Elnur RƏSULOĞLU.”Əliağa Kürçaylının lirik poemaları” (Məqalə)

et

Hamı şeir yaza bilər, amma poema qələmə almağı hər şair bacarmır.

Bir çoxumuza yaxşı məlumdur ki, XII əsrdə yaşayıb-yaratmış Əfzələddin Xaqaninin (1126-1199) yarı xatirə, yarı səfərnamə səciyyəsi daşıyan, şairin Şirvanşahlar sarayında gördüyü zülm və ədalətsizliklərə qarşı dərin etirazını bildirdiyi, müasirlərindən, qohumlarından, dostlarından, uşaqlıq və təhsil illərindən söhbət açdığı, nəcib insani sifətləri təbliğ etdiyi və böyük Nizami Gəncəvinin (1141-1209) “Xəmsə” toplusuna daxil olan “Sirlər xəzinəsi”nə (1174-1175) bənzədilən “Töhfətül-İraqeyn” (“İki İraqın töhfəsi”) əsəri Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində ilk poemadır.
Mərhum tənqidçi-alim Abbas Hacıyevin (1933-2011) fikrincə, poemalar məzmununa, quruluşuna, ideyasına, təhkiyə və ahənginə görə müxtəlif tiplərə – lirik, epik və dramatik poemalara ayrılır.
Əsərlərində sarayların iç üzünü açmış, şah və hakimlərə qarşı kəskin tənqidi münasibət bildirmiş Xaqani Şirvanidən üzü bəri bugünkü günümüzədək ədəbiyyatımızda çoxlu sayda poema yazılsa da, bu janrın inkişaf dövrü iyirminci yüzilliyə, daha dəqiq desək, 1920-1991-ci illərə təsadüf edir. Ədəbiyyatşünaslar tərəfindən Azərbaycan ədəbiyyatının sovet dövrü kimi xarakterizə edilən bu mərhələdə epik poeziya yollarında inamlı addımlarla irəliləmiş Əliağa Kürçaylının (1928-1980) poemaları da xüsusi yer tutur. O, yazılı ədəbiyyatın bu janrına elə yaradıcılığının ilk illərindən meyil göstərmiş, ömrünün axırına qədər bu sahədəki axtarışlarını davam etdirmişdir.
Ə.Kürçaylının müxtəlif illərdə nəşr edilmiş və kitablarında yer almış 25 poemasından yalnız üçü lirik səpkilidir. Bu əsərlərdə epik poemalara xas olan süjet xətti, konkret hadisələr və konkret obrazlar görünmür.
İnsan əməyini tərənnüm edən, zəhmət adamlarının həyatından, duyğu və düşüncələrindən söz açan “Bakılı Kolumb” poeması (1970-1971) keçən əsrin 50-70-ci illərində aktual olan əmək mövzusunda qələmə alınmışdır. Kürçaylının bu maraqlı və oxunaqlı epik poeziya nümunəsinin giriş hissəsində şairin lirik poema kimi dəyərləndirdiyi əsər qəhrəman dəniz neftçilərimizə ithaf olunmuşdur. Poema hər birini 10 misra təşkil edən 15 şeir parçasından ibarətdir. Dənizlər allahı Neptunun adı çəkilən əsərdə müəllif dəniz neftçilərinin ağır əməyini tərənnüm edir, onların axtarışlarını, Kolumb inadını alqışlayır.
Əməkdar incəsənət xadimi Əliağa Kürçaylının “Həyatın dolayları” kitabında (Bakı, “Azərnəşr”, 1973) layiqli yerini tutmuş “Bakılı Kolumb”da şair sərbəstdir, fikrini, hiss və duyğularını heç bir çərçivəyə, qəlibə salmadan ifadə edir.
Ana məhəbbəti mövzusunda yazılan “Ana” (1973-74) əsəri sırf lirik poemadır.
Ə.Kürçaylının gözəllik ilahəsi Afroditanın adı keçən “Ana” poeması bu mövzuda qələmə alınmış digər epik poeziya nümunələrindən təbii ki, konkret hissi-emosional təqdimi ilə seçilir. Əsərdə göstərilən qadın Kürçaylının öz doğma anasıdır. Bu ananın özünəməxsus dünyası, mənəvi aləmi, həyata, insanlara öz baxışı var. Müəllif məhz bu özünəməxsusluğu bədii tədqiqat obyektinə çevirir.
İlk dəfə şairin “Dünya ovcumdadır” kitabında (Bakı, “Gənclik” nəşriyyatı, 1976) çap edilən poemada təsirli, bir ana qəlbinin böyüklüyündən söz açan səhnələr az deyildir.
Əliağa Kürçaylının 1976-cı ildə yazdığı və 4 bölmədən ibarət “Adi adam” poemasında adından da göründüyü kimi, adi insanların mənalı həyatından danışılır. Əsərdə konkret bir obraz, real şəxsiyyət təsvir olunmur. Bu epik poeziya nümunəsi lirik planda qələmə alınmışdır.
Ə.Kürçaylının şeir və poemalarının toplandığı, Azərbaycan Dövlət mükafatına layiq görülən “Bütövlük” kitabında (Bakı, “Yazıçı” nəşriyyatı, 1978) dərc edilmiş “Adi adam” poeması haqqında öncə söylədiklərimizə yeni bir fikir əlavə etmək çətindir. Lirik səpkili bu əsər müəllifin lirik planda yazdığı epik poeziya nümunələri ilə müqayisədə diqqəti o qədər də cəlb etmir.
Kürçaylının lirikası onun bənzərsiz bir şair olduğunu təsdiq etdiyi halda, lirik poemaları müəllifin həyata, cəmiyyət hadisələrinə dərindən bələd olduğunu sübut edir.

Qeyd. Bu yazı hazırlanarkən əlavə və dəyişikliklər edilməklə Sevda Əlican qızı Əliyevanın “Ə.Kürçaylının poetik dünyası” monoqrafiyasından (Bakı, “Azərnəşr”, 1998, səh. 156, 161-162, 192-193, 197-198) geniş şəkildə istifadə olunmuşdur.

Hikmət MƏLİKZADƏ.”Vətənə bağlılıq atadan qalır” (Məqalə)

Azərbaycan Respublikasının Prezident Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü,
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü

İstedadlı şair Ədalət Bədirxanovun «Gül bayramı» poeması barədə qısa qeydlər

Ənənəvi dəyişilmə ədəbiyyatın struktur cəhətidir. Möhtəşəm ucalıqlar bu dəyişilmədə ədəbiyyat fövqünün yüksək məqamı kimi diqqət çəkir. SÖZün aşağı qatlarında böyük müstəvilər axtarmaq da bu məqama qalxa bilmək təsiri verir. Əbəs yerə deyil ki, söz boxçasında zaman gerçəkləri həyat fəlsəfəsi qədər önəmli olan dövlətsevər şair Ədalət Bədirxanovun poeziyasında da yüksəlişə ciddi-cəhdlər sezirik. Zənnimizcə, bədii-ictimai hissi total təfəkkürə əsaslanan şairin mental dəyərlərə örnəklik nümunəsi kimi dəyər verməsi də bu kontekstdən irəli gəlir. Səmimi deyək ki, onun ümummilli lider Heydər Əliyevin əziz xatirəsinə həsr etdiyi «Gül bayramı» poeması da bu yöndə zəruri, səciyyəvi məğzlər kəsb edir. Yaxşı haldır ki, poemada obraz və motivlər təmiz əxlaqda təcəlladadır…
Əslində, poema Heydər Əliyev siyasi uğurlarına bir ehtiramdır. Müəllif əsər boyu dünya şöhrətli müdrik və uzaqgörən siyasətçi, ötən əsrin və yaşadığımız XXI əsrin nadir şəxsiyyətlərindən olan ümummilli lider Heydər Əliyevin çoxcəhətli titanik, bəşəri, beynəlxalq aləmdə əks-səda doğuran siyasi-ictimai fəaliyyətini sanki təhlil etmək məqsədi güdür, Heydər Əliyev kimi unversal siyasətçilərin sözün həqiqi mənasında çox az olduğunu diqqətə çatdırır.

…Vətəni özünə bir yuva sandı,
Xalqa arxalandı, xalqa inandı.
Onun zəhmətinin bəhrəsidir ki,
Müstəqil, suveren, ölkə yarandı…

Müəllif sanki bir daha isbat etmək cəhdindədir ki, ulu öndərimiz öz həyatı boyu gərgin çalışaraq mükəmməl siyasi və ictimai təcrübə qazanıb və bu təcrübə bugünkü Azərbaycan Respublikasının yaranmasında və dövlətçiliyin möhkəmlənməsində özünü qabarıq göstərir.
«Hər gül bir qönçədir, sevgi payıdır» deyən şair söz hikmətində zaman gerçəkliyi ehtiva edir, dürüst məqamların səmərəsini inam və etiqadda eyni müstəvi üzərinə çıxarır. Ümumiyyətlə, onun Heydər Əliyev şəxsiyyətinə verdiyi dəyər varlıqda bir təşəkkül gerçəyi tapmaqdır: biz bunu poemada fəal faktor kimi sezə bilirik.

…Baba unudulmur köçdüyü gündən,
Köçən yadda qalır əməlləriynən.
İnsan var, ömrünü özü yaşadır,
İnsan var, ucalan heykəlləriynən…

Bu misralarda şair insanın varlıq kodeksini öz orbitində axtarır, düşüncələrimizi adi həyat içində qeyri-həyata sövq edir. Bu mənada, poemanı obrazlar aləminə və məntiqi zahirinə görə bütövlükdə həyat və cəmiyyət üçün real ekoloji, texnoloji və mədəni zəmin hesab etmək mümkündür. O mənada ki, Heydər Əliyev siyasi cəhdləri ilə miqyassız fəlakətləri görməyi, qarşısını almağı bacardı. Bu kodeks poemada Baş Obrazın zamanın narahatlığını dərk edən, buna bir əncam qılan varlıq kimi təzahür etdiyinə işarət vurur.
«Gül bayramı» poeması ekstremal şəraiti həyat-tale çıxıntısı olan poemadır. Şair əsər boyu obyektiv idealizmin daşıyıcısı olmaq şansını saxlayır, ictimai fikir və düşüncəsini materializmə zidd tutmur. Buna görə məqsədini inkar ziddiyyətindən qurtarır. Onun əsərdəki bütün təqdimetmələri şəxsiyyətitəsdiqdir. Və təbii ki, qurub-yaradan, həyatını kütlə üçün təhlükələrdə qoyan bir dahinin unudulması həm yolverilməzdir, həm də mümkünsüz…

Hansı bir səhnəyə nəzər salırsan,
Orda bir fəlsəfi fikir tapırsan.
Sən ey ana vətən, ey Azərbaycan,
Sən bütün dünyanın marağındasan.

Dünya ilə ünsiyyət hər ölkə başçısına müyəssər deyil. Müəllif bu kodeksə də poemada ictimai məna verib, obrazını duyğuda, poetik hissdə təzahür edən ictimai mülahizələrlə süsləyib. Və təbii ki, ölkəmizin dünyanın marağında olmasını Heydər Əliyevin uğurlu siyasi cəhdləri ilə isbatlayır. Bu da o anlama gəlir ki, sadə hissdən ədəbi zərurətə cığır aça bilmək Ədalət Bədirxanovun ədəbi meylləridir. Bu meyllərdə həyata baxış, gerçəkliyə inanma kimi hisslər oxucu diqqətini özünə çəkə bilir. Bu kodeksləri müəllifin dövlətə vətəndaş sevgisi kimi də qəbul etmək olar.

Torpaq övladını aldı qoynuna,
Bayraq da baş əydi doğma oğluna.

***
Vətənə bağlılıq atadan qalır,
Xalq vəkalət verdi İLHAM oğluna.

***
Oyan nə yatmısan, oyan yenidən,
İLHAMA ilham ver, sevinsin vətən.
Bəşəri varlıqsan, yerin görünür,
Xalqın sevdasını özün bilirsən!

Poemadakı ədəbi hisslərin bir ünvanı var – Heydər Əliyev ucalığı. Müəllif Baş Obrazının poetik-ictimai məğzini gerçək Vətən amili kimi mənalandırır, oxucunu real hislərə kökləyir və hazırkı rahatlığımızı insanlıq dərki kimi verir. Bu ədəbi ampulada poema bir həyat qaynarlığı da qazanır. Doğrudan da, «Vətənə bağlılıq atadan qalır». Xalqın Heydər Əliyev siyasətinə inamının cənab İlham Əliyevə vəkalət kimi təqdimi bu qaynarlığın bir göstəricisidir. Bu anlamda müəllifin «Bəşəri varlıqsan, yerin görünür, Xalqın sevdasını özün bilirsən!» deməsi çox inandırıcıdır.
Əlbəttə, Heydər Əliyevin yoxluğu ağır dərddir. Lakin onun ardıcılları bu qorxunu içimizdən çıxarmağa müvəffəqdir. Müəllif məhz bu zərurətdən çıxış edərək ölkə başçısının hazırkı siyasi cəhdlərini alqışlayır.
Poemanı bir yaddaş tarixi də hesab edə bilərik. Ədalət Bədirxanov burada reallığa varid olmağın yolunu fəlsəfi uyarlıqla xarakterizə edir, insanı qeyri-yanaşma girdabından çıxarır və onu ictimai varlıq qayəsində kamil özünüdərk kimi təsvirə çəkir.
Poemada bir qabarıq nüans da diqqətimizdən qaçmır: müəllif zahirdə məsum görünən dünyanın daxildə yalançı və zülmkar olduğu qənaətinə gəlir və bu prosesdə əxlaqi dəyəri üstün meyar kimi səciyyələndirir.
Bir sözlə, poemada ümummilli lider Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi, müdrikliyi, apardığı islahatların həyatiliyi və faydalılığı əhatəli şəkildə xarakterizə edilir, bu gerçək prosesin təkcə respublikamızda deyil, bütün dünyada geniş əks-səda doğurdığı qürurla vurğulanır.
Poemada Heydər Əliyevin köhnəliyə, ədavətə qarşı ciddi mübarizə aparması, bütün sahələrdə ciddi keyfiyyət dəyişiklikləri etməsi də ədəbi çalarlar kimi əks edir. Həmçinin, belə qənaətə gəlirik ki, azadlıq, müstəqillik həm ayrıca bir vətəndaş üçün, həm də bütöv xalqlar, millətlər üçün ən müqəddəs, ən şirin nemətdir. Elə Ədalət Bədirxanovun da poemada gəldiyi əsas qənaət budur: xalqların və millətlərin taleyində, formalaşmasında, dünyadakı yerinin müəyyənləşdirilməsində tarixi şəxsiyyətlərin, dahi siyasətçilərin və müdrik dövlət başçılarının müstəsna rolu danılmazdır. Bəşəriyyətin yetirdiyi Heydər Əliyev kimi nadir dühalar isə özləri bütöv bir salnamə, tarix yaratmağa qadir olurlar. Ulu öndərin Azərbaycanın müdrik rəhbəri kimi çoxşaxəli fəaliyyəti, vətən və xalq qarşısındakı ölçüyəgəlməz misilsiz xidmətləri dahi şəxsiyyətlərin tarixin gedişində həlledici rol oynadıqlarını əyani şəkildə təsdiqləyən ən dəyərli nümunələrdəndir.
Bəli, doğrudan da Vətənə bağlılıq atalardan qalıb… Və Ədalət Bədirxanovun poemasında bu ənənəvi proses təkcə öz poetik çıxışlarını tapmır, həm də ictimai-bəşəri zərurət kimi örnəklik qazanır.

Ramazan ayı təqvimi – Namaz,imsak və iftar zamanı

Bu gecə may ayının 26-sı məğrib azanı zamanı (günəş batdıqdan sonra) Azərbaycanın yerləşdiyi üfüqə uyğun olaraq Hicri- Qəməri təqvimi ilə mübarək Ramazan ayı daxil olur.

Ahlibeyt.az-ın məlumatına görə, Ramazan orucunun ilk günü may ayının 27-nə təsadüf edəcəkdir.Bunu nəzərə alaraq Ramazan ayı təqvimini nəzərinizə çatdırırıq

Tövsiyyə olunur ki,oruc tutanlar imsaklarını(obaşdanı) cədvəldə qeyd olunan müvafiq zamana uyğun olaraq sübh azanından 15 dəqiqə əvvəl, qeyd olunmuş imsak zamanı dayandırsınlar.

Bu cədvəl – Təqvimdə qeyd olunan şəri vaxt ölçüləri Bakı,ətraf qəsəbələr və Abşeron rayonu ərazisi üçün nəzərdə tutulub.

Azərbaycanın rayonları arasında olan fərq (dəqiqələrlə) cədvəldə göstərilən vaxta müvafiq olaraq:

Sumqayıt- 1 dəqiqə sonra; Ağdam – 11 dəqiqə sonra; Astara -2 dəqiqə sonra; Gəncə – 14 dəqiqə sonra; Qazax – 19 dəqiqə sonra; Quba – 6 dəqiqə sonra; Lənkəran – 3 dəqiqə sonra;

Saatlı – 7 dəqiqə sonra; Sabirabad -5 dəqiqə sonra;Şabran – 3 dəqiqə sonra; Şamaxı – 6 dəqiqə sonra; Şəki – 12 dəqiqə sonra; Xaçmaz -10 dəqiqə sonra;Yevlax -11 dəqiqə sonra,

Naxçıvan – 17 dəqiqə sonra; Göyçay – 8 dəqiqə sonra; Zaqatala – 14 dəqiqə sonra.

Xatırladaq ki,saytın müvafiq namaz vaxtları bölümü cədvəldə qeyd olunan şər’i vaxt ölçüləri ilə eynidir.

Mənbə: ahlibeyt.az

Bu gecə Mübarək Ramazan ayı daxil olur – Niyyət axşamı

Qarşıdan gələn Ramazan ayınız mübarək olsun!

Bu gecə may ayının 26-sı məğrib azanı zamanı (günəş batdıqdan sonra) Azərbaycanın yerləşdiyi üfüqə uyğun olaraq Hicri- Qəməri təqvimi ilə mübarək Ramazan ayı daxil olur.

Bu gecə niyyət axşamıdır – Sabah “On bir ayın sultanı”, mübarək Ramazan ayının ilk günüdür.

Ayın göründüyü andan etibarən dinimizin vacib əməllərindən sayılan orucluq ibadəti başlayacaq.

Gecənin əvvəlindən sübh azanına qədər istənilən vaxt qəlbdə niyyət etməklə hər bir müsəlman Ramazan ayına başlamış olur.

Ramazan ayı orucunun niyyəti həm hər ayrıca gün üçün, həm də bütün ay üçün etmək olar. Niyyət belə edilir – “Bir ay Ramazan ayının orucunu tuturam, vacib qürbətən iləllah”. Belə niyyət edilərsə, artıq digər gecələr niyyət edilməsinə lüzum yoxdur.Niyyətin dilə gətirliməsi vacib deyil.

Hər gün üçün niyyət belə edilir – “Sabah üçün Ramazan orucu tuturam, vacib qürbətən iləllah”. Belə niyyət edilirsə, o zaman niyyət hər axşam olmalıdır.

Ramazan ayı ərzində müstəhəbbi,keçmiş orucların qəzası və nəzir orucları niyyət edilib tutula bilməz.

Bu ayın gündəlik duaları və xüsusi əməlləri ilə bağlı saytımızın xəbər lentində, həmçinin Ramazan ayı rubrikasında mütəmadi olaraq məlumatlar yaymlanacaqdır.

Ahlibeyt.az olaraq bütün İslam aləmini Allahın rəhmət və bərəkət ayı – Mübarək Ramazının başlanması münasibəti ilə bütün İslam aləmini təbrik edir. Ramazan orucuna hazırlaşan müsəlmanlara Allahdan Rəhmət və Məğfirət və bu ayın fəzilətindən yararlanmasını diləyirik!

Mənbə: http://ahlibeyt.az

“Əl-kitab əl-müqəddəs” (Müqəddəs kitab) və ya “Kəlami-şərrif” (Şərəfli söz)

Yaradanların ən gözəli olan Allah müxtəlif dövrlərdə insanları doğru yola yönəltmək üçün lövhi-məhfuzdan dünya səmasına ilahi, nurani, səmavi kitablar nazil etdi. Musa peyğəmbərə enən “Tövrat”, İsa peyğəmbərə enən “İncil”, Davud peyğəmbərə enən “Zəbur”, Məhəmməd peyğəmbərə enən “Qurani-Kərim”.
”Əl-Bəqərə”surəsində buyrulduğu kimi:

“O kəslərə ki, sənə göndərilənə (Qurana) və səndən əvvəl göndərilənlərə (Tövrat, İncil, Zəbur və s. ) iman gətirir və axirətə də şəksiz inanırlar”.

Və yaxud da:

“Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsi (lövhi-məhfuzdan dünya səmasına) nazil etdik! “(“Əl-Qədr”surəsi, ayə2)

Hər bir dini kitab dövrün tələblərinə uyğun olaraq peyğəmbərlər vasitəsilə insanlara çatdırılrıdı.Allahla peyğəmbərlər arasında vəhylərə vasitəçilik edən,əmrləri peyğəmbərlərə çatdıran, Allah dərgahında xüsusi hörmətə sahib olan, dörd ən böyük mələyin ən böyüyü olan Həzrət Cəbrayıl (ə.) xüsusi rolu vardı.
Allah tərəfindən dünyaya Həzrət Cəbrayıl (ə.) vasitəsilə göndərilən sonuncu kitab “Qurani-Kərim”dir.Bu haqda “Əş-şüəara” surəsinin 192-ci ayəsində buyurulur:

“Şübhəsiz ki, bu (Quran) aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmişdir!”

Müsəlman dünyasının müqəddəs və təməl kitabı “Qurani-Kərim” adlanır. ”Qurani-Kərim” ərəb mənşəli alınma sözdür. Azərbaycan dilində “Qiraət” mənasını bildirir. Müsəlman aləmində “Əl-kitab əl-müqəddəs” (Müqəddəs kitab) və ya “Kəlami-şərrif” (Şərəfli söz) kimi qəbul edilir. ”Qurani-Kərim” 114 surə, 6236 ayədən ibarətdir .Ərəb dilindədir. Aləmlərə rəhmət olaraq Lövhi-Məhfuzdan dünya səmasına nazil olan digər ilahi və səmavi kitablardan fərqli olaraq, “Qurani-Kərim” hissə-hissə təxminən 23 il (610-633-cü illər) nazil olub. 30 cüz (hissə) və 120 hizbdən (hissələrin qismləri) ibarətdir. “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!” kəlməsi 113 surədə var. Şiə alimləri hesab edirlər ki, “Ət-Tövbə” surəsi “Əl-ƏnfaI” surəsinin davamı olduğu üçün “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!” olmadan başlayır. 323.671 hərfdən, 77.807 kəlmədən, 77394 sözdən ibarətdir. Kitabın surələrinin sistemli şəkildə nazil olaraq tamamlanması məhz 633-cü ilə təsadüf edir.
Dünyanın yaradımasının ilk və əsas şəxsi, nəbilərin sərvəri, kainatın fəxri, Həbibullah və Rəsulullah Peyğəmbər Əfəndimiz Həzrət Muhəmməd Mustafa (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) buyurub:

“Ümmətimin ən şərəfliləri, öndə gedənləri “Quran” hafizələridir”

“Aranızda ən xeyirliniz “Quran”ı öyrənən və öyrədəndir”.

“Hər kəs Allaha və Onun Peyğəmbərlərinə dost olmaq istəyirsə, “Quran”ı üzündən oxusun”

“Qurani-Kərim”i ilk dəfə olaraq kitab halına salan Zeyd İbn Sabit olub. Peyğəmbər Əfəndimiz Həzrət Məhəmməd Mustafa ( səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) sağlığında kitab halına salmayıb. Dünyada islam dini yayılandan sonra “Qurani-Kərim” müxtəlif dillərə tərcümə olunmağa başladı. Azərbaycanda “Qurani-Kərim”in ərəb dilindən Azərbaycan türkcəsinə tərcümə olunması məhz Azrbaycanda Sovet hakiyyətini dağılması və müstəqillik əldə etməsindən sonrakı dövrə təsadü edir. ”Qurani-Kərim”i Azərbaycanda dövlət müstəqilliyimizi əldə etdikdən sonra Vasim Məmmədəliyev və Ziya Bünyadov tərcümə etdi. Çağdaş dövrdə “Qurani-Kərim”i Ədəbi Elektron Məkanında elektron kitab halına(daha çox odf və exe fomat) salındı.Azərbaycanın dini qurumu Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin rəsmi saytında “Qurani-Kərim”in bütün surələri ayrı-ayrılıqda yazılı ədəbi dilin qaydalarına uyğun olaraq əlavə olunub.Hətta Azərbaycan Ədəbi Elektron Məkanında bir çox saytlara mp3 versiyaları da əlavə olunub.
610-cu ildə Məkkə ilə Mədinə arasında olan Həra dağında Həzrət Cəbrayıl (ə.) vasitəsilə Həzrəti Məhəmməd Əli Mustafa ( səllallahu ələyhi və alihi və səlləm) çatdırılıb.”Əş-şuəra” surəsinin 195-ci ayəsində buyurulduğu kimi:

“Özü də açıq-aydın ərəb dilində”.

Müsəlman dünyasının müqəddəs və təməl kitabı, ilahi, nurani, səmavi kitabların sonuncusu “Qurani-Kərim”də iyirmi beş peyğəmbərin adı çəkilir:

1. Hz. Adəm (ə.s) 14. Hz. Musa (ə.s)
2. Hz. İdris (ə.s) 15. Hz. Harun (ə.s)
3. Hz. Nuh (ə.s.) 16. Hz. Davud (ə.s)
4. Hz. Hud (ə.s) 17. Hz. Süleyman (ə.s)
5. Hz. Saleh (ə.s) 18. Hz. Zülkifl (ə.s)
6. Hz. İbrahim (ə.s) 19. Hz. İlyas (ə.s)
7. Hz. İsmayıl (ə.s) 20. Hz. Əl- Yesə (ə.s)
8. Hz. Lut (ə.s) 21. Hz. Yunus (ə.s)
9. Hz. İshak (ə.s) 22. Hz. Zəkəriyyə (ə.s)
10. Hz. Yaqub (ə.s) 23. Hz. Yəhya (ə.s)
11. Hz. Yusuf (ə.s) 24. Hz. İsa (ə.s)
12. Hz. Eyyub (ə.s) 25. Hz. Məhəmməd (s.ə.v)
13. Hz. Şueyb (ə.s)

İlk nazil olan “Əl-Ələq”surəsinin ilk beş ayəsidir. Sonuncu nazil olan surə isə “Ən-nəsr”surəsidir.“Qurani-Kərim”də 113 surə “Bismillah”la başlayır. “Qurani-Kərim”in yalnız ”Əl-nəml”surəsinin əvvəlində və otuzuncu ayəsində “Bismillah” kəlməsi iki dəfə işlənir.

Peyğəmbər Əfəndimiz Həzrət Muhəmməd Mustafa (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) hədislər

– “Ümmətimin ən şərəfliləri, öndə gedənləri “Quran” hafizələriridr”

– “Aranızda ən xeyirliniz “Quran”ı öyrənən və öyrədəndir”

– “Hər kəs Allahın və Onun peyğəmbərlərinin dostu olmaq istəyirsə, “Quran”ı üzündən oxusun”

– ““Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!” hər bir yazının başlığıdır”

– “Allah sevdiyi bəndəsini çətinliyə salar ki, onun arzularını eşitsin”

– “Allah ata-anaya yaxşılıq edən insanın ömrünü uzadar”

– “Qızım Fatimə dünya xanımlarının xanımıdır”

– “Qızım Fatimə canımın bir parçasıdır”

– “Sədəqə var-dövləti artırar”

– “Əgər yaxşı işindən sevinib, pis işindən narahat olursanda, deməli, möminsən”

– “Özün üçün istədiyini xalq üçün də istə ki, mömin olasan”

– “Hər bir müsəlmana elm öyrənmək vacibdir”

– “Biliyi yazı ilə əldə edin”

– “Ən böyük sədəqə biliyi bilməyənlər arasında yaymaqdır”

– “Alimin mürəkkəbi və şəhidin qanı göylər üçün eyni rəngdədir”

– “Beşikdən qəbrədək elm öyrənin”

– “Elm Çində də olsa, onun ardınca gedin”

– “Mənə bir hərf öyrədənin quluyam”

– “Xeyirlərin hamısı bir otağa yığılmışdır, onun açarı isə dünyaya meyil göstərməməkdir”

– “Xəstəlik günahları təmizləyər”

– “Qəzəbləndiyin zaman Allahı düşün”

– “Dikbaş, şöhrətpərəst və loğva olmayın”

– “Allah bir bəndəni o birinin yanında üstün görmək istəməz”

Həzrət Əmirəl-Möminin İmam Əli (əleyhis səlam) hədislər

– “Dünyada gördüyün bu qədər əziyyətlərə rəğmən, qəlbini dünyaya bağlamağın nadanlıqdır”

– “Axirətdən möhkəm yapış ki, dünya sənə kçik gəlsin”

– “Axirətin heç bir əvəzi yoxdur və dünya insanın qiyməti deyil”

– “Kim axirəti çox yadına salsa, günahı və Allaha qarşı itaətsizliyi az olar”

– “Dünya qurtaran, axirət isə əbədidir”

– “Dünya səndən ayrılan, axirət isə sənə yaxındır”

– “Dünya bədbəxtlərin arzusu, axirət isə xoşbəxtlərin qurutuluş və uğurudur”

– “Dünyaya rəğbəti ola-ola axirət üçün iş görmək faydasızdır”

– “Ən fəzilətli zikr “Quran” oxumaqdır, çünki bu əməl qəlbin genişlənməsinə və batinin nurlu olmasına səbəb olur”

– “Fəzilətlərin zirvəsi elmdir”

– “İzzət istəyirsənsə, onu Allaha itaətdə axtar”

– “Kim səndən xeyir umarsa, onu ümidsiz etmə”

– “Kim Allaha bəndəlik etsə, Allah bütün əşyaları onun bəndəsi edər”

– “Kim Allahın əzəmətini düşünərsə, mat-məəttəl qalar”

– “Kim düşünsə, gözü açılar”

– “Uzaqgörən şəxs odur ki, nəfsə qarşı itaətsizlik, Allaha qarşı itaət göstərir”

– “Xoş o kəsin halına ki, ömrü qısadır və onu qənimət sayır”

– “İslamdan böyük şərəf yoxdur”

– “Əcəl möhkəm qaladır”

– “Əcəl nə gözəl dərmandır”

– “Hər şeyin müddəti və sonu vardır”

– “Ömürlər sədəqə verməklə uzanır”

“ÖZÜMÜ SUMQAYITLI ADLANDIRIRAM VƏ BUNUNLA QÜRUR DUYURAM”

