əhd bağladıqda əhdlərini yerinə yetirən, sıxıntı və xəstəlik üz verdikdə, habelə döyüşdə səbir edən şəxslərdir. Onlar imanlarında doğru olanlardır. Müttəqi olanlar da elə məhz onlardır. (Bəqərə surəsi, 8)

Firuzə Həsənzadə

Животные сотворены с наиболее пригодной к среде их обитания обонятельной системой

Животные сотворены с наиболее пригодной к среде их обитания обонятельной системой. Обонятельная чувствительность собак, наделенных острым нюхом, превышает человеческую почти в миллион раз. Поэтому собаки легко улавливают в воздухе даже самые незначительные оттенки запахов. Они без особого труда совладают с задачами, непосильными для людей или сконструированных человеком приборов. Эти превосходные качества собак используются для поиска наркотических и взрывчатых веществ, контрабандных грузов или при поиске пропавших людей, потерпевших бедствие, поимке преступников.

Или, к примеру, еще одно существо, в существовании которого чувство обоняния имеет жизненно важное значение, это лосось. Мальки этой рыбы рождаются на свет из икринок в речных водах в конце зимнего периода. Сразу после рождения или спустя несколько лет, проведенных ими в реках, лососи начинают мигрировать в океанские воды. Это путешествие продолжается и дальше. Лосось, достигший в морях и океанах половой зрелости, совершает еще одно поразительное для человека путешествие. На этот раз его путь – к месту его давно минувшего рождения, то есть месту появления из икринки, и цель его – оставить там свое будущее потомство.

На протяжении этого длительного и утомительного путешествия лосось не пользуется навигационными или другими вспомогательными приборами. Но, несмотря на это, рыба легко находит устье своей реки даже будучи на тысячи километров от нее, и безошибочно находит путь к месту своего рождения среди многочисленных притоков реки. И это потому, что она наделена отличной обонятельной системой, служащей ей подобно самому совершенному навигационному прибору.

Одним словом, на протяжении длительного путешествия в несколько тысяч километров чувство обоняния указывает путь лососю, словно опытный проводник.

Еще одно существо, на которое Всевышний привлекает наше внимание в Коране, это комар. Для рождения своего потомства самка этого насекомого нуждается в крови.

А источник крови, конечно же, определяется по запаху. Обоняние самки комара настолько чувствительно, что она может без труда распознать распространяемые человеком вещества и даже те источники запаха, которые находятся на расстоянии нескольких километров.

В Коране Господь приводит притчу о комаре, в которой также есть назидание для уверовавших и подлинное чудо инженерного строения:

Истинно, Господь не смущается дать в притчу и ничтожнейшего комара и то, что больше него. Но те, кто верует, – те знают: Сие есть (Истина) от их Владыки. А те, кто отвергает веру, говорят: “Что хочет выразить Аллах сей притчей?” Он ею многих вводит в заблужденье, а многих направляет праведным путем, сводя (с пути) лишь нечестивых . (Сура “Корова”, 2:26)

Вафа Мамедова

Существует лишь две версии на сей счет. Первая-это т, что все живые организмы, произошли в результате эволюции одной простейшей клетки.

Существует лишь две версии на сей счет. Первая-это т, что все живые организмы, произошли в результате эволюции одной простейшей клетки.

Сторонники теории эволюции утверждают, что жизнь на Земле зародилась от первичной клетки, которая возникла сама по себе вследствие случайного формирования и этот живой организм развивался и эволюционировал принимая различные формы, и тем самым дав начало миллионам видов жизни на Земле.

Вторая версия гласит,что все живые организмы возникли по замыслу Создателя.. Миллионы зародившихся живых организмов имеют те же завершенные и безупречные формы, какие они приняли изначально и вряд ли они могли бы возникнуть случайным образом. Даже простейшие формы жизни имеют сложную систему в строении и функционировании, которая никак не могла зародиться случайно и в результате естественного отбора.

Соворение и эволюция – два единственных объяснения, которые рассматриваются в спорах о возникновении жизни на земле. Согласно закону логики, если один из двух ответов на вопрос верен, то второй является ложным. Данное правило, лежащее в основе логики, называется разделительно-категорическим умозаключением (modus tollendo ponens). Другими словами, если доказано, что живые организмы появились на земле не посредством случайного образования, то значит жизнь на Земле была Cотворена.

Самыми главными фактами, сокрушающими теорию эволюции, стали окаменелые останки древнейших форм жизни, которые показали, что за сотни миллионов лет формы жизни не претерпели ни малейшего изменения не трансформировались в другие виды, а дошли до наших дней в точности в том виде, в котором и были сотворены. И в глубокой древности живые организмы обладали теми же высокоразвитыми биологическими особенностями и совершенством строения, что и современные виды жизни, причем все эти формы жизни появляются в слоях Земли внезапно, уже в абсолютно развитых видах.

Теория эволюции утверждает, что живые существа на протяжении миллионов лет подвергаясь изменениям порождали новые виды и все живые существа эволюционируя произошли друг от друга. Тогда как окаменелые останки существ за миллионы лет не претерпели никакого изменения и, следовательно, об эволюции речи быть не может. На сегодняшний день найдено сотни миллионов окаменелых останков, но до сих пор не найдено не единой переходной формы.

А это нам еше раз показывает что Все живые организмы были сотворении Всевышним творцом