Axşamüstü idi. Günəşin sönməkdə olan şəfəqləri üfüqdə batmaqda idi. Hava sərin və mülayim olduğundan şəhər bulvarında adam çox idi. Dənizdən əsən sərin meh insanların sifətlərində oynayır, qəlblərdə xoş bir ovqat yaradırdı.
Sahildə əyləşib söhbət edirdik. 40 ildir ki, biri-birimiz tanıyırıq. Jurnalistik fəaliyyətimdə ilk dəfədir ki, onun haqqında, keçdiyi həyat yolundan, Sumqayıtın bir vurğunu kimi gördüklərindən, eşitdiklərindən, ən başlıcası isə əməllərindən yazmaq fikrinə düşdüm. Etiraf edim ki, bu illər ərzində bir neçə dəfə ona müraciət etməyimə baxmayaraq həmişə təvazökarlıq edib, “məndən layiqliləri var” deyirdi. Bu səfər isə inadımdan əl çəkmədim. Və biz dəniz kənarında əyləşib söhbət etməli olduq.
Həmsöhbətim Nasir Rzayevdir. Bakıda, Sumqayıtda onu yaxşı tanıyırlar. Müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Bu haqda sonra məlumat verəcəyəm. Məni maraqlandıran onun Sumqayıt haqqında dedikləridir.
-Nasir müəllim, Siz Sumqayıtın təəccübkeşlərindən birisiniz. Sizi bu şəhərə bağlayan nədir?
-Mən 1947-ci ildə Bakının Sumqayıt rayonunun Pirəküşkül kəndində anadan olmuşam. Sumqayıt 1949-cu ildə şəhər statusu aldı. 1950-ci ildən taleyimi bu şəhərə bağladım. Özümü dərk edəndən Sumqayıtın necə ayaq açıb böyüdüyünün canlı şahidi olmuşam. Gördüklərim bir hekayədir, kitabdır, dactandır desəm, yanılmaram. Ən başlıcası onun ləyaqətli və zəhmətkeş insanlarıdır. Sual verirsiniz ki, məni bu şəhərə bağlayan nədir? Cavab verirəm: Uşaqlığımın şirin xatirələri. Hər küçə, məhəllə, mikrorayon, mədəniyyət evləri, mədəni-maarif ocaqları, Nəsimi adına park gözlərim qarşısında tikilib, ucaldılıb. Bunları dil ilə söyləmək azdır. Bunları görmək və yaşamaq lazımdır. Gənclik şəhəri Sumqayıtdan 2 yaş böyük olsam da, xoşbəxtəm ki, taleyimi bu şəhərlə bağladım, onunla böyüdüm. Mən özümü sumqayıtlı adlandırıram və bununla qürur duyuram. Bu bir, İkincisi, hiss edəndə ki, bütün bu nəhəng, mən hətta deyərdim ki, möhtəşəm layihələrin həyata keçirilməsində mənim də az-çox əməyim olub, onda Sumqayıta necə bağlanmayasan? Hə?
-Sumqayıtın qurucuları həqiqətən böyük hünər göstəriblər. Az bir zamanda nəhəng bir şəhər salıblar. Siz bir çox rəhbər vəzifəli şəxslərlə işləmisiniz. Kimin əməyini qeyd etmək istərdiniz?
-Bu suala konkret cavab verib, birinin adını çəkib, o birisini unutmaq düzgün olmazdı. Şəhər rəhbərlərinin heç birinini üzərinə kölgə salmaq fikrində deyiləm. Hər birisinin az-çox Sumqayıtın inkişafında əməyi ilib. Bu, danılmaz bir faktdır. Biz cavan olanda, elə indinin özündə də, yeri düşəndə, Kamran Hüseynovun, Kamal və Kərim Axundovların adlarını iftixarla çəkirik. Bu nə deməkdir? Bu insanlar Sumqayıtın əsl vətənpərvəri, cəfakeşi olublar. Bu şəhərlə yaşayıblar, nəfəs alıblar. Ona görə də unudulmurlar, yaddaşlarda yaşayırlar. Bu sözləri mən hal-hazırda Sumqayıt şəhər icra hakimiyyətinin başçısı Zakir müəllim Fərəcov haqqında da demək istərdim. Onu tərifləməkdən çox-çox uzağam. Bunun ona heç ehtiyacı da yoxdur. Bununla belə, deməmək də insafsızlıq olardı. Zakir müəllimin son iki ildə gördüyü möhtəşəm işlər ölçüyəgələn deyil. Bu insanın bacarığı, qabiliyyəti, təşkilatçılığı bir daha onu sübut etdi ki, əgər boya-başa çatdığın şəhərin əsl təəssübkeşisənsə, ona can yandırırsansa deməli, iradəli adamsan, böyük ürək sahibisən. Bax, biz Sumqayıt bulvarında əyləşib çay içirik. Belə bir bulvarı bir ilə başa çatdırnaq möhtərəm Prezidentimiz, cənab İlham Əliyevin təbirincə desək, əsl möcüzədir. Məgər düz demirəm?
-Sizinlə razıyam.
-İnsan qarşısına məqsəd qoyanda və onun məsuliyyətini dərk edəndə dağı dağ üstə qoya bilər. Burada Şəhriyarın iki misrası yada düşür.
Dünyada ən gözəl şah əsərləri,
Yaratdı zəhmətin cəsur əlləri.
Zəhmətsiz inkişaf, tərəqqi yoxdur. Sumqayıt bu gün özünün ikinci həyatını yaşayır. Dirçəliş həyatını. Bunu hər bir sumqayıtlı görür, bəyənir, alqışlayır.
HAŞİYƏ: Bu il Nasir Rzayevin 70 yaşı tamam oldu. Müdrik yaş dövrüdür. Onun maraqlı, zəngin həyatı var. Geriyə boylananda çox şeylərin şahidi olmaq olar. Uğurları da olub, büdrəmələri də. Lakin bədbinliyə qapılıb geriyə çəkilməyib, əksinə, özündə inam, cəsarət tapıb irəliyə doğru addımlayıb. İstəyinə nail olub. Həyatın əsas şərtlərdən biri və ən başlıcası odur ki, bu həyatı gərək layiqli yaşayasan, şərəfli ömür sürəsən. Həyat mürəkkəbdir və mübarizədən ibarətdir. Bu, aqillərin sözüdür. Kiməsə yaxşı, kiməsə pis olmaq insan istəyindən çox vaxt asılı olmur. Bununla belə, insan xarakterində mərdlik, cəsarət, səmimiyyət və inam varsa, deməli, həmin adamın ictimaiyyət arasında hörməti də var. Nasir müəllim bu hörmətin sahibidir.
-Nasir müəllim, bulvarımız həqiqətən gözəldir. Bir jurnalist kim xaricdən gələn turistlərdən müsahibələr almışam. Onlar bulvara valeh olublar.
-Təkcə bulvaramı? Mən hərdən maşına minib şəhəri gəzirəm. Əvvəla uşaqlıq və gənclik illərim yadıma düşür. Burada olan üzüm plantaslyaları, zeytun bağları, incir və akasiya ağacları. Hər biri haqqında saatlarla danışmaq olar. Deyirlər, yol mədəniyyətdir….
-Bağışlayın, sözünüzü kəsirəm. Mənimlə bir məhəllədə yaşayan dostum İslam 25 il bundan əvvəl Amerikaya köçüb. Yayda gəlmişdi. Mənə dedi ki, Sumqayıta gecə vaxtı gəldim. Şəhərə daxil olanda düşündüm ki, ünvanı səhv salmışam. Son illərdə olan dəyişiklərə heyran qaldı.
-Bunu təkcə sənin dostun demir. Bunu Sumqayıta təşrif buyuran xarici qonaqlar, rəsmi nümayəndələr də qeyd edirlər. Əvvəllər televiziya vasitəsilə ayrı-ayrı rayonlarda Heydər Əliyev mərkəzinin yaradılmasını görəndə onlara qibtə edirdim. Sumqayıtda da yaradılmışdı. Lakin bu sumqayıtlıların arzu və istəklərini tam təmin etmirdi. Zakir Fərəcovun bilavasitə təşəbbüsü ilə Heydər Əliyev mərkəzi yaradıldı, Ulu öndərin heykəli ucaldıldı. Bu bina öz möhtəşəmliyi ilə başqalarından fərqlənir. Buna ancaq sevinmək lazımdır.
Haşiyə: Nasir Rzayev Sumqayıt şəhər 13 saylı orta məktəbin məzunudur. Azərbaycan Neft və Kimya institutunu bitirib. Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan boru-prokat zavodundan başlayıb. Gənclik illərində boks idman növü ilə məşğul olub. Həmin dövrü xatırlayanlar Nasirin idmanda qazandığı uğurlarından həvəslə danışırlar. O, 1965-1968-ci illərdə Azərbaycan çempionu adına layiq görülüb. 1965-1973-cü illərdə Azərbaycanın yığma komandasının üzvü olub. Bir çox mötəbər yarışlarda fəal iştirak edib. Azərbaycan idmanının şərəfini həmişə yüksəklərə qaldırıb. 1971-ci ildə Sumqayıtda SSRİ Nazirlər Sovetinin prizi uğrunda boks yarışları keçirilirdi. Nasir bu yarışda da fərqləndi. Yüksək kürsüyə qalxaraq qızıl medala layiq görüldü. 1971, 1972, 1973-cü illərdə Rovno, Nikolayev, Xmelnitski şəhərlərində Ümumittifaq yarışlarında Nasir Rzayevə böyük ümidlər bəslənildi. O, bu ümidləri ləyaqətlə doğrultdu. Bütün rəqiblərinə qalib gələrək Azərbaycana qızıl medallarla qayıtdı. Bu, Azərbaycan boks idman növündə nadir hadisələrdən hesab olunurdu. Nasir qazandığı nailiyyətlərə görə SSRİ idman ustası adına layiq görülmüşdür.
-Dediyiniz kimi taleyinizi Sumqayıta bağlamısınız. Sizi daha şox sevdirən nədir?
-Xəzər dənizi, bir də onun mehriban və qonaqpərvər insanları. Çox ölkələrdə, şəhərlərdə olmuşam. İnanmazsınız iki gündən sonra döğma şəhərim, Xəzər dənizi üçün darıxmağa başlamışam. Sumqayıt gözəlləşdikcə ona daha çox bağlanıram. Dəyişikliklər məni sevindirir. Yeni göydələnlər, mehmanxanalar, şadlıq sarayları, banklar, məktəblər. Adamın ürəyi açılır. Dizayn baxımından Şahmat və musiqi məktəbləri necə də yaraşıqlıdır. Şəhərin infrastrukturunu gözəlləşdirib. Bütün bunlarla yanaşı, şəhərimizdə mövcud olan problemlərdən və onların həlli yollarından qısa da olsa, danışmaq istərdim. Yəqin fikir vermisiniz, hündür binalarda lift problemi, damların yağışdan sonra gölməçəyə çevrilməsi – bütün bunlar əhalinin haqlı narazılığına səbəb olurdu. İndi vəziyyət necədir? Şəhər rəhbərliyi tərəfindən liftlər yeniləri ilə əvəz olunub. Dam örtüklərinin əksəriyyəti dəyişilib və bu iş bu gün də davam etdirilir. Məgər bütün bunlar əvvəlki illərdə görülə bilməzdimi? Bu suala belə cavab vermək istəyirəm. “Sumqayıt təəssübkeşliyi”. Şəhəri sevmədən ona can yandıra bilməzsən. Sumqayıtı həqiqi mənada sevənlər şəhər rəhbərliyinə yaxından kömək etməlidirlər.
-Yol mədəniyyətdir. Adətən belə deyirlər.
-Fikrinizi tutdum. Yol həqiqətən mədəniyyətdir. Zakir müəllim icra başçısı təyin olunan gündən Sumqayıtın girişindən başladı. Birincisi, yollar genişləndirildi. Milli üslubda hasarlar çəkildi, gül-çiçək əkildi, palma, çinar ağacları salındı, işıq sistemi quraşdlrıldı. İkincisi, Novxanıdan Sumqayıta uzanan yol və ətrafında olan yenidənqurma işləri, güllərin və yaşıl zolaqların salınması şəhərin magistral yolları – bütün bunlar Avropa standartlarına uyğun olduğunu sübut edir. Sumqayıta gecələr daxil olanlar sanki nağıllar aləminə düşür. Çox gözəldir. Axı, hər hansı bir şəhərə qonaqlar gələndə onun yollarına fikir verirlər. Yuxarıda qeyd etdim ki, bir çox şəhərlərdə olmuşam. Gözəl yolları olan şəhərlərin özü də gözəl, təmiz, rahat və yaraşıqlıdır. Yolları bərbad olan şəhərlərdə isə bunu görmək mümkün deyil.
HAŞİYƏ: Nasirin əmək yolu uğurlu olub. Bunu təsadüf və yaxud bəxt kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Bunun üçün böyük zəhmət və gərgin əmək tələb olunurdu. Ən başlıcası isə məsuliyyət hissi. Bu olmadan heç bir yüksəlişə nail olmaq qeyri-mümkündür. Nasir Rzayev Azərbaycan boru-prokat zavodunda fəhlə işlədikdən sonra onun bacarığını, qabiliyyətini və təşkilatşılığını nəzərə alıb 2 saylı tikinti trestinin təchizat şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin etdilər. Bildiyimiz kimi Sumqayıt inkişaf edirdi, yeni-yeni sənaye müəssisələri, sosial-mədəni obyektlər tikilirdi. Onları da lazımi tikinti materialları ilə vaxtında təmin etmək üçün təchizatın rolu olduqca böyük idi. Əgər hər hansı ləngimələr olurdusa, tikintidə boşdayanmalar əmələ gəlirdi, bu da şəhər rəhbərliyi və nazirlik tərəfindən narazılıqla qarşılanırdı. Nasir müəllim isə bu işin öhdəsindən layiqincə gəlirdi. Məhz buna görə tezliklə təchizat idarəsinin rəis müavini oldu. Burada da özünü göstərdi. Onun qabiliyyətli təchizatçı olduğu haqqında Bakıda da danışıldı və cavan kadr Nasir Rzayev Azərbaycan Dövlər Təchizat Komitəsinin “Metal” və “Kimya” bazalarının direktoru vəzifəsinə irəli çəkildi. Onun namizədliyini irəli sürənlər yanılmadılar. Nasir burada da özünü döğrultdu.
-Az-çox Sumqayit haqqında danışdıq. Əmək fəaliyyətiniz də bizə məlumdur. Sizi ən çox narahat edən nə idi?
-Sumqayıtın ekologiyası. Biz səhərlər məktəbə gedəndə hava dumanlı olardı. Xalq arasında ona “qazovka” deyərdilər. Gözlərimizdən yaş gəlirdi, nəfəs almaq olmurdu. İndiki cavan nəsil bunun nə demək olduğunu bilmirlər. Sizə bir misal çəkim. Dünyada kəpənəklər ekoloji cəhətdən təmiz olan ərazilərə meyl edirlər. Son illər Sumqayıtın parkında, bulvarında, bağlarında kəpənəklərin uçuşunu görəndə Sumqayıtın ekologiyasının müsbət tərəfə dəyişildiyinin çahidi olursan. Təsəvvür edin: civə, xlor, sulfat turşusu, ftor alüminium, qliserin istehsal edən kimya zavodlarının hamısı sökülmüşdür. Bu dövlət siyasətinin irəli atdığı uğurlu addımlardan biridir.
-Sizi Sumqayıt ictimaiyyəti yaxşı tanıyır. Fəallar yığıncaqlarında çox vaxt çıxış etməli olursunuz. Bu nədir, yuxarıdan tapşırıq, yoxsa təlabat?
-Heç bir vaxt sifarişlə çıxış etməmişəm. Məni narahat edən problem olanda söz istəmişəm, məsələ qaldırmışam. Onun həlli yolunu göstərmişəm. Həmin işi mənim özümə tapşıranda isə canla-başla işə girişmişəm. Həyatımda belə hallar çox olub.
-Belə çıxır ki, özünüz özünüzə iş açırdınız.
-Belə deməzdim. Əgər hər hansı bir problem Sumqayıtla bağlı olurdusa etiraz etmirdim. Razılıq verməsəydim, özümü necə sumqayıtlı adlandıra bilərdim?
HAŞİYƏ: Nasir Rzayev bir neçə il Bakıda “Azərmetaltəchizat” baş idarəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. İşlədiyi müddətdə əmək fəaliyyətindən həmişə razılıq ediblər. “Azərsənayetikinti” tresinin direktoru olanda da kollektivin hörmətini qazanıb. Tələbkarlığı, prinsipiallığı, işgüzarlığı ilə seçilib. 1990-cı illərin əvvəllərində Sumqayıt əhaliyə məişət xidməti idarəsinə rəhbərlik edib. 1992-ci ildə Xalq cəbhəsinin apardığı siyasət onu razı salmadı, könüllü olaraq işdən çıxdı. Lakin onun bacarıqlı bir kadr olduğu çoxlarının yadında qaldı. 1993-cü ilin sonunda Nasir Rzayev Sumqayıt şəhər İcra hakimiyyəti başçısının müavini təyin olunur. Burada çalışdığı müddətdə vəzifəsini layiqincə yerinə yetirirdi.
-Sizə belə bir sual vermək istəyirəm. Bir neşə il Bakıda məsul vəzifədə çalışmısınız. Bakıya köçmək niyyətiniz olmayıb?
-Bu sualın veriləcəyini hiss edirdim. O vaxtlar buna hər cür imkan vardı. Hətta Azərbaycan Respublikası Dövlət Təchizat Komitəsinin sədri Rəhim Hüseynov mənə dedi ki, “gəl köç Bakıya. Bakıya gəlib-getmək səni yorar”. Zarafatla cavab verdim ki, idmançı nə vaxt yorulur ki? Gülüşdük. “Özün bilən məsləhətdir”, dedi. Həm də doğma şəhərimdən ayrıla bilməzdim. Bu, mən tərəfdən xəyanət olardı. Sumqayıtı çox sevirəm, onu heç bir şəhərə dəyişmərəm. Sumqayıt mənim uşaqlıq, gənclik illərim, arzular və istəklər şəhərimdir.
-Siz Sumqayıtın rəhbərlərindən biri olduğunuz vaxtda ölkə bazar iqtisadiyyatına yenicə keçmişdi. Müəssisələr tənəzzülə uğrayır, fəhlələr ixtisar olunur, əməkhaqqı gecikdirilirdi.
-Həmin illər xalqımız üçün həqiqətən ağrılı günlər idi. Azərbaycan Ermənistan konflikti artmaqda idi. Cəbhə bölgəsində ağır döyüşlər gedirdi. Sumqayıta hər gün şəhid gətirilirdi. Bu da insanlarda psixoloji durumu gərginləşdiririrdi. Xalq cəbhəsindən bizə ağır miras qalmışdı. Ölkədə hərc-mərclik baş alıb gedirdi. Nə yaxşı ki, Ulu öndər Heydər Əliyev xalqın təkidi ilə Bakıya qayıtdı. Az bir zamanda ölkədə özbaşınalığa son qoydu, atəşkəsə imza atdı. Azərbaycanı parçalamaqdan qorudu, milli ordu yaratdı. İqtisadi islahatlara təkan verdi. Neft siyasəti müəyyənləşdi. Azərbaycanı bütün dünyada humanist, sülsevər bir dövlət kimi tanıdılar. Bütün bunları unuda bilmərik. Bu, bizim tariximizdir.
1990-cı illərin əvvəllərində şəhər icra hakimiyyətinin başçısı Şakir Abuşov idi. Onun rəhbərliyi ilə Sumqayıta pənah gətirmiş qaçqınlara diqqət və qayğı artırıldı. Onların yerləşdirilməsində bir çox işlər aparıldı. Ən başlıcası doğma ocaqlarından didərgin düşmüş insanlarla xoş ünsiyyət yaratdı, dərdlərinə şərik oldu, onların xeyir-şər məclislərində yaxından iştirak etdi. Bunu unutmaq olmaz. Bir məsələyə də toxunmaq istəyirəm. Həmin ağır günlərdə Zakir Fərəcov Sumqayıt şəhər Mənzil-İstismar idarəsinin baş direktoru idi. O zaman onda olan vətənpərvərliyi, təəssübkeşliyi bir daha canlı şahidi oldum. İclaslarda bir yerdə oturardıq, hər ikimiz şəhər xalq deputatları sovetinin deputaı idik. İcra hakimiyyəti bir sıra problemlər qarşısında çətinlik çəkəndə Zakir müəllimə müraciət edərdi. Onun leksikonunda “yox” sözü olmazdı. O, qaçqın ailələrinə maddi və mənəvi yardımlar edirdi. Onların yerləşdirilməsi üçün müxtəlif vasitələrə əl atırdı, üstəlik işlə də təmin edirdi. Bunu deməkdə məqsədim var. Z.Fərəcov Sumqayıtın ağır və xoş günlərində onun təəssübünü çəkib. Bunu tam məsuliyyətimlə deyirəm.
Uzun müddət Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində Sumqayıt icra hakimiyyətinin nümayəndəsi olmuşam. Burada da canla-başla çalışmışam. Hər bir işə məsuliyyətlə yanaşmışam. Çalışmışam ki, qəsəbə onun adını daşıyan Hacı Zeynalabdin Tağıyevin adına layiq bir qəsəbə olsun. Əlimdən nə gəldi etdim. Qəsəbə sakinləri bunu daha yaxşı qeyd edə bilərlər. Zakir müəllim əməyimi yüksək qimətləndirib. Möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə “Tərəqqi” medalına layiq görülmüşəm. Bundan böyük qiymət olarmı?
Artıq təqaüddəym. Bununla belə, şəhər fəalları ilə tez-tez görüşür, fikir mübadiləsi aparıram. Hər hansı bir problemin həll olunmasılnda ehtiyac duyulsa, təmannasız kömək etməyə hazıram.
-Siz Kərbalada, Məkkədə ziyarətdə olmusunuz. Müqəddəs torpaqlara ayaq basanda hansı hissləri keçirdiniz?
-Müqəddəs torpağa ayaq basanda sanki çiynimdən ağır bir yük götürüldü, daxilən yüngülləşdim, saflaşdım. Elə bil həyatda böyük bir borcumu ödədim. Bu hissləri danışmaq yox, görmək və yaşamaq gərəkdir. Hamıya arzu edirəm ki, müqəddəs sayılan ziyarətgahlarımızı ziyarət etsinlər.
-Təxminən 15 il bundan əvvəl Sizə belə bir sual verilmişdi: “Sumqayıtlılara arzunuz?”. Siz belə cavab vermişdiniz: “Sumqayıta elə rəhbərlər gəlsin ki, az bir zamanda bu şəhəri dirçəltsinlər, mənəviyyatı zənginləşdirsinlər. Əvvəlki illərin abı-havası özünə qayıtsın”. Nə əlavə edərdiniz?
-Görürsünüz, dediklərim artıq gerçəkləşib. Sumqayıta layiqli rəhbər gəlib. Şəhərimiz az bir zamanda dirçəldi, tanınmaz oldu. Sumqayıtın getdikcə gözəlləşəcəyinə və böyük nüfuz sahibi olacağına inanıram. Sumqayıtlılara arzum isə budur: Sumqayıtı sevin, qoruyun, inkişaf etdirin. Bu sizlərə ancaq başucalığı gətirər.
Söhbətimiz bununla yekunlaşdı. Günəş batmışdı. Hava da qaralmışdı. Neon lampaları isə bulvarı çıraqban etmişdi. Dənizdən əzən sərin meh insanların istirahətini daha mənalı və maraqlı edirdi. Burada dincələnlər bulvarı salanlar haqqında xoş sözlər söyləyirdilər. Biz də bu xoş sözlərə qoşulub biri-birimizdən ayrıldıq. Evə yollandım, qələmi əlimə alıb müsahibəni hazırladım və imzamı qoydum.

Eyruz Məmmədov,
Respublikanın əməkdar jurnalisti

“SUMQAYIT–ULU ÖNDƏR HEYDƏR ƏLİYEVİN ARZULARININ GERÇƏKLƏŞDİYİ ŞƏHƏR”

Biz Sumqayıt şəhərinin sənaye müəssisələrinə, başqa sahələrinə də çox ciddi diqqət veririk, onların canlanması üçün, müasir səviyyəyə qalxması üçün bir çox tədbirlər görürük. Əmin ola bilərsiniz ki, Sumqayıt şəhəri bütün Azərbaycan üçün nümunə olacaq və burada adamlar xoşbəxt, firavan yaşayacaqlar. Bütün bunlar Azərbaycanın milli azadlığının və dövlət müstəqilliyinin bəhrəsidir.

Heydər Əliyev
Ümummilli lider

Biz Sumqayıtın inkişafına çox böyük diqqət göstəririk. Sumqayıtı müasir sənaye mərkəzinə çevirmək üçün konkret planlar vardır. Əslində, Sumqayıt sənaye şəhəri kimi formalaşmışdır, yaradılmışdır. İndi isə Sumqayıt müasir sənaye şəhəri kimi inkişaf edir. Burada yaradılan və tikilməkdə olan, tikiləcək sənaye müəssisələri Azərbaycanda sənayeləşmə proqramının icrası üçün çox vacib rol oynayacaqdır.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Giriş

Bu il Sumqayıt şəhərinin 68 yaşı tamam olur. 22 noyabr 1949-cu ildə Azərbaycan SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Bakının Sumqayıt rayonuna rəsmi şəkildə Sumqayıt şəhəri statusu verilib. Şəhər statusu alarkən Sumqayıtın əhalisinin sayı cəmi 17 200 nəfər idi. Ötən 68 il ərzində Sumqayıt bir şəhər kimi tədricən formalaşmağa başlamış, yeni məhəllələr, mikrorayonlar salınmış və sənaye müəssisələri inşa edilmişdir. Otən dövr ərzində şəhər əhalisinin 20 dəfədən də çox artmasının kökündə də məhz həyata keçirilən bu tikinti işləri dayanır. İnsanlar, əsasən də gənclər respublikamızın bütün rayonlarından böyük ümidlərlə Sumqayıta gəlir, buradakı tikinti və quruculuq işlərində çalışır, sonra da ailə quraraq Sumqayıtı özlərinə tale şəhəri seçirdilər. Buna görə də uzun müddət Sumqayıt “gənclər şəhəri” adlandırılmışdır. SSRİ dövründə əsas kimya müəssisələri burada inşa olunduğundan, sonradan Sumqayıtın adına “kimyaçılar şəhəri” də əlavə olundu (əslində bu gün də Sumqayıt hər iki statusu adında qoruyub saxlayır).

Ulu öndərin həmişə diqqətdə saxladığı şəhər

Şəhərin tikilib-qurulma¬sında, inkişaf etmə¬sində Ümummilli lider Heydər Əliyevin misilsiz xidmətləri olmuşdur. Ona görə də Sumqayıtın adı Ulu öndərin arzularının gerçəkləşdiyi, böyük diqqət və qayğı göstərdiyi şəhər kimi ölkəmizin şanlı tarixinə düşmüşdür. Heydər Əliyevin Azər¬baycana rəhbərlik etməyə başladığı dövrdən Sumqayıt inkişafının yeni mərhə¬ləsinə qədəm qoymuş, mədəni-sosial obyektlərin, məktəb və yaşayış binala¬rı¬nın tikintisi daha sürətlə aparılmağa, maşınqayırma, qara və əlvan metallurgiya, yüngül sənaye, kimya sənayesi yüksək sürətlə inkişaf etməyə, istehsal olunan məhsullar yüzlərlə ünvana göndərilməyə başlamışdı.
Ölkə iqtisadiyyatının tərəqqisində özünəməxsus rolu olan kimya sənayesinin daha sürətli və yüksək inkişafına xüsusi əhəmiyyət verən ulu öndər Heydər Əliyev vax¬tilə çıxışlarının birində deyirdi ki, «Sumqayıtda iri kimya kompleksi yaradarkən, biz bu¬nu Azər¬baycanda kimya sənayesinin inkişafı üçün etdik. Sənaye obyektlərinin və iri sənaye potensialının yaradılması Azərbaycan Respublikasının tarixində əlamətdar hadisədir. Qətiyyətlə deyə bilərəm ki, Sumqayıtda edilmiş hər şey Azərbaycan xalqının rifahının yük¬səlməsinə, bizim müstəqil respublikamızın iqtisadi potensialının yaradılmasına yönəl-dilmişdir».
Heydər Əliyevin «İqtisadiyyatı güclü olan dövlət hər şeyə qadirdir» sözləri onun respublikanın gələcək inkişafı üçün fikir və layihələrinin genişliyindən, əhatəliliyindən söz açır. Hələ 1969-82-ci illərdə respublikamıza rəhbərlik edərkən kimya sənayesinin inkişafına xüsusi əhəmiyyət verən Heydər Əliyevin gərgin səyləri nəticəsində yaradılmış iri kimya müəssisələri təkcə Azərbaycan iqtisadiyyatının deyil, bütövlükdə Za¬qafqaziyanın inkişafında həlledici rol oynamışdır. Yeni müəssisələrin yaradılması ilə yanaşı Heydər Əli-yev tərəfindən o zamankı mövcud müəssisələrin rekonstruksiyası üzrə böyük işlər hə¬ya¬ta keçirilmiş, bunun nəticəsində də bir çox istehsalat müəssisələrinin illik gücü xeyli artı-rılmışdı.
Azərbaycan dövlət müstəqilliyi əldə etdikdən sonra Sumqayıtın iqtisadi xəritəsində bir çox yeni, müasir tipli sənaye ob¬yekt¬ləri yer almağa başladı. Şəhərdə tullantısız, müasir texnolo¬giyalar əsasında inşa edilmiş «Azkom¬pozit», «Güntex», «Basf Kaspian» müəssisələri, «Bismak» qida-sənaye kom¬plek¬¬si, “Gilan” tekstil, yeni Elektrik stansiyası, “Sağlam qida” aqrar-sənaye kompleksi və s. istifadəyə verilmiş, «Azərboru»nun istehsalat fəaliy¬yəti bərpa edilmişdir.

Ümummilli liderin ideyalarına sadiqlik

Bu gün regionların, o cümlədən Sumqayıtın sosial-iqtisadi inkişafında, şəhərin, simasının gözəl¬ləş¬dirilməsində Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasətinə sadiq qalan və bu siyasəti daha geniş miqyasda davam və inkişaf etdirən möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyevin müstəsna xidmətlə¬ri vardır. Prezident İlham Əliyevin Sumqayıta mütəmadi səfərləri, hər səfərin də təməl¬qoyma və ya açılış mərasimləri ilə müşayiət olunması bu gün Sumqayıtın regionun ən iri sənaye şəhərlə¬rindən birinə çevrilməsinin əsasını qoymuşdur. Respublika iqtisadiyyatının, o cümlədən Sumqayıt şəhərinin inkişafında müstəsna əhəmiyyəti olan Sum¬qayıt Texnologiyalar Parkının istis¬mara verilməsi ölkə-mizdə elektro¬energetikanın inki¬şafına, onun mövcud potensialının daha da möhkəmlən-diril¬mə¬sinə, enerji müəssisələ¬rinin yenidən qurulma¬sına və müasir¬ləşdirilməsinə geniş imkanlar açmışdır. Sumqayıtda Mis emalı zavodunun, “Azərsun Sənaye Parkı”nın nəzdində yaradılmış yağ fabri¬kinin, kağız və karton istehsalı kombinatının istis¬mara verilməsi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqa¬mətində atılmış yeni, çox vacib addım kimi dəyərləndirilməlidir.
Dövlət başçısının Sumqayıta hər səfəri sumqayıtlıların yaddaşında silinməz izlər buraxıb. Bununla belə qeyd etməliyəm ki, 27 sentyabr 2016-cı il tarixli səfər digər səfərlərə nisbətdə daha zəngin, daha əlamətdar olmuş, Sumqayıt və sumqayıtlılar üçün yeni bir mərhələnin başlanmasının göstəricisinə çevrilmişdir. Möhtərəm Prezidentimizin bu tarixi səfərinin detallarına girməzdən öncə, bu səfərə qədərki son bir il ərzində Sumqayıtda həyata keçirilmiş layihələrə diqqət çəkmək istərdim. Son bir il deyəndə mən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 sentyabr 2015-ci il tarixili Sərəncamı ilə hörmətli Zakir müəllim Fərəcovun Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunduğu gündən ötən bir ili nəzərdə tuturam.

Öncə

Öncə Zakir müəllim Fərəcovun ömür salnaməsinə qısa da olsa nəzər salmaqda bir fayda var məncə. Çünki rəhbər amili, idarəçilik səriştəsi və liderlik təcrübəsi günümüzün çox ehtiyac duyulan və mühüm əhəmiyyət kəsb edən məsələlərindəndir.
Hamının yaxşı tanıdığı, işgüzarlığına, təşkilatçılıq qabiliyyətinə, siyasi dünyagö-rüşünə yaxından bələd olduğu Zakir Fərəc oğlu Fərəcov 63 illik ömrünün 40 ildən artığını təsərrüfat və dövlət işlərinə, ictimai-siyasi həyatımıza həsr edib. Gənc yaşlarından gənclik şəhəri Sumqayıtda əmək fəaliyyətinə başlayıb, bu şəhərin inkişafına, infrastrukturunun formalaşmasına və təkmilləşməsinə çalışıb. Sonra daha məsul vəzifələrə irəli çəkilib. Yaşadığı, çalışdığı hər il, hər ay onun ömür kitabının səhifələridir. Bu səhifələri vərəqlədikcə arxada qalan vaxtın, zamanın izləri görünür. Bu izləri göz önündə canlandırmaq isə biz qələm sahiblərinin borcudur.

Ömürlüyündən

Zakir Fərəc oğlu Fərəcov 1954-cü il fevralın 3-də Azərbaycanın füsunkar guşələrin-dən birində, Laçın rayonunun Qazıdərə kəndində anadan olub. Boya-başa çatdığı bu yerin ab-havası, doğma Laçının uca dağları, buz bulaqları, gur çayları sanki bu gəncin həyatına hopub. Ona görə də bu dağlar oğlu bir çox keyfiyyətləri ilə həmişə diqqət çəkib. Qurub-yaratmaq, təhsil almaq həvəsi 1971-ci ildə onu Sumqayıta gətirib. Əvvəlcə Sumqayıt «Suferfosfat» zavodunda işə başlayıb. 1972-ci ilin noyabr ayından 1974-cü ilin noyabr ayınadək Murmansk Vilayətinin Severomorsk şəhərində keçmiş Sovet Ordusunda həqiqi hərbi xitmətdə olub. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan az sonra – 1975-ci ildə şəhər mənzil-təsərrüfatı sistemində əmək fəaliyyətini davam etdirməyə başlayıb. Müxtəlif vəzifələrdə çalışıb, bu sahənin işinə mükəmməl yiyələnib, gənclik şəhərinin gündən-günə çiçəklənməsindən, inkişaf etməsindən zövq alıb, sonsuz qürur duyub. 1975-ci ildə D.Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olub və 1980-ci ildə bu ali təhsil ocağını müvəffəqiyyətlə bitirib.
Zakir müəllimin işgüzarlığı, bilik və bacarığı, təşkilatçılıq qabiliyyəti şəhər rəhbərliyinin diqqətindən yayınmayıb. 1978-ci ildə Mənzil Kommunal Təsərrüfatı İstehsalat Birliyinə şöbə rəisi, 1981-ci ildə baş direktorun müavini, 1988-ci ildə isə baş direktor vəzifəsinə irəli çəkilib. Şəhər təsərrüfatındakı səmərəli fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilən Zakir müəllim Fərəcov «Mənzil təsərrüfatı əlaçısı» adına layiq görülüb.
Zakir müəllim Mənzil Kommunal Təsərrüfatı İstehsalat Birliyinə rəhbərlik etdiyi illərdə Sumqayıtda mənzil fondunun qorunmasına həmişə diqqət və qayğı göstərmiş, şəhərin yaşıllığa çevrilməsində, abadlaşdırılmasında, təmir-tikinti işlərinin aparılmasında bu insanın böyük zəhməti olmuşdur.
Əslində Zakir müəllimin şəhər təsərrüfatına rəhbərlik etdiyi dövr ölkədə ictimai-siyasi hadisələrin ən mürəkkəb, ən ziddiyyətli dövrünə təsadüf etmişdir. Bir tərəfdən ermənilərin məkrli siyasəti Sumqayıtı öncədən hazırlanmış ermənilərin əli ilə toqquşmalara sürükləmiş, digər tərəfdən, nankor qonşular çirkin niyyətlərinə nail olmaq üçün Ermənistanda yaşayan soydaşlarımızın dədə-baba torpaqların¬dan zorla, güc vasitəsi ilə çıxarılmasını hədəf seçmişdilər. Onlar havadarlarının köməyinə arxalanaraq, yüz minlərlə soydaşımızı dədə-baba yurdlarından çıxarmağa nail oldular. Sumqayıta pənah gətirən soydaşlarımızın yerləşdirilməsi problemlər yaratmaya bilməzdi. Şəhər və təsərrüfat rəhbərlərinin təşkilat¬çılığı sayəsində bu məsələ tədricən həllini tapdığı bir vaxtda müharibə alovu şiddətlən¬məyə başladı. Azərbaycanın sərhəd rayonlarından qaçqın düşənlər respublikamızın müxtəlif bölgələrinə üz tutdular. Yüzlərlə, minlərlə qaçqın ailəsi Sumqayıtda müvəqqəti sığınacaq tapmalı oldu.

Rəhbər amili və rəhbər keyfiyyəti

Digər rayonlarımızla yanaşı Laçının işğalı hamını sarsıtdı. Qartalların qıy vurduğu dağlar, nəğmə deyən bulaqlar, çaylar, ucu-bucağı görünməyən meşələr namərdlərin əlinə keçdi. Sinəsini düşmənə sipər edən neçə-neçə mərd, igid oğullar şəhidlik zirvəsinə ucaldı. Keçid dövrü çoxlarını imtahana çəkdi. Kürsülər dolub-boşaldı, işi bilən də, bilməyən də bu kürsülərdə rahatlanmağa can atırdı. Ancaq Zakir müəllim heç vaxt şan-şöhrət arxasınca getməyib. Onun təşkilatçılıq qabiliyyəti, rəhbərlik səriştəsi, möhkəm iradəsi, ən başlıcası, insanlarla ünsiyyət qurmaq bacarığı həmişə diqqət mərkəzində olub və bu xüsusiyyətlərə malik olması Zakir müəllimə baş ucalığı gətirib, ona dərin hörmət qazandırıb, şan-şöhrət özü gəlib onu tapıb.

Etimad

Zakir Fərəcov heç vaxt vəd verməyi xoşlamayıb, işi konkret görüb. Odur ki, ona həmişə etimad göstərilib. Hələ o vaxtlar Sumqayıt şəhər Sovetinin deputatı seçilərkən əməli fəaliyyəti ilə seçicilərinin sevgisini qazanıb.
Ölkəmizdə ilk dəfə keçirilən özünüidarəetmə orqanlarına, yerli bələdiyyələrə seçkilərdə də Zakir müəllim sumqayıtlıların etimadını qazanmış, 1999-cu ilin dekabrında şəhər əhalisi bu gözəl insana olan məhəbbətini və inamını ifadə etməklə şəhər bələdiyyəsinə üzv seçmişdir. 2000-ci il yanvar ayının 17-də Sumqayıt bələdiyyəsinin ilk iclasında ilk sədr seçilmək onun qismətinə düşmüşdür. Növbəti seçkilərdə Zakir müəllim etimadı doğruldaraq ikinci dəfə bu vəzifəyə yüksəlmiş və yenidən bələdiyyə sədri seçilmişdir.
Zakir müəllim ilk vaxtlardan yerli özünüidarəetmə orqanlarının fəaliyyətinin genişlən¬məsinə, strukturunun formalaşmasına səy göstərmiş və işlərini sahmana sala bilmişdir. Onun apardığı məqsədyönlü işlərin nəticəsində Sumqayıt şəhər Bələdiyyəsi 2001-ci ildə «İlin bələdiyyəsi» elan edilmiş, 2002-ci ildə isə o, «İlin işgüzar bələdiyyə başçısı» adına layiq görülmüşdür. Sonrakı illərdə isə Bələdiyyə Qulluqçuları Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin fəxri fərmanı və «Bələdiyyə bayrağı» döş nişanı ilə təltif edilmişdir.
Zakir müəllim Sumqayıt Bələdiyyəsinin sədri kimi şəhərin abadlaşdırılmasında, tikinti-quruculuq işlərinin aparılmasında az zəhmət çəkməmişdir.

Növbəti etimad

Zakir Fərəcov Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2005-ci ildə Abşeron rayon İcra hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuş, genişmiqyaslı quruculuq işlərini Abşeron rayonunda davam etdirmişdir.
Bu gün Abşeronun yaşayış massivlərinə baxdıqca adamın ürəyi açılır. Xırdalan qəsəbəsi 2008-ci ildə şəhər statusu alandan sonra daha da gözəlləşib, daha da müasirləşib. Heydər parkında Ulu öndərin əzəmətli abidəsi ucaldılıb. Bu böyük şəxsiyyətin həyat yolunu əks etdirən muzey yaradılıb.
Xırdalan şəhərinin yolları yenidən qurulub. Özəl mənzil tikintisi geniş vüsət alıb. Körpülər tikilib, istehsal müəssisələri işə salınıb. Zakir müəllim, sözün həqiqi mənasında, bu rayonu, onun şəhər və qəsəbələrini cənnətə döndərib. Hələ infrastruktrun yeniləşmə-sindən, kommunal xidmətlərinin yaxşılaşmasından, insanlara göstərilən diqqət və qayğıdan söz açmadım. Bütün bunlar göz qabağındadır. Yeni məktəblər, uşaq-tərbiyə müəssisələri, sosial-məişət obyektləri, dünya standartlarına cavab verən iri ticarət mərkəzi, müasir və milli memarlıq ornamentlərini özündə əks etdirən hündürmərtəbəli yaşayış binaları Xırdalan şəhərinin gözəlliyinə xüsusi yaraşıq verir. Abşeron rayon İcra Hakimiyyətinin yeni, müasir üslublu inzibatı binası isə bu gözəlliyə işıq salır. Bütün bunlar nəzərə alınaraq, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 dekabr 2012-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Abşeron rayonunun yaradılmasının 50 illiyi münasibətilə, rayonun sosial-iqtisadi inkişafındakı xidmətlərinə görə Zakir Fərəcov “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilir.

Yenidən Sumqayıtda

Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 sentyabr 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Zakir Fərəcov Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur.
Bildiyimiz kimi, möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyevin tapşırığına əsasən Bakı ilə yanaşı respublikamızın bütün şəhər və rayonlarda yeni parkların, xiyabanların, istirahət guşələrinin yaradılması, mövcud olanların isə əsaslı şəkildə yenidən qurulması istiqamətində olduqca mühüm layihələr icra edilir. Bu məsələyə respublikamızın ikinci böyük şəhəri sayılan, Bakı standartlarına uyğunlaşdırılması bir prioritet kimi qarşıya qoyulan Sumqayıtda xüsusi diqqətlə yanaşılır. Zakir müəllim Fərəcov Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunduqdan sonra qısa müddət ərzində Sumqayıtın əsas girişindən başlayaraq “Göyərçin” abidəsinə qədər 5,2 kilometrlik Sülh küçəsinin yenidən qurulması, eni 14 metr olan küçənin hərəkət hissəsinin 22 metrə çatdırılması, yeni səkilərin salınması, yolun hər iki tərəfində yağış sularının axıdılması üçün suötürücülərin çəkilməsi, yol boyunca on minlərlə ağac və gül kollarının əkilməsi şəhərə daxil olanlarda ilkin təəssüratın formalaşması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyan bir layihə idi.
Ümummilli liderin adını daşıyan parkın genişləndirilmiş şəkildə yenidən qurulması, yeni Heydər Əliyev Mərkəzinin tikintisi, Mərkəzin qarşısındakı meydanda Ulu öndərin əzəmətli abidəsinin ucaldılması, elə bu parkın ərazisində yeni Uşaq İncəsənət Məktəbinin, eyni zamanda gözəl memarlıq üslubunda Şahmat Məktəbinin tikilib istifadəyə verilməsi Zakir müəllimin təyinatından sonra sumqayıtlılara bəxş olunan töhfələrdir.
Sumqayıtda icra olunan, uşaqdan böyüyə hər bir sumqayıtlının sevincinə səbəb olan layihələrdən biri də Dənizkənarı bulvarın və şəhər çimərliyinin gözoxşayan tərtibatla yaradılmasıdır. Qeyd edim ki, Xəzər dənizinin sahili boyunca 4 kilometr uzunluğunda olan bu bulvar kompleksi ümumilikdə 106 hektar ərazini əhatə edir.
Bu layihələrin, tikinti, quruculuq və abadlıq işlərinin sumqayıtlılar üçün nə dərəcədə əhəmiyyət kəsb etməsini Prezident İlham Əliyevin açılışlardan sonra şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşündə məmnunluq hissi ilə dilə gətirdiyi fikirlərdən də aydınca görmək olurdu. Ölkə başçısının xoş sözlərini görülmüş işlərə verilən yüksək qiymət olmaqla, bunu həm də bir avans kimi dəyərləndirmək olardı. Çünki görülmüş işlərlə bərabər qarşıda hələ görüləcək çox işlər var idi və bu işlər bu gün eyni ruh yüksəkliyi ilə davam etdirilir. Bura hazırda tikintiləri davam etdirilən YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının yeni binası, Bulvar kompleksi ərazisində Bayraq muzeyinin, Məhkəmə kompleksinin, Şəhər purokurorluğunun və Milli Bankın ehtiyat fondu üçün binanın tikintisi daxildir. Həmçinin 200 000 m2 həcmində 25 hündürmərtəbəli yaşayış binasının tikintisi də icrası davam etdirilən layihələr sırasındadır. Bu işlərlə paralel olaraq hazırda Şəhərdə binaların dam örtüklərinin dəyişdirilməsi, fasadlarının rənglənməsi işləri davam etdirilir, istilik sistemi mərhələli şəkildə bərpa edilir, yollara asfalt örtüyü salınır, küçə və xiyabanlar abadlaşdırılır, işıqlanma sistemi müasirləşdirilir, istirahət guşələri yeni görkəmə salınır. Həmçinin “Kimyaçı” Mədəniyyət sarayının əsaslı təmiri ilə əlaqədar işin tempi sürətləndirilmişdir. Mədəniyyət sarayının bu ilin sentyabr ayının 20-də – Neftçilər günündə kimyaçıların və şəhər sakinlərinin istifadəsinə verilməsi nəzərdə tutulur. Həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələr, aparılan təmir-bərpa, abadlıq və quruculuq işləri, insanların asudə vaxtlarının səmərəli təşkili, əməkçilərin sosial-rifah halının yaxşılaş-dırılması baxımından atılan uğurlu addımlar hər bir sumqayıtlının qəlbini fərəh hissi ilə doldurur və sabaha ümidlərini birə-beş artırır.