Пиргули Элвин

Bu yazımda bütün qadınlar, kişilərin, ümumiyyətlə insanların adından danışmıram… Yazımdakılar heç də bizim cəmiyyət və ya qadınlardan bəhs etmir… Bütün dünyada qadınların bir çoxunun düşməni ümumilikdə götürülmüşdür…
Düşünürəm ki, bu yazım istər qadın, istər kişinin qadınları anlamağa kömək edəcəkdir…
Qadının ən böyük düşməni nə və ya kimdir?
1. Qadının özü – cinsindən asılı olmayaraq bütün insanların ən böyük dostu və düşməni onun özüdür… İnsan özünə həm yaxşılıq, həm də pislik edə bilər… Ona görə də insan özünü tam dərk etmədiyindən özünü sevməkdən savayı, özündən də ehtiyat etməlidir… İnsanın özünə etdiyi pisliyi kənar şəxslər edə bilməz… Çünki kənar şəxslər nə qədər yaxın olsalar da, insana, onu onun özü kimi yaxından tanıya bilməz… Özünüzə dost olun, düşmən olmayın…
2. Başqa qadın – bir qadının ən böyük düşməni digər bir qadındır, onun atasını, qardaşını, ərini, sevdiyini, səadətini, arzularını, planlarını, xəyallarını əlindən alan başqa bir qadın, qadın digər qadını həm rəqib görür, həm düşmən bilir… Elə qadınlar var ki, doğma anası, bacısı belə onun düşməni ola bilər… Çünki qadın sevdiyi zaman paylaşmağı sevmir, eqoistliyi üstün olur hər şeydən öncə, üfüqdə başqa qadın olanda, sağlam olmayan rəqabət, paxıllıq, qısqanclıq hissləri yaranır, qəlbini zəhərləyir, başqa qadın iki tərəfin münasibətinə müdaxilə edən kimi kişinin seçim etmək hüququ olur, adətən ailələri dağıdan da digər qadın olur, düzdür indiki zamanda LGBT -lərin sayı cəmiyyətdə artdığı zamanda kişinin gey, bi və ya transseksualın xeyrinə seçim edib, xəyanətə yol verməsi, ayrılması halı da ola və çoxala bilər… İndiki dövrdə baş verən nəyəsə təəccüb etmirəm son zamanlar… Kişi adətən bir qadından digər qadına gedir… Qadınların əksəriyyəti monoqam olsa da, kişilərin əksəriyyəti poliqam olurlar… Bu danılmaz faktdır…
3. Qadınlıqdan çıxmaları, qadınlıqlarını itirib kişiləşməsi – qadın nə qədər güclü olsa da, kişi ailə başçısı, önəmli tərəf olmalıdır, hüquq bərabərliyi olsa da, bir çox məsələlərdə kişilər qadınlardan üstündür… Qadın zərif olmalıdır, nazlı, qayğıkeş, ailəcanlı, güclü iradəli, xarakterli, gülərüz olmalıdır, nə qədər işgüzar olsa da, güclü olsa da, kişinin tapdalayıb keçməməlidir… Unutmayaq ki, qadın güclüdür, amma kişisinin güclü, uğurlu olmasına da səbəb onun qadınıdır… Özümüz bir qadın kimi kişiləşməkdənsə, kişilərimizi kişi edək və unutmayaq ki, hər güclü və uğrulu kişinin arxasında güclü və uğurlu qadını var və ya əksinə… Qadınlar qadınlığınızı itirməyin, qadın olduğunuzu unutmayın…
4. Qadının dili – çox acıdıl və ya çox şirindil olması – Qadının dili ilan zəhəri də ola bilər, ilanı yumasından çıxarda da bilər… Dil var kəsdirər başı, dil var kəsər savaşı… (əslində dil yerinə söz olmalıdır. Ş.İ.Xətai)
5. Dinləməkdən çox danışması – qadınların əsas düşməni onların dinlənmək istəyidir, dinlənmək istəyi onları çox danışmağa və qarşı tərəfi dinləməməyə gətirib çıxardır, bu isə qarşı tərəfi yorur, bezdirir, anlaşılmazlıq, narazılıq, mübahisələrə səbəb olur… Danışdıqca, dinləməyi də öyrənin, səbrli olun və qarşı tərəfin sözünü yarımçıq kəsməyin… Siz onu dinləsəniz, o da sizi dinləyəcək…
6. Təkəbbür və qürur – bəzi qadınlar çox təkəbbürlü, lovğa olurlar, hər kəsə yuxarıdan aşağı baxıb, özlərini səhərdən axşamadək tərifləyirlər… Bu isə çox yorucudur. Zəif cəhətdir, əslində belə insanlar eqoist deyil, zəif insanlardır, qadın nəyisə lovğalanmaq, acıq vermək üçün ala bilər, ərə gedə bilər, hansısa işi lovğalıqdan, təkəbbürlü olmağından edə bilər, amma bu onu səhv addım atmasına, uduzmasına, uğursuzluğa gətirib çıxaracaqdır. Təkəbbürlü, lovğa insanların əslində adətən həyatları mənasız olur, boş-boş danışıb, söz adamı olurlar, əməl adamı deyil. Vədlər verib, əməl etmirlər… Yalan danışırlar… Qürur əslində mənfi cəhətdir… Qürur bütün pozitiv hissləri öldürür, insanı uçuruma aparır, bəzi qadınlar o qədər qürurlu olurlar ki, bu qarşı tərəfdə biganəlik, ikrah hissini oyadır… Əgər bir qadında həm qürur, həm də təkəbbür varsa, onda o insanlar adətən tənha insana çevrilirlər və əslində ən bədbəxt insan olurlar… Çünki qürurlu və təkəbbürlü insanlar əldə etdiklərinin qədrini bilmir və qarşısındakı insana hörmət etmir…
7. Qızıl ortaqlığın olmaması – ya minimum, ya maksimum, ya heç nə, ya hər şey prinsipi ilə yaşaması, ya çox sadə, sadəlövh, səmimi, ya da çox mürəkkəb, hiyləgər, yalançı, bic və qapalı olmamasıdır. Qızıl ortalıq yoxdur, dayanmaq, razı qalmaq yoxdur, ya tələsib, çox irəli gedirlər, ya gecikib, geridə qalırlar… Ortada və ya bərabərdə ola bilmirlər bəzi qadınlar… İki cəbhəyə bölünürlər, ya həddən ziyadə təbii görünüşü olan qadın olur bir tərəfdə, digər tərəfdə isə həddən ziyadə çox plastik əməliyyat keçirdən, makiyajdan istifadə edən, süni gəlincik olan qadın olur, bir-birilərini görəndə, ələ salırlar onlar… Ya çox sadə geyinirlər, ya çox epotaj geyimdə olurlar… Tərəzilərinin daşları uyğun gəlmir…Ya çox sadə olub, səmimi, sadəlövh olub, hamını özü kimi bilib aldanır, ya da ki, çox bic, mürəkkəb, hiyləgər, qapalı olub, maskalanır və hamını aldadır, özünü belə… Ya heç nə istəmir, ya hər şeyi istəyir… Bu isə ziddiyyətdən irəli gəlir… Qadınlar ziddiyyətli və fərqli olurlar bütün insanlar kimi… Ya fikirlərində qəti olurlar, inad edirlər, ya da qərarsız olub, tez-tez qərarlarını, fikirlərini dəyişirlər… Bu isə onların özlərinə ziyandır, onlara qarşı onların özlərinə tətbiq etdiyi silahdır… Gah çox simic olurlar, gah da çox əliaçıq…
8. Tamahkarlıq, hərislik, bəhsəbəslik, bədxərclik – bu cəhətlər əslində qızıl ortalığı olmayan qadınlarda olur, nə görür, eşidir, bilir, istəyir, lazım olsa da, olmasa da, bəhsəbəsdir deyə, dəbdir deyə, bu isə onu bədxərc və puldan asılı edir… Bədxərc qadınlar isə lazımsız xərclər edib, öz büdcələrinə nəzarət edə bilmir və özlərinə zərər vururlar…
9. Kompleksləri – bir çox qadınların kompleksləri olur, bu özünü olduğu kimi sevməmək, qəbul etməmək, bəyənməmək, özündən narazı olmaq özünə güvənin aşağı olması kimi qadın düşməni olan keyfiyyətlərdən yaranan düşməndir… Ya çox arıq olması, ya çox kök olması, ya saçlarının sərt olması, tökülməsi, sağlamlığında problem olmasa belə, özünə xəstəlik tapıb, diaqnoz qoyması komplekslərdir… Bu komplekslər isə qadınları ağlasığmaz addımlar atmağa vadar edir… Hətta bəzi addım və seçim, qərarlar onların özlərinə, səhhətlərinə ziyan vurur… Əlavə xərclərin yaranmasına səbəb olur…
10. Özgüvənin, özünə inamım olmaması – Özgüvən, özünə inanmamaq, zəif xarakter, iradəsizlik özü də mənfi cəhətlər və qadınların düşmənidir… Məhz bu düşmənlər sayəsində bir çox digər problemlər, düşmənlər meydana gəlir… Onları səbrsiz, zəif, iradəsiz edir, qurbana çevirir, özünü olduğu kimi qəbul edə, sevə bilmir öz güvəni olmayan qadınlar…
11. Onların həyatına daxil olan və çıxan kişilər – bəzi qadınlar üçün kişilər ən böyük düşmən olur, çünki məhz kişilərlə bağlı xoş olmayan xatirələrin olması, kişilərə nifrət etməsi, kişini özünə rəqib görməsi, kişidən üstün olmaq istəyi bəzi qadınların kişiləri özünə düşmən bilməsinə gətirib çıxardır… Bəzi qadınların həyatına daxil olan və sonradan çıxan kişilər sonradan onların ən böyük düşməninə çevrilə bilər… Kişilər bu cür qadınlar üçün nəinki düşmən, həm də ən böyük təhlükə mənbəyi kimi qarşılanır…
12. Xəstəlik – bu amil məncə əksər insanların əsas qorxusudur, düşmənidir, ələxsus da qadınların… Çünki bir çox qadınlar ya işlədikləri üçün işdən qalmamaq, təhsil aldıqları üçün təhsildə geri düşməmək, ailəli olub uşaqlarını xəstələndirməmək üçün, sağalmaz və müalicə edilməz xəstəliyə yoluxub ölməmək, ailəsini qadınsız qoymamaq, uşaqlarını anasız qoymamaq, kiməsə əziyyət verməmək üçün xəstələnməkdən və xəstələndikləri zamanı xəstəliklərini bilməkdən, müalicə edilməkdən qorxur, ehtiyat edirlər… Sonra isə gec olur… Qorxuları reallaşır, xəstəlik qalib gəlir… Bəzən isə qadınlar xəstələndikləri zaman belə ev, ailə qayğısı, problemləri ilə məğul olacaqlarını bildikləri üçün, bəziləri isə tənha olduqları üçün xəstələnmək istəmirlər və xəstəliyi düşmən bilirlər… Bəzi xəstəliklər həqiqətən də qorxulu və təhlükəlidir…
13. Qorxu – qocalmaq, gözəlliyini, ağlını itirmək qorxusu, nəyisə və ya kimisə itirmək qorxusu, müxtəlif fobiyalar əslində hər bir insanın ən böyük düşmən sayılmalıdır… Qorxan gözə çöp düşər, insan nədən qorxarsa, o da başına gələ bilər… İnsanın qorxusu onun zəifliyidir, özünə güvənməməsidir, qorxudan, zəiflikdən digər insanlar ona qarşı sui-istifadə, silah kimi istifadə edə bilər… Bunu anlamaq və bundan qorxmaq özü də qadın üçün bir qorxudur. Qadın siçandan, atılmaqdan, xəstələnməkdən, ölməkdən, gözəlliyini itirməkdən, sevilməməkdən qorxa bilər… Qorxmayın və fobiyalarınzla vidalaşın… Hündürlükdən, ölümdən, qapalı məkanlardan, insanlardan qorxmaq əvəzinə, qorxunuzla üz-üzə gəlin və o qorxunu dəf edin, məğlub edin. Qorxmaz insanlar hər zaman qalib olurlar…
14. Deyingənlik, narazılıq – həyatdan, hər kəsdən, hər şeydən narazı qalmaq, şikayət etmək, deyinmək, naşükür olmaq bir çox qadınlarda var və əslində bu cəhətlər onların ən böyük düşmənləridir… Çünki onların özlərinə zərər verir… Əsəbləri korlayır, vaxt alır, mübahisələrə, davalara səbəb olur…
15. Özlərini qurban verməsi və qurban bilməsi – bir çox qadınlar bəzən bilərək, bəzən isə bilməyərək, bəzən könüllü, bəzən icbari qaydada özlərini nəyəsə və ya kiməsə görə qurban verirlər, qurbana çevrilirlər… Bu nadanlıq, özgüvənin olmaması, zəif xarakter, iradəsizlik, asılı vcə kölə ruh, maariflənmiş olmaması ilə əlaqəlidir… Özünüzü qurban verməyin, ayıq olun… Aldanmayın…
16. Nadan olması, dünyagörüşünün olmaması, öz üzərində işləməməsi və inkişaf etməməsi – bəzi qadınlarımız nadan olurlar, tez ərə gedirlər, aldanırlar, qanunsuz uşaq doğurlar, sonra boşanıb ortalıqda qalırlar, kiminsə qurbanına çevrilirlər… Nadan olan, dünyagörüşünün olmaması, öz üzərində işləməməsi və inkişaf etmək istəməməsi qadını geriyə aparır və uçuruma sürükləyir… Bu cür qadının övladları da anası kimi qurbana çevrilə bilər və təhlükə ilə üzləşə bilərlər… Nadan olmayın, təhsil alın, ərə getməyə tələsməyin, öz üzərinizdə işləyin, inkişaf edin ki, gələcək nəslimiz də, sağlam düşüncəli, sağlam ruhlu, bədənli olsun…
17. Pul, maddi dəyərlər – qadınların həm dostu, həm düşmənidir, az olanda çox istəyirik, çox olanda, lap çox istəyirik, pul çox məsələni, problemi həll edir, önəmlidir, amma pul asılılıq yaradır… Pul digər bütün düşmənlərimizin yaranmasına səbəb olur… Yalana da, xəyanətə də, səhv verilmiş qərarlara da, sonrakı peşimançılığa da, insani keyfiyyətləri itirməyə də, tamahkarlığa da, təkəbbürə, tənhalığa səbəb olur… Pulu, maddi dəyərləri mənəvi dəyərlərdən üstün tutmayın…

Bildiyimiz kimi, Elmar Vəliyevin gəncəyə icra başçısı təyin olunmasından sonra , şəhərdə bir çox sektorda müəyyən dəyişikliklər yaşandı. Bu dəyişikliklərdən Təhsil sektoru müsbət mənada irəliləyiş göstərdi. Şəhərdə savadlı, bacarıqlı və öz intellekti ilə seçilən şagirdlər kəşf olunmağa başlandı. Gəncə şəhər icra başçısının göstərişi ilə şəhərdə şagirdlərdən ibarət təşkilat yaradıldı. Bu təşkilat 3 il ərzində deməy olar ki böyük layihələrə imza ataraq etimadları doğrultdu. Bilik yarışları,Spartakiadalar,Müxtəlif növ idman yarışları, Fənn gecələri və s. Kimi maarifləndirici tədbirlər həyata keçirən bu şagird təşkilatı demək olar ki öz səmərəli və qənaətbəxş fəaliyyəti ilə regionda bir ilkə imza atdı. Gəncədə gənclərə qoyulan investisiya, gənclərə göstərilən etimad şagirdləri də öz növbəsində həvəsləndirdi,onlara stimul verdi. Hərhalda əgər şəhərdə hər hansısa şagird söz azadlığına malikdirsə və ictimaiyyət içərisində rahat öz fəaliyyətini sərgiləyə bilirsə, deməli şəhərdə böyük addımlar atılıb. Şəhərdə fəaliyyət göstərən idarə və təşkilatlar da şagirdlərə dəstək olur. Şagird təşkilatının sədri Valeh Əsədov: Gəncədə təhsil sahəsində əməli addımlar atılır. Şagirdlər ön plana çəkilir. Şəhər səviyyəli tədbirlərdə şagirdlər azad şəkildə öz fikir və təkliflərini şəhər ictimaiyyətinə rahat çatdıra bilir. Biz hər zaman çalışmışıq ki , bizə göstərilən etimadı daima doğruldaq. Istəyirik ki günü-gündən gözəlləşən şəhərimizin ictimai həyatında biz şagirdlərin də az da olsa rolu olsun.Gəncədə gənclər üçün yaradılan infrastruktur üçün isə ən böyük təşəkkür şəhər rəhbəri cənab Elmar Vəliyev-ə düşür.Məhz Elmar müəllimin tapşırığı ilə şəhərdə fəaliyyət göstərən dövlət qurumları daima bizə yardımçı olur, tədbirlərimizi keçirməkdə dəstək olurlar. Ümid edirəm ki, Gəncə 2016 Avropa Gənclər Paytaxtı kimi mötəbər tədbirdə biz şagirdlər də şəhərimizin tanıdılmasında pay sahibi olacağıq. Həmçinin bildiyiniz kimi Gəncənin “Kəpəz” futbol komandası artıq Azərbaycan Superliqasında mübarizəyə başlayıb. Bu sahədə də biz şagirdlərdən ibarət azarkeş qrupu yaratmışıq ki, şəhərimizin doğma komandasına dəstək olaq. Səfər matçlarında da komandamızı tək qoymayacağıq. Şəhərdə böyük səs-küyə səbəb olacaq rəsm sərgisi hazırlayırıq. Artıq payız aylarında gəncə sakinləri bu şagirdlərin əl işlərini izləyəcəklər. Son olaraq bildirim ki, ixtisaslı kadr olmaq yolunda iri addımlar atan gəncəli şagirdlər, irəlidə Azərbaycanın tərəqqisi üçün çalışacaqlar!