Respublika və beynəlxalq əhəmiyyətli layihələr

Bu gün Sumqayıt şəhərin¬dəki sənaye zonası ərazisində zəruri infrastruk¬tura və idarəetmə sisteminə malik, müasir texno¬logiyaların tətbiqi yolu ilə rəqabətqa¬bi¬liyyətli məhsullar isteh¬salı və xidmətlər göstə¬rilməsi məqsədilə tikilən Sumqayıt Kimya Sənaye Parkı mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu parkın ərazisində ilk sərmayəçi olan “Azərtexnolayn” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin polad boru zavodu kimi müasir istehsal müəssisə-lərinin istifadəyə verilməsi ölkə sənayesinin inkişafını daha da sürətləndirmək baxı-mından çox faydalıdır. Alternativ və Bərpa olunan enerjinin alınması məqsədilə tələb olunan qurğu və avadanlıqlar istehsal edən “Azgüntex” zavodu da bu baxımdan xüsusi önəm daşıyır. Zavodda artıq iki istehsal xətti – Günəş modulları və LED lampaları xətləri fəaliyyət göstərir.
Həyata keçirilən böyük layihələrdən biri də Karbamid zavodudur. Ümumi ərazisi 40 hektara yaxın olan zavodun tikintisinin bu ilin sonunda yekunlaşması və zavodun 2018-ci ilin əvvəlində istismara verilməsi planlaşdırılır. Zavod gündəlik 1200 ton ammonyak və 2000 ton karbamid istehsal edəcək. Layihənin icra edilməsi iqtisadiyyatın əsas sektorlarından biri olan kənd təsərrüfatına böyük dəstək verəcək. Zavodda il ərzində təxminən 650-660 min ton karbamid istehsal ediləcək ki, bu da daxili tələbatı tam ödəyəcək. Bununla yanaşı, qalan məhsulun dəmir yolu ilə Türkiyə, habelə Qara Dəniz limanları vasitəsilə dünya bazarlarına ixracı nəzərdə tutulur. Layihənin “Samsung Engineering” şirkətinin iş həcminə daxil olan hissəsinin təxminən 95 faizi icra edilib. Əsaslı layihələndirmə, mühəndislik və satınalma işləri 100 faiz tamamlanıb, tikinti işlərinin isə təxminən 82 faizi icra edilib.
Həmçinin Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının 30 hektar ərazisində SOCAR-ın iki qurğusu – polipropilen və yüksək sıxlıqlı polietilen zavodları inşa olunur. 2013-cü ildən təsis edilən və Kimya Sənaye Parkının rezidenti statusunu almış “SOCAR-Polymer” layihəsi son 40 ildə öz növünə və miqyasına görə Azərbaycanın neft-kimya sənayesində həyata keçirilən ilk layihədir. Hazırda bu qurğuların tikintisi tam sürətlə gedir. Polipropilen layihəsi üzrə işlərin 75 %-i, yüksək sıxlıqlı polietilen layihəsi üzrə isə işlərin 33 %-i icra olunmuşdur. Polipropilen qurğusunun istismara təhvil verilməsi 2018-ci ilin birinci rübünə, Polietilen qurğusunun istismara verilməsi isə 2018-ci ilin son rübünə planlaşdırılır. Ən qabaqcıl texnologiyalar əsasında tikilən qurğularda istehsal olunan polimer məhsullarının təxminən 30 faizi daxili bazar üçün nəzərdə tutulub, bu da ölkə bazarında tələbatın tamamilə təmin edilməsi və idxalından asılılığın aradan qaldırılması deməkdir.

Ekoloji sağlam mühitin yaradılması

Təbii ki, Sumqayıtın ekoloji vəziyyətindən danışanda istər-istəməz birinci növbədə kimya sənayesi, Sumqayıtdakı mövcud kimya müəssisələri gözlərimiz önündə canlanır. Çünki uzun illər buradakı müəssisələr fiziki cəhətdən köhnəldiyindən, ekoloji norma və tələblərə cavab vermədiyindən həm insanların sağlamlığına, həm də şəhərin ekologiyasına mənfi təsirsiz ötüşməmişdir. Şükürlər olsun ki, bu məsələlər artıq arxada qalmış, ekoloyi problemlər öz müsbət həllini tapşışdır. Belə ki, SOCAR-ın struktruna daxil edildikdən sonra “Azərikimya” İstehsalat Birliyində zəhərli və zərərli, müvafiq standartlara cavab ver¬mə¬yən, şəhərin ekolo¬giyasına mənfi təsir göstərən bütün istehsalatlar – SAM, Sintetik kauçuçk, Üzvi sintez zavodlarının fəaliyyəti dayandırılaraq demontaj olunmuş, səmərəli işləyə bilən isteh¬salat sahələri isə yenidən qurulmuşdur. hazırda “Azərikimya” İB-nin idarə və müəs¬sisələrində ekoloji tarazlığı qoruyub saxlamaq, atmosferə, su hövzələrinə, yerin təkinə çirkləndirici maddələrin atılmasını minimuma endirmək məqsədilə mütəmadi olaraq tədbirlər planı hazırlanaraq, səmərəli ekoloji layihələr həyata keçirilir. Müəssisələrdə davamlı ekoloji monitorinqlər aparılır, su, torpaq və atmosfer hava¬sından nümunələr götürülərək təhlil olunur, çirklənmə dərəcəsi müəyyənləşdirilərək, müvafiq qabaqlayıcı tədbirlər görülür.
“Azərikimya” İB-nin 2019-cu ilə qədərki hədəfi mövcud istehsalatların modernizasiyası, yeni və müasir, ekoloyi standartlara uyğun qurğuların tikintisi, SOCAR-Polimer layihəsi çərçivəsində tikilən Polipropilen (PP) və yüksək sıxlıqlı Polietilen (HDPE) istehsalatlarını tələb olunan miqdarda və keyfiyyətdə xammalla təmin edilməsi məqsədilə “EP-300” istehsalatının effektivliyinin artırılmasına yönəldilmişdir. Müasir tələblərə cavab verən yeni istehsal sahələrinin yaratmaqda əsas hədəflərdən biri də, məhz yaxın bir neçə ildə, “Azərikimya” İstehsalat Birliyinin bütün istehsalat sahələrinin təhlükəsiz və ekoloji tələblərə uyğun fəaliyyətini təmin etməkdir. Bu istiqamətdə atılan addımlardan, icra olunan layihələrdən biri də gündəlik gücü 2600 m3 olan yeni istehsalat tullantı sularının təmizlənməsi qurğusunun tikintisidir. Bu qurğunun inşa edilməsinin əsas məqsədı Xəzər dənizinə atılan suların maksimal təmizlik həddinin təmin edilməsi və təmizlənmiş suyun irriqasiya məqsədilə istifadə olunmasıdır. Qurşu bu il istifadəyə veriləcəkdir.
Bir məsələni xüsusilə diqqətə çatdırmaq istəyirəm ki, “Azərikimya“ İB tərəfindən Birliyin sənaye zonası və ona sərhəd 100 hektara yaxın ərazidə yaz-payız iməcilikləri dövründə əkilmiş ağac və kol bitkilərinin ümumi sayı 100 min ədəddən artıqdır. Həmçinin son iki ilə yaxın bir dövr ərzində Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin təşəbbüsü və rəhbərliyi altında şıhərin müxtəlif ərazilərində əkilən ağacların sayı da 100 mindən artıqdır. Bu proses bu gün də müvəffəqiyyətlə davam etdirilir.

Nəticə

Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyevin rəhbərliyi və nəzarəti altında respublikamızda bütün sahələr üzrə aparılan irimiqyaslı islahatlar, qazanılan uğurlar, əldə edilən nailiyyətlət nəticə etibarilə 68 yaşlı Sumqayıtın hərtərəfli və dinamik inkişafı üçün geniş imkanlar açmış, ölkə başçısının Sumqayıtın paytaxt standartlarına tam şəkildə uyğunlaşdırıl¬ması ilə bağlı qarşıya qoyduğu vəzifələr şəhərdə böyük bir canlanma, zəhmətkeş və qədirbilən şəhər sakinləri arasında böyük nikbinlik və məmnunluq hissi yaratmışdır. Sumqayıtda abadlıq və quruculuq işlərinin yeni vüsət alması onu deməyə əsas verir ki, bu günə qədər görülmüş, hazırda görülən və bundan sonra görüləcək işlər nəticəsində Sumqayıt regionda aparıcı sənaye mərkəzi olmaqla, ekoloji cəhətdən ən təmiz və ən gözəl şəhərlərdən birinə çevriləcəkdir.

Rafiq ODAY,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi
Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri,
Respublikanın Əməkdar jurnalisti

80 YAŞIN İŞIĞINDA

Bapbalaca bir kənd düşünün: yaşıl­lıqlar içində itib-batan, bulaqlarının suyu dərman, havası min bir dərdə şəfa bir kənd. İnsanları o qədər mehribandı ki, günün istənilən saatı – gecə-gündüz, yay-qış fərq etməz istənilən qapını döymək kifayətdir ki, bir neçə dəqiqə sonra özünü ev əhlindın biri sayasan. Toylarda da bütün kənd bir yumruq olur, yaslarda da. Masallı rayonunda yerləşən o balaca kənddən Sumqayıta ilk gələn mənim babam və nənəm olub. O zaman hələ Sumqayıt şəhər statusu almamışdı, bomboz çöllərdən ibarət idi. Respub­likanın müxtəlif bölgələrindən, Sovetlər Birliyinin yüzlərlə şəhərindən bura insan­lar gəldilər, əl-ələ verib gözəl bir şəhər yaratdılar. İndi Sumqayıtın hər küçəsində, hər mikrorayonunda o insanların əl izlərini görmək mümkündür.
Yenicə ailə həyatı quran nənəm Xəndə və babam İslam Cəfərovlar da kənddəki rahat evlərini, isti yuvalarını qoyub şəhərə işləməyə gəldilər və öz əlləriylə qurub yaratdıqları bu şəhərə elə qırılmaz tellərlə bağlandılar ki, bir daha qopma­dılar, qopa bilmədilər. Dörd oğul böyüt­dülər, bir ordu böyüt­dülər! Dörd qala, dörd qırılmaz, keçilməz sədd olsunlar deyə. Dünyanın gərdişinə kimsə zəmanət verə bilmir, əlbəttə ki. Gözlənilməz ölüm bir oğlu – Şəmsəddini aldı götürdü. Ondan sonra lap istəsəy­dilər belə bu şəhəri tərk edə bilməzdilər. Sumqayıtda dəfn olunan oğlu qoyub gedə bilməzdilər. Üç oğulu min bir əziy­yətlə böyütdülər, təhsil, ailə sahibi etdilər. Nurəddin, Şöh­rətdin, Sədrəddin Cəfə­rovlar indi şəhə­rimizdə, hətta respubli­kamızda sayılıb-seçilən, hörmətləri olan insanlardılar.
Mən gözümü açandan, özümü dərk edəndən nənəmi işdə-gücdə görmü­şəm. Dinclik nədir, istirahət nədir bil­məzdi. Bu gün babam İslam Cəfərov artıq həyatda yoxdur. Amma sağ olsa­ydı belə yenə də tam əminlikdə deyə bilərdim ki, övlad­larının üstündə, nəvə­lərinin böyüməsində babamdan qat-qat çox nənəmin haqqı var. Təkcə bizimmi? Yox! Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi kəndimizdən Sumqa­yıta ilk gələn mə­nim nənəm və babam olub. Burda yurd salıblar, binə qurublar. Sonra kimlər gəlməyib ki, o kənddən bu şəhərə… say, say, bitməz. Amma nə yaxşı ki, gələnlər “gedib qayıtma­yanlar”dan olma­yıb. Üstündən uzun illər keçsə də vaxtilə kənddən Sumqa­yıta gələn, burda oxu­yub, işləyib, nənəmlə babamın evində yaşayan o insanlar bu gün nəvə-nəticə sahibi­dir­lər. Masallıda, Naxçıvanda, Bakı­da ya­şa­yanları var. Tez-tez zəng edir, im­kan düşdükcə gəlib nənəmə baş çəkirlər.
May ayının birində nənəmin 80 yaşı tamam olur. Bizim üçün təkcə nənə deyil, doğma yurddu, əziz yerdi, başına döndü­yümüz ocaqdı, pirdi nənəm. Bu nakam dünyanın dolanbac yollarında dizləri gücdən, gözləri nurdan düşmüş bir yolçu­du mənim nənəm. Ölümlə savaşa-savaşa, həsrəti, hicranı, ayrılığı dada-dada bu yaşa çatan, bir Allahın bəndəsini incit­məyən, qəlbinə dəyməyən nənəm. Dən düşmüş saçlarının hər telində min bir əzab, min bir zülüm görünən, bu dünya­nın haqlı-haqsız gərdişinə sinə gərən mənim nənəm. Aydan arımı? Arı! Sudan durumu? Dupduru! Günahsızmı? Mələk ki­mi! İşıq biçimindədi, parlaq, qonur gözlü, bəmbəyaz saçlı, mələk üzlü nənəm. Ətəyində namaz qılınası nənəm.
İşıqlar sönər-sönməz, ev sakinləri yatandan ta səhərin ilk şəfəqləri pəncə­rədən boylanana qədər yatmaz, üzü Tanrıya dua edər övladları üçün, nəvələri, nəticələri üçün. Bir sevgi var içində ululardan ulu, ucalardan uca. Pul desən – pulla alınmaz. Vara, qızıla satılmaz. Elə ucalıqdadır ki, əlin çatmaz, səsin yetməz. Hər kəs qana bilməz, duya bilməz. İnsan sevgisidir o. Tək öz yaxınlarına yox, bü­tün bəşəriyyətə sevgi. Çətin günləri­miz­də, sıxıntılı anlarımızda əgər qaranlıqlar içində bir iynə ucu qədər işıq, ümid varsa o ümidi əzizləyə-əzizləyə, nazını çəkə-çəkə böyüdüb hamımıza aşılaya bilir nənəm.
Hər şey dəyişdi, hamımız dəyişdik za­manla. Bir o olduğu kimi qaldı – xeyirxah, ürəyiyuxa, mehriban nənəm.

Sən ömrünü ayla, illə daramısan,
Səadəti kipriyinlə götürdüyün
od içində aramısan,
Sən hər kəsin hər işinə
yaramısan Xəndə nənə.
nağıl-nağıl illənmisən,
aylanmısan,
Noğul-noğul
nəvələrə paylanmısan,
Sığal-sığal gəlinlərin
tellərində laylanmısan,
Xəndə nənə.
Qırov-qırov saçlarında
layla yaşar, ağı yaşar.
Bir üzündə bulud-bulud
ötən günün,
Bir üzündə günlərinin ağı yaşar.
Damar-damar əllərində
qara yellər əsər keçər.
Sinə-sinə gələn ölüm
dik baxammaz gözlərinə,
Öz-özündən küsər keçər.
Bu dünyanın ümman-ümman
sularından içə-içə,
Bu dünyanın ümman-ümman
ağrısından keçə-keçə,
Bu dünyanın ümman-ümman
qəlblərinə köçə-köçə,
Qovuşacaqsan ümmanlara,
Xəndə nənə. (Rafiq Oday)

***

Mənim uşaqlığım Qarabağ mühari­bəsindən sonrakı illərə düşüb. O zaman vəziyyət çox çətin idi. Ailələrdəki ağır mad­di durum, bazar iqtisadiyyatının gə­tir­­diyi çətinliklər… İlin bütün fəsillərində, özəlliklə uzun qış gecələrində tez-tez işıqlar sönərdi. İşıqlar söndümü bizə bay­ram olardı. Bacım, qardaşım tez kəsdi­rər­dik nənəmin başının üstünü. Hələ təsa­düfən əmim uşaqları da bizdə olar­dısa sevincimiz birə-beş artardı. Nənə­m­dən nağıl istəyərdik (onu da qeyd edim ki, nənəmin bizə danışdığı nağılları mən heç bir kitabda oxumamışam, başqa heç bir yerdə eşitməmişəm), ardınca haxış­talar, laylalar, bayatılar istəyərdik. Ba­bamla evlənmələrindən başlamış biz nəvələr dünyaya gələnə qədər olanları soruşar­dıq. Nənəm bayatı deyəndə köv­rələrdi. Uşaq ağlımla o zamanlar anla­mazdım. Axı, bayatı adi şeir deyil. İnsanı kövrəldir, kədərləndirir, çətin analarını təkrar yaşa­mağa məcbur edir…

***

“Xəndə” sözü fars dilinin köhnəlmiş sözlər qrupuna daxildir və gülüş, təbəssüm deməkdir. Gülüşü gözəl nənəm, bizə sevinc bəxş edən nənəm, ad günün – 80 illik yubileyin mübarək olsun!

Gülnarə ŞÖHRƏDDİNQIZI,
“Möhtəşəm Azərbaycan”
qəzetinin bədii redaktoru

Böyüməyən arzular…

Məktəblərdə 9 illik sistemə keçirilməsi erkən nikah hallarını artıra bilər

“Yeddinci sinifdə oxusam da, təhsilə olan yüksək marağıma görə müəllimlərimin etimadını qazanmışdım. Bir gün anam qonşumuzun oğlu ilə məni nişanlamaq istədiklərini bildirdi. Çox çətin vəziyyətə düşdüm. Etiraz edəcək cəsarətim olmasa da, buna razı olmadığımı anama dedim. O mənə atamın bu işdə qərarının qəti olduğunu başa saldı. “Mən təhsil almaq fikrindəyəm axı! Bu yaşda da adam ailə həyatı qurarmı?”,- deyib ağlamağım da heç nəyi dəyişmədi.
Anamla söhbətimizdən sonra artıq məktəbə getməyə də utanırdım. Həmin gündən etibarən mənim gələcək həyatım üçün qurduğum xəyallarım, arzularım tamamilə darmadağın oldu. Özüm böyüsəm də, həmin günə qədər böyük ümidlərlə reallaşacağını gözlədiyim arzularım kiçilib məhv oldu. Məktəb həyatı da artıq mənim üçün əvvəlki kimi maraqlı və sevimli olmadı. Müəllimlərimin üzünə də əvvəlki kimi rahat baxa bilmirdim”. Bunu öz taleyindən göz yaşları içərisində danışan Ağsu sakini 25 yaşlı Rəbiyyə Məmmədova (ad və soyad şərtidir) deyir.
Rəbiyyənin sözlərinə görə, bir il sonra vaxtsız və könülsüz ailə qurub: “Dəfələrlə psixoloji və fiziki zorakılığa məruz qaldım. Artıq çəkdiyim iztirablardan xəbərsiz olan körpəmiz də dünyaya gəlmişdi. Övladımın xətrinə, ailəmin dağılmaması naminə birtəhər dözürdüm. Lakin ailədəki vəziyyət günü-gündən daha dözülməz olurdu. Bir neçə il sonra boşandıq. Boşandıqdan sonra da keçmiş həyat yoldaşımın təzyiqlərinə məruz qalırdım. Bundan sonra daha ailə qurmaq haqqında fikirləşmirəm”.
Bu gün bu şəkildə acınacaqlı həyat yaşayan təkcə Rəbiyyə deyil. Respublikamızda yüzlərlə Rəbiyyə həyatını eyni acı ilə sürdürməkdədir.

17 erkən nikah: 2 cinayət işi

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsindən verilən məlumata görə, 2012-ci ilə qədər Azərbaycanda təxminən 3 000 erkən nikah faktı olub. Bunun nəticəsində 3 500-4 000 uşaq doğulub. 2012-ci ildən 2017-ci ilədək isə respublikamızda təxminən 500 erkən nikah faktı qeydə alınıb. Erkən nikahdan doğulan uşaqların sayı isə 40 faiz azalaraq 2 minə çatıb. 2016-cı ildə isə erkən nikahla bağlı 17 fakt olub. Erkən nikahlarla bağlı Gəncədə 10 fakt, Qubada 5, Cəlilabad və Cəbrayılın hər birində 1 fakt qeydə alınıb. Amma erkən nikahlarla bağlı 17 faktdan 2-si üzrə cinayət işi başlayıb. Qalanlarla bağlı isə cinayət işi başlamayıb. Çünki onlar üzrə rayon icra hakimiyyətləri tərəfindən nikah yaşının 1 il aşağı endirilməsi üçün əsaslar göstərilib.
Amma hər bir halda yeniyetmələrin ana olmaq kimi ağır, maddi və mənəvi məsuliyyəti öz çiyinlərinə götürməsi isə əksər hallarda ağır fəsadlarla, ailə faciələri ilə nəticələnir. Erkən nikahların sayının azaldılması üçün dövlət tərəfindən edilən təşəbbüslər nəticəsində bu hallar azalsa da, qeydə alınan hər hal ətraflı araşdırılmalıdır. Çünki respublikamızda qanunvericiliklə rəsmi nikah yaşını tamamlamadıqlarından bu qəbildən olan yeniyetmələr molla kəbini ilə ailə qururlar. Qəbul edilmiş qərarlara görə isə rəsmi nikah haqqında şəhadətnamə təqdim edilmədiyi halda molla kəbin kəsə bilməz. Məsələnin narahatlıq doğuran tərəflərindən biri odur ki, erkən nikahın fəsadlarına görə heç bir məsuliyyət daşımayanların sayəsində qeyri-qanuni kəbin kəsməklə ailə dəyərləri heçə endirilir.

Nikah üçün yaş senzinin hüquqi və tibbi əsası

Azərbaycanın “Ailə Məcəlləsi”ndə nikah yaşı 18 yaş müəyyən olunur. Üzrlü səbəblər olduqda, nikaha daxil olmaq istəyən və nikah yaşına çatmamış şəxslərin yaşadıqları ərazinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların xahişi ilə nikah yaşının 1 ildən çox olmayaraq azaldılmasına icazə verə bilər. Dünyanın 158 ölkəsində nikaha daxil olma yaşı 18-dir. Avropanın 40 ölkəsində isə qadın və kişilər üçün bərabər yaş senzi tətbiq edilərək 18 və daha çox yaş müəyyən edilib. Erkən nikah qanunvericiliyin müəyyən etdiyi minimal yaş həddini keçmədən qurulan bütün ailələri əhatə edir. Belə ailələrin sayı konkret bilinməsə də, dövlət rəsmilərinin, bu sahə ilə məşğul olan qeyri-hökümət təşkilatlarının dilə gətirdikləri narahatlıqlar bu sayın daha çox olduğunu deməyə əsas verir.
Tibbdə də analıq dövrü üçün ən azı 18 yaş həddi normal qəbul olunub. Tibbi eksperlər də bildirir ki, qadında uşağın inkişaf etdiyi orqanlar tam yetişmədiyindən bətndəki uşağın da inkişafı ləngiyə və ya anormal uşaq dünyaya gələ bilər. Qadın xəstəliklərinə əksər hallarda erkən yaşda ailə quran xanımlarda rast gəlinir. Çünki qadının orqanizmi tam inkişaf edə bilməyib. Erkən yaşlarında ailə quran və heç bir təhsil almayan ana öz övladına da nə düzgün tərbiyə, nə də ki, təhsil verə bilmir.

IX sinfi bitirdikdən sonra qızların təhsildən ayrılması erkən nikahlara rəvac verəcək

Araşdırmalar göstərir ki, təhsildən yayınma halları erkən nikahın əsas səbəblərindən biri olaraq qalmaqdadır. Artıq əksər məktəblərdə 9 illik sistemə keçirilməsi daha çox insanın təhsildən kənarda qalması ilə nəticələnəcək. Məktəbdən yayınan uşaqlar isə erkən nikahın potensial qurbanlarıdır.
Məsələyə münasibət bildirən İsmayıllı Uşaq və Ailələrə Dəstək Mərkəzinin direktoru Lətifə Əliyeva da deyir ki, erkən evlilik həm də əxlaqi qüsurdur: “Erkən evlilik hələ də tez-tez qarşılaşdığımız problemlərdəndir. Lakin gözlənilən odur ki, qarşıdakı illərdə problem daha geniş vüsət alacaqdır. Ucqar dağ kəndlərində IX sinfi bitirdikdən sonra qızların təhsilini davam etdirmək imkanları azalacaq ki, bu da erkən nikahlara rəvac verəcəkdir. Belə halda problem qarşısıalınmaz həddə gəlib çata bilər. Fəaliyyətdə olduğumuz illər ərzində mütəmadi olaraq erkən nikah əleyhinə tədbirlər keçirərək maarifləndirici materiallar təqdim etmiş, gənc oğlan və qızlarla söhbətlər aparmışıq. Təbii ki, bu tədbirləri kompleks şəkildə həyata keçirmək lazımdır. Yəni icra hakimiyyəti, hüquq-mühafizə orqanları və digər aidiyyəti qurumlarla birlikdə erkən nikaha məcbur edilən uşaqların fiziki və hüquqi çatışmazlığını, onları və ailələrini gözləyən problemləri açıqlayırıq. Son illər ərzində keçirdiyimiz maarifləndirici təlimlər nəticəsində keçən il İsmayıllıda erkən evlilik üzrə doğuş olmayıb. Bu problemlə mübarizənin ilkin mərhələsi məhz maarifləndirmədən keçir. Adamlar qanunları və səhv addım atdıqda üzləşəcəkləri fəsadları bilmirlər. Təlimlərdən isə ən maraqlı və daha çox faydalı olanı gənc oğlanlarla aparılan təlimlər olub. Belə ki, evliliyə namizəd oğlanlarla söhbətlərin aparılması daha məqsədəuyğundur. Onlara izah olunmalıdır ki, kiçik yaşlı qızların ailə qurması həm fiziki-bioloji, həm də hüquqi baxımdan yolverilməzdir”.
Ekspertin sözlərinə görə, erkən nikahın bir problemi də odur ki, bu izdivacdan doğulan uşaqların sənədləşmə problemləri meydana çıxır. Bir neçə ildən sonra ailə dağılır və ata öz övladına soyadını belə vermir. Bir sözlə, erkən nikah cəmiyyət üçün böyük bir bəladır. Maarifləndirməyə əsasən müəllimlər, din xadimləri, bölgənin nüfuzlu adamları və valideynləri (xüsusilə ataları) cəlb etməli, bu haqda insanlara düzgün məlumatlar çatdırılmalıdır. Sözsüz ki, belə olanda valideyn həm tibbi, həm dini, həm də elmi cəhətdən övladını nəyə sövq etdiyinin fərqində olacaq. Erkən nikahların fəsadlarından danışarkən mütləq valideynlərin və cəmiyyətin bu işdə mühüm rolu olduğunu bilməliyik.

Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi məsələyə ciddi yanaşmalıdır

Millət vəkili Qənirə Paşayevanın sözlərinə görə: “Erkən nikahlara qarşı mübarizədə dini qurumlar da fəallıq göstərməlidir. Dini icmalar qızlarımızın təhsil almasının önəmi ilə yanaşı, erkən nikahlar kimi zərərli hallara qarşı da səslərini ucaltmalı və bu mübarizədə ön sıralarda olmalıdırlar. Bu gün Azərbaycan qadını ictimai həyatın hər bir sahəsində fəallıq göstərir. Amma qadınların cəmiyyətin və dövlətin bütün sahələrində rolunun daha da artmasına və genişlənməsinə böyük ehtiyac var. İnkişaf edən cəmiyyət və dövlət inkişaf edən qadından keçir. Qeyri-hökumət Təşkilatlarının özəlliklə bölgələrdə, kəndlərdə bu istiqamətdə çalışmaları artmalıdır. Ailə, Qadın, Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi bölgələrdə işi daha da gücləndirməlidir. Millət vəkilləri öz bölgələrində bu mövzuya özəl diqqət ayırmalıdır. İcra qurumları bu məsələyə neçənci dərəcəli iş kimi baxmamalıdır. Mətbuat və mediamız bu sahəyə daha çox həssaslıqla yanaşmalı, daha ciddi mövqe tutmalı və geniş maarifləndirmə işlərinin aparılmasına dəstək verməlidir. Bir sözlə, biz hamımız, hər birimiz öz gündəlik həyatımızda bu məsələyə ciddi önəm verməliyik”.

Streotiplərdən xilas olmaq vacibdir

Müşahidələr göstərir ki, biz hələ də “Qız yükü – duz yükü” anlayışına istinadən hərəkət edən bir cəmiyyətdə yaşayırıq. Təkcə ucqar rayon və kəndlərdə yaşayanlar deyil, həmçinin, paytaxtda yaşayan bir çox ailələr də streotiplərdən xilas ola bilmirlər. Elə düşünürlər ki, qız uşağı bəlli bir yaşa çatıbsa, o mütləq ərə verilməlidir. Bu cür erkən nikahlar isə sonradan bir sıra arzuolunmaz fəsadlara yol açır. Bu fəsadlar məişət zorakılığından tutmuş, doğuş zamanı ana-uşaq ölümləri və fiziki-psixoloji çətinliklərlə daha çox müşahidə olunur. Erkən yaşlarında ərə verilən qızların əksəriyyətinin anası da kiçik yaşlarında ailə qurmuş və bu ən-ənəni öz mənəvi borcu olaraq qəbul etmişdir. Həmin analar adətən qızlarına təhsil, dünya görüşü vermək deyil, evdarlığı, ailə münasibətlərini öyrətməyi daha üstün tuturlar. Bu isə gələcəyinizi, cəmiyyətimizi daha böyük fəlakətlərə sürükləyir.

Uşaqların xoşbəxtliyi oğurlanır…

Azyaşlıların erkən nikaha cəlb edilməsi problemi ilk baxışdan bəlkə də bir o qədər dramatik görünməyə bilər. Amma zaman keçdikcə, onun fəsadları özünü qabarıq şəkildə büruzə verir və nəticədə zərər çəkən də həmin şəxslər, onların bu nikahdan dünyaya gətirdiyi övladlar, ümumilikdə isə cəmiyyət olur.
Yeniyetmə qızlar ailənin nə demək olduğunu dərk etsə də, onlar erkən yaşda ərə getmək haqda yox, uşaqlığını yaşamaq və təhsil almaq haqqında düşünürlər. Düşüncələr, həyatımızın böyük bir hissəsini və gələcək qrafikini təşkil edən əsas amillərdir. Bütün əldə etdiyimiz uğurlar, qazandığımız nailiyyətlərin yolu nə vaxtsa edilmiş arzulardan keçir.
İnsan daha çox hansı arzulara can atır? Əlbəttə, özünün və doğmalarının sağlam, xoşbəxt yaşamasını, uğur qazanmasını. Doğmalarımız dedikdə, ilk olaraq ağlımıza ailə üzvlərimiz, valideynlərimiz, övladlarımız gəlir. Təbiidir ki, biz onların hər zaman yaxşı olmasını, firavan yaşamasını arzu edirik. Övladlarımızın xoşbəxtliyi isə ümdə arzularımızdandır. Bəs biz valideyn olaraq övladlarımızın xoşbəxtliyi üçün nə edirik, və ya nələr etməliyik? Hər bir valideyn bir həqiqəti də tam anlamalıdır ki, dünyaya gətirdiyi uşaq yalnız ona məxsus deyil, həm də dövlətin, cəmiyyətin bir üzvüdür. Dövlət hər bir vətəndaşını qorumalı, onun rifah halının yaxşılaşdırılması üçün zəruri addımlar atmalıdır. O cümlədən, erkən nikaha cəlb edilən uşaqların məhv edilən taleyinə biganə yanaşılmamalıdır. Biz də valideyn olaraq övladlarımızın arzu və istəklərini nəzərə almalı, yalnız onların gələcək həyatı haqqında düzgün qərarlar verilməsinə yardımçı olmalıyıq. Belə olarsa, Rəbiyyə kimi həyatı məhv olan xanımların da sayı azalar.

Elnarə Günəş

Məqalə "INTERNYUS AZƏRVAYCAN"nın elan etdiyi Sosial Media yazı müsabiqəsi üçün hazırlanıb.

“Hamı ölür.Kimiləri torpağa dəfn olunur, kimiləri də insanların qəlblərinə…”

Cəbhə xəttində sonuncu döyüş əməliyyatları yeni nəslin, atəşkəsdən sonra doğulan gənclərin özünü göstərməsi, Azərbaycan gəncliyində vətənpərvərlik hissinin hansı səviyyədə olmasının nümayişi ilə də yadda qaldı.Düşmən də gördü ki, bu xalqın torpaq sevgisi, Qarabağ sevdası uzatdıqları zamanla ölən deyil.Əksinə hər ötən gün Azərbaycan gəncinin qəlbində torpaq eşqini daha da artırır.Öz xeyrinə ötdüyünü düşündüyü illərin bu eşqi necə böyütdüyündən xəbərsizdir.
Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə itirdiyimiz hər gəncin bir kitabı, həyat hekayəsi, qəhrəmanlıq dastanı var.Yaşı 18-19 olan əsgərindən tutmuş, yetkin yaşlı təcrübəli zabitlərimizə qədər hər birinin həyatı öyrənilməyə, örnək olmağa layiqdir.Belə şəhidlərimizdən biri də Müşfiq Arif oğlu Orucovdur.
Biz də “ Gənc Heydərçilər Klubu “ kollektivi olaraq, 8 Mart günü olan boş vaxtımızı öz işimizi görərək, necə dəyərləndirəcəyimizi, mənalı keçirə biləcəyimizi düşündük. Və qərara aldıq ki, 1-4 aprel tarixlərində şəhid olmuş Müşfiq Orucovun ailəsini ziyarətə gedək.Tək oğlan övladını torpqlarımız uğrunda şəhid verən ananın bayramını biz təbrik edərək vətəndaşlıq və insani borcumuzu yerinə yetirək…
Bir gün əvvəl şəhidimizin atasi Arif bəyə zəng vurub onlara getmək istədiyimizi bildirdik.Arif əmi elə məqsədimizi bildirən kimi bizə dediyi ” Nə vaxt istəyirsinizsə, buyurun gəlin. Xoş gəlirsiz.Qapımız həmişə üzünüzə açıqdır “ sözlərindən bildik ki, səmimi bir ailənin qonağı olacağıq…
Səhər görüşüb getdik. Arif əmi israrla yolun yarısına qədər məhz bizi qarşılamaq üçün gəlmişdi.
…Dar və təmirsiz dəhlizdən keçib yarıqaranlıq otağa daxil olduq.İki nəfərlik stol və bir divandan ibarət olan otaqda Müşfiqin anası və nənəsi səmimi və gülərüz şəkildə bizi qarşıladılar. Qapının arxasındakı balaca masanın üstündə isə yemək, çay hazırlanır.Divara Müşfiqin müxtəlif illərdə çəkdirdiyi şəkillər vurulub.
“ Öz evimizdə gəlib-gedənləri qarşılamağa şərait yoxdur. Bu otaqda nənəsi yaşayır. Yenə də bizim otağımıza baxanda bura genişdir ”, – deyərək gözüyaşlı şəhid anası Aygün Orucova oturmağa yer göstərdi… Əsas önəmli olan cibin deyil də, ruhun varlı olması deyilmi zatən.

Müşfiqin hansı ailədən tərbiyə aldığı aydın bizə aydın idi.Onlarla söhbətimiz o qədər gözəl oldu ki.Özümüzə söz vermişdik ki, bu əziz gündə ailəyə sevinc hissi yaşadaq, ağlamayaq.Ancaq Aygün ana, Arif əmi Müşfiq haqqında danışanda, onların gözündəki fəxr və kədər hissi bizi çox duyğulandırdı.
Aygün ana Müşfiqin ona aldığı ilk 8 Mart hədiyyəsinin xatirəsini danışdı.
“Müşfiq 6-cı sinifdə oxuyurdu.Mart ayının 7-si zarafatla dedim ki, Müşfiq sabah 8 Martdır.Mənə nə alacaqsan? Ana mən hələ şagirdəm.Məktəbə gedirəm.Pul qazanmıram axı.Sənə necə hədiyyə alım? Dedimki, oğlum adam özü pul qazanmayanda, balaca olanda anaya hədiyyəni atasından pul alıb alar.Nə hədiyyə.Ailəm elə həyatdakı ən böyük hədiyyəmdir mənim.Özüm elə deyirdim ki, gələcəkdə hər şeyin məsuliyyətini anlasın.Həmin il keçdi.Növbəti il (yəni Müşfiq 7-ci sinifdə oxuyanda) 8 Mart günü işdən evə gələndə gördüm mənə sürpriz edib. Gündəlik verdiyimiz cib xərcliklərini yığıb mənə hədiyyə olaraq, qızıl gül və üzük alıb.O gülün qurusunu və üzüyü hələ də oğlumun ilk 8 Mart hədiyyəsi kimi xatirə olaraq saxlayıram.

Arif əmi ilə həmsöhbət olduğumuz zaman bildirdi ki, “ Bizim üçün çox ağır faciədir.Çünki, ailəni yeganə oğlan övladı idi.Bizim bütün ümidlərimiz ona idi.Bütün çətinliklərə baxmayaraq, mən fikirləşirdim ki arxamda bir dağ var.Rahatlıqla söykənə biləcəyim bir dağ…Müşfiq həmişə deyirdi ki, hərbi xidmətə gedim gəlim, hər şey yaxşı olacaq, işləyib ev alacağam, qoymayacağam daha yataqxanada qalasınız. Elə düşünürdüm ki, Müşfiq əsgərlikdən gələcək, bütün məclislərə o gedəcək, hamı onu mənə görə tanıyacaq. Deyəcəklər ki, Arif müəllimin oğlu Müşfiqdir.Amma təmamilə əksi oldu. İndi hamı məni ona görə tanıyır.
Tam fərqli idi bu ailə ilə söhbət etmək, bir şəhidin yaşadiği evdə oturmaq, valideynləri ilə həmsöhbət olmaq, onun oxuduğu kitablara toxunmaq, yaşadığı çətinliklərə ramən mənalı bir ömür yaşamasını görmək izah edilməz bir hissdir. Sanki, evin hər yanında Müşfiq var,özünü də baxması qismət olmayan diplomu, məzun albomu…
“Gənc Heydərçiıər Klubu “ kollektivi olaraq, bizə çox xoş oldu ki, belə bir səmimi, gülərüz, bir sözlə möhtəşəm bir ailəni tanıdıq.Bir neçə saatlıq da olsa, Aygün ananın üzündə təbəssüm yarada bildiksə, nə xoşdur bizə.
Sonda bizlə sağollaşanda Müşfiqin nənəsi kövrək səslə dedi ” Müşfiqi görən gözlərinizə mən qurban olum ” Bir anlıq susduq.Deməyə söz tapa bilmirdik çünki. Tək deyə bildiyimiz bu oldu : “ Can nənə.Qarşınızda acizik “
Şəhid valideynlərini, onların ailəsini, şəhidlərimizi heç vaxt unutmamalıyıq. Onlara baş çəkməli, ehtiyaclarıyla maraqlanmalıyıq.Çünki, bu bizim vətən və ən əsası da vicdanımız qarşısında yerinə yetirməli olduğumuz borcumuzdur…!!!
birdə məqalənin sonunda bunu yaza bilərsiz zəhmət olmasa
Anacan,sən Allah az ağla. Məni bağışla vətənə dəyişdim səni
Özün öyrətmişdin vətən sevgisin
Yuxuna gələndə danlama məni

Nübar Mustafayeva,
Gənc Heydərçilər Klubu Mətbuat və İctimai Əlaqələr departamentinin direktoru

Hacı Seyid Əyyub Əyubbovu doğum günü münasibətilə təbrik edirik! (8 mart 1956-cı il)

Bu gün 8 Mart 1956-cı ildə Ağdam rayon İlxıçı kəndində dünyaya göz açan istəkli ziyalımız Mingəçevir Turizm Kollecinin direktoru iqtisad elmlər doktoru professor Hacı Seyid Əyyub Əyubbovun doğum günüdü.

Hörmətli cənab professor Sizi bugünkü doğum gününüz münasibətiylə səmimi qəlbdən təbrik edir keçdiyiniz bu şərəfli ömür yolunda həyatda ən gözəl şirin nemət olan uzun ömür cansağlığı ən asası ailə xoşbəxtliyi və firavançılığı arzu edirəm.
O gün olsun 100yaşınızı düşmən tapdağı altında olan doğma vətənimizdə Ağdam və Kəlbəcərdə görüşüb keçirmək arzusuyla….
DOĞUM GÜNÜNÜZ MÜBARƏK

Hörmətlə:
Dərin hörmət və ehtiramla
Tələbəniz: Əli Musa

“YENİ UĞURLAR SORAĞINDA”

Müasir məktəbin əsas vəzifəsi hər bir şagirdin bacarığını aşkar etmək, yüksək texnoloji, rəqabətli dünyaya hazır olan şəxsiyyət yetişdirməkdən ibarətdir. Bu şərəfli missiyanı böyük məsuliyyətlə yerinə yetirən müəllimlər təhsil ordusunun müsəlləh əsgərləridir. Sumqayıt şəhər Z.Hacıyev adına 17 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Arzu Çobanova gənc müəllimdir. Gənc olmasına baxmayaraq işlədiyi müddət ərzində təlim metodlarından fəaliyyətində yaradıcılıqla istifadə etməsi, dərsləri yüksək səviyyədə qurmaq bacarığı, şagirdlərə fərdi yanaşma tərzi, təcrübə ilə nəzəriyyənin vəhdətinə xüsusi diqqət yetirməsi, onu həm məktəbin, həm valideynlərin, həm də şagirdlərin sevimlisinə çevirib. Şagirdlərinə ən böyük tövsiyəsi ana dilini mükəmməl mənimsəməkləri, vətənə layiq, gərəkli şəxsiyyətlər kimi böyümələri olan Arzu Çobanova üçün də ən vacib iş şagirdin bilik səviyyəsinin yüksəldilməsi, onun tərbiyəsinin formalaşmasıdır. Hər bir dərsi açıq dərs çərçivəsində quran müəllimin maraqlı və yaddaqalan dərslərindən biri də onun 8 a sinfi ilə Azərbaycan dili fənni üzrə “Tamamlıq” mövzusunda keçirdiyi açıq dərsi idi.
İlk dəqiqələrdə şagirdlər açıq dərsdə iştirak edən məktəbin direktoru Mehriban Nəcəfova və məktəbin bir qrup müəllimlərini salamladılar. Şagirdlərdə bilik və bacarığı, məntiqi, şifahi nitq mədəniyyətini, ana dilimizə məhəbbəti, vətənpərvərliyi, xeyirxahlığı inkişaf etdirmək məqsədilə müəllim dərsin motivasiyasını təqdim etdi. Elektron lövhədə göstərilən şəkillərdə “Ana nə edir? sualı öz əksini tapmışdı. Şagirdlər müxtəlif versiyalarla verilmiş sualları məntiqli və dolğun fikirlərlə cavablandırdılar. Cavablar dinlənildikdən sonra sinif “Rəssamlar”, “Memarlar”, “Şairlər”, “Bəstəkarlar”, “Yazıçılar” adlı qruplara ayrıldı. Hər qrupa iş vərəqləri paylanıldı. Hansı sözlər tamamlıq ola bilər? Tədqiqat sualı ilə tanış olan şagirdlər böyük maraqla öz tədqiqatlarına başladılar. Əsas məqsəd ismin hallarını, vasitəsiz, vasitəli tamamlığı yada salmaq, “Nə?” sualına cavab verən tamamlığı mübtədadan necə fərqləndirmək idi. Dərsin ikinci mərhələsində hər qrup üçün ayrıca tablolar ayrıldı. Qruplara tapşırıqlar verildi.
“Rəssamlar” qrupunun işi: verilmiş sözləri cümlədə ismin müxtəlif hallarında olmaq şərti ilə tamamlıq vəzifəsində işlədin – ərazi, kömür, lövhə, meşə, pələng, papaq, tüfəng. Verilmiş bayatılardan tamamlıqları seçib yazın.
“Memarlar” qrupunun işi: verilmiş sözləri cümlədə ismin müxtəlif hallarında olmaq şərti ilə tamamlıq vəzifəsində işlədin – çətir, bitki, aşiq, bağban, armud, bayraq, qapaq. Verilmiş yalıntmaclardan tamamlığı seçib yazın.
“Şairlər” qrupunun işi: verilmiş sözləri cümlədə ismin müxtəlif hallarında olmaq şərti ilə tamamlıq vəzifəsində işlədin – şənlik, təxribat, gerb,dəyirman, yeşik, hörük, fasilə. Verilmiş laylalardan tamamlığı seçib yazın.
“Bəstəkarlar” qrupunun işi: verilmiş sözləri cümlədə ismin müxtəlif hallarında olmaq şərti ilə tamamlıq vəzifəsində işlədin: daş, çiçək, drijor, əjdaha, kubok, parta, sertifikat. Verilmiş təmsildən tamamlıqları seçib yazın.
“Yazıçılar” qrupunun işi: verilmiş sözləri cümlədə ismin müxtəlif hallarında olmaq şərti ilə tamamlıq vəzifəsində işlədin – qapı, dovşan, stəkan, şəkil, baba, torpaq, bağça. Verilmiş atalar sözlərindən tamamlıqları seçib yazın.
Kiçik qrupların təqdimatlarının dinlənilməsi müsahibə şəklində keçirildi. Cavablar müqayisə edilərək hansı qrupun daha səmərəli işlədiyi aşkara çıxarıldı. Hazırlanmış işlər qrupların liderləri tərəfindən təqdim edildi. Müzakirələr, fikir mübadiləsi, faktlar əsasında nəticə çıxarıldıqdan sonra yaradıcı tətbiqetməyə başlanıldı. İşin yekun nəticələri qiymətləndirmə tablosunda əks etdirildi.
Sonda məktəbin direktoru Mehriban xanım Nəcəfova tərtib etdiyi maraqlı və məntiqi suallar vasitəsilə şagirdlərlə dialoq qurdu. Suallar geniş və məntiqli şəkildə cavablandırıldı. Məktəbin direktoru yüksək səviyyədə hazırlanmış dərsə görə müəllimə və şagirdlərə təşəkkür etdi, onlara yeni uğurlar arzuladı. Vurğuladı ki, Ümummilli lider Heydər Əliyevin dediyi kimi “Təhsil hər bir dövlətin, ölkənin, cəmiyyətin həyatının, fəaliyyətinin mühüm bir sahəsidir”. Bu gün əsas məqsəd şagird interaktivliyini ön plana çəkmək, özünəinam hissini artırmaq üçün onlara subyekt kimi yanaşmaqdır. Bu istiqamətdə biz müəllimlər şagirdlərimizə bir bələdçi kimi düzgün istiqamət verməyi bacarmalıyıq. Yalnız o zaman gözəl nəticələr əldə edə, vətənpərvər övladlar formalaşdıra bilərik.
Müdrüklərimizin belə bir kəlamı var, “Əgər insanın qəlbi sevinc hissi ilə döyünürsə, o Allah sevgisi, Allahın lütfidir”. Şagirdlərinin naliyyətlərindən qəlbi sevinc hissi ilə döyünən Arzu Çobanova Allahın bəxş etdiyi sevgini və lütfi xalqın övladlarına bəxş etdikcə hər sabahını böyük şükranlıqla açır. Bu şükranlıq onu yeni uğurlara, yeni arzulara aparır…

Nisə Qədirova,
şairə-publisist, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“Qızıl Qələm” Media Mükafatları laureatı

Həyat dolu “fədai”

“Mərhəmət elçisi” jurnalının təsisçisi və direktoru
Tahirə xanım İsmayılovaya həsr edirəm

Əziz və sevimli Tahirə xanım, insanların xislətindəki istedad – Allahın onlara bəxş etdiyi ən böyük nemətdir. İstedad insanın dünyagörüşü və yetkinlik səviyyəsi nisbətində təzahür edir.
Vətənimizdən uzaqlarda yaşayan neçə-neçə insanların sizin təsis etdiyiniz bu jurnala – “Mərhəmət elçisi” jurnlına ehtiyacları vardır. İnsan yalnız sevib-seçdiyi məsləklə özünü ifadə edir. Dünya və axirət barəsində fikir və düşüncələrini sevib-seçdiyi məsləklə reallığa çevirir, qazandığı uğurları çevrəsindəki və çevrəsindən uzaqlarda yaşayan insanlarla bölüşür. Sizin seçdiyiniz məslək – insandan istedadla yanaşı, elm, fəhm, bəlağət, şövq və böyük zəhmət tələb edir. Etiraf etsək ki, anaların qayğıları çox olur, onda bu işin mahiyyətini daha yaxşı anlamış olarıq. Həmd olsun Allaha!
Lakin axirətin savabı saleh əməllərlə qazanılır. Bunu yaxşı qiymətləndirərək Allah isminin ehtiva etdiyi bütün mənaları düşünərək yaşayıb-yaradan seçmə vətəndaşlarımızın bəşəri arzularından və qayğılarından bəhs etmək və yazmaq nə qədər qürurvericidirsə, bir o qədər də məsuliyyətlidir. İnsanın xoşbəxtliyi zəhmətinin bəhrəsini gördüyü anlardır. Allahın sizə bəxş etdiyi ilhamla saniyələrə və dəqiqələrə ilham qatdiniz. Ömür payınızı ölümsüz saatlarla mənalandırıb axirət üçün “azuqə” topladınız, həmd olsun Allaha!
Fədakar insanların təcrübələrindən bəhrələnərək onları zikr etmək insanın şərəfli adına ən böyük ehtiramdır.
Böyük Azərbaycanı idarə edən şərəfli vətəndaşlarınızın işlərindəki uğurlardan, gördüyü məhtəşəm işlərdən, cəbhə bölgəsində keçirtdikləri hiss və həyacanları əks etdirən rəngarəng şəkillərlə anamız dünyanın hər nöqtəsinə çatdırmaq elə sonsuza gedən yolçuluqdur.
Heç bir qonşuluğun fərqinə varmadan bizimlə müharibə edən erməni ordusu – iblisin əsgərləridir.
İnsan dünya evinin müvəqqəti qonağı – axirətinsə əbədi sakinidir. Allahın rəsulu (s) buyurur: “Dünya” lənətlənmişdir; orda Allahın dost tutduğu insanlardan, alimlərdən, elm öyrənənlərdən başqa – hər şey lənətlənmişdir”
İnsan yaradılış aləminin hədəfi və böyük məsuliyyət sahibidir. İnsan ruhi və mənəvi mükəlləfiyyət daşıyır. Siz, Tahirə xanım, bu xüsusda süstlük etməyərək şərəfə nail oldunuz. Həmd olsun Allaha!
Təkcə dünya işlərinin səhmana düşməsi – hələ dinin təşəkkül tapması demək deyildir. Belə bir hədis var: “Kişilər iffətli olmalıdırlar ki, qadınlar da iffət və izzət sahibi olsunlar” Qadınlar da hər bəla və müsubətlərdə səbrli və şükran olmalıdırlar. Allah bəzən qadınlarımızın sükür və səbrini imtahan etməkçün verdiyi əmanət və bəxşişi geri alır. Buna misal olaraq mənfur qonşularımız ermənilərlə müharibədə şəhid olan oğul və qızlarımızı göstərə bilərik .
Zəhmətkeş Tahirə xanım, mənim sizinlə qısa görüşüm ərzində nədənsə bu hədisi-şərif yadıma düşür: “Sabah edərəm deyənlər – həlak oldu”.
İşinizdəki ilhamı siz yalniz Allahın razı olduğu bəndələrinin işıqlı əməllərindən alırsınız. Həmd olsun Allaha!
Həqiqətən insanın xoşbəxtliyi – saniyə və dəqiqələrin qiymətini bilməklədir. Ömrün “ölümsüz anları” bununla mənalanır, bununla həyat tapır.
İnsan Allah nurunun hansı əməli nəticəsində təcəlli edəcəyini bilmədiyindən daim intizar və əndişədədir. Sizin mənimlə telefon söhbətlərinizdə belə, mənə elə gəlir ki, “ötən anların, keçən zamanın sürətindən bəhs edirsiniz. Həmd olsun Allaha!
Əziz və mehriban Tahirə xanım, sizi “8 Mart Beynəlxalq Qadınlar günü“ münasibətilə təbrik edir, sizə can sağlığı, ailə səadəti və xoşbəxtlik arzulayıram.

Böyük hörmət və ehtiramla,

Ulduzə Süleyman qızı Nəsir,
Respublikanın Əməkdar artisti,
şairə-publisist.

Sözün ilahi qüdrəti

M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialının rektoru,
AMEA-nın müxbir üzvü, “Mərhəmət elçisi” jurnalının baş direktor və baş elmi məsləhətçisi, əməkdar elm xadimi Nərgiz Paşayevanın ictimai-siyasi fəaliyyətinə həsr edirəm.

Dilin sözü Allahı zikr etmək, kainatın Rəsuluna (s.ə.v) salavatlar göndərmək, Allahdan kömək, imdad diləmək, varlıqda da, darlıqda da şükr etmək, Allahın verdiyi ruziyə qane olmaq, sözün haqqı – ədalət, haqlı olduğu təqdirdə qarşıdakına haqq vermək, dilin sözü məhəbbət, dostları incitməmək. Dilin sözü nəsihət, fayda vermək, Allah, Allah söyləmək, dua etmək!
Dilin sözü – yolunu azana hikmətlə həyat vermək! Dilin sözü – yoxsullaşan varlıya ümid vermək! Səbirsizə “dur” demək, xəstəyə ümid vermək. Dilin sözü – yolunu azana yol göstərmək!
Dilin ən gözəl zikri xanımlar xanımı Fatimeyi-Zəhranı (ə) haqqıyla mədh etmək!
Əziz və möhtərəm Nərgiz xanım, yuxusuz gecələrdə cənnət arzusu ilə sözlərin keşiyində durdunuz. Siz olmadan sözlər dil açmırdı, danışmırdı. Nə sizə, nə də bizə – heç bir şey anlatmırdı. Qayğıkeş ana kimi sözlərin keşiyində durdunuz.
Dilimizin qapısına bu əsrdə təzə açar tapdınız. Siz yaxşı bilirdiniz ki, dil bizi ən doğru olana “Allah”ın nuruna çatdıraçaq.
Sözlər müstəqil şəkildə bir şey anlada bilməzlər. Yeni sözlərlə, bəşəri terminlərlə dilimizə bəzək vurub sözləri məna ilə parlatdınız! Sözləri, kəlmələri ritmə salıb incəliklə qurdunuz. Dilimizin yazı üslubuna yeni rənglər qatdınız. Xalqın sizə olan sevgisini hikmətlə qazandınız.
“Cahildən elm alınmaz” söyləmiş aqillərimiz. Dil bizi Allaha qovuşdurmayınca islami təfəkkürə sahiblənə bilmərik. Söz insanın cövhəridir. İnsanları paklığa, gözəl işlərə, xeyirxahlığa səsləyir. Uca Allah bizi əvvəlcədən – islamın mücahidi olaraq yaratmışdır. Dilimizin zənginliyi ilahi təfəkkürün çoxluğuna dəlalət edir.
Yeni, bəşəri sözlərlə – təfəkkürümüzə nur saçdınız. Bu sizin Allahla rabitənizin qırılmaz tellərlə bağlı olduğunun göstəricisidir.
Həqiqətən təfəkkür etmək əxlaqın təzahürüdür. İnsanların sevib seçdiyi sənət onların hansı vəsfdə olduğunu əks etdirir.
Yüz ölçüb, bir biçərək Moskva Dövlət Universitetinin adını-şöhrətini ölkəmizdə sözlə işin vəhdətilə göylərə qaldırdınız. Qədirbilən uca Allah yuxusuz gecələrdə Sizin bu cövrü görüb ellərin sevgisinə sevgisini qataraq Sizi öz lütfilə sevindirdi. M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialının rektoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçildiniz, Respublikamızın Əməkdar Elm Xadimi Fəxri adına layiq görüldünüz. Həmd olsun Allaha!
Əziz və sevimli Nərgiz xanım, Sizin məqalələrinizi oxuduqca ürəyim qürurla dolur. Çünki Allahın “Ol” sözünə aşiq olanlar özünü tamamən unudur, şikayət etmədən usanmadan zamana gülümsəyir, onun hər anından istifadə edərək qazandığı “azuqə”ni Allahına göndərir!
Elmi-təşkilati işlərinizdəki dəqiqlik, nizam, zövq, uğurlar gərgin əməyin Allah eşqinin təntənəsidir! Allah isə onu sevənlərə Əhli-beyt və ümmətinə xeyr gətirənlərə, sonsuz elminin sirlərindən ilham alan, bəhrələnən qullarına izzət verir, cənnətin ortasında ən uca qatındakı yanında taxt verir, yer ayırır. Həmd olsun Allaha!
Əziz və sevimli Nərgiz xanım, sizin gördüyünüz işlərin feyzindən qadınlartımız ilham alır, yaşayıb yaradır.
Söz təfəkkürə bağlıdır, təfəkkür isə qəlbi dilə gətirir, qəlbinsə dostu duadır.
Sözlə çöhrənizi axirətə çevirdiniz. Söz ən böyük əyardır, Mütləq olana ən yaxın olan şükrdür, duadır.
Söz dildə çiçək açan, bar verən ağacdır. Sözə elmlə vüqar verdiniz, söz də Sizi ucaltdı, şərəf verdi!
“Həyatda tərif mükafat olaraq qazanılır” – bu kəlamı gözümün işığı, qızım – Lalə Nəsir söyləyib. Elmiylə tanınana, sözünü hikmətlə başlayana – gözlər vüqarla baxar. Yalnız sizin kimi şərəfli bir insan, söz kimi bir inciyə dəyər verər, söz də onu ucaldıb vüslətə yetişdirər.
Sizə verilən ilahi qüdrətin təsiri ilə – arzularınızı reallığa çevirdiniz. Həm olsun Allaha!
Əziz və sevimli Nərgiz xanım, Sizi 8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar günü münasibəti ilə təbrik edir, sizə can sağlığı, ailə səadəti və xoşbəxtlik arzulayam.

Böyük hörmət və ehtiramla,

Ulduzə Süleymanqızı Nəsir,
Respublikanın Əməkdar artisti,
şairə-publisist.

BƏŞƏRİN “MEHRİBAN” GÜNƏŞİ

Azərbaycan Respublikasının birinci vitse-prezidenti, Azərbaycanın birinci xanımı, UNESCO və İSESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın ictimai-siyasi fəaliyyətinə həsr edirəm.

Çox əziz və sevimli Mehriban xanım! Siyasi liderə xalqın sevgisi – ona olan hörmət və etimadın nəticəsidir. Allahın kərəmiylə “Qurani-kərimin” mahiyyətini anlayaraq onu özunuzə rəhbər bilib “Allahin nuruna” büründünüz! Sizi Allah sevgisində saxlayan qüvvə dünya və axirət savabına nail olmaq istəyinizdir. Rəhbərin insanlara nümunə olması Allahın ən böyük ehsanıdır. Allah-taala belə insanları sevər və onların gözəl əməllərinin sayını artırar.
Çox əziz Mehriban xanım, sizin dəmir iradəniz biz azərbaycanlı xanımları qürurlandırır. Haqq uğrunda gözəl dünyamızın hüzur tapıb yaşaması uğrundakı mübarizə və çabalarınız – bizə haqq verir ki, sizinlə fəxr edək, öyünək!
Sizin bu gün haqq etdiyiniz vəzifənin məsuliyyətini dərk edən biz xanımlar da, öz işimizlə vətənimiz Azərbaycana xeyir-bərəkət gətirərək, onun gücünə güc qatacağıq, inşaalah!
Allahın təyin etdiyi raham və yasaqların “qorxulu sərhəddindən” ayıq-sayıqlıqla keçdiniz. Hər səfərə çıxmazdan əvvəl atdığınız hər mərhəmətli addım – sizə qəlblər qazandırmış, xeyirxah əməllərinizsə məmləkətimiz Azərbaycana yağmur kimi – xeyir-bərəkətlər bəxş etmişdir.
Böyük məqsədlər uğrunda mübarizə aparan qadınlarımız Fironun möminə xanımı “Asiyə” anamız kimi , xanımlar-xanımı Fatimeyi-Zəhra (ə) kimi sarsılmaz iradə və iman gücü ilə, zülm dolu təzadlı dünyada həm şəxsiyyətlərini, həm də insanlıqlarını mühafizə edərək mənəvi yüksəlişə nail olmuşlar,
Etiraf etməliyik ki, yaşadığımız “xaotik” bir əsrdə Allahın razı qaldığı işləri görmək – özü böyük bir xoşbəxtlikdir.
Müharibələr və siyasi çaxnaşmalar dövründə ümummilli liderimiz Heydər Əliyev cənablarının evinin sevimli gəlini olaraq – siz, əziz Mehriban xanım, ona dayaq olmuş, onun sizə olan etimadını coşqun Allah sevgisiylə ödəmişsiniz. Həmd olsun, Mehriban adında bəndəsini vücudunu sevgi və mərhəmətlə naxışlayan Allaha!
Həyatınızın bütün mərhələlərində Allah sevgisi ürəyinizin cövhəri olmuş, bu sevgi sizə qeyri-adi Mələk gücü bəxş etmişdir. Sizin işinizdəki nümunəvi ideallıq, gözəllik mücəssəməsi – yer üzünün əşrəfi sayılan insanlığı qururlandırır. Həmd olsun Allahın qürur və izzətlə yaratdığı bəndəsinə!
Sizin həyat ritminiz elə bil zamanla yarışa girib, maşaallah! Xalqın sizə olan böyük sevgisi – onlara göstərdiyiniz etimadın məntiqi nəticəsidir. Siz elə bil ki, qadınlarımızın “islah damarlarını” tapmaqla onların ürəklərində taxt qurmusunuz. Həmd olsun Allaha! Sizin gördüyünüz işlərdən ilham alan qadınlarımız qarşılaşdıqları bütün çətinliklərə sinə gərərək fədakarlıqla çalışır, müharibənin gətirdiyi çətinliklərə baxmayaraq övladlarına elm oxutdurur, tərbiyə verir, vətəçün ölməz Mübarizlər yetişdirirlər.
Həmd olsun könüllərdə həyat eşqini coşduran Allaha!
Allah qanunlarının “tapdağa” döndüyü xaotik bir zamanda rəhbər və vətəndaşlarının borcu – Əhli Beyt və onun əshabələrinin həyat təcrübələrindən tədbir alaraq yaşamaq, yer üzündə Allah sevgisinin tamamlanması istiqamətində fəaliyyət göstərməkdir.
Şəfəqlərlə dolu gözəl dünyanızın hüzur tapıb gözəlləşməsi uğrundakı mübarizəniz bizə haqq verir ki, “dünya adlı anamız vətənlə” birlikdə öyünək!
İnsan gözəllik və cənnət həsrətilə daim intizardadır. Heç kəs anasını sevdiyinə görə məzəmmət olunmaz.
Çox əziz Mehriban xanım, sizin çəkdiyiniz intizar anamız dünyanı çox sevdiyiniz üçündür. Ana balasını çox sevdiyi üçün məzəmmət olunmaz.
Biz də çalışacağıq ki, Allahın ehsanı olan zaman adlı nemətin şükrünü anındaca dəyərləndirib, anamız dünyaya və doğma Azərbaycana doğma qəlblər və məhəbbətlər qazandıraq.
Bizim bəşəri sevgimizi nəzərə almadan, vətənimizdə fitnələr törədən yaxın qonşumuz ermənilərin törətdikləri – soyqırım, qətliyamlar, işğal, təcavüz, maddi və mənəvi işgəncələr soydaşlarımızı vətənsiz, uşaqlarımızı atasız qoyub. Bu gün yaxın qonşuluq haqqnın fərqinə varmadan bizimlə düşmənçilik edən ermənilər iblis ordusunun əsgərləridir.
Allahın və insanların lənəti olsun iblisə və onun ordusunun əsgərlərinə!
Əziz və sevimli Mehriban xanım, sizi – Azərbaycanın birinci vitse-prezidenti seçilməniz və “8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü“ münasibətilə ürəkdən təbrik edir, sizə çətin və şərəfli işinizdə yeni-yeni uğurlar arzulayıram

Böyük hörmət və ehtiramla:

Ulduzə Süleyman qızı Nəsir,
Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti,
şairə-publisist.

“QƏRİB RUHLARA OXUNAN NƏĞMƏLƏR”

Qarşımızda şair, publisist Rafiq Odayın yenicə ayrıldığımız 2016-cı ildə nəşr olunmuş “Qərib ruhların nəğməsi” kitabı var. Kitaba “Oxucu qəlbinə ünvanlanan poeziya” adlı ön söz yazan filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Avtandil Ağbaba böyük zəhmətə qatlaşaraq şairin yaradıcılığına geniş diapazonda bir ədəbi ekskurs edib. Biz də onun bələdçiliyi ilə şairin əsərlərinin ideyasına, mövzulara yanaşma səriştəsinə diqqət yetirdik, bütövlükdə qəlbinin səsini eşitməyə səy göstərdik.
Yəni fikir, düşüncə, müşahidə, hadisələri yaşamaq, insanları oxumaq, mənəvi doğmalıq, dərdlərə dərman axtarmaq, çözümü çətin problemlərin həllini aramaq sevdası bir zəncirin həlqəsində yer almış kimi, R.Oday poeziyasının ruhunun, varlığının, mənəvi dünyasının inciləri kimi ədəbi təxəyyülündə təcəssüm olunur:

Bu sinəmin dağ əridən ahı yüz,
Son pənahım, gəl sinəmdən ahı üz.
Məni edib qara sevda əsiri,
Gör haçandı o maralgöz, ahu üz.

R.Odayın da bir çox söz-sənət adamlarının tənqid etdiyi kimi, var-dövləti ilə qürrələnən, özünü insanlardan ayrı tutub göylərdə hiss edən adamlara münasibəti özünəməxsusdur.
Sözün bu məqamında həm də ictimai taleyini yaşayan şairi oxuculara təqdim etməyi məqsədəuyğun bilirik. Rafiq Oday Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri, Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycan Mədəniyyət və Ədəbiyyat portalının təsisçisi və direktoru, əməkdar jurnalistdir. Rafiq müəllim “Qərib ruhların nəğməsi” kitabındakı poetik düşüncələrinə qədər “Bir yol başlamışam”, “Gecələr içimə göyüzü yağar”, “Ömür gedir öz köçündə”, “Qarabağ şikəstəsi”, “Əlli min də qayğısı var əllimin”, “Ədəbi-tənqidi məqalələr”, “Şərur folkloru”, “Həyatın yaşama düsturu” əsərləri ilə oxucuların rəğbətini qazanmışdır.
“Qərib ruhların nəğməsi” kitabında təqdim olunmuş bölmələr də şairin düşüncələrinin ardıcıllığı prinsipi iə sıralanmışdır. Yəni, “Azərbaycan deyiləndə” ilk anda yada düşən ulu öndər Heydər Əliyevin bütün fəaliyyəti boyu ölkənin, xalqın mənafeyinə uyğun olaraq gördüyü irimiqyaslı işlərinin əzəmətli panoramı gözümüz önündə canlanır:

Sən zülmət gecələrin bir ümid çırağısan,
Sən elin ağsaqqalı, sən yurdun dayağısan,
Sən hürriyyət sədası, zadlıq sorağısan,
Hər qarışda izin var, bu izi silmək çətin,
Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.

“Qəzəllər, rübailər” R.Odayın klassik üslubda da poetik əsərlər ərsəyə gətirdiyini göstərir. Yəni müəllif özünün şairlik istedadı ilə yaradıcılığın əksər növ və janrlarında həyatın diktə etdiyi gerçək hadisələri bədii fakta çevirib, özünəxas ştrixlər, detallarla təsvir edir. Poetik fikrin ifadəsinə tapınmış dağ boyda vətən dərdlərini bölərək xırda-xırda sərgiləyən şair:

Səninləyəm, Türk oğlu,
Ruhunu oyaq saxla,
Bu yerdən keçən zaman
Bir anlıq ayaq saxla,
Silahını əldə tut,
Patrondaşı saz eylə,
Yanında daraq saxla”,
– deyərək onu vətən və xalq yolunda müsəlləh əsgər olmağa çağırır. Şairin bu bölmədəki bir çox şeirlərini oxuyanda yaşadığımız gün-güzarın gerçək təsvirinə əlvanlıq gətirən xalq deyimlərinin təsirini duyuruq. Rafiq Odayın yaradıcılığında xalqdan gələn bayatı ruhu, xəlqilik var.
“Sənə ehtiyacım var” bölməsi ilə təqdim olunmuş şeirlər ilk baxışda oxucuya sevgi, məhəbbət motivində əsərlərin yer aldığını düşünməyə əsas verir. Amma burda da müəllif saf duyğuların sadəcə təsvirində qalmayıb, o səmimi hissləri bir işıq təki, nur təki insanların varlığına, düşüncəsinə saçır. Onun istəyi, gözələ, yara ehtiyacı həssas qəlbli insanlara bəslədiyi bir könül ehtiyacına çevrilir. “Kərəm et” şeirindəki:

Gün boyu gör neçə dərd məndən keçir,
Toplu məndən keçir, fərd məndən keçir,
Bir az da sevgini qat, məndən keçir,
Bu qədər çətindi yəni? – kərəm et!

Sonuncu bölmə, “Ünvanlı şeirlər”də çox dərgilərdə, kitablarda rastlaşdığımız ailə-övlad, dost-tanış adına yazılmış təriflər, mədhlər deyil, məhz cəmiyyətin, ədəbi mühitin tanıdığı, qəbul etdiyi söz-sənət adamlarına bəslədiyi inamının, əsərlərindən, taleyindən duyğulandığı ədəbi düşüncələrinin bəhrəsidir. Öz həmkarları, ədəbiyyat adamları ilə dərdləşməsi, bölüşməsidir. “Qələm dostum Vaqif Mehdiyə”, “Dünya saxlamalıydı onu” (Vaqif İbrahimin xatirəsinə), “Bu həyatın ta nəsindən keçmədin” (Otuz illik qayım-qədim dostum Kəmaləddin Qədimə), “Sənə söz verdiyim şeir” (şairə Adilə Nəzərə), “Başın sağ olsun, Vətən” (Şəhid Elman Müslüm oğlu Abbasovun unudulmaz xatirəsinə) əsərləri dediyimizə misaldır. Bax, budur şair Rafiq Odayın mənəvi dünyası…
Kitabdakı bütün şeirlərlə yaxından tanışlığım, lirik-fəlsəfi düşüncələr, qəzəllər, rübailər, təcnis, gəraylı özünün milli avazı, təbii deyimlərlə təsviri, vətənpərvərlik notlarında səslənən çağırışları, saf duyğuların sənətkarcasına tərənnümü haqqında təəssüratlarım qərib ruhlara səslənən nəğmələr kimi düşüncələrimi qanadlandırdı və “Qərib ruhların nəğməsi” şeirlər toplusu haqqında bu kiçik qeydlərimi ifadə etməyə səbəb oldu. Bu qənaətə gəldim ki, Rafiq Oday Azərbaycan poeziyasında öz sözü, dəst-xətti olan milli-bəşəri düşüncəyə malik şairdir, ədəbiyyat adamıdır

Şəfəq NASİR,
“Respublika” qəzeti

“Odlar Yurdu Azərbaycan” adlı müsabiqə keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin, Mədəniyyət işçiləri Həmkarlar İttifaqı Sumqayıt komitəsinin, Sumqayıt şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsinin, Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasının və Şəhər Mədəniyyət Evinin və birgə təşəbbüsü ilə “Odlar Yurdu Azərbaycan” adlı müsabiqə keçirilib.
Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasında gerçəkləşən müsabiqənin keçirilməsində əsas məqsəd regionlar arasındakı istedadlı və yaradıcılıq qabiliyyəti olan şagirdləri üzə çıxartmaq, sənət mübadiləsi yaratmaq, gənc nəslin yaradıcılıq qabiliyyətini inkişaf etdirməkdir.
Rəsm nominasiyası üzrə 14-17 yaş arasında keçirilən müsabiqədə Sumqayıt şəhər Bülbül, Ə.Bakıxanaov və S.Rüstəmov adına uşaq incəsənət məktəblərinin, Nizami Gəncəvi adına Kitabxana Klubun, Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasının və Nigart Studiya rəsm dərnəyinin şagirdləri, Uşaq Yaradıcılıq və Yeniyetmələr Mərkəzinin, Dostluq və Şəhər Mədəniyyət Evinin dərnək şagirdləri, Abşeron, Xızı, Qubadlı rayon Mədəniyyət Evlərinin dərnək şagirdləri, eləcə də Saray və Qobu uşaq incəsənət məktəblərinin şagirdləri iştirak ediblər.
Münsiflər heyətində Əməkdar İncəsənət Xadimi Vaqif Nəzirov, Mədəniyyət işçiləri Həmkarlar İttifaqı Sumqayıt şəhər Komitəsinin sədri şair Əşrəf Veysəlli, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Estetik Tərbiyyə Üzrə Tədris-Metodik Mərkəzinin təsviri sənət şöbəsinin metodisti İntiqam Babayev, Gənclər və İdman Baş İdarəsinin gənclərlə iş sektorunun baş məsləhətçisi Pərvin Rəsulov təmsil olunublar.
Müsabiqədə 4 rayon üzrə iştirak edən 45 şagird milli geyimli qızın, natürmortun, göyərçin maketinin və musiqi alətlərinin kompazisiyasını naturadan çəkiblər.
Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin rəisi Mehman Şükürov tədbirə qatılaraq kiçik rəssamları təbrik edib, xoş arzularını çatdırıb. O bildirib ki, artıq regionalrarası tədbirlər bundan sonra silsilə xarakter almalı və belə tədbirlər davamlı olaraq keçirilməlidir.
Sonda qaliblər diplomlarla və hədiyyələrlə mükafatlandırılıb.
Tədbirdə Səhər Mədəniyyət Evinin “Buta ” ritm qrupunun və Kamil Ağazadənin ifasında musiqi nömrələri səsləndirilib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

“Odlar Yurdu Azərbaycan” adlı müsabiqə keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin, Mədəniyyət işçiləri Həmkarlar İttifaqı Sumqayıt komitəsinin, Sumqayıt şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsinin, Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasının və Şəhər Mədəniyyət Evinin və birgə təşəbbüsü ilə “Odlar Yurdu Azərbaycan” adlı müsabiqə keçirilib.
Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasında gerçəkləşən müsabiqənin keçirilməsində əsas məqsəd regionlar arasındakı istedadlı və yaradıcılıq qabiliyyəti olan şagirdləri üzə çıxartmaq, sənət mübadiləsi yaratmaq, gənc nəslin yaradıcılıq qabiliyyətini inkişaf etdirməkdir.
Rəsm nominasiyası üzrə 14-17 yaş arasında keçirilən müsabiqədə Sumqayıt şəhər Bülbül, Ə.Bakıxanaov və S.Rüstəmov adına uşaq incəsənət məktəblərinin, Nizami Gəncəvi adına Kitabxana Klubun, Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasının və Nigart Studiya rəsm dərnəyinin şagirdləri, Uşaq Yaradıcılıq və Yeniyetmələr Mərkəzinin, Dostluq və Şəhər Mədəniyyət Evinin dərnək şagirdləri, Abşeron, Xızı, Qubadlı rayon Mədəniyyət Evlərinin dərnək şagirdləri, eləcə də Saray və Qobu uşaq incəsənət məktəblərinin şagirdləri iştirak ediblər.
Münsiflər heyətində Əməkdar İncəsənət Xadimi Vaqif Nəzirov, Mədəniyyət işçiləri Həmkarlar İttifaqı Sumqayıt şəhər Komitəsinin sədri şair Əşrəf Veysəlli, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Estetik Tərbiyyə Üzrə Tədris-Metodik Mərkəzinin təsviri sənət şöbəsinin metodisti İntiqam Babayev, Gənclər və İdman Baş İdarəsinin gənclərlə iş sektorunun baş məsləhətçisi Pərvin Rəsulov təmsil olunublar.
Müsabiqədə 4 rayon üzrə iştirak edən 45 şagird milli geyimli qızın, natürmortun, göyərçin maketinin və musiqi alətlərinin kompazisiyasını naturadan çəkiblər.
Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin rəisi Mehman Şükürov tədbirə qatılaraq kiçik rəssamları təbrik edib, xoş arzularını çatdırıb. O bildirib ki, artıq regionalrarası tədbirlər bundan sonra silsilə xarakter almalı və belə tədbirlər davamlı olaraq keçirilməlidir.
Sonda qaliblər diplomlarla və hədiyyələrlə mükafatlandırılıb.
Tədbirdə Səhər Mədəniyyət Evinin “Buta ” ritm qrupunun və Kamil Ağazadənin ifasında musiqi nömrələri səsləndirilib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turzm idarəsinin təşəbbüsü ilə Xızı rayonunda ağacəkmə aksiyası keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turzm idarəsinin təşəbbüsü ilə Xızı rayonunda ağacəkmə aksiyası keçirilib.
İdarə rəisi Mehman Şükürovun rəhbərliyi ilə keçirilən aksiyada Xızı, Abşeron, Şuşa, Zəngilan, Qubadlı rayon nümayəndəliklərinin baş məsləhətçiləri ilə birgə Xızı rayon mədəniyyət işçiləri də yaxından iştirak ediblər.
Rayonun Mikayıl Müşfiq muzeyinin həyətyanı sahəsində təşkil olunan aksiyada yüzlərlə ağac əkilib.
Aksiyada sonra İdarə rəisi Mehman Şükürov baş məsləhətçilərlə birgə Mikayıl Müşfiqin muzeyini ziyarət edib, muzey əməkdaşları ilə səmimi söhbət ediblər.
Görüşdə muzeyin fəaliyyəti və fondunda mühafizə olunan eksponatlar haqqında qonaqlara ətraflı məlumat verilib, arzu və istəklərini çatdırıblar.
Muzey əməkdaşları idarə rəisi Mehman Şükürovdan muzeyin həyətyanı sahəsinin abadlaşdırılması ilə bağlı kömək göstərmələrini xahiş edib və idarə rəisi bununla bağlı əlindən gələn köməyi əsrgəməyəcəyini bildirib.
Sonda Mikayıl Müşfiqin büstü önündə xatirə şəkili çəkilib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Elnur RƏSULOĞLU.”Əliağa Kürçaylının yaradıcılığında yaltaqlıq mövzusu”

et

“Bizim günlərdə yaltaqlıq nəsə rüsvayçı bir şey sayılır, ancaq o kəslər üçün ki, onlar şeylərin adını şeylərin mahiyyətindən daha əhəmiyyətli sayırlar. Onlar belə düşünürlər ki, yaltaqlıqla sədaqət bir araya gələsi şey deyil: ancaq necə də səhv edirlər, axı hətta düşüncəsiz heyvanları belə, bunun əksinə dəlalət edən misal kimi göstərmək olar. Köpəkdən də yaltaq bir məxluq varmı? Bəs ondakı sədaqət?”. Rotterdamlı Drideriuz Erazmus

1962-ci ildə qələmə aldığı “Əssə də bir gün dizim…” misrası ilə başlanan şeirinin sonunda “Allah, məni qoru sən/ İçki məclisindəki/ Sağlıq nitqlərindən!” – yazan mərhum şair Əliağa Kürçaylının (1928-1980) öz satira yaradıcılığında yaltaqlıq mövzusuna müraciət etməsi heç də səbəbsiz deyildir.