Gündəlik İnformasiya Agentliyinin Rəhbərliyi Sizi doğum gününüz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, Sizə uzun ömür, möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, işlərinizdə, ədəbi-bədii yaradıcılığınızda bol-bol uğurlar diləyir!
Dodaqlarınızdan gülüş, yanaqlarınızdan təbəssüm əskik olmasın! Sevib, sevdiyiniz insanların əhatə dairəsində olun!

Mətbuat xidməti

Ислам – религия мира и благоденствия. Обязанность каждого истинного мусульманина – относиться ко всем людям с добром и справедливостью, бороться со злом и несправедливостью на земле.
Терроризм – одно из самых страшных явлений нашего времени стоит во главе этих несправедливостей и жестокости.
Терроризм избирает своей мишенью ни в чем не повинных людей. Безжалостно убивает детей. Лишает их отцов и матерей, оставляет их сиротами.Разрушает города, истребляет целые семьи, несет горе и боль миллионам людей.
Терроризм нападает и на христиан, и на мусульман, и на иудеев.Но что самое страшное, террористы вершат свои зверства и дикость, прикрываясь именем Бога, оскверняя понятие веры в глазах многих людей.
Нелюди, совершающие эти зверства, не могут быть ни мусульманами, ни христианами, ни иудеями.Даже если в графе вероисповедание у этих нелюдей написано «мусульманин», нельзя называть преступления, свершенные ими «исламским терроризмом».Как нельзя говорить о «христианском терроризме», если бы они выдавали себя за христиан, или же об «иудейском терроризме», если это совершит некто, выдающий себя за иудея.Ибо ни один истинно верующий, не зависимо от вероисповедания, не сможет убить невинного человека во имя своей веры.
Всевышний Господь повелевает любовь, милосердие и мир… Террор же – полный антагонизм вере, он ставит свое целью беспощадность, насилие, убийства и страдание людей…
Террор – этот метод трусливой борьбы безбожных людей и идеологий, будь то расизм, фашизм, коммунизм или иные далекие от религиозной морали системы。В Божественной вере нет и не может быть террора.
Ибо сказано в Коране:
… Аллах не любит беззаконников… ( Сура «Аль Имран», 3:140 )
Аллах предупреждает тех, кто вершит бесчестие и зло, кто прибегает к террору и сеет раздор на земле об уготованной им каре:
А тем, которые нарушают завет с Аллахом после того, как они заключили его, разрывают то, что Аллах велел поддерживать, и распространяют нечестие на земле, уготованы проклятие и Скверная обитель. (Сура «Ар Рад», 13:25)
Повинуясь этому повелению Всевышнего все истинные мусульмане обязаны принять действенные меры борьбы с распространением террора.
Долг каждого богобоязненного мусульманина перед Всевышним Аллахом показать людям всего мира, что Ислам – это религия мира, любви и благоденствия. Ислам Проклинает Террор!

Dünyanın yarısı narahat, bədbəxtdir. Bir çox insan yaşadığı ölkədən, işlədiyi iş yerindən, evindən, bəziləri ailəsindən, həyat yoldaşından, bəziləri başqa insanların varlığından narahatdır. Sevinc əskikliyi, kədər hakimdir. Bunun mənbəyi də bilinmir. Ona görə getdikcə artan bədbəxtliyin səbəbini çox vaxt iqtisadi çətinliklərlə əlaqələndirirlər. Ancaq bir də baxırıq ki, heç bir iqtisadi çətinliyi olmayan, dünyada sahib ola biləcək hər cür imkana malik olan bəzi insanlar bədbəxtliklərinə məğlub olub. Ya intihar edir, ya da narkotik maddə, içki aludəçisi olur. Deməli nə xoşbəxtlik, nə də bədbəxtliyin səbəbi insanların iqtisadi vəziyyətlərindən asılı deyil.

Rəbbimiz bizi yaradarkən dünyanı, öz ruhumuzu, bədənimizi necə istifadə edəcəyimizə dair təlimatı da bizimlə birlikdə dünyaya göndərib. Bu Qurandır. İnsan Allahın bizə bildirdiyi şəkildə dünyada yaşamadıqda bütün sistemi pozulur. Bu pozulan sistem bizə əzab verməyə başlayır. Çünki Allah dünyanı yaradarkən hər şeyi bir nizam və ölçü ilə yaratdığı kimi, bizim dünyaya adaptasiya olmağımızı da ona görə yaratmışdır. Havanı yaradarkən nə qədər oksigenə ehtiyacımız olacağını.. Hüceyrələrimizi yaradarkən, hüceyrələrimizin nələrə ehtiyacı olacağını.. Ay, günəş, planetlər, ulduzlar, atmosfer kimi saymaqla bitməyən hər incəliyi Allah bir nizamla yaratmışdır. Kainatdakı ən kiçik bir disbalans, yaradılışına zidd nizamsızlıq dünyadakı nizamın də alt üst olması deməkdir.

Allah Quranda da eyni şəkildə ruhumuzun nələrə ehtiyacı olduğunu, necə davranmaq lazım olduğunu və bunu etmədiyimiz təqdirdə necə bir əxlaqi pozğunluq baş verəcəyini, bu sistemin bizə necə əziyyət verəcəyini bildirmişdir. Yeni elektron bir cihaz aldığınızda istifadə qaydasını oxumadan o cihazı işlətsəniz, xarab olmasına səbəb olarsınız. İnsan ruhu da eynilə belədir. Ona görə Quranda təsvir edilən həyat və əxlaq qaydalarına tabe olmadıqda, hər mövzunu sevgi, şəfqətlə həll etmək əvəzinə nifrət, dava-dalaşla həll etməyə meyilli olduqda bədbəxtliyin yayılması labüddür. İnsanı xoşbəxt edəcək tək şey Allahın dininə tabe olmaqdır, insanın mənəviyyatı, imanı, dinidir.

Dünya bəzilərinin iddia etdiyi kimi başı boş və məqsədsiz deyil. Dünya dənizləri, gölləri, dənizləri, çiçəkləri, ağacları, dağları, canlıları ilə birlikdə insanın qulluq vəzifəsini yerinə yetirib-yetirməməsinin sınanması üçün Allahın xüsusi olaraq yaratdığı imtahan yeridir. Kainat, kainatdakı bütün sistemlər, ulduzlar, planetlər, göy cisimləri də insanın Rəbbimizin böyüklüyünü və sonsuz qüdrətini görməsi və Onun gücünü təqdir etməsi üçün yaradılmışdır. Eyni şəkildə insanın dünya həyatı boyunca yaşadığı bütün hadisələr, olduğu bütün məkanlar, qarşılaşdığı bütün insanlar da insanın dünyada yaşadığı imtahanın bir hissəsidir. Allah insanın yaradılış və dünyaya gəlmə məqsədinin sınaq olduğunu bir ayədə belə xəbər verir:

Həqiqətən, Biz insanı qarışıq bir nütfədən yaratdıq. Biz onu imtahana çəkəcəyik. Biz onu eşidən, görən yaratdıq. (İnsan surəsi, 2)

İnsan bu imtahan mühiti içərisində hər an Allahın əmr və qadağalarını yerinə yetirməklə, Allahın razılığına uyğun hərəkət etməklə cavabdehdir. Allah bizim xoşbəxt olmağımızı istəyir. Özünün sevilməsini, bizlərin də bir-birimizi sevməyimizi istəyir. Dünyanın da, insanların da əsl yaradılış məqsədi sevgidir. Allahı sevmədən, Allaha qəlbən yaxın olmadan dünyada insanların rahatlıq tapması mümkün deyil, insanların bir-birini sevməsi mümkün deyil.

Həyatımıza saysız-hesabsız gözəlliklər bəxş edən Allaha bizə verdiyi bütün imkanlardan istifadə edərkən təşəkkür etməmək olmaz. Allah bizim üçün meyvələr, tərəvəzlər, avtomobillər, evlər, texnologiya, televiziyalar, radiolar yaradarkən, həyatımıza bütün bu asanlıqları, gözəllikləri bəxş edən Allaha təşəkkür etməyi unutmaq olmaz. Əgər ruh bu qədər etinasız olsa, bədbəxtliyin bədənimizi bəla kimi bürüməsinə təəccüblənmək də olmaz. Dünyada iqtisadiyyat, incəsənət, elm hər şey pisə doğru gedir, intiharlar artır. İnsanlar üçün həyatın bir mənası qalmır. İnsanların ürəyi sıxılır, bir çoxu anti-depresan dərmanlar olmadan yaşaya bilmir. Bütün bunların yeganə səbəbi Allahdan uzaqlaşmaq, imandan uzaqlaşmaqdır, insanın yaradılış qayəsini yaddan çıxarmasıdır. Allah ondan uzaqlaşdıqda insanları çətinliklərin əhatə edəcəyini bir ayəsində belə xəbər verir:

Hər kəs Mənim öyüd-nəsihətimdən üz döndərsə, güzəranı daralar və Biz qiyamət günü onu məhşərə kor olaraq gətirərik!”. (Taha surəsi, 124)

Vaxt varkən hər kəsin bizə saysız-hesabsız gözəlliklər bəxş edən, saysız yaxşılıqlar edən Allaha yönəlməsi, Allahı sevməsi və dünyaya xoşbəxtliyin hakim olması üçün Allahın Quran vasitəsilə bizə bildirdiyi bütün əmr və tövsiyələrinə əməl etmək lazımdır. Quranda bildirilən mərhəmət, şəfqət, bağışlayıcılıq, comərdlik zövqlüdür. İnsanları sevindirmək, bir kasıbı sevindirmək zövqlüdür. İnsanların xoşbəxtliyini, gözlərindəki parıltılı sevinci görmək çox zövqlüdür. Dünyanın tək problemi Allahın bizlərə Quran və peyğəmbərlər vasitəsilə bildirdiyi bu əxlaq bilgilərinin tətbiq olunmasındakı nöqsandır. Allaha iman gətirənlər və Onun yaratdığı qədərə iman edənlər üçün xoşbəxtlik daimidir. Gündəlik həyatlarında nə kimi çətinliklərlə qarşılaşsalar da, Allahı razı edəcək gözəl əxlaq xüsusiyyətlərindən heç vaxt güzəştə getmədən, qədərə təslim olduqları və sınaqdan keçdikləri dünyada yaşadıqlarını bildikləri üçün möminləri heç bir şey kədərləndirmir. İman edən bir insan üçün həyatı boyu “pis” kimi səciyyələndirəcəyi bir şey yoxdur. Əsl yurdun axirət olduğunu bilən, dünyada qarşılaşdıqları hər cür çətinliyin savablarındakı artım olduğunu bilən möminlər üçün xoşbəxtlik davamlıdır. Bu gerçəyi unutmaq həyatı öz əllərinizlə kabusa çevirmək deməkdir.