Bizcə, bu səbəbi Ə.Kürçaylının XX əsr rus şairi V.V.Mayakovskinin (1893-1930) satira yaradıcılığı ilə yaxından tanışlığında, onun (V.V.Mayakovskinin – E.R.) bəzi satirik şeirlərini sevə – sevə doğma Azərbaycan dilinə tərcümə etməsində və “Yeni başlayan yaltaqlara ümumi rəhbərlik” (1927) satirasından ( Tərcümə edəni R.Rza ) ( Bax: V.Mayakovski. Seçilmiş əsərləri. İki cilddə. İkinci cild ( Şeirlər). Bakı, Azərnəşr, 1958, səh. 302-305) bəhrələnərək satira yaradıcılığında yaltaqlıq mövzusunu ilk dəfə “Şair Mayakovski ilə söhbət” ( Bakı, 1954) şeiri ilə başlamasında axtarmaq daha düzgün olardı.
Kürçaylının XX əsrin 60-cı ilində qələmə aldığı “Ay dost!” satirik şeirini məzmununa əsaslanıb şərti olaraq iki hissəyə bölə bilərik.
Birinci hissədə xoş sözlərlə dostunu yaxşı tərəfdən təqdim edən şair ikinci hissədə dəyişilib yaltağa çevrilmiş “dost”una üzünü tutub təəssüflə deyir:

… Gör necə də dəyişdin,
Sanki heç o deyilsən.
Sən ikiqat olursan
Bir rütbəli əyilsə.
Gör necə artırmısan
Sifətinin sayını.
Min cilidə girirsən
Almaq üçün payını.
Nə əvvəlki hünərin,
Nə cürətin qalıbdır,
Nə dosta örnək olan
Təbiətin qalıbdır.
Nə eşqin, nə əvvəlki
İstedadın qalıbdır.
Keçmişdən bir familin,
Bir də adın qalıbdır.
Tanımayır görənlər,
Kim deyər ki, beləydin?
Gərək onda öləydin,
Ay dost, gərək öləydin!

Qarşısında alçaldığı insanın hər sözünə mütilik göstərərək boyun əyib “öl” desə, ölən, “qal” desə, qalan, papiros çəkəndə də ondan izin alıb yaxın adamı kimi başına and içən, onun üçün canından, var – yoxundan belə keçməyə hazır olan yaltağı novatorcasına “Qaloşcütləyən” (1965) adlandıran Əliağa Kürçaylı dörd il sonra – 1969-cu ildə yazdığı “Dedim – dedin” satirasını mövzuya daxil olan digər şeirlərində rast gəlinməyən, insanda vicdanın gərəkliliyini, haqsız işlərin keçməyəcəyini bildirən, insanları bir üzlü görmək istəyib dönüklüyə, riyaya qarşı barışmaz olan, “idarə rəhbəri gərək yaltağı, alçağı qovsun uzağa” hökmünü verən şairlə pis əməllərlə məşğul olub rəisini müdafiə edən yaltağın mükaliməsi üzərində qurmaqla yanaşı, bu satirik şeirini şeir boyu izlədiyi məqsədinə uyğun şəkildə bitirməyi də unutmamışdır.

… Dost, kimə gərəkdir “ayı xidməti?”
Di yetər bükülüb döndün yumağa.
Saxla qulağında bu nəsihəti:
Sabun yaranıbdır əl – üz yumağa!

Satira yaradıcılığında yaltaqlıq mövzusunu alleqorik “Üç tula” (1974) satirası ilə davam etdirən Ə.Kürçaylı keçən əsrin 75-ci ilində qələmə aldığı “Bilmirəm” rədifli satirik qoşmasında bir göyün altında yaşasalar da kimliyini bilə bilmədiyi yaltaqla payına düşən sevinci, kədəri bölə bilməyən şair bu “insan” haqqındakı həqiqətləri dilə gətirib yazır:

… Həyatdır, gah qalxdın, gah da ki, endin,
Qalxdın – qürrələndin, endin – süründün.
Gah şar, gah dördbucaq kimi göründün,
Hansıdır sifətin hələ bilmirəm.

Özünə ev tikib, evlər yıxmısan,
İnsan bada verib, dövlət yığmısan.
Yüz sudan min dəfə quru çıxmısan,
Mən səndən nə deyim elə? – bilmirəm!

Daha başda durub, öndə getməzsən,
Kökün çürüyübdür, daha bitməzsən.
Bir də fürsət düşsə nələr etməzsən –
Qatıram ayları ilə, bilmirəm!

Sabiranə tərzdə qələmə aldığı “Yaltaq” (1977) satirasında yaltaqlıqda saçını ağardan yaltağı öz sözləri ilə ifşa edən, bir az əvvəl adını çəkdiyimiz şeirlə eyni – 1977-ci ildə yazdığı “Nə istəyirəm” satirik şeirində isə nə uca rütbəyə çatmaq, nə var – dövlət, nə də bağça – bağ istəyən Kürçaylı “ağ”a “göy”, “göy”ə “qara” deyib gündən – günə pillə – pillə ucalan, qamətini ikiqat əyib hər arzusuna, istəyinə qovuşan yaltağa onun taleyinin axırını görmək üçün ondan bir gün çox yaşamaq istədiyini bildirib “dost”unu aşağıdakı ali həqiqətə inanmağa çağırır:

… Yüz alçaqlıq boy atsa da ucalmayır.
Gəncliyində ləyaqətlə yaşamayan
Təmiz, müdrik insan kimi qocalmayır …

“Əliağa Kürçaylının satira yaradıcılığında yaltaqlıq mövzusu”dan bəhs edən bu kiçik yazımızı onun (Ə.Kürçaylının – E.R.) 1961-ci ildə qələmə aldığı adsız şeirlərindən biri ilə tamamlamağı lazım bildik.

Bilirsən həyat nədir?
Həyat – məhək daşıdır!
Ağır dağları da, o
Çiyinlərdə daşıdır.
Verdiyi bəzən sevinc,
Bəzən də göz yaşıdır.
Lakin mərd insanların
Dostudur, qardaşıdır.
Sevir bir sözlüləri,
Sevir bir üzlüləri!
Hünərə qahmar çıxır,
Tək hünəri sevir o.
Bir sifətli, bir üzlü
Kişiləri sevir o.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsi silsilə tədbirlər keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin tabe müəssisələrində Xocalı faciəsinin 25 illiyi ilə əlaqədar silsilə tədbirlər keçirilib.
Şuşa rayon nümayəndəliyinin Malıbəyli kənd klubunda “Xocalı harayı” adlı ədəbi-bədii kompozisiya keçirilib. Tədbirdə vətənpərvərlik ruhunda şeirlər, marşlar ifa olunub, muğam parçaları dinlənilib.
Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürov tədbiri izləyib. İdarə rəisi sonda istedadlı gənclərlə söhbət edib, onlara təşəkkürünü bildirib. “Hər birimizin icində bir Şuşa nisgili var” deyən Mehman Şükürov tezliklə Şuşada qələbəmizlə bağlı tədbirlərin keçirilməsini arzulayıb.
Abşeron rayon Ceyranbatan qəsəbə uşaq incəsənət məktəbində keçirilən anım tədbiriində məktəbin şagird və müəllim kollektivi iştirak edib. Tədbirdə Xocalı faciəsi haqqında geniş məlumat verilib, vətənpərvərlik ruhunda mahnılar ifa olunub.
Abşeron rayon Mərkəzi Kitabxanasında keçirilən tədbirdə Xocalıya həsr olunmuş kitab və fotolardan ibarət sərgi nümayiş etdirilib. Yazarlar Məmməd Kərəm və Rəna Mərzili, Nurəddin Mirzəxanlı, Xaliq Laçınlı, Sənan Çıraq, Cavanşir Əsgər, Azad Qəlbinur, Mütalib Tahiroğlu, Mayil Məmmədli, Daşqın Milli, Esmira Məmmədli və digərləri çıxış edib şeirlərindən nümunələr səsləndiriblər.
Xızı rayon MKS-nin və C.Cabbarlı adına Mədəniyyət Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə keçiriliən tədbirdə Xocalı şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib, faciə haqqında ətraflı çıxışlar dinlənilib, şagirdlərin ifasında şeirlər səslənib, Xocalı faciəsini özündə əks etdirən video və foto-slaydlar nümayiş etdirilib.
Sumqayıtın Tarixi Muzeyində 26 saylı orta məktəbin şagirdləri və “Hədəf” təlim kursları Sumqayıt filialının yetirmələri ilə birgə tədbir keçirilib. Tədbirdə Xocalı faciəsi haqqında statistik məlumat verilib, bədii kompozisiya nümayiş olunub, “Xocalı soyqırımını unutmayaq” adlı slayd təqdim edilib. Sonda Lələtəpə yüksəkliyinə Azərbaycanın üçrəngli bayrağının sancılmasını əks etdirən kadrlar nümayiş olunub.
Sumqayıt şəhər S.Vurğun adına Mərkəzi kitabxanada da Xocalı faciəsinin qurbanları anılıb. Tədbirdə kitabxananın metodisti Natavan Axundzadə tərəfindən faciə haqqında geniş məlumat verilib, 14 saylı məktəbin tarix müəlliməsi Nuridə İmanquliyeva, şair Əşrəf veysəlli, Xocalıda doğmalarını itirmiş ziyalımız Əli Teyyubov, Qarabağ veteranı, ehtiyatda olan mayor Vüsal Nəzərov çıxışları dinlənilib. Tədbirin sonunda faciənin görüntülərini əks etdirən videoçarx nümayiş olunub.
Sumqayıt şəhər C.Cabbarlı adına mədəniyyət evinin özfəaliyyət kollektivi Şəhidlər xiyabanında Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış abidənin önündə anım tədbiri keçirib. Tədbirdə Qarabağ əlilləri, veteranları və şəhid ailələri” İctimai Birliyinin Sumqayıt şəhər bölməsinin rəhbəri, ikinci qrup Qarabağ əlili Tərlan Hacızadə çıxış edərək Xocalı soyqırımı haqqında ətraflı məlumat verib. Daha sonra ədəbi-bədii kompozisiya nümayiş olunub, mədəniyyət evinin bədii qiraət dərnəyinin üzvləri Sevinc Süleymanova və Gövhər Kərimovanın ifasında şeirlər dinlənilib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin zona müşavirəsi keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin rəisi Mehman Şükürovun iştirakı ilə Şuşa rayon nümayəndəliyində zona müşavirəsi keçirilib.
Əvvəlcə Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.
Klub, kitabxana, muzey və rəsm qalereyası işçilərinin iştirakı ilə keçirilən müşavirədə Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürov çıxış edib.
“Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin strukturunun təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 mart 2016-cı il tarixli 1932 nömrəli Sərəncamının icrasının təmin edilməsi, maliyyə, kadr islahatı, daxili subardinasiya məsələləri, o cümlədən müəssisələrdə aparılan yoxlama işlərinin vəziyyəti, davamiyyətin zəifliyi, nizam-intizam qaydalarına riayət, inventarizasiya məsələləri, mədəniyyət işçilərinin qarşılıqlı əməkdaşlığı, tədbirlərin müntəzəm olaraq keçirilməsi, mətbuat və kütləvi informasiya vasitələri ilə əlaqələrin qurulması, səmərəli fəaliyyət göstərmiş mədəniyyət işçilərinin fəxri adlarla təltif edilməsi barədə geniş məlumat verən idarə rəisi öz irad və təkliflərini də bildirib.
Xüsusilə kitabxanaların fəaliyyətinə toxunan idarə rəisi bildirib ki, kitabxanalar həm də tərbiyə ocağıdır. Orada keçirilən tədbirlər böyük əhəmiyyət kəsb edir. Əgər biz “Şüşa Azərbaycanın mədəniyyət beşiyidir” deyiriksə, mədəniyyətə olan sevgi məhz Şuşanın mədəniyyət ocaqlarından qaynaqlanmalıdır.
Daha sonra Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Şuşa rayon nümayəndəliyinin baş məsləhətçisi Zahid Abbasov, Şüşa rayon MKS-nin direktoru Güsarə Ağayeva, MİHİ Şuşa rayon Komitəsinin sədri Yaşar İbrahimov çıxış edərək Şuşa rayon mədəniyyət işçilərinin fəaliyyəti, görülən işlər və perespektiv planlar haqqında məlumat verib, nöqsanların aradan qaldırılacağını, işin günün tələbləri səviyyəsində quracaqlarını bildiriblər.
Sonda Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm Idarəsinin rəisi Mehman Şükürov müşavirə iştirakçıları ilə görüşüb, səmimi söhbət edib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Mətbuat xidməti

“Sənət insanın daxili dünyasından keçir…”

Hər bir insan özünü dərk etdiyi vaxtdan hər hansı bir peşəyə sahib olmağı düşünür. Kimisi müəllim, kimisi həkim, kimisi polis, kimisi təyyarəçi, kimisi aşpaz, kimisi jurnalist və s. Bütün sənətlər gözəl və lazımlıdır. Sadəcə peşələr arasında elələri var ki, cəmiyyət tam olaraq həmin peşələrin fəaliyyəti üzərində formalaşır. Bunlar əsasən müəllimlik və həkimlik sənətləridir. Bir müəllim bir cəmiyyətin təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olur, onu həyata hazırlayır. Bir müəllimin öz işinə məsuliyyətsiz yanaşması bir cəmiyyətin məhv olmasına gətirib çıxara bilər. Eləcə də bir həkim bir cəmiyyətin fiziki və mənəvi sağlamlığını təşkil edir. İnsan fiziki narahatçılığı olduğunda həkimə müraciət edir və şəfa tapır. İnsanın ruhsal durumunda problemlər olduğunda isə həm həkimlərin həm də müəllimləri üzərinə böyük bir məsuliyyət düşür. Belə ki, bir insan vaxtında düzgün təlim-tərbiyə sistemi keçmişdirsə, onun düşüncə tərzi də lazımınca sağlam və səmərəli olacaqdır. Sağlam düşüncəli insanların ruhsal problemlər yaşaması da az-az rast gəlinən problemlərdəndir. Yox əgər bir insan fiziki və yaxud ruhsal problemlər yaşayırsa o insanın müayinə və müalicəsi kimi çətin və məsuliyyətli iş verilir həkimlərin öhdəsinə. Bir həkimin öz işinə qayğı və sevgi ilə yanaşması cəmiyyətin fiziki və ruhsal sağlam gələcəyini təmin etmiş olar. Xüsusi ilə də həkimlik sənətinin ən çətin və məsuliyyətli sahəsi pediatriyadır. Pediatrlar bir insanı müalicə etməklə yanaşı gələcəyimizin sağlamlığına da zəmin yaratmış olurlar. Bir uşağın sağlam olması gələcək nəsilərin də sağlam başlayacağından xəbər verir. Sağlam insan sağlam düşünmək və sağlam davranış qaydalarına malikdir.
Hamımızın gələcək sağlamlığımızın qeydinə qalmağı özlərinə vəzifə edən şərəfli peşə sahibləri-həkimlərimiz barəsində nə qədər xoş sözlər, gözəl ifadələr işlətsək yenə də az olardı. Çünki onlar həyatdakı ən vacib, ən dəyərli nemət olan can sağlığı kimi gözəl hədiyyəni bizlərə bəxş edirlər. Bir sözlə həkimlərimiz dünyada ən nəcib ürəkli, ən saf duyğulu insanlardır. Əsil həkim allahın xeyir duasını almış mələkdir, xilaskardır. Bu gün haqqında söz açacağım nəcib insan da məhz həmin müqəddəs sənətin peşəkarı, əsil insan, əsil vətəndaş Fikrət Osmanovdur.
Fikrət Osmanov 14 iyun 1964-cü ildə İsmayıllı rayonu İstisu kəndində, müəllim ailəsində doğulub 1971 -1979-cu illərdə İstisu kənd orta məktəbində təhsil alıb, sonra 1980-1981-ci illərdə İsmayıllı şəhər 3 nömrəli tam orta məktəbini bitirib. 1982-1984-cü illərdə Polşa Xalq Respublikasında hərbi xidmət keçib. 1985-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin pediatr fakültəsinə daxil olub. 1991-ci ildə Universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1992-ci ildə İsmayıllı Uşaq Xəstəxanasında həkim pediatr kimi işə başlayıb. 1997-2007-ci illərdə Uşaq Yoluxucu Şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2007-2011-ci illərdə Uşaq Xəstəxanasının Baş həkimi, daha sonra Səhiyyə Nazirliyinin qərarı ilə Respublikanın əksər rayonlarında o cümlədən də İsmayıllıda uşaq xəstəxanaları, uşaq şöbələri kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Həmin müddətdən etibarən yenidən Uşaq şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilən Fikrət Osmanov 2015 ildə İsmayılı Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının İnfeksion şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilib. Bu gün rayon sakinləri və hətta qonşu rayonlardan da onun yanına xəstələr gəlir və şəfa tapırlar. Onu insanlara bu qədər doğma edən isə məxsusi keyfiyyətləridir.
Fikrət həkim hər bir xəstənin öz dilində danışmağı bacaran, hər bir xəstənin çəkdiyi acıları onunla bir yerdə yaşayan xeyirxah, alicənab insandır. Onun tanıdığım ilk zamanlardan barəsində yalnız xoş sözlər eşitmişdim. Xəstəxanaya getdiyimdə isə eşitdiklərimin və hələ bir qədər də artıq xeyirxahlığının şahidi oldum. Xəstəxanada yaradılmış bütün şəraitdən səmərəli istifadə edərək xəstələrin rahatlığı üçün əlindən gələn hər bir yaxşılığı edir. Bəllidir ki, dövlətimiz vətəndaşların rifah halının yaxşılaşdırılması üçün bütün növ lazımı tədbirləri görür. Dövlətimizin tibb sahəsində gördüyü tədbirlər çərçivəsində Respublikanın bütün şəhər və rayonlarında olduğu kimi İsmayıllı Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında da bütün növ müasir tibbi avadanlıqlarla təmin edilib. Hər bir vətəndaş kimi İsmayıllı sakinləri də dövlət qayğısından kənarda qalmamışdır.
Həmin diqqət və qayğını xidmət olaraq biz sakinlərə göstərən isə həkimlərimizdir. Sakinlərin səhhətinin keşiyində dayanan Fikrət Osmanov da məhz öz üzərinə vəzifə olaraq götürdüyü nəcib peşənin öhdəsindən tam məsuliyyətlə gələrək ictimaiyyətin hörmət və ehtiramını qazanmışdır. Təbiidir ki, hər bir etimadı qazanana qədər adamın yolu müəyyən bir çətinlikdən, müəyyən bir əziyyətlərdən keçir. Əsas odur ki, həmin əziyyətlərə qatlaşaraq digərlərinin fiziki və mənəvi sağlamlığına təmənnasız xidmət edən Fikrət həkimi biz də tanımağımıza çox şad olduq. Nə yaxşı ki, Fikrət həkimin timsalında adını qürurla söyləyə biləcəyimiz əsil Azərbaycan həkimləri vardır. Sonda göstərilən diqqət və qayğıya görə Dövlətimizin Başçısına və dəyərli həkimlərimizə dərin minnətdarlığımı bildirirəm.

Elnarə GÜNƏŞ.
Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının
İsmayıllı şəhəri üzrə xüsusi müxbiri,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü

Sevgimizdən günəş kimi parlayan bayrağımız

Mən 179 saylı məktəbin 2b sinif şagirdiyəm. Müəlliməm Nüşabə Xələfova bizə bayraq, vətən, torpaq sevgisini aşılamaqla, bizim bilikli, məsuliyyətli, vicdanlı və mübariz şəxs kimi yetişməmizə çalşır. Bu gün biz başa düşürük ki, vətənin bütün milli sərvətlərinə, milli dəyərlərinə, atributlarına sahib çıxmalıyıq və onu qorumalıyıq. Vətən sevgisinin ucalılığını biz müəlliməmizin dəstəyilə həyata keçirilən tədbirlərdə öz həmyaşıdlarımıza aşılayırıq. Onun zəhməti sayəsində 9 noyabr Azərbaycanda Dövlət Bayrağı Gününü məktəbimizdə qeyd etdik.
Məktəbin direktoru Almaz İbrahimova, Təhsil Şurasının sədri professor Əjdər Ağayev, “Təhsil və zaman” qəzetinin əməkdaşı Böyükağa Mikayılov və Təhsil İnistitutunun əməkdaşı Könül Mikayılova da tədbirimizdə iştirak etdilər. Onların iştirakı bizi daha da ruhlandırdı və məsuliyyətimizi bir az da artırdı.
Tədbirdə iştirak edən Əjdar Ağayev çox razılq və məmmunluğunu bildirdi. Professor Əjdər Ağayevlə tanış olduqdan sonra mən onu həm də dərslik kitabımızdakı “Payız” şerinin müəllifi olduğunu anladım və bu məni çox sevindirdi.
Biz bu tədbirlərdə həm də başa düşdük ki, bayrağı sevdiyimizdən daha çox sevməliyik. Bayraq bizin üçün qeyrətdir, bayraq bizim üçün namusdur, bayraq bizim üçün şərəfdir.
Azərbaycan bayrağı bizim sevgi və məhəbətimizlə hər zaman dalğalanacaq, sevgimizdən günəş kimi parlayacaq. Heç bir düşmən bu bayrağın ucalığına xələl gətirə bilməyəcək.
Yanvar ayının 20-sində isə müəlliməmiz Nüşabə Xələfovayla birgə şəhidlərin 27-ci ildönümü münasibətilə “Şəhidlər” xiyabanına getdik. Biz Azərbaycan bayraqlarını dalğalandıraraq xiyabana daxil olduq. Azərbaycanın azadlığı uğrunda ölən bu şəhidlərin ruhunu şad edərək, onların şəninə şerlər dedik. Onları nə qədər dəyərləndirdiyimizi bir daha vurğuladıq.
Azərbaycanın azadlığı uğrunda ölən igid oğullar sırasında bizim həmyaşdlarımızda vardı. İlqar və Larisada bu şəhidlər xiyabanında uyuyur. Biz bütün şəhidlərimizlə fəxr edirik.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin tabe müəssisələrində Xocalı faciəsinin 25 illiyi ilə əlaqədar silsilə tədbirlərə start verilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin tabe müəssisələrində Xocalı faciəsinin 25 illiyi ilə əlaqədar silsilə tədbirlərə start verilib.
Sumqayıt şəhərinin Tarixi Muzeyində tərtib olunan sərgidə Xocalıda törədilmiş qanlı hadisələri özündə əks etdirən fotoşəkillər, faciənin minlərlə qurbanlarından biri Mələk Əyyubovanın muzeyin fondunda mühafizə olunan şəxsi arxivindən materiallar, müxtəlif rus, ingilis və azərbaycan dillərində çap olunmuş jurnallar, təsviri incəsənət nümünələri nümayiş olunub.
S.Vurğun adına Mərkəzi kitabxananın uşaq şöbəsində də Xocalı faciəsinin qurbanları anılıb. Uşaq şöbəsində keçirilən xatirə gecəsi və poeziya dəqiqilərində oxuculara faciə haqqında geniş məlumat, “Xocalı qan yaddaşımızdır” adlı kitab sərgisindən biblioqrafik xülasə verilib. Daha sonra oxucuların ifasında faciəyə həsr olunmuş şeirlər dinlənilib.
Zəngilan rayon Tarix Diyarşünaslıq Muzeyində “Xocalının səsi” adlı rəsm əsərlərindən ibarət sərgi təşkil olunub. Sərgidə Xocalı faciəsini əks etdirən rəsm əsərləri nümayiş olunub.
Zəngilan rayon nümayəndəliyinin baş məsləhətçisi Mehman Nəsirov sərgiyə qatılaraq faciə haqqında ətraflı məlumat verib, tariximizin qara səhifəsini kətana köçürən şagirdlərə təşəkkür edib.
Şuşa rayon nümayəndəliyinin Uşaq İncəsənət Məktəbində Xocalının mənzərələrini və müdhiş faciəni əks etdirən rəsm sərgisi təşkil olunub. Sərgidə İncəsənət məktəbi şagirdlərinin 25 sulu boya, qrafika, və estamp texnikasında işlənmiş rəsm əsərləri nümayiş olunub.
Simarə Dərgahovanın “Ana fəryadı”, Tamerlan Rzazadənin “Xocalı faciəsi”, Aylan Bayramlının “Qan yaddaşı” və digər şagirdlərin əl işləri maraqla izlənilib.
Şuşa rayon nümayəndəliyinin baş məsləhətçisi Zahid Abbasov, Uşaq İncəsənət Məktəbinin direktoru Mirkamil Ağamirov, Dövlət Rəsm Qalereyasının direktoru Rövşən Bayramov və digər qonaqlar sərgi ilə ilə yaxından tanış olublar.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

“Nağıl qəhrəmanlarının paradı” keçirildi

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Sumqayıt şəhər Nizami Gəncəvi adına Kitabxana Klubunda uşaqların mütaliə maraqlarının artırılması, Azərbaycan nağıllarının təbliği məqsədilə tədbir keçirilib.
“Nağıl qəhrəmanlarının paradı” adlı tədbir Sumqayıt şəhər “Dostluq” mədəniyyət evinin “Təbəssüm” Uşaq Teatrı ilə birgə təşkil olunub.
Kitabxana işçiləri tərəfindən balaca oxuculara tədbirin mahiyyəti haqqında geniş məlumat verilib və video çarx nümayiş olunub.
Daha sonra məşhur nağıl qəhrəmanları olan “Tıq-Tıq xanım”, “Cırtdan”, ”Göycək Fatma”, “Qırmızıpapaq”, “Qaraca qız”ın personajları səhnəyə çıxaraq uşaqları salamlayıb və onların xalq nağıllarımız haqqında fikirlərini öyrəniblər.
Sonda uşaqlar “Balalara hədiyyə” adlı sərgi ilə yaxından tanış olublar.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Mətbuat xidməti

Kamran MURQUZOV.”DGTYB-nin uğurlu gənclər siyasəti”

10730926_708473925888118_1815156677351752954_n

1998-ci ilin sentyabrında Qazaxıstan Respublikasının Türküstan şəhərində keçirilmiş VIII Türk Dünyası Gənclik Günləri və Qurultayında təsis olunan Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi (DGTYB) 1999-cu ilin iyun ayının 2-də Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Kollegiyasında dövlət qeydiyyatına alınıb.Öz fəaliyyətini uluslararası hüquq qaydaları və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası əsasında quran DGTYB çağdaş dönəmdə uğurlu gənclər siyasəti yürüdür.Geniş coğrafi arealı əhatə edən Böyük Türk dünyasına daxil olan dövlətlərin hər hansı birinin dilində yazıb, ədəbi-bədii yaradıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan istedadlı yazarların təbliği yönündə yorulmaq bilmədən çalışmalar aparır.Azərbaycan-Türkiyə mədəni və ədəbi əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi və genişləndirilməsi yönündə atılan və mühüm əhəmiyyət kəsb edən addımlar gənclər siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini müəyyən edir.
Əsası Müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu və memarı, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri, ictimai-siyasi xadim Heydər Əlirza oğlu Əliyev tərəfindən qoyulan gənclik siyasəti bugünkü dönəmdə (mərhələdə)Türk dünyasının mədəni və ədəbi həyatında baş verən ən son olayları ictimaiyyət nümayəndələrinin nəzərinə çatdıran DGTYB müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün məqsədyönlü tədbirlər planı hazırlayıb, həyata keçirir.Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamına əsasən, yaradılan və fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondu, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatları ilə əməkdaşlıq etməsi, maliyyə dəstəyi ilə layihələr həyata keçirməsi, xüsusilə də həmin layihələr çərçivəsində nəfis tərtibatla antologiyaların işıq üzü görməsi, layihələrdə fəallıq nümayiş etdirən gənc yazarların sertifikatlara və ödüllərə layiq görülmələri,həmin addımların geniş oxucu auditoriyası tərəfindən rəğbətlə qarşılanması və digər bu kimi humanist addımların atılması DGTYB tərəfindən qəbul edilmiş qərarların dövlət gənclik siyasətinə uyğun olduğunu bir daha sübut edir.
Xüsusilə də, 2013-cü il DGTYB üçün önəmli oldu.Çünki özünün 15 illik yubileyinə böyük təntənə ilə hazırlaşan DGTYB yenə də ənənələrinə sadiq qalaraq, genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirmək üçün Bakı şəhərində bir neçə layihə həyata keçirmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun maliyyə dəstəyi ilə bir neçə layihə gerçəkləşdirdi.
Gerçəkləşən həmin layihələr çərçivəsində bir neçə antologiya və ya toplu işıq üzü gördü, ictimaiyyət nümayəndələrinin nəzərinə çatdırıldı.Kütləvi informasiya vasitələrinin nümayəndələri isə öz növbəsində həmin faktorları diqqət mərkəzində saxlamağa müəssər oldular.
Ən önəmli layihələrdən biri Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin maliyyə dəstəyi ilə gerçəkləşən “Gənc Yazarların Bakı Görüşü” oldu.Layihə dövlət əhəmiyyətli olduğu üçün genişmiqyaslı tədbirlər fonunda respublikanın paytaxtı Bakı şəhərində, Rəşid Behbudov adına Dövlət Musiqi Teatrında həyata keçirildi.Respublikanın müxtəlif bölgələrində yaşayıb, ədəbi-bədii yaradıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan yeni nəsil Azərbaycan gəncliyinin nümayəndələrini bir araya gətirmək və şeir şöləni keçirmək baxımdan çox böyük əhəmiyyət kəsb etdi.Geniş oxucu auditoriyası üçün nəzərdə tutulan “Çağdaş Azərbaycan ədəbi qurumları” kitabının ən yeni nəşri (ən son redaktə və dəyişikliklər edilməklə) Bakı şəhərində, “Nurlan” nəşriyyatı tərəfindən 180 səhifə həcmində, 1035 tirajla nəşr olundu.Tanıtım kitabında Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən dövlət qeydiyyatından keçmiş ədəbi birliklər, dərgilər, qəzetlər, veb saytlar haqqında məlumatlar öz əksini tapdı.Layihənin rəhbəri DGTYB Başkanı Sayın Əkbər Qoşalı oldu.
Həmin il Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun maliyyə dəstəyi ilə gerçəkləşən “Türk Dünyası Gənc Yazarların Bakı Toplantısı” layihəsi çərçivəsində Sumqayıt şəhərində, “Bilik” Poliqrafiya Mərkəzi tərəfindən 200 səhifə həcmində, 2000 tirajla işıq üzü görən “Nakam şairlər” (Gənc yaşlarında həyata gözlərini yummuş yeni nəsil Azərbaycan şairlərinin şeirləri) kitabı geniş oxucu auditoriyasının istifadəsinə verildi.Kitabda nakam şairlər haqqında bilgilər və örnəklər yer aldı.Layihənin rəhbəri və kitabın ümumi redaktəsi yenə də DGTYB Başkanı Sayın Əkbər Qoşalının üzərinə düşdüşən.Layihə rəhbəri bu dəfə də bu məsuliyyətli işin öhdəsindən layiqincə gəlməyi bacardı.
2013-cü ilin noyabr və dekabr ayları DGTYB üçün əhatə dairəsinin genişləndirilməsi yönündə xüsusi əhəmiyyət kəsb edən bir dönəm (mərhələ) kimi yadda qaldı.Respublikanın müxtəlif bölgələrində yaşayıb, ədəbi-bədii yaradıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan yeni nəsil Azərbaycan gəncliyinin nümayəndələrinin DGTYB üzv qəbul edilməsi kimi səciyyələndi.2012-ci ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilən “Bölgələrdə yaşayan yaradıcı gənclərlə görüşlər” layihəsi çərçivəsində Sumqayıt şəhərində, “Bilik” Poliqrafiya Mərkəzi tərəfindən 240 səhifə həcmində, 500 tirajla işıq üzü görən və bölgələrdə yaşayan gənc yazarların yaradıcılığından örnəkləri özündə cəmləşdirən “Bölgələrdən səslər” kitabının (əslində həmin kitabı antologiya da dalandırmaq olar) birinci hissəsində respublikasının 28 şəhər və rayonumuzdan 75 yazarın yaradıcılıq nümunəliri dərc oluanaraq, ilk dəfə olaraq, respublika səviyyəsində ictimaiyyət nümayəndələrinin nəzərinə çatdırılıd.Respublikanın aparıcı kitabxanalarına pulsuz paylandı.Layihənin rəhbəri DGTYB Başkanı Əkbər Qoşalı, kitabın tərtibatçısı isə DGTYB Baş katibi Rəsmiyyə Sabir oldu.

Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
Bakı şəhəri.29 noyabr 2015-ci il.

Kənan AYDINOĞLU.””Nəriman Həsənzadə yaradıcılığında “istedad” anlayışı”

1902788_614529541965133_896121757_n

Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yeri var şair-dramaturq Nəriman Həsənzadənin.Keşməkeşli, əzab və əziyyət dolu şərəfli ömür yolu keçmiş yubilyar müxtəlif illədə qələmə aldığı ədəbi-bədii nümunələrdə, poeziya örnəklərində daha çox oxucunu düşündürən məsələlər ətrafında özünəməxsus bir tərzdə-şair-filolosof olaraq, fikir mübadiləsi aparmağı bacarır özü də ustalıqla-peşəkarlıqla.
Yaradıcılığı boyu daha çox ictimaiyyət nümayəndələrini həyatı boyu düşündürməyə vadar edən əhəmiyyətli məsələlərə yönəltməyə müəssər olan geniş oxucu auditoriyasının rəğbətini qazanmış Sevimli, sevimli olduğu qədər də əziz və qayğıkeş insan, istedadlı qələm sahibi Nəriman Həsənzadə öz dəsti-xətti ilə yaşadığı dönəmdə (xüsusilə də sovet hakimiyyi illərdən bu günə qədər) həm müasirlərindən, həm də yaşıdlarından zəngin yaradıcılıq yolunu keçməsi baxımından köklü sürətdə fərqlənir.Bədii ədəbiyyatda həyatı əks etdirmənin hər üç növündən (istər lirik, istər epik, istərsə də dramatik) məharətlə istifadə etməklə yeni yaradıcılıq nümunələri ərsəyə gətirməyə müəssər olan müəllif oxucusu ilə daim ünsiyyətdə olmağa çalışır.Bu humanist addımı, təbii ki, geniş oxucu auditoriyası tərəfindən həm müsbət qarşılanır, həm də gələcək üçün zəmin hazırlayır.İlk baxışda müdik-filosof təsiri bağışlayan şair Nəriman Həsənzadə hər şeydən öncə xalqın keçmişinə, bu gününə müraciət etməklə qədim və tarixi ənənələrə malik olan böyük bir xalqın-Azərbaycan xalqının şairi olduğuna görə çox xoşbəxt görünür.Şairlik özü də əslində Nəriman Həsənzadə üçün öncədən müəyyən edilmiş dərin fəlsəfi hikmətdir.Həyarl boyu öz fəlsəfi dünyagörüşünə sadiq qalmağı bacaran və günbəgün bu dərk olunmuş fəlsəfi hikməti inkişaf etdirməyə müəssər olan Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının zənginləşməsi yönündə öz töhfəsini verən istedadlı yazarlardan biri və bəlkə də ən birincisi elə əslində Nəriman Həsənzadədir.
Şair anlayaşı isə məxsusi olaraq, geniş oxucu audiyoriyasının nəzərindən yayınmır.“Şairi itlərdən qoruya bilmir” şeirini deyilənlərə ən bariz nümunə kimi göstərmək olar:

Şirin xatirədir bu acı xiffət,
Şair taleyindən yarıya bilmir.
Niyə sağlığında susur cəmiyyət,
Şairi itlərdən qoruya bilmir?!