Azərbaycanın təşəkkülündə bir sıra dövlətlər öz imzasını atmışdır ki, bunlardan biri də Ağqoyunlu dövləti olmuşdur. Buna baxmayaraq Ağqoyunlu dövləti dərindən oyrənilməmiş və Azərbaycan haqqında – Ağqoyunlu dovletinin heyatimizda oynadigi bilgilər zəifliyi ilə secilmisdir. Sovet dövrü özünü demək olar ki, tariximizdə olduğu kimi tədqiqatimizdada göstərmişdi. Buna göre də, soydan qardaşımız Turkiyədə Ağqoyunlu dövlətinin araşdırılmasına xüsüsi diqqət və maraq olmuşdur. İlk sualımız belədir. Ağqoyunlu adı haradan yaranıb? Bu suala cavab tapmaq üçün yuxarıdada qeyd eildiyi kimi Türkiyə tarixçilərinə diqqət ayrılsada onlar arasındaki fərqli düşüncə, fikir müxtəlifliyi bizim bu sual üzərində hələ çox düşündürməyə və araşdırmaga zaman verəcəkdir. Ən əsaslı və nəzərə çarpacaq araşdırma totemlərlə bağlıdır ki, Türklərin totemə inamı olub olmadığı sual altındadır. M. X. Yınançın araşdırmasına əsaslanaraq demək olar ki, Ağqoyunlular qədimdən totemə inanmış islami qəbul etsələr belə bu inamlarına sadiq qalaraq bayraqlarına belə əks etdirmişlər, qəbr daşları belə qoç heykəlləri şəklində olmuşdur. Osman Turanda Yınançın fikrini təsdiqləmiş tarixçilərdəndir. Avropa tarixçisi Dögini də qeyd edir ki, Ağqoyunlu onların bayrağındakı ağ qoyun rəsmindən gələn addır. Bir sıra Türkiyə və Azərbaycan tarixçiləri bunu təsdiq etsədə yeni araşdırmalar buna hec bir əsas vermir. Totemlər fikrində biz Oğuznamələrə müraciət edərək belə qərara gələ bilərik ki, soykökümüz olan Oğuz türklərində totemin izləri belə olmayıb. Çünki orada Oğuz övladları arasında qoç payının aparılmasını görürük və aydındır ki, bir xalq totemi olan heyvanını nə yeyir nə də ona xələ gətirir.gətirir.Bu da yuxarıdakı alimlərin fikrini tamamən səhv olduğunu göstərir. Bu tayfanın adını bayrağdakı ağ qoyundan alması da heç də həqiqətə uyğun deyildir. Azərbaycan tarixçiləndən Ş. Q. Səfəroğlu, Ə. Müdərrisoğlu, E. Q. Mehrəliyev isə Ağqoyunlu adını coğrafi cəhətlə bağlamağa çalışırlar. Belə göstərirlər ki, Qoyunlu(hun) türklərinin Anadolunun cənubunda yerləşmiş boyları “Ağqoyunlu” , Şimalda yerləşmiş boyları isə “Qaraqoyunlu” adlanır. Bunlar bu fikri qədim türklərin quzeyi qara, güneyi qırmızı, batı ağ, doğu göy adlandırmasından çıxış edərək yazdıqları açıq aşkar ortadadir. Sonda isə qeyd etmək istəyirəm ki, orta məktəb dərsliklərində və bəzi tarixçilərin bizə göstərdiyi ağ qoç şəkilli bayraq tamamən yalnışdır. Sübut olaraq , Topqapı Saray Muzeyində saxlanılan və Uzun Həsənə aid olduğu göstərilən ağ bayraq üzərərində qoyun rəsminin olmadığı, Bayandur damğası və “Sultan Həsən Bayandur” yazısınin olduğunu göstərə bilərik. Daha başqa sual bizi düşündürür: Ağqoyunluların mənşəyi…
Bu sualda müxtəlifliyi ilə tarixdə özünə yer açmışdır. Bu tayfanın Azərbaycanda məskunlaşması haqqında, mənşəsi haqqında Türkiyə tarixçiləri əsaslı araşdırmalar aparmışlar. Azərbaycan tarixçilərinin belə qəbul etdiyi fikir Osmanlı qaynaqlarına əsaslanır. Bu qaynaqda Ağqoyunluların XIII əsrin sonunda Orta Asiyada Azərbaycan və Şərqi Anadoluya gəldikləri göstərilir. M. X. Yınanç isə bu fikiri qəti qəbul etmir. Onun fikrincə isə Ağqoyunlular Azərbaycan və Anadoluya Oğuz xanın dövründə gəldiklərin göstərmişdir. Qazi Əhməd Qaffari, Heydər Razi, İbrahim Hərir də bu fikrə uyğun olaraq Ağqoyunluların çox qədimdən bu ərazilərdə yaşadıqlarını demişlər. Mənşə haqqında ən mühüm məlumat isə Əbubəkr Tehrani “Kitabi-Diyarbərk” əsərində verir. Müəllif Ağqoyunluların Oğuz elinin Bayandur boyundan bir sülalə olduğunu göstərir. Bunu təsdiq edən isə 1470 ci ildə Uzun Həsənin şahzadə Bəyazidə yazdığı məktubdur. Məktubda deyilir: “Uzn illər Manqışlaq, Xarəzm və Türküstan hüdudlarında yaşayan Bayandur xanın qəbilə və adamları, Bayat və Oğuzlar bizim xöşbəxt dövlətimizin himayəsi altına sığınıb xilas olmuşlar”
X. Koroğluda Bayandur qəbiləsinin Diyarbəkirə köçərək güclü Ağqoyunlu dövləti yaratdığını yazır. Ağqoyunlular mənbələrdə çox zaman “Bayanduriyyə” kimi təqdim edilir. Bəzi Türkiyə tarixçiləri onların Şəqri Anadoludan Azərbaycana köçdüyünu yazsada bu yalnişdir onlar əksinə olaraq ilk Azərbaycanda yerləşmiş Monqol istilası zamanı Anadoluya köçmüşlər.
Belə qənaətə gəlmək olar ki, Türklər Qaraqoyunlu və Ağqoyunluların varisləridir. Bu fikri Faruk Sumerində qeyd etdiyi heç danılmazdır.

Mənbələr

T. H. Nəcəfli- Azərbaycan Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətləri. Baki2012
E. Tehrani-Kitabi Diyarbəkriyyə. Ankara 2001
Faruk Sumer Ankara 1962- 1964
Rəşiddəddin Oğuznaməsi. İstanbul 1972
T. H. Nəcəfli- Ağqoyunlu tayfalarının mənşəyi problemi Türkiyə tarixsunasliqinda. “Tarix” 1992

Artıq Ramazan ayındayıq, on bir ayın sultanını sevinclə qarşılayır və yaşayırıq. Hər bir müsəlman üçün bizə hidayət rəhbəri olan Quranın endirildiyi bu ayı yaşamaq xüsusilə zövqlüdür və böyük nemətdir. Ramazan ayı həm ibadət ayıdır, həm də bir çox yönü ilə təfəkkür ayıdır. Allah Quranda Ramazan ayı ilə bağlı belə bildirmişdir:

İnsanlara doğru yolu göstərən, bu yolun və (haqqı batildən) ayırd edənin açıq-aydın dəlilləri olan Quran ramazan ayında nazil edilmişdir. Sizlərdən bu aya çatan şəxslər oruc tutmalıdırlar. Xəstə və ya səfərdə olanlar isə başqa günlərdə eyni sayda (oruc tutmalıdır.) Allah sizin üçün çətinlik deyil, asanlıq istəyir. O, (istəyir ki,) siz müddəti (buraxdığınız günlərin orucunu) tamamlayasınız və sizi doğru yola yönəltdiyinə görə Onu uca tutasınız. Bəlkə şükür edəsiniz. (Bəqərə surəsi, 185)

Hər şeydən əvvəl bu ay sevgi, qardaşlıq və sevinc ayıdır bizim üçün, bütün dünyadakı müsəlmanlar üçün. Tək Allaha inanan, Peyğəmbərini qəbul edən və həyatında rəhbər kimi Quranı əsas götürən müsəlmanlar iftar və sahur süfrələrində bir araya gəlirlər, görüşürlər və bir yerdə oturub Allahı zikr edirlər. Başqa vaxtda fərqli işləri olsa da, müsəlmanlar üçün ramazan süfrələrində bir yerə gəlmək, əlbəttə ki, böyük sevincdir. Bu da onlar arasında sevgini və qardaşlığı daha da artırır, aralarındakı birlik bağını daha çox gücləndirir. Sözsüz ki, birlik, qardaşlıq, həmrəylik Allahın bütün müsəlmanlardan istədiyi davranışlardan biridir.

Digər tərəfdən, Ramazan ayında oruc tutmaq, səhərdən axşama qədər ac və susuz qalmaq səbir tələb edir. Deməli, bu ay bizim üçün səbir ayıdır. Allah Ramazan ayı vasitəsilə səbrimizi gücləndirir. Kənardan baxanda müsəlman olmayan bəzi insanlar üçün çətin gələ bilər oruc tutmaq. Ancaq Allahın buyurduğu bu ibadəti müsəlman sevə-sevə edir. Allahın razılığını qazanmaq üçün bildirilən vaxtlarda sevinc və şövqlə ac-susuz qalır. Çünki əsl müsəlmanın enerjisi yediyi yeməklərdən deyil, ruhunda Allaha bəslədiyi iman və sevgidən qaynaqlanır. Əlbəttə, bu, gün boyunca aclıq və susuzluğa səbir etmək deyil, eyni zamanda, təvəkkül etməkdə, gözəl söz söyləməkdə, əsəbiləşməməkdə, bir sözlə, Allahın Quranda bildirdiyi bütün ibadətləri həyata keçirməkdə səbir etməkdir. Allah üçün gün boyu ac və susuz qalan insan həm də ruhən güclü olur, özünə inam qazanır, əxlaqındakı çatışmazlıqları da düzəltməkdə özündə güc tapır.

Ramazan həm də şükür ayıdır, Allahın verdiyi nemətlərə yenidən və qəlbən şükür etmək ayıdır. Gün boyunca ac və susuz qalan müsəlman iftar süfrəsinə oturanda gördüyü nemətlərin nə qədər dəyərli olduğunu xatırlayır. Bəlkə də, digər aylarda yeyib-içdikləri ona adi və normal gələ bilər, sanki bütün bunlar olmalı imiş kimi… Ancaq aclığın və susuzluğun nə olduğunu bilən müsəlman üçün bu nemətlərin dəyəri daha çoxdur artıq. İndi isti günlərdə yaşayırıq ramazanı. Axşam süfrəyə oturanda gördüyümüz nemətlərdən sadəcə bir neçəsini gözdən keçirək. Məsələn, qapqara torpaqdan çıxan şirin və sulu qarpız, yemiş, fərqli dadlara məxsus gilas, gilənar, çiyələk, alça və s. Dünyadakı bütün alimlər bir yerə gəlsələr belə, bu nemətlərdən birini belə yoxdan hazırlaya bilməzlər. Yaxud da suyu götürək. Gün boyu susuz qalan bir insan üçün su necə böyük nemətdir… Baxmayaraq rəngsiz və dadsızdır, ancaq bizim üçün necə əvəzedilməz bir nemətdir, su olmasaydı, nə edərdik, həyatımızı necə davam etdirə bilərdik?! Əlbəttə ki, bunlar mənim təfəkkür edərək yazdığım çox az nemətlərdir, siz süfrəyə oturarkən Allahın sizə bəxş etdiyi nemətləri yenidən və dərin-dərin düşünün.

Məqaləmi bir də dünyada əziyyət çəkən müsəlmanları yad edərək yekunlaşdırmaq istəyirəm. Yəqin ki, bir çoxunuz Şərqi Türkistanda bu gözəl ayda əziyyət çəkən müsəlmanları görmüşsünüz, eləcə də Suriyada, İraqda, Misirdə, Nigeriyada və s. Bu da müsəlmanların Quran əxlaqının bir gərəyi olaraq birləşməyinə və qardaş olaraq yaşamağına nə qədər ehtiyacın olduğunu göstərir. Allah ən qısa zamanda o günləri görməyi nəsib etsin. Dualarımızda onları unutmayaq!

Nərmin Kərimzadə

Bəzi insanlar baş verməsini istəmədikləri hadisələrə tərslik deyirlər. Ancaq bu insanlar baş verən bir hadisəni «tərslik» kimi qəbul etsələr də əslində ən doğrusu qədərdə o hadisənin tam olaraq o şəkildə olmasıdır.

Müəyyən bir vaxtda biri ilə görüşəcəksiniz, amma vaxtında gəlməz. Çox gözəl bir iş görərsiniz, amma qarşınızdakı insan bunu layiqincə qiymətləndirməz. Çox əmək sərf edərək qarşınızdakı insana bir gözəllik təqdim edərsiniz, həmin insan bunu heç fərq etməz. Saatlarla bir yeri təmizləyib çox mükəmməl hala salarsınız, biri gəlib çirklədər. Yuxunuz var, amma biri düşüncəsiz şəkildə səs-küy salar. Çox təcili olaraq birindən kömək istəyərsiniz, həmin insan sizi yaddan çıxarar. Vacib bir şey əmanət edərsiniz, qarşınızdakı insan onu itirər.

İllərlə universitet imtahanına hazırlaşarsınız, son gün o saatda xəstələnib imtahana gedə bilməzsiniz. Yeni paltar alıb geyinərsiniz, anidən üstünə bir şey tökülər. Alış-verişə gedib keyfiyyətli bir məhsul alarsınız, evə gəldikdə aldadıldığınızı anlayarsınız. Çantanıza yüksək məbləğdə pul qoyarsınız, biri gəlib pul kisənizi oğurlayar. Maşın sürərsiniz, biri gəlib sizi vurar. Yaxud da tələsirsiniz, amma tıxac olduğundan saatlarla gedəcəyiniz yerə gedib çata bilməzsiniz. Bir yaxınınız anidən xəstələnər, amma təcili yardım saatlarla gələ bilmədiyi üçün xilas ola bilməyib vəfat edər. Müalicə almaq üçün xəstəxanaya gedərsiniz, amma ehtiyatsızlıqdan başqa mikrob düşər və yeni xəstəliyə tutularsınız…

Bir çox insan bu kimi tərsliklərə görə zərər çəkdiyini düşünür və ya bunların səbəbkarının başqaları olduğunu zənn edir. Əsəbləşir və əsəbini həmin təqsirkar gördüyü insanın üstünə tökür.

Bu kimi hallarda bu insanların ya birbaşa üzlərinə, ya da arxalarından deyinirlər. Sanki həmin insan o xətanı və ya düşüncəsizliyi etməsəydi, hər şeyin istədikləri kimi baş verəcəyini zənn edirlər. Halbuki bu o qədər böyük yanılqıdır ki, insan bu gerçəyi qavrasa, bütün həyata baxışı başdan sona tamamilə dəyişəcək.

İman olmadıqda insan hüznə və ümidsizliyə məhkum olur

Gün ərzində insanları kədərləndirən, əsəbləşdirən, tərslik deyilən hadisələrin hikmət və xeyirlərini Allah o anda göstərsə, insan kədərlənməyin nə qədər yanlış olduğunu anlayacaq və əksinə sevinc içində olacaq. Qədər insana bütün olaraq göstərilsə və ya tərslik kimi görünən hadisələri qədərdə görmüş olsa, baş verənlər üçün kədərlənməyəcək.

İnsanların çoxu doğum, ölüm, əcəl, ruzi kimi mövzulardan başqa hadisələrin (haşa) qədərdə olmadığını, tərslikdən, tədbirsizlikdən meydana gəldiyini, dolayısilə də qədərlə əlaqəli olmadığını düşünürlər. Halbuki bu yanılqı onları qədərdə təsbit edilmiş hadisələrə qarşı üsyana aparır, onların kədərlənmələrinə səbəb olur. Bundan başqa bütün hadisələri əlehlərində dəyərləndirmələri də onlara əzab verir. Bunun nəticəsində də duyğusal insanların şən halları çox qısa və anlıq olur. Bir şeyə çox sevindikdən qısa müddət sonra kədərlənəcəkləri bir şey düşünüb yenidən bədbin ruh halına geri qayıdırlar.

Bütün bunlar din əxlaqına görə yaşamamanın qaçınılmaz nəticələridir. İman olmadığında insan hüznə və ümidsizliyə məhkum olur.

Allah insanı dünyada bəzi sıxıntı və çətinliklərlə imtahan edə bilər. Ancaq mömin Qurandan xəbərsiz insanlar kimi, Allah’ın imtahan üçün yaratdığı sıxıntılar qarşısında kədərə və bədbinliyə qapılmaz, duyğusallaşmaz. Çünki bilir ki, Allah onun bu sıxıntı qarşısında necə davranacağını yoxlayır. Bu gerçəyi bilən bir müsəlman üçün sıxıntı, çətinlik və ya tərslik yoxdur. Hətta bunların hamısı ona Allahdan bir hədiyyədir. İmanının artmasına, təvəkkülün gözəlliyini, qədərin komfortunu yaşamasına səbəbdir.

Bir toz zərrəsi belə Allahın xəbəri olmadan hərəkət edə bilməz

Dünyada olan hər şey yalnız Allah istədiyi üçün baş verir. Əgər bir insanın həyatı boyunca yaşadıqları bir video kasset kimi düşünülsə, necə ki, bu videonu hər seyr etdiyimizdə mütləq eyni görüntülərlə qarşılaşırıq, insan həyatının da bundan fərqi yoxdur. Belə ki, bu film yüzlərlə il qorunub saxlansa, yüzlərlə il sonra yenidən video seyr edilsə, eyni film olacaq. İnsanın ömür boyu yaşayacaqları da bunun kimidir. Əsla dəyişməz bir bütündür. Əgər bir insanın gedəcəyi yerə gecikməsi lazımdırsa, mütləq gecikəcək. Bunun səbəbi nəqliyyat ola bilər, xəstəlik ola bilər, unutqanlıq ola bilər. Amma nəticə əsla dəyişməz. Eynilə ölüm vaxtı gələn bir insanın ölümünə də heç bir şey mane ola bilməz. Təcili yardım gecikə bilər, yol nəqliyyat hadisəsi baş verə bilər, həkimin ehtiyatsızlığı ola bilər. Amma bu nəticə mütləq baş verəcək. İnsanın gün ərzində qarşılaşdığı hadisələrə qarşı baxışı çox fərqli olmalıdır. Əgər bir insanın pul kisəsi oğurlanırsa, deməli o insanın o pula sahib olmaması lazımdır və Allah bunun üçün bir səbəb yaradıb. Əgər universitet imtahanına gedə bilmirsə, deməli Allah o il həmin insanın universitetə qəbul olunmamasını, başqa bir şeylə məşğul olmasını istəyib. Əgər qarşı tərəf gecikdiyi üçün görüş baş tutmursa, bu, Allah bu görüşün olmamasını istədiyi üçündür.

Allah istəmədikcə heç kim gecikə bilməz, heç kim unuda bilməz, heç kim ehtiyatsızlıq edə bilməz, heç kim bir şeyi yanlış anlamaz, heç kim verilən əmanəti itirməz, heç kim nəqliyyatda tıxac yarada bilməz…

Bu mövzuda ancaq bir şeyi bilmək lazımdır: «İnsanın başına gələn hər hadisəni yaradan Allahdır» və «Allah olmalı olacaq bir şey üçün mütləq bir səbəb yaradır». Ancaq bu səbəb əsla öz-özünə meydana gəlmir. Allah istəməsə, heç kimin bunu edə biləcək gücü yoxdur. Rəbbimiz Quranda bu gerçəyi bu şəkildə bildirir:

Allah istəməsə, siz istəyə bilməzsiniz. Həqiqətən Allah biləndir, hikmət sahibidir. (İnsan surəsi, 30)

“… Sizi də, sizin düzəltdiklərinizi də Allah yaratmışdır.” (Saffat surəsi, 96)

İslam dedikdə çox insan hal-hazırda bir çox ölkədə yaşanan şəriətləri düşünür. Halbuki Qurana əsaslanmayan, adət-ənənələrə və uydurma hədislərə əsaslanan şəriətlə Qurandakı şəriət eyniləşdirilə bilməz. Əgər dünyada İslam şəriətinə uyğun idarə olunan bir ölkə olsaydı, Quranın “Dində məcburiyyət yoxdur” hökmünə əsasən, tam demokratiya yaşanardı. Mal-mülk hərisliklə yığılmaz, Quranın yoxsulu qorumağa və öz nəfsindən əvvəl qardaşının nəfsini düşünməyə təşviq edən gözəl hökmünə əsaslanan həyat tərzi hakim olardı. Həyat standartları yüksək və keyfiyyətli olardı. Elm və incəsənətə yüksək dəyər verilərdi. Heç bir irqi və dini ayrı-seçkilik olmadan bütün millətlərə sevgi və şəfqətlə yanaşılardı. Söz və fikir azadlığı olardı, lakin əsla təhqirə, şiddət və təzyiqə yol verilməzdi. Quranın “kim bir adamı öldürməyən və ya yer üzündə fəsad törətməyən bir şəxsi öldürərsə, sanki bütün insanları öldürmüşdür” xəbərdarlığına əməl edilərdi. Müsəlman olduğunu iddia edənlər digər məzhəbdən olanları asanlıqla öldürməzdi.

Lakin hal-hazırda İslam şəriəti yaşanan ölkələrin heç birində bu sistem demək olar ki, yoxdur. Çünki hazırda şəriət adı altında yaşanan sistem Qurandakı İslam şəriəti ilə idarə edilmir. İslamın şəriətini yaşamaq üçün dini bütün xurafatlardan təmizləmək və Quranda təsvir olunan şəriətə uyğun yaşamaq lazımdır. Bunun üçün İslam şəriəti ilə idarə olunan ölkənin rəhbəri xurafatlara deyil, tamamilə Qurana uyğun qərarlar qəbul etməlidir. Qurana tabe olan müsəlman lider özündə üç əsas xüsusiyyəti birləşdirməlidir: şəfqətli, demokratik və ədalətli olmalıdır. Bu liderə nəinki xalq, qonşu dövlətlərin də liderləri daima etibar edər. Quran əxlaqına yiyələnmiş müsəlman liderin himayəsində yaşayan insanlar demokratiyanı indiyə qədər yer üzündə tətbiq olunmamış ən mükəmməl şəklini görə bilərlər. Heç kimə məcburi şəkildə islami məsuliyyətlər yüklənməz, hər kəs öz inancına görə sərbəst hərəkət edər.