Özü də fikir vermişəm, Sevimli Xalq şairimiz Nəriman Həsənzadənin ədəbi-bədii yaradıcılığında “istedadlı” və “istedadsız” anlayışına rast gəlinir.Dolayısı yolla müəllif müxtəlif məqamlarda hər iki anlayışı qarşılaşdırır, müsbət və mənfi cəhətlərinə aydınlıq gətirir.
Nəsr sahəsində ən uğurlu nümunələrdən hesab olunan “Nabat xalanın çörəyi” povestinin oxucusu Lalə Rasim qızına sevgi və sayqıyla həsr etdiyi “Lalə Rasim qızına” şeirində yer alan aşağıdakı bənddə atası dəmirçi Əliməmməd kişiyə müraciətlə yazdığı bənddəki fikir öz dolğunluğu ilə diqqəti cəlb edir:

Niyə istedadlı arxasız olur,
Niyə istedadsız güclüdür, ata?

Akademik Bəkir Nəbiyevə həsr etdiyi “Dünyada tərfili bir gün olmadı” şeirində öz fəlsəfəsini qətiyyətlə ictimaiyyət nümayəndələrinin nəzərinə çatdırmaqdan çəkinmir.Eyni zamanda inkişafı üçün də zəhmətə qatlaşır və sualın cavabını sanki qələm yoldaşı Bəkir Nəbiyevdən soruşub, öyrənməyə çalışır:

Niyə istedadsız düşür qabağa,
İstedad arxadan ona əl çalır?

Çağdaş dönəmdə də öz zəngin yaradıcılıq yolunu uğurla davam etdirən milyonların sevimlisi, lirik şeirlərin müəllifi USTAD Nəriman Həsənzadəyə yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm!
İnşAllah səsinizin və xoş xəbərlərinizin Ana yurdumuz AZƏRBAYCANIMIZIN əzəli və əbədi torpağı-QARABAĞDAN gəlməyi diləyi ilə

Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Bakı şəhəri.13 mart 2016-cı il.

Sumqayıtda Zahid Xəlilin yaradıcılığına həsr olunmuş tədbir keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Sumqayıt şəhər Mərkəzi Uşaq Kitabxanasında “Bir kitabxana- Bir yazıçı” layihəsi çərçivəsində uşaq ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi Zahid Xəlilin yaradıcılığına həsr olunmuş tədbir keçirilib.
Tədbirdə yazıçının həyat və yaradıcılığı haqqında geniş məlumat verilib.
Bildirilib ki, çoxlu mənzum nağıl, poema, nəğmə mətnləri, yanıltmac və tapmacalar müəllifi kimi tanınan Zahid Xəlilin kitabları Moskvada, Sloveniyada, Fransada, Almaniyada və başqa xarici ölkələrdə çap olunaraq yayılıb.
Daha sonra tədbirdə oxucuların ifasında müəllifin heyvanlar haqqında yazılmış şeirləri səslənib, “Qaraqulaq ağ küçük” nağılı əsasında kitabxana işçilərinin tərəfindən səhnələşdirilmiş kukla tamaşası nümayiş etdirilib.
Sonda Zahid Xəlil yaradıcılığına həsr olunmuş “Uşaqların yaxın dostu – Zahid Xəlil ” adlı kitab sərgisi haqqında qısa xülasə verilib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Mətbuat xidməti

Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin 5 illiyi qeyd edilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Abşeron rayon nümayəndəliyində Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin yaradılmasının 5-ci ildönümünə həsr olunmuiş tədbir keçirilib.
Xırdalan şəhər Heydər Əliyev Mərkəzində baş turtan tədbirdə Abşeron rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı İradə xanım Gülməmmədova iştirak edib. İcra başçısı tədbirdə çıxış edərək Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin şəxsi heyətini təbrik edib, xoş arzularını çatdırıb.
Tədbirdə Abşeron rayon Mədəniyyət Mərkəzinin “Musiqili Komediya Xalq Teatrı”nın aktyorlarının ifasında “Ana mən əsgər gedirəm” adlı ədəbi-bədii kompozisiya nümayiş olunub.
Daha sonra Mədəniyyət Mərkəzinin musiqi kollektivlərinin ifasında hərbi vətənpərvərlik mövzusunda musiqi nomrələri ifa olunub.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Sumqayıt şəhər S.Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanasının uşaq şöbəsində “Beynəlxalq Ana Dili Günü” ilə əlaqədar tədbir keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Sumqayıt şəhər S.Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanasının uşaq şöbəsində “Beynəlxalq Ana Dili Günü” ilə əlaqədar tədbir keçirilib.
Tədbirdə AYB Sumqayıt bölməsinin sədri şair Sabir Sarvan iştirak edib.
Tədbiri uşaq şöbəsinin müdiri Yeganə Hüseynova açaraq Azərbaycan dilinin dərin tarixi köklərindən, xalqın həyatı ilə bağlı olan xüsusiyyətlərindən, müasir inkişafından, məna dolğunluğu və estetik gözəlliklərindən bəhs edib.
Balaca oxucular Rəsul Bəhmənli, İsmayıl Hüseynov, Zəhra Bəşirli, Ülkər Salayeva, Əli Hüseynov, Xoşqədəm Bağıyeva, Ləman Ramazanova, Zeynəb Hüseynəli, Gülşən Ağayeva , Cavidan Hüseynov və Ramil Zeynalovun ifasında vətənə, ana dilinə həsr olunmuş şeirlər valideynlər və kitabxana işçiləri tərəfindən maraqla dinlənilib.
Sonda şair Sabir Sarvan çıxış edərək uşaqların bədii zövqünün formalaşmasında, mütaliə bacarığının artması və söz ehtiyatının yaranmasında belə tədbirlərin böyük əhəmiyyət daşıdığını bildirərək davamlı olmasını arzulayıb.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Elməddin Vəliyevi doğum günü münasibətilə təbrik edirik! (9 fevral)

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının rəhbərliyi və kollektivi
Sizi doğum gününüz münasibətilə səmim qəlbədn təbrik edir,doğum gününüz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, Sizə uzun ömür, möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik,
uğurlar diləyir! Sevib, sevdiyiniz insanların əhatə dairəsində olun!

Mətbuat xidməti

ÜMUMMİLLİ LIDER HAQQINDA DANIŞMAQ MƏNIM ÜÇÜN BÖYÜK FƏXARƏTDIR

Şamama Vəliyeva Sumqayıt şəhər 33 nömrəli tam orta məktəbin ibtidai sinif müəllimidir. 40 ildən artıqdır ki, ömrünü təhsilimizin inkişafına həsr edən, xalqının övladlarının təlim və tərbiyəsində xüsusi rolu olan pedaqoqlarımızdandır. Ulu öndərin həyat və fəaliyyəti ilə bağlı bir çox insanların özünəməxsus fikrirləri var. Şamama müəllimənin Ulu öndərlə bağlı dəyərli fikirləri, xatirələri şagirdlərinin dilinin əzbəridir:
– Ümummilli lider Heydər Əliyev XX yüzilliyin böyük mütəfəkkiri, dövlətimizin qurucusu, Azərbaycanın xilaskarı, xalqının dinc yaşayışını, dünyada sülhün daimiliyini, sabitliyini istəyən, hər kəsin qəlbində xüsusi yerı, sevgisi olan, vətənin ən ağır vaxtlarında həyatını böyük təhlükə qarşısında qoyaraq onun yaşaması, var olması üçün bütün ömrünü xalqına, millətinə fəda etməyə hazır olan və qalan ömrünü də Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının gələcəyinə həsr edən bir dahi şəxsiyyət kimi əbədi yaşayacaq. O, Azərbaycanı xılas etmək üçün xalqına, millətınə arxalandı, xalq onu müdrik rəhbər kimi, xalqını, millətini sevən bir vətəndaş kimi sevdi.
Hazırda Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq aləmdə nüfuz və şöhrətinin artması, dünyada demokratik, hüquqi, dünyavi dövlət statusu qazanması məhz Ulu öndərin zəkasının məhsuludur. Ulu öndərin müəllim əməyinə verdiyi qiymət, hər zaman biz müəllimlər üçün ən böyük qiymət olub. Ümummilli lider haqqında danışmaq hər bir insan kimi mənim üçün böyük fəxarətdir. Bu gün ulu öndərin siyasətini dəstəkləyən, bu siyasətin həyata keçirilməsində bütün qüvvəsini səfərbər edən, onun başladığı yolu şərəflə davam etdirən pespublikamızın Prezidenti İlham Əliyev cənablarının təhsilə və təhsil işçilərinə olan qayğısı, ölkəmizdə ümumi təhsilin səmərəli təşkilində, məqsədyönlü tədbirlərin həyata keçirilməsi, biz təhsil işçilərini təhsilə daha məsuliyyətlə və sevgiylə yanaşmağı tələb edir.
Şamama Vəliyeva 3 b sinfinin rəhbəridir. Sinifdə 34 şagird var. 12 əlaçısı olan sinfin şagirdlərinin böyük əksəriyyəti zərbəçi şagirdlərdir. Şagirdlərinin hər birinə böyük ümidllər bəsləyən müəllimə fəal təlimlə tədris etdiyi dərsdə bütün şagirdlərinin fəallığından, dünyagörüşündən xüsusilə danışdı. Qeyd etdi ki, müasir şagirdin bir şəxsiyyət kimi formalaşması üçün lazım olan bütün təlim şəraitinin yaradılmasını əsas məsələ kimi qarşıya qoymaqla yanaşı, şagirdin inkişafını, onun düşünmək, analiz və sintez etmək qabiliyyətlərini önə çıxaran bütöv bir təhsil prosesı olan Milli kurikulumun böyük əhəmiyyəti var. Kurikulumların tətbiqi müəllimləri fəal təlimin təşkili, yeni interaktiv təlim üsullarının müəyyənləşdirilməsi və təcrübədə tətbiqi sahəsində fəal axtarışlara qoşaraq, yaradıcı fəaliyyət göstərməsinə təkan verir.
Şamama müəlimə ibtidai sinif müəllimi olaraq yeni dərsə verilən tələbləri öz təcrübəsində yaradıcılıqla nəzərə alır, bir-birindən maraqlı dərs nümunələrini hazırlamaqla yanaşı, yeni pedaqoji texnologiyalardan və İKT-dən istifadə edir. Öz işinə məsuliyyətlə yanaşan, müxtəlif treninqlərdən, kurslardan faydalanan müəlliməyə verilən sertfikatlar onun işini daha gözəl şəkildə əks etdirir. Bu şərəfli, məsuliyyətli yolda Şamama müəlliməyə uğurlar arzulayır, naliyyətləriniz davamlı olsun deyirik!

Nisə Qədirova,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü

Şuşa rayon nümayəndəliyində uşaq incəsəsənət və musiqi məktəbləri müəllimlərinin zona müşavirəsi keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürovun iştirakı ilə Şuşa rayon nümayəndəliyində uşaq incəsəsənət və musiqi məktəbləri müəllimlərinin zona müşavirəsi keçirilib. Müşavirəni giriş sözü ilə Şuşa rayon İcra başçısının müavini Vüsalə Əzizova açıb. O, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürovu Şuşa rayon mədəniyyət işçiləri adından təbrik edərək fəaliyyətində uğurlar arzulayıb. “Şuşa Azərbaycanın musiqi beşiyidir” deyən natiq Şuşanın maddi-mənəvi sərvətləri, rayonun işğalından sonra mədəniyyət müəssisələrinin bərpası və fəaliyyəti, mədəniyyət işçilərinin qazandıqları uğurlar və nailiyyətlər, respublika əhəmiyyətli, eləcə də beynəlxalq müsabiqə və festivallarda iştirakları haqqında geniş məlumat verib. Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürov müşavirədə çıxış edərək “Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin strukturunun təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 mart 2016-cı il tarixli 1932 nömrəli Sərəncamının icrasının təmin edilməsi, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin fəaliyyətinin təşkili istiqamətində qarşıda duran vəzifələr, həmkarlar təşkilatı, maliyyə, kadr islahatı, daxili subardinasiya məsələləri, o cümlədən müəssisələrdə aparılan yoxlama işlərinin vəziyyəti, beynəlxalq və yerli müsabiqə və festivalların keçirilməsi, mədəniyyət işçilərinin qarşılıqlı əməkdaşlığı, fəxri adlarla təltifi, mətbuat və kütləvi informasiya vasitələri ilə əlaqələrin qurulması barədə geniş məlumat verib, irad və təkliflərini bildirib. Sonda Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Şuşa rayon nümayəndəliyinin baş məsləhətçisi Zahid Abbasov, uşaq incəsənət və musiqi məktəblərinin direktorları Raqif Məhərrəmov, Mirkamil Ağamirov, Fikrət Mikayılov, Gülşən Əzizova çıxış edərək toplantıda 7 musiqi məktəbinin müəllim kollektivinin iştirak etdiyini qeyd edib, məktəblərin fəaliyyəti haqqında qısa arayış verərək perspektiv planlar barədə danışıblar. Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti” alt=”null” />

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürovun iştirakı ilə Şuşa rayon nümayəndəliyində uşaq incəsəsənət və musiqi məktəbləri müəllimlərinin zona müşavirəsi keçirilib.
Müşavirəni giriş sözü ilə Şuşa rayon İcra başçısının müavini Vüsalə Əzizova açıb.
O, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürovu Şuşa rayon mədəniyyət işçiləri adından təbrik edərək fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.
“Şuşa Azərbaycanın musiqi beşiyidir” deyən natiq Şuşanın maddi-mənəvi sərvətləri, rayonun işğalından sonra mədəniyyət müəssisələrinin bərpası və fəaliyyəti, mədəniyyət işçilərinin qazandıqları uğurlar və nailiyyətlər, respublika əhəmiyyətli, eləcə də beynəlxalq müsabiqə və festivallarda iştirakları haqqında geniş məlumat verib.
Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürov müşavirədə çıxış edərək “Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin strukturunun təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 mart 2016-cı il tarixli 1932 nömrəli Sərəncamının icrasının təmin edilməsi, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin fəaliyyətinin təşkili istiqamətində qarşıda duran vəzifələr, həmkarlar təşkilatı, maliyyə, kadr islahatı, daxili subardinasiya məsələləri, o cümlədən müəssisələrdə aparılan yoxlama işlərinin vəziyyəti, beynəlxalq və yerli müsabiqə və festivalların keçirilməsi, mədəniyyət işçilərinin qarşılıqlı əməkdaşlığı, fəxri adlarla təltifi, mətbuat və kütləvi informasiya vasitələri ilə əlaqələrin qurulması barədə geniş məlumat verib, irad və təkliflərini bildirib.
Sonda Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Şuşa rayon nümayəndəliyinin baş məsləhətçisi Zahid Abbasov, uşaq incəsənət və musiqi məktəblərinin direktorları Raqif Məhərrəmov, Mirkamil Ağamirov, Fikrət Mikayılov, Gülşən Əzizova çıxış edərək toplantıda 7 musiqi məktəbinin müəllim kollektivinin iştirak etdiyini qeyd edib, məktəblərin fəaliyyəti haqqında qısa arayış verərək perspektiv planlar barədə danışıblar.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Əsgər anası Nisə Qədirovadan şəhid Çingiz Qurbanovun əziz xatirəsinə!

11153468_731421923638953_1561011028_o

Azərbycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı,
“Möhtəşəm Azərbaycan” müstəqil ictimai-siyasi, ədəbi-bədii qəzetinin redaktoru,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyevin səyi nəticəsində Azərbaycan-Ermənistan Dövlət sərhəddində düşmən təxribatının qarşısını alarkən 2016-cı ilin dekabrın 29-da şəhid olmuş əsgər Qurbanov Çingiz Salman oğlunun nəşi 2017-ci ilin fevralın 5-də geri qaytarılıb.

Ana-bala görüşü
-Qayıtdım, Ana!
-Boyuna qurban ay oğul, Allaha şükürlər olsun! Mənə həsrəti sevdirən, balam! Bilirdim qayıdacaqsan…
-Ağlamısan, Ana?
-Çarəsiz qalmışdım…Sənin üçün ağlayan bu qədər gözlərin arasında mənim gözlərim necə dayanaydı…
-Yadındadı, ana, bir dəfə ağlayanda sənə dediyim sözlər?
-Kişilərin anası ağlamaz, mən səni heç vaxt ağlamağa qoymayacağam, demişdin…
-Ağlama ana! Ağlasan düşmən sevinəcək, torpaq göz yaşıyla suvarılacaq, analar oğul itirmək qorxusu ilə yaşayacaqlar…Vətənə oğullar gərəkdi, “Torpaq uğrunda ölən varsa Vətəndir”!
-Ağlamıram…boyuna qurban, özünü incitmə, yaraların incıdər. Layla deyim sənə… yorğunsan…rahat
uyu…dincini al bala!!!

Əzizinəm, nər oğlum,
İgid oğlum, nər oğlum.
Bitsin qara gecələr,
Sevinsin səhər, oğlum.

Aşiqəm apar məni,
Gedirsən, apar məni.
Dərd yaxamı tanıyır,
Axtarıb tapar məni.
Əzizim yol gözlədim,
Yatmadım, yol gözlədim.
Ay ellər, balam gəldi,
Görüşdüm, əzizlədim…

Əsgər anası Nisə Qədirovadan şəhid Çingiz Qurbanovun əziz xatirəsinə!

Sumqayıtda Gənclər Günü münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilib

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin tabe müəssisələrində 2 fevral Gənclər Günü münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilib.
Qubadlı rayon nümayəndəliyinin Mahmudlu kənd mədəniyyət evində keçirilən tədbirdə mədəniyyət evinin rəqs dərnəyi üzvlərinin ifasında Azərbaycan rəqsləri, qiraət dərnəyi üzvlərinin ifasında şeir nümunələri və gənc müğənnilərin ifasında musiqi nömrələri tədbir iştirakçıları tərəfindən maraqla qarşılanıb. Sonda mədəniyyət evinin özfəaliyyət kollektivinin üzvlərinin ifasında teatrlaşdırılmış səhnə nümayiş olunub.
Xızı rayon nümayəndəliyinin Mədəniyyət Mərkəzində “dəyirmi masa” keçirilib. Xızı rayon Gənclər və İdman Baş İdarəsi və rayon təhsil müəssisələri işçilərinin qatıldığı tədbirdə “Gənclər günü” nün yaranma tarixi, bu gün dövlət siyasətində gənclərə verilən dəstək, gənclər siyasəti, eyni zamanda gənclərin mədəni-siyasi həyatda tutduğu mövqe, oynadığı rol və asudə vaxtının səmərəli təşkili istiqamətində geniş fikir mübadiləsi aparılıb. Sonda Xızı rayon Gənclər və İdman Baş İdarəsi tərəfindən rayonun ictimai-siyasi,mədəni həyatında fərqlənən gənclərə fəxri fərman və hədiyyələr təqdim olunub.
Sumqayıtın Şəhər Mədəniyyət Evində keçirilən bayram konsertində müğənnilər Elşən Quliyev, Vüsalə Hüseynova, Fidan Nağıyevanın ifasında xalq və bəstəkar mahnıları, eləcə də “Buta” ritm qrupunun ifasında “Azərbaycan ritmləri” adlı kompozisiya tədbir iştirakçıları tərəfindən maraqla qarşılanıb. Mədəniyyət evinin özfəaliyyət kollektivi üzvlərinin gənc ifaçıları İlkin Əlizadə, Kamil Ağazadə, Zaur Yusifli, Sevda Akkaya, Şahin Qədirsoyoy gəncləri öz ifaları ilə təbrik ediblər.
Sonda gənc ifaçılara mədəniyyət evində təşkil olunan mədəni-kütləvi tədbirlərdə fəal iştiraklarına görə Şəhər Mədəniyyət Evinin direkltoru Elnarə Rəşidova tərəfindən Diplom təqdim olunub.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Mətbuat xidməti

Xarici qonaqlar Zəngilan rayon Tarix Diyarşünaslıq Muzeyinə səfər ediblər

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Zəngilan nümayəndəliyinin Tarix Diyarşünaslıq muzeyində tədbir keçirilib.
Belə ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının (BMT QAK)-ın Cənubi Qafqaz üzrə regional nümayəndələri Abşeron rayon Masazır qəsəbəsində qaçqınlar üçün inşa edilən yeni yaşayış massivinə səfər edib.
Səfər çərçivəsində qonaqlar Zəngilan rayon Tarix Diyarşünaslıq Muzeyində rayonun tarixini əks etdirən eksponatlarla, nümayiş olunan foto-stendlə yaxından tanış olublar.
Qonaqlara Zəngilan rayonunun tarixi, maddi-mədəni sərvətləri haqqında geniş məlumat verilib.
Tədbirdə qonaqları Zəngilan rayon icra Hakimiyyətinin başçısı Ramiz Həsənov, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Zəngilan nümayəndəliyi üzrə baş məsləhətçisi Mehman Nəsirov müşayiət edib.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Mətbuat xidməti

Kamran MURQUZOV.”Prezident İlham Əliyevin uğurlu daxili və xarici siyasəti dünya mətbuatının diqqət mərkəzindədir”

10730926_708473925888118_1815156677351752954_n

2003-cü il oktyab ayının 15-də respublikanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən prezident seçilərində qələbəni təmin edən cənab Prezident İlham Əliyev ilk dəfə olaraq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi.Dövlət müstəqilliyimizin bərpa olunmasının 12-ci il dönümünün tamam olmasına iki gün qalmış belə bir möhtəşəm hadisənin baş verməsi ictimaiyyət nümayəndələri və media təmsilçilərinin diqqət mərkəzində saxladığı ilk və önəmli məsələ oldu.Şəffaf və demokratik şəraitdə keçirilən seçkilərdə iştirak edən seçicilərin 97.5%-ni toplayan cənab Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının tələblərinə uyğun olaraq, andiçmə mərasimində mənsub olduğu xalqa sədaqətlə xidmət edəcəyini bəyan etdi.Dövlətimizin iqtisadi, siyasi cəhətdən inkişad edərək dünyanın ən aparıcı və qabaqcıl ölkələri ilə sıx və qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin uğurla qurulmasının təminatçısı oldu.Ən qısa zaman kəsiyində dövlətimizin başçısı, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı Heydər Əliyev siyasi məktəbinin layiqli davamçısı və yetirməsi cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmizdə aparılan uğurlu daxili və xarici siyasət nəticəsində müxtəlif sahələrdə, o cümlədən elm, mədəniyyət, incəsənət sahəsində müsbətə doğru köklü dəyişikliklər müşahidə olunmağa başladı və ölkəmizin imicinin beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən diqqətinin cəlb olunmasına səbəb oldu.Ölkəmiz iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə ən inkişaf etmiş avropa ölkələri ilə yanaşı addımlamağa başladı, dünyanın ən önəmli tədbirlərinə ev sahibliyi etməyə müəssər oldu.2015-ci ilin iyun ayında Bakıda keçirilən Birinci Avropa Oyunları buna ən bariz nümunədir.Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gəlmiş minlərlə idmançının idman yarışlarında yüksək səviyyədə iştirakını və təhlükəsizliyini tam təmin etmək məqsədilə gücləndirilmiş iş rejiminə keçid aldı.Cənab Predientin rəhbərliyi və nəzarəti altında Birinci Avropa Oyunları yüksək səviyyədə təşkil olundu.
Dünyanın ən aparıcı telekanallarının və mətbuat orqanlarının nümayəndələrinin diqqətini respublikanın paytaxtı Bakı şəhərinə yönləndirdi.Dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyevin uğurlu daxili və xarici siyasətini özündə əks etdirən müxətlif adlarda məqalələr çap olundu.Ölkəmizin dinamik inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən Birinci Avropa Oyunları tarixdə silinməz izlər buraxdı.İllərlə toplanan təcrübə bu yönümdən öz sözünü demiş oldu.
Hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən etibarən müxtəlif dünya liderlərinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini yüksək səviyyədə ölkəmizdə qəbul edən cənab Predizent İlham Əliyev humanizm prinsiplərinə sadiq qalaraq, qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin sürətlə inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən görüşlərdə iştirak etdi.Rəhbərliyi altında ölkəmizin dünya arenasında tanınması üçün lazımi səviyyədə işlərin görülməsinə nəzarət etdi.Dünyanın müxtəlif ölklərindən ölkəmizə təşrif buyurmuş nümayədə heyətlərini son dərəcə səmimiyyət və qonaqpərvərliklə qəbul edərək, ölkəmizin zəngin tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənəsi haqqında ətrfalı məlumat verdi.Dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyev tərəfində uğurla davam etdirilən daxili və xarici siyasət çağdaş dönəmdə də dünya mətbuatının diqqəi mərkəzindədir.

Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
Bakı şəhəri.13 oktyabr 2016-ci il

Ramiq Vəliyev: “Müsəlmanların tək vücud olmalarının zamanıdır”

Birinci Dünya müharibəsi zamanı Osmanlı imperiyasına qarşı İngiltərə və Fransanın öncüllüyü ilə həyata keçirilən gizli Sayks-Piko sazişi bütün İslam coğrafiyasının işğal edilərək bölüşdürülməsini nəzərdə tuturdu. Sazişin böyük bir qismi, demək olar ki, həyata keçirildi. Lakin türk millətinin yüz minlərlə övladını şəhid verməsi bahasına apardığı qəhramanlıq mübarizəsi və Atatürkün bir lider olaraq ortaya çıxması sazişdə yer alan planın tam başa çatmasına maneə törətdi. Qərb İttifaqı Türkiyə Cümhuriyyətinin bir dövlət kimi varlığını qəbul etmək məcburiyyətində qaldı. Bu gün Sayks-Piko gizli sazişindən 100 il keçməsinə baxmayaraq, eyni qüvvələr sazişin tamamlanması əzmi ilə yenidən hərəkətə keçmişlər. Bu mənfur plana görə Türkiyə bir neçə hissəyə bölünməli, türk milləti isə öncə Mərkəzi Anadoluya sıxışdırılmalı, növbəti mərhələdə isə tamamilə Orta Asiyaya sürgün edilməlidir.

Türkiyədə baş verən son dövlət çevrilişi cəhdi də məhz Fətullah Gülən və tərəfdarlarını bir maşa olaraq istifadə edən İngiltərə öncüllüyündəki Qərb İttifaqının Türkiyəni yenidən işğal etmə planının tərkib hissəsidir. Türkiyənin işğalı ilə nəticələnə biləcək ilk çevriliş cəhdi geri püskürdüldü. Lakin türk milləti yaranmış təhlükənin keçdiyinə əmin olmadığı üçün bu günə qədər meydanları tərk etməyib. Burada diqqət çəkmək istədiyim məqam hazırda davam edən təhlükənin yalnızca Türkiyə üçün olmamasıdır. Çünki hədəf hər nə qədər Türkiyə olaraq görünsə də, əsl hədəf türklük və İslam aləminin yox edilməsidir. Türkiyə İslamın son qalasıdır və bu savaş artıq Türkiyənin mübarizəsi olmaqdan çıxmışdır. Bunun üçün dünyanın harasında olmasından asılı olmayaraq, müsəlmanların İslam dünyasının məhv edilməsi üçün başladılan bu həmləyə qətiyyətli şəkildə qarşı çıxması və müsəlman ölkələrin Türkiyəni birmənalı olaraq dəstəkləməsi lazımdır. Müsəlmanların tək vücud olmalarının zamanıdır. Allah Türkiyəmizi və bütün müsəlmanları qorusun.

Ramiq VƏLİYEV,
Gənclərin Mənəvi İnkişafı İctimai Birliyinin sədri

Nobel sülh mükfatının qəribə hekayəsi

Nobel mükafatı bildiyimiz kimi, kimya, fizika, tibb-fiziologiya, ədəbiyyat, sülh və iqtisadiyyat sahələri üzrə təqdim edilən ən ali mükafat sayılır.

Nobel mükafatı bildiyimiz kimi, kimya, fizika, tibb-fiziologiya, ədəbiyyat, sülh və iqtisadiyyat sahələri üzrə təqdim edilən ən ali mükafat sayılır. Mükafatın təsisçisi kimyaçı, tacir, milyarder Alfred Nobel olmuşdur.Mükafatın yaradılma səbəbi isə Alfred Nobelin özü haqqında qəzetdə gördüyü bir başlıq olmuşdur. Qardaşı Lüdviq Nobelin ölüm xəbərini fransalı jurnalist səhv anlayaraq Alfred Nobelin ölümü kimi başa düşüb.Bununla bağlı öz məqaləsində bu xəbəri “Ölüm taciri dünyasını dəyişdi” kimi təqdim edib. Jurnalistin Nobeli “ölüm taciri” adlandırmasının səbəbi isə dinamitin kəşfi idi. A. Nobel məlum olduğu kimi, bu partlayıcı maddəni kəşf etmiş və bunun satışından da xeyli gəlir əldə etmişdi. Bu səbəblərdən dolayı o dövrlərdə Nobelə “ölüm taciri” ləqəbi qoyulmuşdu. Bu pis şöhrətdən qurtulub arxasında yaxşı bir miras qoymaq adına A. Nobel vəsiyyətnamə yazaraq sərvətinin böyük qisminin öz adına bir mükafatın tərtib edilməsi üçün ayırlmasını vəsiyyət edir. Vəsiyyətnamədə mükafatların hansı sahələr üzrə, hansı şərtlər daxilində verilməli olduğunu, mükafatı hansı qurumların verəcəyini, mükafatın maliyyə mənbəyinin necə təmin olunacağını və s. hamısını qeyd edir. Vəsiyyətnaməyə əsasən, mükafatı elm sahələri üzrə İsveç Kral Elmlər Akademiyası, sülh mükafatını isə Norveç Nobel Komitəsi təyin etməlidir. Mükafatın dəyəri isə bir medal, diplom və təxminən 1.5 milyon ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini əhatə edir.Mükafatın maliyyə olaraq daimi şəkildə təmin edilmə mexanizmi isə Nobel fondunun ortaq olduğu və hissədar olduğu şirkətlərin gəlirlərindən gələn illik faizlər əsasında qarşılanmalıdır.

Mükafatın təsis edilməsi ilə bağlı standart məlumatları təqdim etdim. İndi isə gəlin bu mövzu ilə bağlı maraqlı bəzi məqamlara göz gəzdirək. Alfred Nobelin gəlir mənbəyi nə idi və Nobel fondu necə qurulmuşdu?

A. Nobelin atası 1842-ci ildə Finlandiyadan Rusiyaya köçür. İmkanlı olan ailə bir müddət kasıblasa da, Krım müharibəsində ordunun mina ehtiyacını qarşılayaraq yenidən zəngin olur. A. Nobelin atası yaxşı təhsil alması üçün onu xaricə göndərir. A. Nobel xüsusi müəllimlər tərəfindən yetişdirilərək bir neçə xarici dili mükəmməl öyrənir, ədəbiyyata meyil edir. Lakin daha sonra kimya ilə maraqlanmağa başlayır. Kimya təhsili üçün bir neçə ölkəni gəzdikdən sonra Parisdəki tanınmış kimyagər T.J.Pelouzenin labaratoriyasında nitroqliserinin ixtiraçısı Askanio Sobrero (Ascanio Sobrero) ilə birlikdə araşdırmalar aparır. Krım müharibəsi bitdiyinə görə silah sifarişi də sona çatır və Nobel ailəsi yenidən müflis olur. Ailə Stokholma qayıdır, Robert və Lüdviq Nobel Qardaşları isə Peterburqda qalırlar.Nitroqliserin üzərində apardığı araşdırmalarda baş verən partlayış zamanı bacısı Emili (Emily) və 4 nəfər həyatını itirir. Lakin A. Nobel araşdırmalarına davam edib, nitroqliserini idarə edilə bilən hala salaraq dinamit partlayıcısını yarada bilir. Bu partlayıcının patentini alır. Növbəti illərdə yeni bir partlayıcı barut kəşf edir. A. Nobel bu illər ərzində 355 patent alır. 20 fərqli ölkədə 100-ə yaxın şirkət qurur. Bu şirkətlərin hamısı silah və partlayıcı istehsal edirdi. O dövrdə bir çox ölkənin silah və partlayıcı ehtiyacı A. Nobelin şirkətləri tərəfindən qarşılanırdı. Rusiyada qalan Robert və Lüdviq qardaşları isə A. Nobelin dinamitlərindən istifadə edib neft yataqları tapmağa nail olmuşdular. Nobel qardaşları Rusiyada, Azərbaycanda və başqa bir çox ərazilərdə neft çıxarmaqla məşğul idilər, A. Nobel isə patentini aldığı partlayıcılar və qurduğu silah və partlayıcı istehsal edən şirkətləri hesabına milyarder olmuşdu.

Nobel mükafatını verən Nobel fondu isə Nobel qardaşları tərəfindən qurulmuşdu. O Nobel qardaşları ki, 1800-cü ilin sonlarında Bakıda “BraNobel” adlı bir neft şirkəti qurmuşdular. O illərdə Rotşild (Rothschild) tərəfindən qurulan “BNİTO” və Rokfeller (Rockfeller) tərəfindən qurulan“Standart Oil” adlı neft şirkətləri ilə birlikdə çalışan Nobel qardaşları Bakıdan hər yerə neft daşıyırdılar. 1900-ci illərdə bütün dünyada Bakı neft məhsulları satılırdı. Yəni nəticə etibarı ilə Nobel Fondunun mükafatlarının faizlərini təmin edəcək o qurumların sahibləri olan Rotşild və Rokfeller, yəqin ki, sizlərə də tanış gəldi. Bu şəxslərin XX əsrin formalaşmasındakı və milyonlarla insanın ölümündəki rolunu nəzərə alsaq, bu şəxslərin bu mövzuya aidiyyatının mənasını anlaya bilərik.

Nobel Fondunun ortaya çıxma tarixi barəsində ona görə məlumat verdim ki, Nobel Sülh mükafatının qəribə təltiflərinin hikmətini anlamaq bizə biraz asanlaşsın. Nobel Sülh mükafatının təltif edilmə qaydasına görə, mükafat “xalqlar arasında qardaşlığın təbliği, daimi qoşunların azaldılması, yaxud tamamilə aradan qaldırılması və ya sülh konqreslərinin keçirilməsinin irəli sürülməsi və həvəsləndirilməsi sahəsində görülmüş ən yaxşı işlərə görə” verilir. Lakin gəlin tarixdə və son illər ərzində Nobel mükafatı ilə təltif edilmiş, yaxud bu mükafata namizəd göstərilmiş maraqlı şəxslərlə tanış olaq.

Hitlerin necə bir qatil olması, milyonlarla insanı öldürməsi, dünyaya gətirdiyi müharibələr və s. haqqında ətraflı məlumat yazmağıma, yəqin ki, ehtiyac yoxdur, bu barədə hər kəs məlumatlıdır. Maraqlı olan isə 1939-ci ildə Hitlerin Nobel sülh mükafatına namizəd göstərilməsi və müəyyən Qərbli çevrələr tərəfindən bu namizədliyin dəstəklənməsi olmuşdur.E.G.C Brandt adlı İsveç Parlamentinin deputatı 1938-ci ildə Hitleri Nobel Sülh mükafatına namizəd kimi göstərmişdir. Bu barədə Nobel mükafatı laureatının rəsmi saytında da məlumat yerləşdirilmişdir.Saytdakı məlumatın şəklini məqalədə də görə bilərsiniz.

Bu namizədliklə bağlı o dövrdə “New York Times”, “Times” və s. media orqanlarında dəstək məqalələri yazılsa da, Hitlerə mükafat verilməmişdir.

Hitlerin necə bir qatil olması, milyonlarla insanı öldürməsi, dünyaya gətirdiyi müharibələr və s. haqqında ətraflı məlumat yazmağıma, yəqin ki, ehtiyac yoxdur, bu barədə hər kəs məlumatlıdır. Maraqlı olan isə 1939-ci ildə Hitlerin Nobel sülh mükafatına namizəd göstərilməsi və müəyyən Qərbli çevrələr tərəfindən bu namizədliyin dəstəklənməsi olmuşdur.E.G.C Brandt adlı İsveç Parlamentinin deputatı 1938-ci ildə Hitleri Nobel Sülh mükafatına namizəd kimi göstərmişdir. Bu barədə Nobel mükafatı laureatının rəsmi saytında da məlumat yerləşdirilmişdir.Saytdakı məlumatın şəklini məqalədə də görə bilərsiniz.

Bu namizədliklə bağlı o dövrdə “New York Times”, “Times” və s. media orqanlarında dəstək məqalələri yazılsa da, Hitlerə mükafat verilməmişdir.