Qurandakı İslama əsasən, hər kəslə bərabər və ədalətli rəftar edilər. Bəzən müsəlmanların öz əleyhinə yaranan vəziyyət olsa da, “Ey iman gətirənlər! Özünüzün və ya valideynlərin, ya da yaxın qohumların əleyhinə olsa belə, Allah şahidləri kimi ədaləti qoruyun” ayəsinin tələbi ilə ədalət mütləq bərpa olunar.

İslam dininin mənbəyi Quran olduğu üçün şəriəti də Qurandan öyrənmək daha doğru olar. Hal-hazırda İslam şəriəti ilə idarə edildiyini iddia edən dövlətlərin Qurana nə qədər uyğun olduğuna baxmaq lazımdır. Belə ki, Quranın bizə ədaləti, demokratiyanı, azadlığı öyrətdiyi halda İslamı məcburi şəkildə qəbul etdirməyə çalışan, öz məzhəbindən olmayanları asanlıqla öldürən, Quranda olmayan hökmləri tətbiq etdirməyə çalışan ölkələrdəki şəriətin Qurana əsaslanmadığı aşkar görünər. Lakin Quranın bizə göstərdiyi yola tabe olsalar, sevginin hakim olduğu, heç kimin inanc azadlıqlarının məhdudlaşdırılmadığı, hər kəsin bolluq içində yaşadığı cəmiyyət yaranar. Qurana əsaslanan İslam şəriətində xurafatlara yer olmadığı üçün radikalizm də aradan qalxar. Xurafatlara əsaslanan şəriətin əvəzinə Qurana əsaslanan dini maarifləndirmə isə İslamı vəhşət dini kimi göstərməyə çalışanlara çox gözəl cavab olar.

Nərmin Kərimzadə

19-cu əsrin ortalarında din və elm bir-birinin ayrılmaz parçası idi və heç kəs birini digərindən ayırmağa təşəbbüs də göstərə bilməzdi.

Ateizmin pionerlərindən- Darvin

19-cu əsrin ortalarında din və elm bir-birinin ayrılmaz parçası idi və heç kəs birini digərindən ayırmağa təşəbbüs də göstərə bilməzdi. Bu dövrlər ateizm üçün ən uğursuz vaxtlar sayıla bilərdi və dövrün Riçard Ouen, Qreqor Mendel, Tomas U. Cons, Lui Paster kimi elm adamlarının hamısı öz böyük nailiyyətlərilə birgə, həm də dinə bağlılıqları ilə məşhur idilər. Belə bir dövrdə, əslində, heç bir elmi dərəcəsi olmayan Çarlz Darvin adlı həvəskar bir səyyah ortaya çıxarıldı. O, 20-ci əsrin ateizm pandemiyasına öndərlik edəcəkdi.

Doğrudur, Deni Didro və Holbax kimi materialistlərin orta əsrlərdəki ateizm yönümlü fəaliyyətlərini görməzdən gəlmək olmaz, lakin Darvinə qədər ateizm “elmi təməl”dən məhrum qalmağa davam etmiş, fəlsəfi çərçivədən kənara sıza bilməmişdi. Maraqlıdır ki, adını çəkdiyim ateistlərin müasiri olmuş Erazm Darvin isə daha orijinal bir fikrə- ilk ibtidai “təkamül” düşüncələrinə müəlliflik etmişdi, bu irsi sonradan öz nəvəsinə- Çarlz Robert Darvinə ötürəcəkdi. Darvin isə bu ailə mirasına elə hərisliklə sahib çıxdı ki, artıq elm dünyası ateizmlə, könülsüz də olsa, tanış olmağa məcbur idi…

Darvinə və Darvindən də uzun bir müddət sonraya qədər kainat sonsuz hesab edilirdi və heç bir materialist “kainatı kim yaradıb?” sualını soruşmağa nəfəs də hədər etmək istəməzdi. Lakin canlı aləm- bitkilər, heyvanlar, gözlə görülməz bakteriyalar və tarixdə yaşamış əzəmətli canlılar üçün eyni düşüncəni yürütməz olmazdı. Onların bir başlanğıcı var idi və bu başlanğıc üçün yeganə- həm fəlsəfi, həm məntiqi, həm də elmi cəhətdən yeganə açıqlama Yaradılış idi. Materialistlər isə canlıların yaradılışı mövzusunu narahat bir susqunluqla “cavablayırdılar”. Ateizm üçün belə acınacaqlı olan bir mühitdə Darvinin “Növlərin Mənşəyi” kitabının çapı onlar üçün yeni bir “miladi təqvim”in başlanğıcı oldu… Hal-hazırda dünyada “ateizmin dörd atlısı”ndan birincisi sayılan Riçard Dokinz bu miladın başlağıcını həyəcanla qeyd edir: “Darvin intellektual səviyyədə qane olmuş bir ateist olmağa imkan yaratdı”. “Növlərin Mənşəyi” kitabından öncə ateist olmaq çox çətin idi”,- başqa bir reportajında Dokinz xüsusilə vurğulayır.

Məqaləni qələmə almazdan öncə uzun müddətdir araşdırdığım bu mövzunu daha da şaxələndirməyə qərar verdim və bir sıra mənbələri daha gözdən keçirdim. Müşahidələrim bundan ibarətdir ki, sən demə, bu sahəni araşdıran filosofların, din xadimlərinin və elm adamlarının ürəkləri dolu imiş. Hamısının yekdilliklə şikayətləndiyi bir nöqtə darvinizmin elm-əsaslı deyil, materializm-əsaslı olmasıdır. Yəni darvinizmi doğuran səbəblər heç də təbiətin qanunları və bu qanunlara əsaslanan müşahidə və təcrübələr deyildi. Darvinizm materializm kürsüsü üzərinə qoyulmuş simvolik bir suvenirə bənzəyirdi. Əlbəttə, axı elə Darvinin müəllimi olmuş məşhur elm xadimi Adam Secvik hələ illər öncəsindən bizi agah etmişdi ki, darvinizm elm deyildir, “soyuq ateist və materialist” fəlsəfə üzərində qurulmuşdur. Sözügedən yazıçıların şikayətləndiyi ikinci bir nöqtə isə Darvinin öz dinsizliyini məharətlə gizlətmiş olmasıydı.

Maraqlıdır ki, Darvin təkamül nəzəriyyəsini ilk ortaya atdığı zaman, mahiyyət etibarilə, dini mövzulara yanaşmamaqla bərabər kitab və məktublarında “Yaradıcı” və “Tanrı”dan da bəhs edir. Halbuki bunun sadəcə və sadəcə bir kamuflyaj metodu olduğu bəlli idi. Darvin gənc yaşlarından etibarən Yaradıcımızın varlığına inanmamış, lakin ailəsidən və ətrafından əks-reaksiya görməmək üçün ateist fikirlərini özünə saxlamışdı. Araşdırmaçılara əsasən, Darvinin öz inancsızlığını gizlətməsinin iki başlıca səbəbi var idi. Birincisi, Darvin öz çevrəsini incitməmək, xüsusilə də, həyat yoldaşı və dindar xristian olan Emmanın hisslərinə toxunmamaq üçün bu yolu seçmişdi. Darvinlə evləndikdən qısa müddət sonra onun inancsız olduğunu öyrənən Emma necə məyus olduğunu və “Çarlzla sonsuza qədər birlikdə olmayacağı”na görə necə bədbəxt olduğunu yazırdı.

Şübhə yoxdur ki, Emma Darvinin “dindarlaşmasına” təsir göstərmişdi. Lakin Darvinin Allahdan bəhs etməsinə təsir edən ən əsas ikinci faktor var idi. Darvin öz dövründəki bir çox materialistin tənqidlərə necə tuş gəldiklərini bilirdi. Bunlardan biri 1844-cü ildə təkamül haqqında kitabı nəşr olunmuş Robert Çembers idi ki, hətta sözügedən kitabında dəfələrlə “Tanrı”dan bəhs etməsinə baxmayaraq, kütləvi şəkildə tənqidə uğramış və bir materialist kimi qələmə verilmişdi. Darvin isə mübahisələri və tənqidləri sevməzdi. Çembersin kitabından qat-qat materialist olan öz kitabının gələcək nəşrlərini xilas etmək üçün inanmadığı Tanrını da öz nəzəriyyəsi ilə uzlaşdırmalı oldu. Darvinin sadəcə ətrafından reaksiya toplamamaq üçün ateist görüşlərini gizlətdiyini neodarvinizmin qurucularından olan məşhur təkamülçü Ernst Meyr belə dilə gətirir:

“Darvinin 1836-39-cu illərdə, Maltusun yazılarını oxumazdan öncə inancını itirdiyi aşkardır. Dostlarının və arvadının hisslərinə toxunmamaq üçün nəşrlərində daha çox Allahın varlığına inanan üslubdan istifadə etmişdir. Lakin qeyd dəftərçəsindəki ifadələrin bir çoxu materialist olduğuna işarə edir”.

Elə bu ifadələrdən birini də Darvinin 1876-cı il tarixli məktublarından birində asanlıqla görmək olar:

“Mən “Allahsız” adlandırılmağa layiqəm. Bu nəticə, xatırladığım qədərilə, “Növlərin Mənşəyi”ni yazdığım vaxt beynimdə özünə güclü şəkildə yer tapmağa başladı”.

Gördüyümüz kimi, rəsmi və publisistik pərdəni qaldırıb Darvinin şəxsi görüş bucağına nəzər saldığımız zaman, bəzilərinin göstərmək istədiyinin əksinə, Darvinin dinlə yaxından-uzaqdan əlaqəli olmadığı görünür. Hətta daha da səmimi olduğu və çəkinmədiyi dostlarıyla ünsiyyətdə olarkən öz “Növlərin Mənşəyi” kitabına “şeytanın İncili” deyə xitab edir, təbii seçmə prosesini də “mənim ilahım” adlandırardı. Bu gün Darvinin sanki inanclı imiş kimi göstərilməsinin yeganə səbəbi isə təkamül nəzəriyyəsini geniş xalq kütlələrinə, xüsusilə də, Şərqə qəbul etdirmək siyasətindən başqa bir şey deyil.

Əslində, Darvinin inancsızlığı özünü hər cəhətdən büruzə verir: “Növlərin Mənşəyi”nə qədər sanki yuxu rejimində olan materialistlər kitabın çapından sonra həyəcanla oyandılar. Marks, Engels, Nitsşe, Freyd kimi darvinistlər hamısı 20-ci əsr ateizminə təkan vermiş adlar arasında sayıla bilər. Kommunist diktatorlardan milyonlarla insanın qanı əllərində olan Stalin, Lenin və Mao kimi ateistlər də Darvinə və təkamül nəzəriyyəsinə heyranlıqlarını hər fürsətdə dilə gətirərdilər. Elə adı sadalanan və uzun siyahısı tutula biləcək şəxslər idi ki, 20-ci əsrdə müharibələrə, kütləvi qətliamlara, əxlaqi degenerasiyaya, irqçilik və istismar siyasətinə, qadınların aşağı sinif kimi qəbul edilməsinə dair “nəzəriyyə və metodologiya”larını irəli sürərkən Darvindən miras aldıqları “güclülərin zəifləri əzməsi” şüarını əllərində bayraq etmişdilər.