2004-cü ildə İraqdakı sözdə “kimyəvi silahları” zərərsizləşdirdiyi, terrorizm təhdidini və beynəlxalq problemləri “sülh yolu” ilə həll etdikləri üçün İraqda müharibə başladıb 2 milyondan çox insanın ölümünə səbəb olan və bir ölkəni işğal edən bu iki tanınmış şəxs Nobel Sülh mükafatı verilməsinə namizəd göstərilib. Həm də Alfred Nobelin bu mükafat üçün ixtiyar sahibi təyin etdiyi Norveç Parlamentinin bəzi üzvləri tərəfindən.Halbuki İraqda kimyəvi silahlar yox idi. Bunu Toni Bleyr də, Buş da bilirdi.Kimyəvi silahlar böyük bir yalan idi.Müharibəni başlada bilmək üçün uydurulmuş böyük bir yalan. Bunu bu yaxınlarda Bleyrin özü də etiraf edərək üzr istədi. Lakin maraqlı məqamlardan biri də budur ki, müharibədə ölən milyonlarla iraqlıdan deyil, sadəcə orada ölən ingilis əsgərlərin valideyinlərindən üzr istədi və eyni zamanda verdiyi qərardan peşman olmadığını da dedi. Beləliklə də, İraqdakı insanları insan olaraq görmədiklərini, sırf o ölkəni işğal etmək üçün müharibə törədib milyonlarla insanı öldürdüklərini, milyonlarla insanı da şikəst qoyduqlarını, bütün İraqı məhv etdiklərini etiraf etmiş oldu. Eyni zamanda bu etirafın başqa bir tərəfi də, 11 sentyabr hadisələrinə dayanır.İraq müharibəsi bu hadisə ilə başladı. Toni Bleyrin etirafına əsasən, onların İraqda hansısa kimyəvi silah deposu barədə məlumatları yox idi və ümumiyyətlə,orda belə bir silah anbarı da aşkarlanmamışdı.Mütəxəsislərin araşdırmalarına görə də, 11 sentyabr terroru da məhz bu müharibəyə səbəb yaratma cəhdlərindən biri idi.Yəni bu insanlar öz xalqına qarşı süni terror aktı təşkil edərək İraqa hücum bəhanəsini hazırlamaq məqsədi ilə və buna xalqda razılıq yaratmaq üçün minlərlə vətəndaşının ölümünə razılıq verəcək dərəcədə “sülh” tərəfdarı idilər.

Bir çox insan tərəfindən davranışları, intellekti insanlarla rahat ünsiyyətcilliyinə görə Obamaya qarşı sevgi duyulur. Obama məşhurluq, dəstəklənmə və s. baxımından Amerikanın ən öndə gələn prezidentlərindən biri oldu.Lakin sülh məsələsində də kamera önündə göstərdiyi qədər bacarıqlı idimi?Statistikalara əsasən, xeyir. Obama 8 il prezidentlik etdi. Prezident seçkilərində seçicilərə verdiyi vədlər var idi.Vədlərin içindəki ən əhəmiyyətli maddələr, silah-sursatın azaldılması, sülh sahəsində işlər görüləcəyi, İraq və Əfaqnıstandakı amerikan varlığına son qoyulacağı, müharibənin sona çatacağı idi. Bu vədlər gerçəkləşdimi?

Nəinki bu vədlər gerçəkləşdi, əksinə Amerika Obamanın dövründə vəd verdiyi sahələrdə daha da geriyə getdi. Obama hökümətinin rəhbərliyi ilə ABŞ təkcə 2016-cı ildə başqa ölkələrə saata 3 bomba atıb. Günə 72, həftəyə 504, ilə isə 26 172 bombalama deməkdir. Bir il ərzində ABŞ bu qədər bombanı 7 ölkəyə atmışdır. Bu bombaların 93% -i Suriya və İraqa atılmışdır.Bu bombalar nəticəsində isə ölmüş, zərərçəkmiş insanların sayını, hesabını təxmin etmək çox çətindir. Obama müharibəyə son qoyacağını söz verdiyi halda, arxasında dronlarla, bombalarla, hava hücumları ilə müşaiət olunan müharibə ilə keçən 8 ili miras qoydu. Sonda isə digər bütün Amerika prezidentlərindən daha çox müharibəyə zaman sərf edən Obamaya da Nobel Sülh mükafatı təqdim edildi.

Mixail Qorbaçov

Mixail Qorbaçov da Nobel Sülh mükafatına layiq görülmüş şəxslərdən biridir. Qorbaçovun Nobel Sülh mükafatına nə qədər layiq olduğunu müzakirə etməmişdən öncə sizə Qorbaçovun adı ilə bağlı bir bənzətmədən nümunə vermək istəyirəm.

Elm aləmində hansısa fikrindən, əqindəsindən dönən insanlara adətən o sahənin Qorbaçovu deyirlər.Bir nümunə verim; təkamül fərziyyəsi içində növlərin təkamülünü klassik darvinizmdən, yəni mərhələli şəkildə təkamül fərziyyəsindən başqa birdən-birə, anidən dəyişilmə – “Sıçrayışlı təkamül fərziyyəsi” modeli var. Bu modeli 1970-ci ilin əvvələrində tanınmış təkamülçülər Nayls Eldrik və Stefen Cey Quld ortaya atmışdılar. Təkamül fərziyyəsinə görə, canlılar təkamül keçirmişdilərsə, palentoloji qalıqlar arasında bunun milyonlarla nümunəsi tapılmalı idi. Lakin paleontoloqların tapdığı 600–700 milyon fosilin arasından bircə dənə də olsun Darvinin “mütləq tapılmalı olduğu”nu dediyi “ara-keçid formaları” tapılmırdı. Bu boşluğu görən Stefen Cey Quld və Nayls Eldrik də təkamül fərziyyəsinin bu müəmmasına alternativ bir cavab tapmaq üçün iddia etdilər ki, bəs canlılar, əslində, mərhələli deyil, “sıçrayışlı”, yəni birdən-birə təkamül ediblər. Mövzuya aidiyyatı olmadığı üçün fərziyyənin ətraflı izahını burda verməyəcəm. Lakin genetik olaraq bu yeni izahın da doğru olmadığı qısa bir müddətdə kəşf olundu.Bundan sonra bir çox klassik təkamülçülər bu mövzu ilə bağlı S.C. Quldu qınamağa başladılar. Təkamül fərziyyəsinin ən öndə gələn tənqidçilərindən biri Filip Conson S.C. Quldu “darvinizmin Qorbaçovu” adlandırdı. Qorbaçov Sovet İttifaqının kommunist dövlət sistemində çatışmazlıqlar olduğunu düşünərək sistemdə “islahatlar” etməyə çalışmışdı.Lakin çatışmazlıq hesab etdiyi problemlər, əslində, sistemin öz təbiətindən irəli gəldiyi üçün kommunizmi öz əllərilə məhv etmişdilər.

Verdiyim nümunə biraz uzun olsa da, gətirmək istədiyim məqam bu idi ki, Qorbaçovun tarixdəki yerinin siyasi motivi çox vacib idi. Sovet İttifaqı Dövləti, təbii ki, sadə formada çökdürülmədi. Məhz Nobel mükafatı da o “mürəkkəb” siyasi motivin bir qarşılığı ola bilərdi.

Qorbaçov və Sülh mükafatı anlayışına ən zidd olan amil isə 1990-cı il 20 yanvar gecəsi Bakıda azərbaycanlılara qarşı edilmiş soyqrım idi. Məlum olduğu kimi, Qorbaçovun əmri ilə kommunist Qızıl Ordu 20 yanvar gecəsi Bakıya daxil olur və dəhşətli bir qırğın törədir. Tanklarla, zirehli hərbi maşınlarla dolu ordu Bakıya daxil olur, bir gecədə 200 nəfərə yaxın Bakı sakini şəhid edilir, 1000 nəfərə yaxın insan da ölümcül yaralanır.Bu qanlı qırğının əmrini Qorbaçov vermişdi.Qorbaçov eyni zamanda sonrakı illərdə Ermənistan – Azərbaycan arasında Azərbaycanın xeyli sayda ərazilərini itirməsi ilə, minlərlə günahsız insanının qətlə yetirilməsi kimi böyük faciələrlə yekunlaşan bir münaqişənin əsasını qoymuş, bu prosesdə rol oynamışdır. Bundan əlavə Qorbaçov Vilnüsdə, Tbilisidə, Çeçenistanda, Tacikistanda, Abxaziya və Osetiyada da çoxsaylı insanın tələf olduğu hadisələrin baş verməsinə səbəb olmuşdur.Yəni dolayısı ilə siyasi fəaliyyəti ilə heç də sülh tərəfdarı bir mövqe sərgiləməmişdir.Bütün bunlara baxmayaraq isə Qorbaçov Nobel “Sülh” mükafatına layiq görülmüşdür.

Bu mükafatın Ədəbiyyat sahəsində təltifləri zamanı da adətən öz ölkələri əleyhində yazılar yazan şəxslərə verildiyini müşahidə etmək mümkündür.

Mövzunu digər müəyyən şəxslər, hadisələr əlavə edərək genişləndirmək olar, lakin nəticə ortadadır. Elm sahələri üzrə təqdim edilən Nobel mükafatları adətən şübhəli məqamlarla yadda qalmasa da, bu mükafatın sülh üzrə laureatının təqdimində ciddi problemlərin olduğu dəqiqdir.Bu mükafatın təqdim edilməsinin dərin siyasi bağları ortadadır. Görünür ki, mükafatı təyin edən qurumlara İngilis Dərin Dövləti kimi qüvvələrin təsir gücü güclüdür.Bunu necə bilə bilərik? Məqalənin əvvəlində mükafatı təqdim edən Fondun yaranma prosesindən bəhs etmişdim.Xatırlayırsınızsa hal – hazırda Nobel mükafatını təqdim edən Nobel Fondununun əsasını Rokfeller və Rotşild ailəsinin şirkətlərində hissələri olan Nobel Qardaşları qoymuşdu. Nobel mükafatının maliyyəsi də Alfred Nobelin silah şirkətləri ilə Nobel Qardaşlarının hissədarı olduğu Rokfeller və Rotşild şirkətlərinin gəlirindən gələn faizlər (hissələr) hesabına qarşılanır.Dolayısı ilə bu su hansı quyuduan gəlir aydındır. Bu təqdirdə “sülh” mükafatının niyə ən çox müharibə etmiş, qan tökmüş adamlara getdiyinin hikmətini də anlamaqda çətinlik çəkmirik.

Bu mövzudan alınacaq dərs :bir qrup siyasi qüvvənin təsiri, yaxud idarəsində olan bir qurumun təltifi bizim şəxsləri dəyərləndirməyimizə meyar olmamalıdır. Meyar olaraq bu cür mükafatları seçiriksə, o zaman bu mükafatların çox zaman necə və nə üçün verildiyini də unutmamaq lazımdır.

Mehman Şükürov müşavirə keçirdi-FOTOLAR

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürovun iştirakı ilə Zəngilan və Qubadlı rayon nümayəndəliklərində mədəniyyət işçilərinin zona müşavirəsi keçirilib.
Müşavirədə hər iki rayonun klub, muzey və kitabxana işçiləri, o cümlədən, musiqi məktəblərinin müəllim kollektivi iştirak edib.
Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin rəisi Mehman Şükürov müşavirədə çıxış edərək “Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin strukturunun təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 mart 2016-cı il tarixli 1932 nömrəli Sərəncamının icrasının təmin edilməsi, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin fəaliyyətinin təşkili istiqamətində qarşıda duran vəzifələr, həmkarlar təşkilatı, maliyyə, kadr islahatı, daxili subardinasiya məsələləri barədə geniş məlumat verib.
Müəssisələrdə aparılacaq islahatlara toxunan idarə rəisi davamiyyəti zəif olan, nizam-intizam qaydalarına əməl etməyən işçilər haqqında ciddi ölçü götürüləcəyini bildiriərək qeyd edib ki, hər kəs işinə məsuliyyətlə yanaşmalı, göstərilən etimadı doğrultmalıdır. İncəsənət sahəsi elə bir sahədir ki, istedadlı insanlar məhz bu sahədə yetişir və ölkəmizin təbliğatçısına çevrilir. Bu mənada biz kəmiyyətə deyil, keyfiyyətə üstünlük verməli, xüsusi istedadı olan uşaqları kənarda qoymamalıyıq.
O, bildirib ki, regional idarələrin yaranması struktur dəyişikliyi ilə bərabər həm də qarşılıqlı əməkdaşlığa şərait yaradır. Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinə daxil olan altı rayonun şair və rəssamları, eləcə də musiqiçiləri bir-biri ilə səmimi, mehriban əməkdaşlıq qurmalı, birgə tədbirlər keçirməlidirlər. Bundan əlavə, mətbuatla əlaqə daha da genişlənməli, keçirilən tədbirlər mətbuat səhifələrində dərhal işıqlandırılmalıdır.
Mehman Şükürov hər kəsə fəaliyyətində uğurlar diləyib, tövsiyə və tapşırıqlarını verib.
Sonda müşavirə iştirakçıları idarə rəisinə səmimi münasibəti, xoş ünsiyyətinə görə təşəkkür edərək təbriklərini çatdırıblar.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm idarəsinin Mətbuat xidməti

Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin fəaliyyətinə həsr olunmuş zona müşavirəsi keçirilmişdir

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 2017-ci ilin birinci yarısı üçün iş planına əsasən 25 yanvar 2017-ci ildə Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin fəaliyyətinə həsr olunmuş zona müşavirəsi keçirilmişdir.

Müşavirədə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Regionlarla iş sektorunun müdiri Pərviz İsgəndərli, Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin rəisi Mehman Şükürov, İdarənin Qubadlı, Zəngilan, Şuşa, Abşeron, Xızı rayonları üzrə nümayəndələri və mədəniyyət müəssisələrinin rəhbərləri iştirak etmişlər.

Müşavirədə “Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin strukturunun təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 mart 2016-cı il tarixli 1932 nömrəli Sərəncamının icrasının təmin edilməsi, Nazirliyin Regional Mədəniyyət və Turizm İdarələrinin fəaliyyətinin təşkili istiqamətində qarşıda duran vəzifələr müzakirə edilmiş, regional idarələrin yeni əsasnamələri və ştat cədvəlləri barədə geniş məlumat verilmişdir.

Bildirilmişdir ki, Dövlət başçısının müvafiq Sərəncamına əsasən şəhər (rayon) mədəniyyət və turizm idarələrinin (şöbələrinin) bazasında Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm Baş İdarəsi və Nazirliyin 15 Regional İdarəsi yaradılmışdır. Sumqayıt Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinə Sumqayıt şəhəri və Abşeron, Xızı, Qubadlı, Zəngilan, Şuşa rayonları daxildir.

Müşavirədə işə qəbulu zamanı ixtisas təhsilli kadrlara üstünlük verilməsi, mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyətinin müasir dövrün tələbləri əsasında qurulması, mədəniyyət və turizm müəssisələrinin əlaqəli fəaliyyətinin təşkil edilməsi, təcrübə mübadiləsinin aparılması, maliyyə intizamına nəzarət və digər aktual məsələlərə diqqətin artırılmasının vacibliyi vurğulanmışdır.

Mənbə: http://mct.gov.az

“Elm mənim üçün qeyri-adi dünyadır”

Gülüstan Füzuli qızı Kərimova Sumqayıt şəhər 14 nömrəli tam orta məktəbin IX a sinfində təhsil alır. Ən böyük arzusu Baki Ali Neft Məktəbinə daxil olmaq, mühəndis ixtisasına yiyələnməkdir. Dəqiq elmlərə daha diqqətlə yanaşan Gülüstan Kərimova fizika fənninə xüsusi diqqət ayırır. Məktəbdə nizam-intizamı, səmimi münasibəti, bütün fənnlərə marağı və hazırlığı ilə fərqlənən Gülüstan Kərimova çalışır ki, sinif rəhbəri Yeganə Süleymanovanın, ona dərs deyən müəllimlərin verdiyi tapşırıqlara daha diqqətlə, yaradıcılıqla yanaşsın.
Məktəbin fizika müəllimi Leyla Bayramova fizika dərsində Gülüstanın xüsusi yaradıcılıq qabiliyyətindən böyük məmnunluq hissi ilə danışdı: “Çalışıram ki, şagirdlərim yalnız dərslərini öyrənməklə kifayətlənməsinlər, eyni zamanda fənn kurikulumlarının bizi istiqamətləndirdiyi kimi yaradıcılıq hissi ilə çalışsınlar. Çünki, şagird aldığı biliyi və eşitdiyi məlumati özününküləşdirməyi, qavramağı, şifahi və yazılı şəkildə ifadə etməyi bacarmalı, tədris prosesində qazandığı bilik və bacarıqları öz həyat tərzinə, həyati ehtiyaclarına yönəltməlidir. Hər bölmənin sonunda fizikadan keçdiyimiz dərslərə əsasən butun sinfə təqdimat hazırlamağı tapşırıram. Bu günlərdə növbəti təqdimatın nəticələri məni ürəkdən sevindirdi. Sinfin böyük əksəriyyəti verilən tapşırığı müvəfəqiyyətlə yerinə yetirmişdi. Gülüstanın hazırladığı təqdimat yaradıcılıq baxımından ən yaxşı təqdimat elan olundu. Təqdimat fizikadan Qravitasiya sahəsi, Elektrik sahəsi və Maqnit sahəsi haqqında məlumat, onların müqayisəsi və təhlili idi. Gülüstan həmin sahələrin təsirini, onların mənbəyini, bu sahələrin hər birinin yer kürəsinin hərəkətinə, inkişafına təsir edən sahə olduğunu özünəməxsus yaradıcılıqla izah etdi. Ümumiyyətlə, Gülüstanın dərslərin izahında, müxtəlif sualların cavabında öz müstəqil, yaradıcı fikirlərinin olması bir müəəllim kimi məni çox sevindirir.
“Elm mənim üçün qeyri-adi bir dünyadır. Qarşıda enişli-yoxuşlu bir yolun olduğunu, həmin yolla addımlamağın çətinliyini, məsuliyətini hiss edirəm. Amma bu çətinlik məni qorxutmur, əksinə daha maraqlı tədqiqatlara, kəşflərə səsləyir. Bu yolda zəhmətimi çəkən valideynlərimə – anam Sürəyya xanıma, atam Füzuli Kərimova, eyni zamanda bütün müəllimlərimə dərin minnətdarlığımı bildirirəm. Onların etimadını doğrultmaq mənim üçün hər zaman böyük məsuliyyət olub və həmişə də belə olacaq.”
Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, Gülüstanın tərbiyə aldığı ailədə elmə, təhsilə, mütaliəyə, milli dəyərlərimizə böyük diqqət və sevgi var. Gülüstan Kərimovanın bacisi Xuraman Cəfərova Bakı Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakültəsini bitirib, Bakı şəhər Binəqədi rayonundakı 13 nömrəli Laçın kənd orta məktəbində riyaziyyat müəllimi işləyir. Qardaşı Elməddin Kərimli Azərbaycan Dövlət Sənaye Universitetinin neft və qaz mühəndisliyi fakültəsinin 4-cü kursunda təhsil alır.
Respublika prezidenti İlham Əliyevin dediyi kimi təhsildə ilk növbədə tərbiyəni daha da inkişaf etdirmək, cəmiyyət üçün savadından asılı olmayaraq gərəkli vətəndaşlar yetişdirmək, şagirdlərə şəxsiyyət kimi yanaşmaq, onlarda bacarıqları, fərdi xüsusiyyətləri aşkar edərək inkişaf etdirmək təhsilimizə, dövlətimizə verilən ən yaxşı töhfələrdəndir. Bu yolda çətin və şərəfli peşə sahiblərinə, bütün təhsil işçilərinə, Gülüstan Kərimova ilə bərabər bütün Azərbaycan övladlarına uğurlar arzulayıram.

Nisə QƏDİROVA
Azərbycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı,
“Möhtəşəm Azərbaycan” müstəqil ictimai-siyasi, ədəbi-bədii qəzetinin redaktoru,

“Yaqub Zurufçunun 60 illik yubileyidir”

O səs nə səs idi, Allah?!
100 yaşayın, var olun, Yaqub bəy!

Azərbaycanın böyük, sevimli sənətkarı Yaqub Zurufçu ölkəmizin ən ağır, çətin, həyəcanlı günlərində – ötən əyyamın 89-90-cı illərində özünün əzəmətli, ağrılı-yanıqlı, vətən sevgili “Ayrılıq” mahnısı ilə xalqımızı birliyə, yekdil olmağa, mübarizəyə, Qələbəyə səsləyirdi.

Bütün xalqımızın, o taylı-bu taylı Azərbaycanımızın, bütün Türk dünyasının sevdiyi bu böyük sənətkarla mənim tanışlığımın fikrə gəlməyəcək bir tarixçəsi var.
…2009-cu ilin fevralında Sumqayıtdan paytaxta – dahi şairimiz Bəxtiyar Vahabzadənin yas məclisinə getmişdim. Sevimli şairlə mənim də iştirak etdiyim izdihamlı vidalaşmadan iki gün sonra yas məclisinə gələnləri iki böyük çadır da tutmurdu. Bizim oturduğumuz çadırda Azərbaycanın elit ziyalıları – şairlər, yazıçılar, görkəmli alimlər, deputatlar, şairin bir-birindən dəyərli şeirlərinə musiqi bəstələmiş bəstəkarlar, ustad xanəndələr, müğənnilər və adi, sadə adamlar – şairin poeziyasının pərəstişkarları toplaşmışdılar.
Bakı Dövlət Universitetinin yanaşı oturduğum iki professoru uzun illər bir yerdə çalışdıqları, mənim də taleyimə həm Bakıda və Sumqayıtda, həm də Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Tehranda görüşmək nəsib olmuş Bəxtiyar Vahabzadə haqqında xatirələrini söyləyir, mən isə diqqətlə onlara qulaq asır, hərdən də söhbətə qoşulurdum. Məclis dolub-boşalırdı. Təxminən bir saatdan sonra həmsöhbət olduğum hörmətli professorlar da durub getdilər. Mən isə məclisə gəlməli olan bir şair dostumu gözləməli idim. Bir qədər keçmişdi ki, çadırın girəcəyində görkəmli müğənnimiz Yaqub Zurufçunu gördüm. Bir anlığa elə bildim ki, bütün Güney Azərbaycan Quzey Azərbaycanın böyük dərdinə şərik olmaq üçün Bakıya gəlib. Nədənsə o anda Bəxtiyar müəllimin xalqımızı on illərlə mübarizəyə səsləyən “Gülüstan” poemasıı və Yaqub Zurufçunun ürəklər dağlayan “Ayrılığ”ı eyni anda göz önümə gəldi və istər-istəməz kövrəldim…
Yaqub bəy bir anlığa ayaq saxlayıb, çadırdakılara nəzər saldı. Hiss etdim ki, məclisdə olanlardan kimlərin yanında oturmağı götür-qoy edir. Əlbəttə, çoxları istərdi ki, xalqın sevimlisi olan Yaqub Zurufçu kimi bir sənətkar onun yanında əyləşsin. Ani olaraq məclisə göz gəzdirdim. Ancaq, deyəsən, məndən başqa heç kəsin yanında boş yer yox idi. Bir qədər tərəddüd etsəm də (kiminsə qabağına keçməmək, Yaqub bəyi onun “əlindən almamaq” üçün), ayağa qalxaraq, müğənniyə tərəf gedib, görüşdüm və onu ehtiramla öz yanıma dəvət etdim. Sağ olsun ki, xahişimi yerə salmadı, məni – tanımadığı adamı pərt etmədi. Bəxtiyar müəllimin çadırda asılmış düşüncəli-fikirli iri portretinə nəzər salıb, gözlərinin nəmini büruzə verməməyə çalışaraq, yanıqlı-yanıqlı Bəxtiyar müəllimlə görüşləri, mahnılarını sevə-sevə oxuduğu barədə danışdı. Məclisdə bütün söhbətimiz Bəxtiyar Vahabzadə, onun böyük azadlıq carçısı olması, doğma xalqına olan intəhasız sevgisi, döyüşkən, fəlsəfi-mübariz poeziyası ilə Vətən qarşısında xidmətləri, hər zaman Azərbaycanla bağlı olan zəngin yaradıcılığı barədə oldu. Məclisdən çıxdıqdan sonra bəstəkar Oqtay Zülfüqarovla, Teleradio Şurasının sədri Nuşirəvan Məhərrəmli, estrada müğənnimiz Cavan Zeynallı ilə görüşüb, söhbət etdik.
Yaqub bəylə yaxından tanışlığı isə mən bilərəkdən gecikdirirdim. Və, nəhayət, bir “sirri” açmaq qərarına gəlib, bildirdim ki, Yaqub bəy, bizim tanışlığımız indi yox, çoxdan başlayıb və ümumi olan bir “tanışımız” da var.
– Necə ki? – deyə təəccüblə mənə baxdı.
Nə reaksiya verəcəyini maraqla gözləyərək:
– Yaqub bəy, Siz Azər Rəhmanoğlunu tanıyırsınız? – soruşdum.
Sifətinə xoş bir təbəssüm qondu:
– Tanıyıram da sözdü? O, mənim mahnı disklərimdən birinin dizayneri olub. Özü də o diskin tərtibatını çox gözəl, məharətlə işləmişdi. Yaxşı oğlandır, xətrini çox istəyirəm… – birdən duruxub, soruşdu. – Hardadır o? Çoxdandır görmürəm, telefonu nədənsə bağlıdır, ona görə də disklə bağlı ona əməlli-başlı təşəkkür də edə bilməmişəm. Siz onu hardan tanıyırsınız?
Məsələni bilib (oğlum Azər sonralar bu böyük sənətkarın daha iki mahnı albomunun dizaynını vermişdi – tam təmənnasız olaraq!), mənimlə daha səmimiyyətlə qucaqlaşdı və dərhal da Azərin telefon nömrəsini istədi…
Beləcə bizim dostluğumuz başladı. Bu yaxınlarda isə Amerika və Kanadaya qastrol səfərindən qayıtdıqdan sonra mənə zəng vurdu:
– Rəhman bəy, Sizə Amerikadan kiçik bir hədiyyəm var, mümkünsə, gəlin, Bakıda görüşək, həm də oturub bir çay içib-söhbət edək.
Xalqımızın görkəmli oğlunun belə bir xoş dəvətini məmnuniyyətlə qəbul etməmək olardımı? Bir-neçə gün sonra görüşməyi razılaşdıq. Vədələşdiyimiz vaxt qəzet redaktor¬larından biri onu “Azərbaycan” nəşriyyatına dəvət etdiyindən orda görüşməli olduq.
…Gedəcəyimiz yeri soruşmadım. Bir saatdan artıq getdiyimiz yol boyu Yaqub bəyin okeanın o tayına qastrol səfərindən, o yerlərdə həmyerlilərimizlə görüşlərindən, Azərbaycanın bugünündən, sabahından söhbət etdik. Yaqub bəy bir vaxtlar Ulu öndərimiz Heydər Əliyevlə Bakıda, sonralar Amerikada – Klivlend klinikasında görüşlərini həyəcanla yada salıb, dahi rəhbərin onun sənətinə, xüsusilə “Ayrılıq” mahnısına olan heyranlığı barədə kövrəkliklə danışaraq, o unudulmaz görüşlərin onun xatirində əbədi iz qoyduğunu söylədi. Ölkə prezidenti İlham Əliyevin də Azərbaycan mədəniyyət və incəsənətinə göstərdiyi diqqət və qayğıdan məmnunluqla danışdı. Özünün hər zaman böyük ehtiramla yad etdiyi dahilərimiz, korifey sənətkarlarımız Üzeyir Hacıbəyov, Bülbül, Rəşid Behbudov, Müslüm Maqomayev, Zeynəb Xanlarova, Şövkət Ələkbərova, Rübabə Muradova, Gülağa Məmmədov haqqında da fikirlərini bölüşərək, son zamanlar böyük perspektivləri olan istedadlı gənc musiqiçilərin də yetişdiyini razılıqla qeyd etdi.
Söhbət zamanı yeni mahnı albomunu hazırladığını bildirərək, dedi ki, ora özünün aranjeman etdiyi “Apardı sellər Saranı” mahnısını da daxil edib. Mənim xahişimlə diski maşının maqnitofonuna saldı…
Allah, bu necə musiqi idi, bu nə ilahi səs, necə oxumaq idi!… Yaqub bəyin səsinin, oxunuşunun ecazkarlığını, möcüzəsini özünün təşəbbüsü ilə daxil etdiyi xor ifası daha da artırır, əzəmətli edirdi. Mahnı onun təkrarsız ifasında elə təsirli idi ki, sanki Arpa çayı elə indicə aşıb-daşmışdı və sanki ellər gözəli Saranı hamıya qısqanaraq, elə mənim gözlərim önündəcə çağlayan sularının qoynuna alıb, uzaqlara aparmışdı. Və bu fəlakətə təkcə Xan Çoban və Yaqub Zurufçu yox, bütün el-oba haray qopararaq, ağlayırdı. Deyərdim ki, “Ayrılıq”dan sonra bu, Yaqub bəyin ikinci, daha bir əzəmətli, ürəklər dağlayan ayrılıq mahnısı idi: “Gedin deyin Xan çobana, gəlməsin bu il Muğana, Muğan batıb nahaq qana…” Gözlərim önünə Qarabağ gəldi, elə bildim ki, mahnıda Muğan yox, Qarabağ deyilir: “Gedin deyin Xan çobana, gəlməsin heç Qarabağa, o batıbdır nahaq qana…”
Köksümü ötürüb, mahnını təkrar qoymasını xahiş etdim. Yeni, orijinal bir aranjemanla səslənən bu mahnının ovsununa düşmüşdüm. İfa haqqında fikrimi bildirəndə Yaqub bəy ustada ehtiramını ifadə edərək bildirdi ki, bu mahnının ən gözəl ifaçısı xalqımızın görkəmli sənətkarı, böyük muğam ustası Arif Babayevdir.
– Arif müəllim bu mahnını böyük ürək yanğısı ilə, çox gözəl oxuyur, – dedi. – Mənim ifamda da yaxşı alınıbsa, heç şübhəsiz ki, burda Arif Babayev zəngulələrinin də böyük təsiri olub.
…Yaqub bəyin dəvəti üzrə paytaxtın restoranlarından birində oturub, həyat yoldaşı Aynur xanımın və 5 yaşlı oğlu Atillanın da qoşulduğu çay və yemək süfrəsi arxasında yenə də sənətdən, görkəmli sənət adamlarından söhbət aşdıq.
Ziyafətlə, çal-çağırla başa çatan görüşümüz yanvarın ilk günlərindən birində olduğundan öz-özümə düşündüm ki, deyəsən, yeni il yaxşı, maraqlı başlayır.
Xudahafizləşərkən Yaqub bəy mənə Amerikadan xüsusi olaraq gətirdiyi hədiyyəni bağışladı. Ancaq yəqin özü də hiss etdi ki, mənim üçün həmin gün ən böyük hədiyyə özünün əsl sənətkarlıqla, məharətlə, ecazkarlıqla oxuduğu, məni məftun etmiş “Apardı sellər Saranı…” mahnısı və həmin mahnının yazıldığı, ilk olaraq mənə bağışladığı disk idi. İndi həmin mahnını imkan olduğca təkrar-təkrar səsləndirir və hər dəfə də sanki ilk dəfə eşidirəmmiş kimi yenə də heyranlıqla qulaq asıram.
Var olun, Yaqub bəy, öz təkrarsız səsiniz-ifanızla, milyonlarla ürəkləri fəth edən böyük sənətinizlə! 60 illik yubileyiniz mübarək!
Gün o gün olsun ki, dahilərimiz Üzeyir Hacıbəyovun, Bülbülün, Mollla Pənah Vaqifin, Xurşid Banu Natəvanın ata-baba yurdu olan Qarabağda, 25 ildir ki dərdini-həsrətini çəkdiyimiz Şuşanın Cıdır düzündə ceyran gözlü bir Qarabağ atının belində oturub, heyranlıqla, sevinclə o müqəddəs yerlərin gözəlliklərunə göz gəzdirərək, yaşıl meşələrini, dağlarını, düzlərini qəlbin doymadığı bir məftunluqla seyr edərək, bir arxayınlıqla, rahatlıqla sinə dolusu nəfəs alıb, bütün Qarabağ elatına yayıla biləcək səsinizlə zəngulə vurub, “Şuşanın dağları” mahnısını oxuyasınız!
Qoy qadir Allah o xoşbəxt, sevincli günləri xalqımıza tezliklə nəsib eləsin!

Rəhman ORXAN,
Respublikanın Əməkdar jurnalisti,
Osman Mirzəyev adına
Respublika mükafatı laureatı.

Kamran MURQUZOV.”Prezident İlham Əliyevin uğurlu daxili və xarici siyasəti dünya mətbuatının diqqət mərkəzindədir”

10730926_708473925888118_1815156677351752954_n

2003-cü il oktyab ayının 15-də respublikanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən prezident seçilərində qələbəni təmin edən cənab Prezident İlham Əliyev ilk dəfə olaraq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi.Dövlət müstəqilliyimizin bərpa olunmasının 12-ci il dönümünün tamam olmasına iki gün qalmış belə bir möhtəşəm hadisənin baş verməsi ictimaiyyət nümayəndələri və media təmsilçilərinin diqqət mərkəzində saxladığı ilk və önəmli məsələ oldu.Şəffaf və demokratik şəraitdə keçirilən seçkilərdə iştirak edən seçicilərin 97.5%-ni toplayan cənab Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının tələblərinə uyğun olaraq, andiçmə mərasimində mənsub olduğu xalqa sədaqətlə xidmət edəcəyini bəyan etdi.Dövlətimizin iqtisadi, siyasi cəhətdən inkişad edərək dünyanın ən aparıcı və qabaqcıl ölkələri ilə sıx və qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin uğurla qurulmasının təminatçısı oldu.Ən qısa zaman kəsiyində dövlətimizin başçısı, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı Heydər Əliyev siyasi məktəbinin layiqli davamçısı və yetirməsi cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmizdə aparılan uğurlu daxili və xarici siyasət nəticəsində müxtəlif sahələrdə, o cümlədən elm, mədəniyyət, incəsənət sahəsində müsbətə doğru köklü dəyişikliklər müşahidə olunmağa başladı və ölkəmizin imicinin beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən diqqətinin cəlb olunmasına səbəb oldu.Ölkəmiz iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə ən inkişaf etmiş avropa ölkələri ilə yanaşı addımlamağa başladı, dünyanın ən önəmli tədbirlərinə ev sahibliyi etməyə müəssər oldu.2015-ci ilin iyun ayında Bakıda keçirilən Birinci Avropa Oyunları buna ən bariz nümunədir.Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gəlmiş minlərlə idmançının idman yarışlarında yüksək səviyyədə iştirakını və təhlükəsizliyini tam təmin etmək məqsədilə gücləndirilmiş iş rejiminə keçid aldı.Cənab Predientin rəhbərliyi və nəzarəti altında Birinci Avropa Oyunları yüksək səviyyədə təşkil olundu.
Dünyanın ən aparıcı telekanallarının və mətbuat orqanlarının nümayəndələrinin diqqətini respublikanın paytaxtı Bakı şəhərinə yönləndirdi.Dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyevin uğurlu daxili və xarici siyasətini özündə əks etdirən müxətlif adlarda məqalələr çap olundu.Ölkəmizin dinamik inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən Birinci Avropa Oyunları tarixdə silinməz izlər buraxdı.İllərlə toplanan təcrübə bu yönümdən öz sözünü demiş oldu.
Hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən etibarən müxtəlif dünya liderlərinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini yüksək səviyyədə ölkəmizdə qəbul edən cənab Predizent İlham Əliyev humanizm prinsiplərinə sadiq qalaraq, qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin sürətlə inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən görüşlərdə iştirak etdi.Rəhbərliyi altında ölkəmizin dünya arenasında tanınması üçün lazımi səviyyədə işlərin görülməsinə nəzarət etdi.Dünyanın müxtəlif ölklərindən ölkəmizə təşrif buyurmuş nümayədə heyətlərini son dərəcə səmimiyyət və qonaqpərvərliklə qəbul edərək, ölkəmizin zəngin tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənəsi haqqında ətrfalı məlumat verdi.Dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyev tərəfində uğurla davam etdirilən daxili və xarici siyasət çağdaş dönəmdə də dünya mətbuatının diqqəi mərkəzindədir.

Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
Bakı şəhəri.13 oktyabr 2016-cı il.

Trampın arxasında kim var?

İngiltərə Dərin Dövlətinin ən tanınmış baronlarından olan Corc Sorosun (George Soros) adamlarından biri Barak Obamanın dövrü sona çatdı.

İngiltərə Dərin Dövlətinin ən tanınmış baronlarından olan Corc Sorosun (George Soros) adamlarından biri Barak Obamanın dövrü sona çatdı. Sorosun digər adamı Hillari Klinton (Hillary Clinton) da seçilə bilmədi, baxmayaraq ki, Soros Klintonun seçki kampaniyası üçün rəsmi qeydlərə görə, 650 milyon dollara yaxın pul xərcləsə də, öz kampaniyasının xərclərini heç bir İngilis baronunun qarşılamasına icazə verməyən Tramp təxminən 250 milyon dollarlıq bir kampaniya xərci ilə Sorosa qalib gəldi. İngilis Dərin Dövlətinin Trampın seçilməsindən bərk əsəbləşdiyi Soros avtobusları ilə küçələrə daşınan etirazçıların aksiyalarından bəlllidir. CİA, Amerikanın az qala bütün media quruluşları, amerikan elitası, Amerikanın əksər tanınmış sənət idolları, Amerikadakı Sorosun sahib olduğu bütün homoseksual quruluşlar, lobbiçi kompaniyalar İngilis Dərin Dövlətinin Amerikadakı nümayəndələri olaraq əlllərindən gələn hər şeyi etsələr də, Trampın qarşısını ala bilmədilər. Hətta vəziyyət o yerə gəldi ki, CİA seçki kampaniyasında Hillari Klintonun email skandalının cinayət xarakterli olmadığını demişdi. Halbuki cinayət xarakteri kəsb edirdi. O addım sırf seçki kampaniyasının gedişinə təsir etməməsi üçün idi. İndi o iş yenidən açılır. Hətta CİA-in sədri bir həftə əvvəlki çıxışında üstüörütülü şəkildə Trampı təhdid də etdi.