Ələlxüsus, sosial darvinizm adı altında tətbiq edilən “praktiki darvinizm” neçə-neçə xalqların istismarına, zəncilərin, türklərin və ümumiyyətlə, qərbli olmayanların aşağı irq kimi qəbul edilməsinə, xəstə və şikəstlərin sıradan çıxarılmasına və hələ pərdə arxasında duran, tarixə əks olunmuş və olunmamış nə cür vəhşiliklərə birbaşa səbəbkar oldu.

Dinin bəşəriyyətə aşıladığı “şərəfli insan” həqiqətindən uzaqlaşıb insanı öz istəklərini təmin etmək üçün mübarizə aparan eqoist heyvan növünə çevirən bu ideologiyaya təslim olmuş cəmiyyətlər elə bu günə qədər təslimiyyətlərinin əziyyətini çəkməkdədirlər. Səbəbini isə özü də təkamülçü olan Uilyam Pruvayn belə etiraf edir:

Darvinizm beş nəticəyə gətirir və bunları Darvinin özü də yaxşı bilirdi: 1) Heç bir tanrının varlığına ehtiyac yoxdur; 2) Ölümdən sonra həyat yoxdur; 3) Əxlaqi dəyərlərin heç bir mütləq təməli yoxdur; 4) Həyatın heç bir mütləq mənası yoxdur; 5) İnsanın azad iradəsi yoxdur.

Belə bir fikir sisteminin məngənəsində qalmış xalqın hər cür milli-mənəvi dəyərləri məcburən tərk edəcəyi açıqdır. Bundan ötrü də, milli-mənəvi dəyərlərin və əxlaq normalarının qorunub-saxlanması üçün təkamül nəzəriyyəsinin təhsili və təbliğatı yolverilməzdir. Bura qədər incələdiyimiz, məhdud sayda detala və sitatlara yer ayıra bildiyimiz həqiqətlər göstərir ki, Darvin də, darvinizm də bu gün bizə “bəzədilərək” göstərildiyindən çox fərqlidir. Xalqın və xalqı məlumatlandıran kütləvi informasiya vasitələrinin də bundan agah və buna qarşı ayıq-sayıq olması gərəkdir.

Rafət Əlizadə

Ərəb dünyası, bəlkə də, monqol işğalından bu yana ən böyük iğtişaşlarından birini yaşayır. Bu dəfə iğtişaşların baş aktyoru ərəblərin özüdür. Ramazan ayı müsəlmanların bir-birinə yaxınlaşdığı ay olduğu halda Yəmən Ramazan ayına 24 saat qalmış baş verən dörd ayrı terror aktı ilə girdi. Ramazan ayı ərəfəsində meydana gələn hücumlar bir müsəlmanın özünü ən təhlükəsiz hiss etməli olduğu yerdə – məscidlərin qarşısında baş verdi. Ramazanda müsəlmanların yaşadığı çətinliklər yalnız məscidlərdə partlayan bombalarla məhdud deyil. Bir çox müsəlman ölkəsində insanlar aclıq və ölüm təhlükəsi ilə həyatda qalmağa çalışırlar. Üstəlik, bu cür çətin vəziyyətdə bir də özü ilə eyni vəziyyətdə olan başqa bir müsəlman qardaşı ilə vuruşur. Aralarındakı yeganə fərq inanclarıdır. Əslində, ikisi də müsəlman olduğunu deyir. Eyni Allaha, eyni kitaba, eyni peyğəmbərlərə inanırlar. Qiblələri də birdir. Eyni istiqamətə yönəlib, eyni şəkildə namaz qılırlar. Bəs necə olur ki, məscidə ibadət üçün gedən qardaşlarını qətl edəcək qədər qəddarlaşırlar?
Düzgün həll yolu problemlərin dəqiq müəyyən edilməsi ilə mümkündür. İslam ölkələrindəki bu vəziyyətin bir çox siyasi və ictimai amillər olmaqla iki əsas səbəbi var: müsəlmanların öz aralarında ittifaq qurmaması və İslamın Quranda yeri olmayan dəyərlərlə eyniləşdirilərək yaşanması. Bu da yanlış bilinən İslamdır. Bu gün müsəlmanların yaşadığı bir çox ölkədə hakim olan bu yanlış İslam anlayışında demokratiya, fikir azadlığı, sevgi, hörmət, şəfqət, dostluq, fədakarlıq kimi anlayışlar yoxdur. Bu dinin adı İslam deyil, xurafatdır. Şiə də, sünni də eyni batil dini müdafiə edir: “Sənin fikrinlə razı deyiləm! Ya mənimkini qəbul et, ya da yox ol!”
Xüsusilə son dövrlərdə bu xurafatçı anlayış İslam dini kimi adlanmağa başladı. Bəzi çevrələr xurafat dininə İslam adını qoydular. Xurafata qarşı olan qorxularını İslama yönəltdilər və beləliklə, İslam düşmənçiliyi yayıldı. İnsanlar qorxularının İslamdan deyil, xurafatdan qaynaqlandığının fərqində belə olmadılar. Xurafatçıların yaratdığı dinin İslam adına ortaya çıxdığını görmədilər. Çünki heç kəs onlara İslamın bu olmadığını izah etməyib. Nə İslam adına ortaya çıxan sünni və şiə radikallar, nə də bu radikallardan qorxan islamofoblar həqiqi İslamın xurafat, qorxunc, sevgisiz və nifrət dolu dinlə heç bir əlaqəsinin olmadığını göstərə bildi.
İslam dininin radikalları bütün dünyaya, ən çox da müsəlmanlara zərər verməyə başladı. Bu gün Yəməndə, İraqda, Əfqanıstanda, Misirdə və Liviyada baş verənlərin səbəbi budur.
“Mülayim İslam” ifadəsi də bu səbəbdən ortaya atıldı və radikalların vəhşiliyinə qarşı mübarizə aparan müsəlmanlar “mülayim müsəlman” olaraq adlanmağa başlandı. İslam əleyhinə səslər mülayim İslamın tərəfdarlarını təqdir etdilər, amma radikallara qarşı onları gücsüz gördülər. Onların yanlış inanclarına görə, fanatiklərin müdafiə etdiyi din həqiqi İslamdır və mülayim olanlar tərəfindən yumşaldılmağa çalışılır (İslamı bütün bu bənzətmələrdən tənzih edirəm). Hətta buna İslamda islahat, mülayim İslam tərəfdarlarına da reformist dedilər. Halbuki bu, bir islahat deyil. İslamın Peyğəmbərimiz (əs) dövründə olduğu kimi yaşanması tələbidir. İslam dininə sonradan əlavə olunan bütün xurafatların tərk edilməsi və səhabə dövründəki İslama geri qayıdılması üçün səy göstərilməsidir.
Həqiqi müsəlmanlar illərdir İslam adı altında dünyaya yayılan yalanları elmlə yox etməyə, Qurandan dəlillərlə İslamın həqiqətini göstərməyə çalışırlar. Məqsədləri illərdir İslam adına ortaya çıxan radikalizmi, fanatizmi, xurafatı və İslamla əlaqəsi olmayan xurafat dinini ortadan qaldırmaq və xurafatçılar tərəfindən İslama qarşı atılmış ən böyük böhtana son qoymaqdır.
İslamın adı xurafatdan xilas edildiyi gün müsəlmanların da ağrılı-acılı, qanlı və səfalət içindəki çətin vəziyyətdən xilas olduqları gün olacaq. Qadınlar rahat, təhlükəsiz, sərbəst gəzərkən çəkinmədən: “Mən müsəlmanam”, -deyə biləcək. Ölkələr abad, təmiz, estetik, təhlükəsiz yerlərə çevriləcək, insanları sevgi dolu, mərhəmətli, elmli, keyfiyyətli, modern olmaqla İslamı ən gözəl şəkildə yaşaya biləcəklər.

Ülviyyə Əlizadə

Bəzi insanlar düşünürlər ki, xoşbəxt olmaq üçün bəzi şərtlər mütləq yerinə yetməlidir: rahat ev, gözəl ailə, yaxşı təhsil, yüksək gəliri olan maaş və s. Bu saydıqlarımı əldə etməyə çalışmaq, əlbəttə ki, çox normaldır və bu şeyləri də istəmək hər bir insanın haqqıdır. Ancaq bunları xoşbəxt olmaq üçün həyat amalına çevirmək doğru deyil. Bir qrup insanlar vardır ki, çıxış yolunu, yəni xoşbəxt olmağın yolunu ölkəsini tərk edib xaricdə yaşamaqda görür…
Son zamanlar xaricdə həyatını davam etdirmək istəyi, xüsusilə, gənclər arasında dəb olan mövzulardan biridir. Orta məktəbi, yaxud da ali məktəbi qurtaran bəzi gənclər müəyyən səbəblərə görə öz ölkələrində yaşamaq istəmirlər, oxumaq, yaxud da təhsillərini davam etdirmək üçün xarici ölkələrə can atırlar. Əlbəttə, öz ixtisaslarına uyğun daha yaxşı təhsil müəssisələrində oxumaq gözəl istəkdir. Əgər belə bir imkan varsa, bu imkanı dəyərləndirmək həm insanın özü üçün, həm də aid olduğu ölkə üçün çox faydalıdır. Bəzi insanlar da var ki, kor-koranə, sadəcə istəyirlər ki, hər hansı bir ölkə tapıb “başlarını götürüb” qaçsınlar. Sanki gedəcəkləri o ölkə xoşbəxtlər ölkəsidir və gedib o ölkədən xoşbəxtlik nəsibini alacaqlar. Bəzən də həmin gənclər öz ölkəsini, həmvətənlərini bəyənmirlər. Mədəniyyətlərini, yaxud da insanları aşağı səviyyədə, geridə qalmış görürlər. Doğma cəmiyyətləri onları sıxır, baxdığı xarici filmlər onlarda o ölkələrə qarşı xüsusi rəğbət yaradır.
Kinofilmlərdə, musiqi kliplərində göstərilən macəralar, dəbdəbəli həyat, xüsusilə, rahat və müstəqil həyat tərzləri insanların marağını cəlb edir. Bunu görən ali təhsilli gənclər belə hər nə bahasına olursa-olsun, hətta gedib o ölkələrdə süpürgəçi, satıcı kimi işləsələr də, buna can atırlar. Bu minvalla xoşbəxt olacaqlarını düşünürlər.
Halbuki inkişaf etmiş həmin ölkələrdə belə insanların yaxşı həyat tərzi olanı da, pis olanı da var. Məsələn, 2013-cü ildə verilən açıqlamalara görə, ABŞ-da 45.3 milyon insan aclıqdan əziyyət çəkir. 2012-ci ildə isə aparılan araşdırmalara görə, ABŞ-da 467,000 insan isə heroin aludəçisidir və bu say hər gün daha da artır. 2010-cu ildə ABŞ-da intihardan ölənlərin ümumi sayı 38,364 olmuşdur.
Dünyanın ən çox inkişaf etmiş ölkələrindən biri olan ABŞ haqqında bu faktları verməkdə məqsədim odur ki, bir ölkənin çox inkişaf etməsi, təhsilinin və həyat səviyyəsinin yüksək olması hər şey demək deyil. Hər şeydən öncə, biz insanıq, biz Allahın ruhunu daşıyırıq. Bizi xoşbəxt edən dünya deyil, nəinki Amerikanı, bütün dünyanı bir insana versən, o insanın imanı və Allah sevgisi yoxdursa, əsla xoşbəxt ola bilməz. Bizim ruhumuz imanla qidalanır. Allah bir Quran ayəsində belə buyurur:

Bunlar, iman gətirənlər və qəlbləri Allahı zikr etməklə rahatlıq tapanlardır. Bilin ki, qəlblər ancaq Allahı zikr etməklə rahatlıq tapır. (Rəd surəsi, 28)

Beləliklə, insanların sırf xoşbəxt olması üçün başqa ölkəyə getməsinə ehtiyac yoxdur. Gedəcəyi ölkə haqqında araşdırma aparsalar, orda intihar edən, aclıqdan əziyyət çəkən, psixoloji problemləri olan nə qədər insanın olduğunu rahatlıqla görərlər. İnsanın həyatı Allahla gözəl olar, bir insan Allahı tanığı üçün rahat və qəlbində iman olduğu üçün də xoşbəxt olar. Allahın olduğu hər yer gözəldir, Allahın olmadığı heç bir yer yoxdur. İnsan iman gözü ilə baxarsa, səhər durandan yatana qədər Allahın ona nə qədər çox nemət bəxş etdiyini görər. Təsadüfən və dünyaya başıboş gəlmədiyini başa düşər. Dünyaya gəlmək məqsədinin Allahın rizasını qazanmaq olduğunu anlayar. Allahdan qorxduğu üçün hər kəsə gözəl əxlaq göstərər. Allahı tanımaq üçün daha çox elmlə məşğul olar və dünyanın müvəqqəti olduğunu dərk edib əsl yurdu axirət üçün çalışar. Bu cür düşünən insan, sözsüz ki, dünyanı da Cənnətə çevirmək üçün çalışar və istər sarayda yaşasın, istərsə da çadırda, dünyanın ən xoşbəxt insanı olar, inşaAllah.

Nərmin Kərimzadə

Bu məqalədə söhbət bizim cəmiyyətdən getmir, ümumilikdə mədəniyyətin, əxlaqın, mənəviyyatın formalaşdığı, qədim tarixə malik deqradasiyaya uğrayan şərq cəmiyyətindən gedir (Yaponiya və Koreya cəmiyyəti istisna olmaqla).

Biologiya, zoologiyada yeni virus növü aşkarlanmışdır, özlərini əsl bioloji virus kimi aparan cəmiyyətdəki ikiayaqlı, homosapiens virusları -“ali insanlar”… Belə viruslar da, cəmiyyətdə yeni xəstəlik yaratmışdır – “İnsanlıqdan çıxma”…

Ən “kiçik mikroorqanizm” olan virusun ən qıribə cəhəti bilirsiniz nədir?!Onlar həm canlı, həm də cansız ola bilirlər, ikiayaqlı viruslarda da bu var, ikiüzlülük, gah guya “insan” olurlar, gah da əsl virus!

Canlı olmadıqda, kristal hala düşürlər, qorunurlar, canlı hüceyrəyə çevriləndə, kristal forma dağılır və canlanır….

Əsl virus kimi bu virusların digər canlılar kimi vücudu olmadığına görə yaşamaq üçün başqa canlılardan istifadə edirlər…. Virusun zülal örtüyü var ki, bu örtük sayəsində hüceyrələrə girə bilir… Bu zülal örtüyü ikiayaqlı viruslarda maska, girdiyi rollar, riyakarlıqdır… Virus öncə quyruq qismi ilə bakteriyaya (bakteriya rolunda oynayan insanlar) yapışır, sonra da fermentlərlə bakteriyanın divarını deşir (aldadıb beyin yuma, özünə tərəfdaş etmək, sui-istifadə) və virusun genetik kodları bakteriyanın içinə girir və onu yoluxdurur özü ilə. O bakteriya vasitəsilə xəstələndirir üçüncü tərəfi-qurbanını… Yəni A tərəf (ikiayaqlı virus) ya birbaşa C tərəfini (qurbanı), ya da B tərəfi (bakteriya) vasitəsilə xəstələndirir. Beləcə minlərlə, yüzlərlə qurbana, bakteriyaya öz prinsiplərini, arzularını, xoş olmayan niyyət, məqsədlərini yeridir və cəmiyyəti xəstələndirir… Lap xərçəng xəstəliyi kimi, sonra da bu xəstəlik metastaz verir, verir digər orqanlara, yoluxucu xəstəlik kimi yayılır, cəmiyyətdə regenirasiya prosesi gedir, cəmiyyətdəki “orqanizmlərdə” qopan və ya zərər görən hissəsinin yenidən yeni və daha sağlam hissə ilə bərpa edilməsi prosesi getsə də, bu cəmiyyəti bu xəstəlikdən tam sağaltmır, viruslardan, bakteriyalardan azad etmir və qurbanların sayını azaltmır… Çünki cəmiyyətdəki regenerasiya prosesi də hər bir orqanizmin təbii ehtiyacına uyğun olur…

Beləcə viruslar bakteriya və qurbanların genetik koduna keçir, geninə təsir edir, gələcək nəsillərə ötürülür…

Proses davam edir, virus yaşamaq üçün ehtiyac duyduğu enerjini təmine tmək üçün bakteriyadan istifadə etməyə başlayır… Bakteriyalar virusun genetik kodlarının artmasında böyük rol oynayır… Yəni bakteriya tipinə aid olan bakteriyalardan ikiayaqlı viruslar öz niyyətləri üçün nəyi var istifadə edir!

Virus bu yolla sayını artırdıqca, bakteriyanı içdən parçalayır, sərbəst fəaliyyətə keçir! Məncə, bu proses Sizin hər birinizə çox gözəl tanış mənzərədir…

Buna görə də virus və ikiayaqlı viruslarla mübarizə aparmaq olduqca, çətindir, amma mümkündür!

Parklarda fontanı gec işə salırlar, işə salanda da, kaş işə salmaz olsunlar, onsuz da döşəməsi sürüşkən olan parklarımızda fontanın suyu bütün parkı sulayır, park ərazisi elə sürüşkən olur ki, nə yerimək olur, nə də sürünmək, qanad taxıb uçmalısan, ya da gəzmək, keçmək, istirahət etmək üçün gərək alternativ yollar seçəsən…
İnsanlar arasında dələduzluq, yalan, mədəniyyətsizlik, xəyanət, tamahkarlıq, şorğözlük və həyasızlığın yüksəlmə tempi artmaqdadır…
Yola öncə zebra və digər yol xətlərini çəkirlər, sonra üstündən yenidən asfalt çəkirlər, zebra və yol xətləri qalır alayarımçıq…
Sosial şəbəkələri ancaq tanışlıq məqsədilə istifadə edirlər, milli öndə mobil nömrə hesabını ödəyən zaman ardınca növbə yaranır və hər kəs sənin ekranda görsənən nömrəni görməyə və telefonuna yazmağa çalışır…
Bəzi kişilərin və qadınların ağlı iki ayağının arasına düşür, kimə gəldi paylayırlar olmayan namus və qeyrətlərini…
Bəzi insanların məntiqi, hərəkəti, sözləri analoqu olmayandır, adekvat cavab verəndə də, elə bilirlər ki, ələ salırsan onları…
Qadının ayrıldığını və ayrı, tək yaşadığını bilən kimi bəzi kişilərin gözlərinə işıq gəlir, başlayırlar özlərini sırımağa, sanki hərraca çıxarırlar özlərini, ya mehmanxanaya aparmaq istəyi olur, ya qadının ev ünvanı hökmən öyrənib, guya dost kimi qonaq gəlib, çay içmək istəyi, gah da öz evlərinə dəvət edirlər…
Əsl dostluq və sevgi anlayışları o qədər dəyişib ki, mənəviyyatdan çox madiyyata bağlanıb…
Bəzi dindar, siyasətçilər öz fikirlərini, qərarlarını başqalarına güclə sırımaq və ictimai asayişi pozmaq, ölkə qanunlarına zidd getməkdən də ehtiyat etmirlər…
Artıq insanlar gərək bu gün və sabah nə, nə vaxt, harada, necə yeyəcəyini, nə, nə vaxt, harada, necə yatacağını, istirahət edəcəyini, nə, nə vaxt, harada, necə geyinəcəyini gərək ictimaiyyətlə məsləhətləşib, ictimai razılıq əldə edəndən sonra gerçəkləşdirsin, əks halda metalitet, din bayrağı altında başlayacaqlar onu qınamağa, belinə vedrə bağlamağa, el bir olub qınamağa…
İnsanlar arasında bəhsəbəsdir, güdürük bir-birimizi, tendensiya, trendə çevrilmək istəyirik…
O qədər insan olaraq dəyişmiş oluruq ki, özümüz özümüzü tanıya bilmirik…
Şortda, dənizkənarında çəkilən şəkilləri öz səhifəndə paylaşanda, dərhal başlayırlar səviyyəsiz şərh, ismarıclar yazmağa, əxlaqsız, səviyyəsiz təkliflər etməyə, biqeyrət insanlarımızı insan saymıram, “üzlərinə tüpürmək” istəyirəm ancaq…
Bəzi qadınlar loxlamağa və onu saxlayacaq kişi axtarır, tapır, bəzi kişilər isə loxlanmaq istəyir, bəziləri isə ancaq istənilən qadını yatağa salıb ehtiras, şəhvəti hisslərinin qurbanı olmaq istəyir…

Akəm Xaqan, tənqidçi, şair-publisist

“ZƏRRƏLƏR”antologiyasının ilkin təqdimatı maraqlı keçməklə yanaşı ətrafına xeyli adam toplaya bildi. Hansı ki, məndə də xoş ovqat yaradan tədbir kitabla daha yaxından tanış olmaq, bu günki gəncliyin yaradıcılıq imkanlarını incələməklə xeyir-dua vermək marağımı artırdı.
Əslində təqdim olunan yazıların səviyyəsi, dəyəri ilə daha çox önəmli olsa da bu layihənin hansı yöndə, tərtibatda və keyfiyyətdə təqdimatı bu günün oxucusu üçün maraq kəsb edir. Ən azından xərc çəkib aldığı “malın” bu günün imkanlarına uyğun xoş ovqat yaradan nümunəvi görünüşlü olmasını vacib sayır. Bu baxımdan antologiyanın üzlüyü, tikilişi, rəsimlərin görüntüsü o qədər də ürək açan olmaması naşırın peşəkar “fəallığı” olaraq göz önündədir. Hətta kitabda mündəricatın olmaması ilkin tanışlıq imkanlarını məhdudlaşdırmaqla kitabda kimlərin və hansı şeirlərlərin yer aldığını bilmək üçün bütün kitabı vərəqləmək məcburiyyətində qalırsan. (daha&helliip;)