Tramp isə seçkilərdə qalib də gəldi, andiçmə mərasiminə qədər sağ da qala bildi, and içib prezident də ola bildi. Andiçmə mərasimində də tarixin ən dindar andiçmə mərasimini təşkil etdi. Biri Musəvi olmaqla altı din adamı İncil və Tövratdan ayələr oxudular. Tövratdan ayə oxunub dua edilməsi bir “Amerikan prezidenti andiçməsi”ndə ilk idi. Trampın özü də çıxışında İncildən ayə dedi, çıxışında bir çox dəfə Allahın adını çəkdi. Sorosun adamı, homoseksuallıq tərəfdarı, Ağ Evi homoseksuallıq rəmzləri ilə boyayan, Ağ Evin saytında homoseksuallarla bağlı bölmə açan, böyük ehtimal ki, özü də homoseksual olan Obama çıxışlarında dindar üslubdan, xüsusilə kənar qaçırdı. Trampın isə məhz ilk gördüyü işlərdən biri Ağ Evin saytından homoseksuallıqla bağlı bölməni qaldırmaq oldu. Dünyada homoseksuallıq propaqandasını aparan qüvvənin İngilis Dərin Dövləti olduğunu nəzərə alsaq, Amerikada və bütün dünyadakı saysız-hesabsız homoseksuallıq təşkilatlarının sahibinin Corc Soros olduğunu nəzərə alsaq, Trampın bu addımın nə demək olduğu bəllidir.

Tramp andiçmə mərasimində eyni zamanda hakimiyyətin artıq “Vaşinqtondan alınıb xalqa verildiyini” bildirdi. Eyni zamanda artıq Amerikanın müəyyən güclərin idarəsindən xilas olduğunu bildirdi. Bu mənada işlətdiyi termin isə “The Establishment” idi. Yəni Amerikada adətən “Güc sahibi elita” kimi, yəni “ “Dərin dövlətlər” mənasında işlədilən bir söz idi. Belə ki Trump açıq-açıq İngilis Dərin Dövlətinə meydan oxudu.

Tramp Con Kennedidən (John Kennedy) sonra Amerikanın İngiltərəyə tabe olmayan ilk prezidenti olacaq. Ümid edirik ki, sonu Kennedi kimi olmaz. Bu hadisə Amerikanın, axır ki, azadlığa çıxması deməkdir. Amerikadan olan, amma İngilis elitasına bağlı olmayan bir insan deməkdir. Trampın seçilməsilə Amerikan siyasəti ona hakim bəlli siyasi elitanın əlindən alınmış oldu və bu, Amerikanın tarixində ilk dəfədir baş verir. Bu, əslində, Amerikanın ilk dəfə azad siyasətə qovuşması mənasına gəlir.

Təbii ki, dünyanın ən güclü qüvvəsi olan İngilis Dərin Dövlətinə qarşı Tramp şəxs olaraq tək başına qalib olmadı. Böyük ehtimal ki, hz.İsanın (ə.s) tələbələrinin köməkliyi ilə Trumpın önü açılmaqdadır. Ümid edirik ki, Tramp İngilis Dərin Dövlətinə tabe olmaz, hz.İsanın (ə.s) yardımı ilə, Türkiyə, Rusiya və s. ölkələrlə qurulan dostluq, ortaqlıq siyasəti ilə dünyaya sülhün gəlməsinə dəstək verər. Bu bizim ümidimizdir, lakin Dəccal da boş durmaz, təbii ki. İngilis Dərin dövlətinin təşkilatçılığı ilə həm Amerikada, həm də bir çox ölkələrdə müəyyən təxribat xarakterli hadisələrin sayını artıraraq, bir sıra fitnə-fəsad oyunları ilə bu gedişə mane olmağa çalışacaqdır. Dəccal o qədər azğın, dəli, təkəbbürlü bir məxluqdur ki, məğlubiyyəti qəti şəkildə qəbul etməz. Dünyanı dağıdar, amma məğlubiyyəti qəbul etməz. Dolayısı ilə Dəccalın dünyaya verəcək yeni zərərlərini də ehtimal etmək lazımdır.

Lakin nəticə etibarilə, bütün bu olan və olacaq hadisələrin sonunda hz.İsa (ə.s), hz.Mehdi (ə.s) zühur edəcək, dəccaliyyət məğlub olacaq, Türk-İslam birliyi qurulacaqdır inşaAllah. Bu əsr Qızıl Əsrdir. İslam əxlaqının dünyaya hakim olacağı gözəl dövrlərin başlanğıcının son mərhələsindəyik. Dəccalın məğlub edilməsi ilə dünya azadlığa qovuşacaqdır inşaAllah.

Savalan Məmmədli

Gözlər sadəcə görmək üçün deyil, həm də sevmək üçündür

İnsanın sahib olduğu minlərlə nemətlərdən biri də gözləridir. İnsan gözlərini açdığı andan etibarən bütün dünyanı, həyatı, insanları onlar vasitəsilə tanıyır. Gözlərinin gördüyü kiçik bir detal belə insanda böyük təəssüratlar oyadır. Bəs gözlər sadəcə görmək, ətrafa baxmaq və həyatı anlamaq üçündürmü?
Əlbəttə ki, xeyr. Amma bəzi insanlar bu həqiqətin fərqində deyillər. Bir çox insan gözləri ilə yaşaya, hiss edə və həyatdan zövq ala biləcəklərindən xəbərsizdir. Halbuki göz insanın bütün ruhunu əks etdirən, eləcə də ürəyindəki hər duyğunu ən gerçək və ən təsirli şəkildə çatdıran yoldur. Yüzlərlə sözü tək bir saniyədə və bir yerdə ifadə edə bilmənin yoludur baxışlar. Sözlər və davranışlar insanı aldada bilər, gözlər isə insanı əsla çaşdırmaz, ən dürüst məlumatı çatdırar. Dərin mənaları, ucsuz-bucaqsız dünyanı bir insanın gözlərində görmək mümkündür. İnsanın ruhunda baş verənləri, o insanın nələr fikirləşdiyini, nə hiss etdiyini, sözlərə əks olunmayan bir çox duyğunu baxışlardan anlamaq mümkündür. Kimsənin görə bilmədiyi gizli duyğuları gözlərdən gözlərə qurulan bağ ilə anlamaq mümkündür.
Dostluq, etibar, sədaqət, şəfqət, mərhəmət kimi bütün gözəl və qiymətli duyğuların əsil yaşandığı yer gözlərdir. Bu duyğular gözlərdə yaşandığı təqdirdə, qəlbə də enər.
Əlbəttə, gözlər ən çox “sevgi” üçün yaradılıb. Çünki gözlər sevgini göstərməyin ən yaxşı yoludur. Birbaşa ürəkdən gələn sevgi gözlər vasitəsilə qarşı tərəfin qəlbinə ən güclü şəkildə təsir edir. Heç danışmadan və bir söz demədən nə qədər çox sevdiyinizi, ən təsirli sözlərlə və ən gözəl tərzdə izah etməyin yeganə yoludur gözlər.
Gözlər həm də qarşıdakı insanda etibar yaratmaq üçündür. Ən çox sevdiyiniz insana onu nə qədər sevdiyinizi, həmçinin hər zaman, hər şərtdə onun yanında olacağınızı, onu daim qoruyub müdafiə edəcəyinizi, yaxşı gündə, pis gündə onunla birlikdə olacağınızı, onu buraxmayacağınızı gözlərinizin dərinliklərinə yerləşmiş o inam hissi ilə izah edə bilərsiniz.
Gözlər sədaqətinizi də ən gözəl tərzdə ifadə edir. Güclü sevgi və möhkəm bağla o insanın yanında olduğunuzu, sevginizin, sədaqətinizin keçici olmadığını, ölümünə qədər sevib hörmət etdiyinizi və həqiqi bir dost olduğunuzu yenə ancaq gözlər vasitəsilə çatıra bilərsiniz.
Gözlər qədər sözlər də, əlbəttə ki, çox vacibdir. Lakin buz kimi soyuq, tutqun, mənasız, sanki şüşə kimi baxan gözlərdən gələn gözəl bir söz əsla və əsla qəlbə xitab edə bilməz. Belə soyuq gözlə baxan bir insan dünyanın ən gözəl cümlələrini, ən heyranedici sözlərini də seçsə, o soyuq gözlərlə söylənən sözlərin heç biri qarşıdakı insanın ürəyinə yol tapa bilməz. Qəlb daim isti sevgi axtarır və ancaq bu dərin sevgini tapanda qapısını sona qədər açır. Gözlə ürək sanki aralarında gizli müqavilə bağlayıb, gözlər qarşıdakı gözlərdən aldığı gözəlliyi birbaşa ürəyə ötürür. Burada iradədən istifadə etmək qeyri-mümkündür. Ruh hər zaman hər yerdə gözəlliyi axtarır və tapanda da onu dərhal tutur. Buna görə də gözlə izah edilənləri insanın yalnız sözlərlə çatdırması əsla mümkün deyil.
Dünyanın ən təsirli sözləri təkbaşına insanın qəlbində heç bir iz buraxmaz, ancaq sadə bir neçə söz, bədahətən gələn bir ifadə və ya cümlə o mənalı gözlərlə birləşərək qəlbdə möhtəşəm həyəcan, sevinc, xoşbəxtlik, sevgi yaradır.
Buna görə də insan yalnız sözlərə güvənib gözlərin əhəmiyyətini kənara qoymamalıdır. Gözlər mənalı istifadə edilmədikdə insan heç bir zaman axtardığı həqiqi hisləri tapa və qarşısındakı insana həqiqi hislər bəsləyə bilməz. Nə sevgisi, nə qayğısı, nə hörməti, nə sədaqəti, nə dostluğu gerçək ola bilməz. Çünki ruh buna izn verməz, gözlər nə qədər ki ancaq baxmaq üçün istifadə edilsə, ruhun axtardığı gözəlliklər heç vaxt ortaya çıxmaz.
Əgər insan gözlərini yalnız bədəninin bir hissəsi, görmə orqanı kimi görsə və onu yalnız bu məqsəd üçün istifadə etsə, bir robotdan heç bir fərqi qalmaz. Bu mexaniki varlıq necə ki yerimək və ya müəyyən hərəkətləri icra etmək üçün planlaşdırılmış metal yığınından ibarətdirsə, gözlərini yalnız önünü, arxasını, sağını, solunu görmək üçün istifadə edən bir insan da eynilə robot kimi ruhsuz varlıq olar.
İnsana əsil məna verən, onu dəyərli edən ruhudur. Ruhunda gözəlliklər olmadığı və bu gözəlliklər bədəninə əks olunmadığı müddətcə o insanın dekorativ güldən fərqi qalmaz. İnsan ancaq ruhunda yüksək duyğular və dərin mənalar bəsləyə və bunları tək-tək bütün bədən üzvlərinə əks etdirib, bu ruhla onları canlandıra və məna verə bilər. Ancaq o zaman insanın ağzı, burnu, gözü, saçı, əli, qolu nurla əhatə olunar. Bu zaman insan bir robotla deyil, gözəlliklərlə dolu, gerçək bir insanla həmsöhbət olduğunu hiss edə bilər. Allahın hamımıza həm bu dünyada, həm də cənnətdə gözlərimizə dərin sevgi ilə baxan insanlar nəsib etməsini diləyirəm. Çünki həqiqi sevgini tapan insanların sayı çox azdır, bu insanların arasında olmaq isə əsil xoşbəxtlikdir.

Xəyalə SƏFƏROVA

İbrahim Səfinin yaradıcılığı haqqında bəzi məqamlar

İbrahim Səfiyev 1898-ci ildə Naxçıvanın Şərur qəsəbəsində doğulmuşdur. Aşıq olan atasını üç yaşında ikən itirmişdir. Uşaqlıq illəri çətinliklər içində keçən İbrahim, kiçik yaşlarından rəsmə həvəs göstərmişdir,12 yaşında ikən «Araz balıqçıları» adlı ilk rəsmini çəkmişdir. 1924-1925-ci illərdə Atatürkün portretini çəkən ilk rəssamlardan olan İbrahim Səfiyev (1898-1983), birinci dünya savaşından sonra Türkiyədə məskunlaşan naxçıvanlı Azərbaycan rəssamıdır. Rəssamın qalın rəng mozaikasından yoğrulmuş portretlərdə psixoloji məqamlar çox güclüdür. Hiss və duyğuların çox güclü olduğu əsərlərdə biçim və rənglərdəki lirika böyük ustalıqla vurğulanır. Əsərlərdəki təkrarsız kompozisiya biçimləri rəng həlli və bədii şəhri də müxtəlif məziyyətləri aşkarlamağa xidmət edir. Tabloların rəng həlli rəssamın keçirdiyi hiss duyğularının ünvanını dəqiq şərtləndirir.

Müxtlif sənət cərəyanlarına, təzadlı rəssamlıq üslublarına yaxından bələd olan İbrahim Şəfı yaradıcılığında realizmə üstünlük vermiş, dünya incəsənətinin mütərəqqi ənənələrini davam etdirmişdir. Boyakarlığın müxtəlif janrlarında çoxlu tablo, o cümlədən mənzərələr («Otel» parkı tərəfdən Bursa görünüşü», «Anadolu sahilinin görünüşü», «Qarxana rayonu», «Sultaniyyə məsçidindən bir görünüş», «Mənzərə» və s.), natürmortlar («Gül vazası», «Natürmort» və s.), portretlər («Qadın portreti», «Portret», «Qərəzli musiqiçi Hafızin portreti», «Zərrux xanımın portreti» və s.) yaratmışdır. Bəzi mənzərə və natürmortların şux, şəffaf kaloriti, rənglərin oynaqlığı onu fransız impressionistlərinə yaxınlaşdırır, impressionizmin naturaya gətirdiyi işığa, parlaqlığa, kolorit gözəlliyinə aludəçiliyi göstərir («Burqaz adası tərəfdən Anadolu sahillərinin görünüşü», «Bursa dağında düzənlik», «Bosfordan bir mənzərə», «Qış mənzərəsi», «Anadolunun görünüşü» və s.) əsərlərində bir çox ölkələrə səfər təəssüratları əksini tapmışdır. Türkiyədə, həmçinin Fransa, Avstriya, ABŞ, İsveçrə və s. ölkələrdə fərdi sərgiləri nümayiş etdirilmişdir. Mənzərə, portret və natürmortlarından ibarət bəzi əsərlərini Nizami adına Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyinə bağışlamış, bir neçə əsəri 1989 ildə Bakıda keçirilən «Əzizim vətən yaxşı…» sərgisinin ekspozisiyasına daxil edilmişdir. Əsərləri Türkiyədə və dünya muzeylərində, o cümlədən şəxsi kolleksiyalarda, R.Mustafayev adına Azərbaycan İncəsənət Muzeyində saxlanılır.

\

\

Görkəmli rəssam İbrahim Səfi dünyasını dəyişsədə , ondan yadigar qalan gözəl əsərləri onu həmişə insanların qəlbində yaşadacaq.

İki görkəmli rəssam Naci Kalmukoğlu və İbrahim Səfi (şapkalı olan).

İbrahim Səfi rəsm əsərlərinin əhatəsində.

İbrahim Səfi haqqında 15 mart 1969-cü ildə Ədəbiyyat və İncəsənət qazetində dərc edilən məqalə.

Rəssamın 1969-cü ildə ildə keçirilən sərgisinə dəvəti.

1967-ci ildə rəssamın rəsm sərgisi.

Qaziantep Universitetinin mədəniyyət və sənət mərkəzində İbrahim Səfinin “Türk bəstəkalarının portretləri” sərgisi.

İbrahim Səfinin əsərləri Türkiyə, Azərbaycan və digər ölkələrdə fəaliyyət göstərən müxtəlif mədəniyyət yönümlü portallarda dərc olunaraq, ictimaiyyət nümayəndələrinin nəzərinə çatdırılır.

Orxan Musayev

Həyat gözəldir

Dünyada insanlar həm fiziki görkəmlərinə, həm də xarakterlərinə görə bir-birindən fərqlənirlər

Dünyada insanlar həm fiziki görkəmlərinə, həm də xarakterlərinə görə bir-birindən fərqlənirlər. Hər insanın barmaq izləri necə fərqlidirsə, təbiəti də, istəyi də, düşüncəsi də, arzuları da eyni deyil. Bütün fərqliliklərə baxmayaq, həyat çox gözəldir, əsas odur ki, həyatımızda yaradılan hikmətləri görə bilək. Çünki Allah həm qədərimizdə, həm xarici görkəmimizdə, həm də təbiətimizdə yaratdığı hər şeyi bizim üçün sonsuz xeyir və gözəlliklərlə yaradıb.

Ətrafımızdakı insanları qısaca olaraq nəzərdən keçirək, bəzi insanlar əsəbi, bəzi insanlar sakit, bəzi insanlar mehriban, bəziləri aqressivdir. Bu nümunələrin sayını istədiyimiz qədər artıra bilərik. Özümüzü də düşünsək, görərik ki, bizim də həm müsbət, həm də bir çox mənfi yönlərimiz var. Digər insanlarla bənzərliklərimiz və fərqliliklərimiz ola bilər, ancaq hər bir insandan fərqlənirik. Çünki Allah hər birimizi özəl yaradıb, verdiyi və vermədiyi hər şeylə də bizi imtahan edir.

Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur. O, Qüdrətlidir, Bağışlayandır. (Mülk surəsi, 2)

Dünya imtahan yeridir, Allah dünyanı bizi imtahan etmək üçün yaradıb. Dünyadakı fərqliliklərin də səbəbi məhz budur ­– imtahan olunmaq. Hər insanın xarakterində mütləq mənfi yönlər ola bilər, həyatımızda istəmədiyimiz hadisələr baş verə bilər, Allah bunları həm acizliklərimizi görmək, həm üzərimizdə çalışaraq bunları özümüzdən uzaqlaşdırmaq üçün xüsusi yaradıb. Əslində, həm qədərimizdə, həm də xarakterimizdə və ətrafımızda “mənfi” kimi görünən bir çox hadisə gözəlliklər və hikmətlərlə yaradılıb. Məsələn, əsəbi bir insanı düşünək. Bu insan özündən tez çıxır, xoşagəlməz hadisə ilə qarşılaşdıqda dərhal əsəbiləşir. Əsəbi olmaq o insanın əskikliyi deyil, ola bilsin, ya uşaqlıqdan yaşadığı hadisələr onda elə təsir buraxıb, ya da xarakteri belədir. Ancaq insan Allahın izni ilə bu xüsusiyyətinin üzərində çalışıb çox səbirli və təmkinli ola bilər. Çünki əsəbiləşmək Quran əxlaqına uyğun deyil, Allah səbirli insanı sevir. İnsan hadisələrin xeyirlərini görə bilsə, əsəbiləşməyinə səbəb də qalmaz.

Bundan başqa, insanın yaşadığı hər hadisə qədərində mövcuddur. Allah hər bir bəndəsi üçün mütləq xeyir diləyir, axirətdə onu sonsuz gözəl həyatla yaşatmaq istəyir. Cənnət həyatına layiq olsunlar deyə Allah qullarını dünyada imtahan edir. Bu həm iman gətirən, həm də iman gətirməyən insanlara aiddir. Allah müxtəlif imtahanlarla insanları düşünməyə və imana yönəldir. Dünyadakı nemətlər və gözəlliklər yenə imtahanın gərəyi olaraq iman gətirən və gətirməyən bütün insanlara təqdim olunmuşdur, amma axirətdə aradakı fərq bəlli olacaq və bu nemətlər yalnız iman gətirənlərə nəsib olacaq.

Hər bir halda, insana düşən vəzifə daim Allaha güvənməkdir, Allah insanın qədərində nəyi təqdir edibsə, o həmin insan üçün ən gözəl qədərdir. Ancaq bir şeyə diqqət yetirmək lazımdır: insan düşünməməlidir ki, həyatında hər şey ürəyincə olsa, o zaman xoşbəxt olacaq. Sevinc, xoşbəxtlik, gözəlliklər birdən-birə yaşanmır, insan gərək hər zaman Allah tərəfdarı olsun, Allahın ona dost olduğunu, onun üçün hər zaman xeyir və gözəlliklər dilədiyini görə bilsin, bunun üçün ağıl və iradə tətbiq etsin. Yoxsa insan istədiyi və xəyal qurduğu həyatı hər detalına qədər yaşaya bilər, ancaq o həyat insana sevinc deyil, sıxıntı və hüzursuzluq verə bilər. Odur ki, həyat gözəldir, əsas olan o gözəllikləri görə bilən gözlərə sahib olaq inşaAllah.

Firuzə Həsənzadə

Zəngin qitənin yoxsul insanları

Afrika dünyanın ən yoxsul və ən az inkişaf etmiş qitəsidir. Dünyadakı ən kasıb 49 ölkədən 34-ü Afrikadadır.

Aclıq deyildikdə ilk olaraq ağlımıza Afrika qitəsində yaşayan insanlar gəlir.

Afrika dünyanın ən yoxsul və ən az inkişaf etmiş qitəsidir. Dünyadakı ən kasıb 49 ölkədən 34-ü Afrikadadır.

BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının hesabatlarına görə, bu qitədə 40 milyona yaxın insan xroniki aclıq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

BMT hesabatlarında Somalidə uzun müddətdir davam edən quraqlığa görə 305 min uşağın kifayət qədər qidalanmadığı, 58.300 uşağın ölüm təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya olduğu açıqlanır. Əhalinin 40%-nin, yəni 4.7 milyon insanın humanitar yardıma ehtiyacı var. Efiopiyada yağış yağmadığına görə, 10 milyondan çox insanın ərzaq yardımına ehtiyacı var.

Lakin qitə sahib olduğu faydalı qazıntılara və imkanlara görə dünyanın əz zəngin qitəsidir. Dünyadakı qaz ehtiyatlarının 8%-nə malikdir. 45 ölkədə neft yataqları var.

Dünyadakı kobaltın 57%-i, almazın 47%-i, manqanın 49%-i, fosfatın 31%-i, qızılın isə 21%-i bu qitədə yerləşir. Əkinçiliyə əlverişli əraziləri olduqca çoxdur. Dünyanın bir çox ölkəsi bu qitədə torpaq icarəyə götürərək kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur.

Sırf sahib olduğu bu zənginliklər qitənin inkişaf etmiş ölkələr tərəfindən istismar edilməsinə səbəb olmuşdur. Başda İngiltərə, Fransa olmaqla, Afrika ölkələri Avropaya “borc ödəyir”.

Təkcə İngiltərə banklarında Nigeriyadan alınan 50 milyard dollar məbləğində pul var.Fransa isə köhnə müstəmləkəsi olan 14 Afrika ölkəsindən ildə 500 milyard dollar “koloniya” vergisi alır.

Məqsədyönlü şəkildə vətəndaş müharibələri, qəbilə münaqişələri yaradılır. Terror qruplaşmalarının həyata keçirdiyi terrorlar siyasi və sosial sabitliyəmane olur. Silah sənayesi üçün qitə çox əlverişlidir. Silah və hərbi sursat satışını artırmaq üçün regionda terror təşkilatları, üsyançı qruplar vasitəsilə müharibələr sakitləşmək bilmir. Afrikaya silah satışından ən böyük gəliri ABŞ, Çin, İngiltərə, Rusiya, Fransa, Almaniya, İsrail, Hindistan, İtaliya və İspaniya əldə edir. Qəribə olan isə budur ki, dünya sülhünü təmin etmək naminə BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan beş ölkə də (ABŞ, Çin, İngiltərə, Rusiya, Fransa) bunların arasındadır.

Qitəyə edilən yardımlar daha çox göstəriş üçün edilir və çox vaxt da insan sağlamlığına zıyanlı qidalar olur, genetikası dəyişilmiş qidalar afrikalılar üzərində sınaqdan keçirilir.

Vəziyyət budur, “mədəni” ölkələr tərəfindən yeraltı və yerüstü sərvətləri talan edilən, insanları aclıqdan, yoluxucu xəstəliklərdən, süni şəkildə yaradılan müharibələrdə ölən, dünyanın ən zəngin qitəsi…

Digər tərəfdən isə dünya miqyasında tonlarla qida israf edilir: istehsal edilən qidanın üçdə biri istehlak edilmədən atılır.

Yoxsulluq və aclıq probleminin həlli üçün görülən tədbirlər isə nəticəsiz qalır. Bunun səbəbi isə gözəl əxlaqın, yəni Quran əxlaqının yaşanmadığı üçün ədalətsiz rejimin, hər kəsin öz mənfəətini güddüyü, zəiflərin əzildiyi mühitin yaranmasındadır. O yerdə ki hər kəs ancaq öz mənfəətini düşünür, orada sıxıntılar bitməz. Bunun əksi olanda isə, yəni gözəl əxlaq hakim olarsa, o zaman insanlarda yardımlaşmaq, başqasının haqqına girməmək, ölçüdə və çəkidə aldatmamaq, hər kəsin haqqını özünə vermək, israf etməmək və s. kimi xususiyyətlər yaranar. Bu cür cəmiyyətdə isə yoxsulluq azalar, bərəkət olar, zənginlik artar.

Aysel Vəlizadə

MÖMİNLƏR ALLAHDAN NİYƏ QORXURLAR?

Allah qorxusu möminin imanını, şövqünü, Allaha olan sevgisini cuşa gətirir. İnsanı Allahın razı olmadığı əməllərdən çəkindirir, nəfsinin pisliklərindən uzaqlaşdırır və onu davamlı olaraq yaxşılığa yönəldir. Bu qorxu insanı Allahın əzabından uzaqlaşdırır və Onun rizasına, cənnətinə yaxınlaşdırır. Allahın hədlərini qorumaq və rizasını axtarmaq üçün mömininin şüurunu açıq tutur. Bu qorxu nəhayət mömini Qiyamət gününün və cəhənnəmin əbədi qorxu və dəhşətindən xilas edəcək. Allahın təhdid və əzabından qorxan möminlər Onun əmr və hökmlərinə ciddi yanaşdıqları üçün Allahın bəyəndiyi üstün əxlaqa sahib olurlar. Təvazökarlıq, fədakarlıq, Allahın yaratmasındakı üstünlükləri təqdir edə bilmək kimi ideal xüsusiyyətlər qazanırlar. Allah qorxusu möminləri ruhən zənginləşdirir və onları cənnətə layiq həssaslığa çatdırır. Allah qorxusu əbədi mükafat və xoşbəxtliyin açarıdır. Allah sonsuz qüdrət, elm və ağıla sahibdir, istədiyini dilədiyi kimi edər. Allah sorğu-sual edilməz. Lakin O, insanları hesaba çəkəcək. Rəbbimizin heç kimə ehtiyacı yoxdur, amma bütün varlıqlar Ona möhtacdır. Hər kəsi və hər şeyi yoxdan var edən və hər an varlıqda tutan Allahdır. Hər kəsin və hər şeyin sahibi Odur. Diləyərsə, hər kəsi yox edib yerinə başqalarını yarada bilər. Heç bir şeyi unutmaz. Allah bir şeyi dilədikdə ona: “Ol”, -deyər və o da olar. Ona heç bir şeyin gücü çatmaz. Bütün bu sonsuz üstünlüklərin sahibi olan Allaha qarşı nəinki üsyankar davranmağa, Onu bir anlıq unutmaqla vaxt keçirməyə belə şüurlu insan cəsarət etməz. Allahı Quranda təsvir edildiyi kimi tanıyan və Onun qüdrətini gərəyi kimi təqdir edən insan Allahdan hörmətlə çəkinər və əzəmətindən qorxuya düşər. Mömin Allahın böyüklüyünü bildiyi kimi, Onun intiqam alan, qəhr edən, əzab verən, zillətə düşürən isimlərini də bilir. Allahın rizasına uyğun gəlməyən hərəkətin qarşılıqsız qalmayacağından xəbərdardır. Allahın hər an hər şeydən xəbərdar olduğunu, hər şeyi ehtiva etdiyini, özünə şah damarından yaxın olduğunu bilərək davranar. Odur ki, Allah möminin bu gözəl davranışına qarşılıq olaraq onu dünyada və axirətdə əbədiyyən rəhməti və cənnəti ilə mükafatlandırır: Rəbbinin hüzurunda durmaqdan qorxanları iki Cənnət bağı gözləyir. (Rəhman surəsi, 46) Əlbəttə, Allahı haqqı ilə təqdir etmək üçün Quran ayələrini yaxşı bilmək gərəkdiyi kimi, Onun xarici aləmdəki ayələrini -dəlillərini- də öyrənib bilmək şərtdir. Ən kiçik atomdan və ya canlı hüceyrəsindən tutmuş nəhəng ulduzlara, hətta qalaktikalara qədər Allahın saysız yaradılış dəlilləri haqqında ətraflı bilgiyə malik olmaq insanın Allah qorxusunu artırır. Çünki bunları bilmək insanın Allahın yaratdığı şeylərdə təzahür edən sonsuz ağlına, gücünə və elminə daha yaxından şahid olmasını, Allahın qüdrətini başqalarına görə daha çox təqdir etməsini təmin edir. Bu da Ona qarşı hiss etdiyi qorxunun artmasına səbəb olur. Allah bu sirri ayəsində belə xəbər verir: Allahdan Öz qulları arasında ancaq alimlər qorxarlar. Həqiqətən, Allah qüdrətlidir, bağışlayandır. (Fatir surəsi, 28) Allah bir ayədə möminin Öz məqamından qorxduğu kimi, təhdidindən də qorxduğunu vurğulayır: Bu, hüzurumda durmaqdan qorxanlar və təhdidimdən çəkinənlərə aiddir. (İbrahim surəsi, 14) Allahdan içi titrəyərək qorxan möminlər Quran oxuyarkən cəhənnəmlə bağlı ayələrin hamısını bir-bir öz nəfsləri üzərində düşünürlər. Çünki Quran ayələrində Allah möminləri təhdid edir. İnkarçılar onsuz da Allahın kitabını oxumurlar; oxusalar da, lazımi kimi qavraya bilmirlər. Dolayısilə, möminlər bu ayələrin Allahın mömin qullarını xəbərdar etmək və onları cəhənnəmdən çəkindirmək üçün olduğundan xəbərdardırlar. Çünki Qurandan öyüd alan və Allahın əzabından qorxub-çəkinən yalnız özləridir. Buna görə digər insanları deyil, Quranda təriflənən təqvalı möminləri və üstün əxlaqlı peyğəmbərləri nümunə götürürlər. Bunun təbii nəticəsi olaraq “cəhənnəm ayələri başqalarına aiddir, mən isə möminəm” kimi düşüncə ilə özündən əmin davranmırlar. Əlbəttə, iman gətirdiklərinə görə Allahdan qurtuluş və rəhmət umurlar. Ancaq bu, “qorxu və ümid içində öz Rəbbinə yalvarır” (Səcdə surəsi, 16) ayəsində diqqət çəkildiyi kimi, yenə qorxu ilə qarışıq ümiddir. Dərin Allah sevgisinə sahib olan möminlər bu sevgini artıran ən önəmli duyğunun hörmət dolu qorxu olduğunu çox yaxşı bilirlər. Allah sevgisindən mənəvi həzz alan möminlər Allaha qarşı xəta və ya qüsura yol verib Onun sevgisini və razılığını itirməkdən çox qorxurlar. Allah qorxusu, eyni zamanda, Allah sevgisinin qaynağıdır. Çünki Allah sevgisi ancaq Allaha yaxınlaşmaqla gerçəkləşir. Allaha yaxınlaşmaq isə Onun sevgi və rizasını, yəni Onun hədlərini qoruyub əmrlərini yerinə yetirməklə mümkündür. Bu isə Allah qorxusu olmadan əldə edilə bilən durum deyil. Çünki Allahdan qorxmayan bir insanın nəfsi onu davamlı olaraq Allahın razı olmadığı şeyləri etməyə, razı olduğu şeylərdə isə həvəssizliyə sürükləyir. Buna görə də Allahın rizasını qazanmağın yeganə yolu Allah qorxusudur. Bu, Allahın qoyduğu qanundur. O halda, Allahdan lazımi kimi qorxmadan Onun sevgisini və rizasını qazanmağı düşünmək cahillik və aldanmadır. Hər şeydən əvvəl, Allah insanlara Özündən qorxmağı əmr etmişdir. Buna görə Allahın bu əmrini görməzlikdən gəlib yalnız Allahı sevməyin kifayət etdiyini demək məntiqli deyil. Allahdan qorxmadığı halda Onu sevdiyini söyləyən insan özünü aldatmaqdan, vicdanını rahatlandırmaqdan başqa heç nə etmir. Xəyalında canlandırdığı sevgi səthi düşüncələrinin məhsuludur. Həqiqi Allah sevgisi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Allahı həqiqətən çox sevən insan Onun əmrlərinə çox ciddi yanaşır. Allah Özündən qorxmağı əmr etdiyi halda, bunun gərəkli olmadığını müdafiə edən şəxs ancaq özünü aldadır. Üstəlik, bu ağılsız iddianın “oruc, namaz kimi ibadətlərə ehtiyac yoxdur” deməkdən heç bir fərqi yoxdur. Belələri təkcə Allah qorxusu mövzusunda deyil, Allahın bir çox əmrini yerinə yetirməmək üçün də müxtəlif bəhanələr gətirirlər. Sizlərdən birinə ölüm gəlib: “Ey Rəbbim! Mənə bir az möhlət ver ki, sədəqə verib əməlisalehlərdən olum!”– deməmişdən əvvəl sizə verdiyim ruzidən xərcləyin. Allah əcəli çatmışlara əsla möhlət verməz. Allah sizin nələr etdiyinizdən xəbərdardır. (Münafiqun surəsi, 10-11) İnsan heç bir zaman etdiklərini kafi görməməli, ölümün hər an gələ biləcəyini düşünüb ölümə hazırlıqsız olmaqdan qorxmalı və hər an Allahın hədlərini qorumağa çalışmalıdır.

Xəyalə SƏFƏROVA

Xəyalə Səfərovanı doğum günü münasibətilə təbrik edirik! (16 yanvar)

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Rəhbərliyi və kollektivi Sizi, doğum gününüz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, Sizə uzun ömür, möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, işlərinizdə, ədəbi-bədii yaradıcılığınızda bol-bol uğurlar diləyir! Sevib, sevdiyiniz insanların əhatə dairəsində olun!

Mətbuat xidməti

Uşaq əsgərlər

Bu gün dünyada uşaq əsgərlərin sayı 300 000-ə, uşaqların məcburi şəkildə müharibəyə cəlb edildiyi ölkələrin sayı isə 30-a çatır.

Müharibələr ən böyük ziyanı uşaqlara vurur.Bu gün dünyada bombalar altında yaşayan, silah səslərinə oyanan, bağ-bağçada oynamalı yaşında müharibədən əziyyət çəkən milyonlarla uşaq var.Onlar yaşadıqları şiddətin, silahlı qarşıdurmaların nəticəsində ya yaralanır, həyatlarını itirirlər, ya da kimsəsiz qalıb tək başına qaçqın düşürlər. Qaçqın düşərgələrdə də istismara məruz qalırlar, yemək, su, elektrik, yanacaq,tibbi ləvazimat kimi əsas ehtiyaclardan məhrum olub,xəstə, ac, yoxsul halda yaşamaq uğrunda mübarizə aparırlar.Yüz minlərlə uşaq isə məcburən əsgər edilir.
Romeo Dallaire (təqaüddə olan kanadalı general) “Əsgər kimi vuruşur, uşaq kimi ölürlər” (They fight like soldiers, they die like children) adlı kitabının ilk sətirlərində uşaq əsgərlərin vəziyyətini belə dilə gətirir: “Siz bu kitabı oxuyarkən Latın Amerikası, Asiya, Afrika və Yaxın Şərqdə zorakılığın həyatın ayrılmaz bir parçası olduğunu düşünən çox sayda uşaq var. Yaşları 8-9, 10-17 arasında dəyişən bu uşaqlar həyatlarının ən gözəl vaxtlarını müharibədə keçirirlər”.

Acınacaqlıdır ki, bu gün dünyada uşaq əsgərlərin sayı 300 000-ə, uşaqların məcburi şəkildə müharibəyə cəlb edildiyi ölkələrin sayı isə 30-a çatır.Əfqanıstan, Mərkəzi Afrika Respublikası, Çad, Kolumbiya, Suriya, İraq, Yəmən, Somali, Cənubi Sudan, Sudan, Konqo, Mali, Myanma və Filipinlər bu ölkələrdəndir.

Tarixdə ilk dəfə uşaq əsgərlərdən Vyetnam müharibəsində istifadə edilmişdi, kamikadze uşaqlardan ilk istifadə isəİsrail-Fələstin münaqişələrində ortaya çıxdı.Hazırda isə ən çox Yaxın Şərq regionunda uşaqlardan canlı bomba kimi istifadə edilir.Myanma isə ən çox uşaq əsgərə malik dövlətdir.Üstəlik burdakı uşaq əsgərlərin sayı hər keçən gün artır, ordudakı əsgərlərin 20%-dən çoxunu uşaqlar təşkil edir.

Mozambik, Liberiya, Syerra-Leone və Uqanda kimi ölkələrdə baş verən silahlı toqquşmalarda da əsasən uşaq əsgərlər istifadə edilir. Liviyada baş verən vətəndaş müharibəsində uşaqlar Kufra bölgəsində Zvaya və Tabu qüvvələri ilə birlikdə binaların təhlükəsizliyini təmin etmiş və silahdaşımışdılar.Əfqanıstanda 17 il davam edən müharibədə də uşaqlardan əsgər kimi istifadə edilmişdi, əsgərlərin 45%-ni 18 yaşından kiçik uşaqlar təşkil edirdi.

Yəməndə vuruşanların 1/3-nin uşaq olduğu məlumdur.Cənubi Sudanda isə uşaq əsgərlərin sayı 16 minə yaxındır. 17 yaşlı cənubi sudanlı bir gənc Human Rights Watch təşkilatına verdiyi bəyanatda qaçırılıb əsgər kimi istifadə edildiyi günə qədər silahdan istifadə edə bilmədiyini, cəmi bir günlük təlimdən sonra digər uşaqlarla bərabər cəbhəyə aparıldığını deyir, ilk gündəcə aralarından yeddi nəfərin öldürüldüyünü qeyd edir.

Böyüyəndə pilot olmaq istəyən 12 yaşlı cənubi sudanlı keçmiş uşaq əsgər Simonun orduda keçirdiyi illərdən danışarkən gözlərindəki kədəri sözlərində də hiss etmək mümkündür: “Evdə olmaq orduda olmaqdan daha yaxşıdır, çünki orada bir səhvedəndə sizi həbsə atırlar və həftələrlə döyürlər. Mən orduda yemək hazırlayır, paltar yuyurdum.Sərbəst buraxılanda UNICEF məni sosial təminat müəssisəsinə təhvil verdi. Daha yaxşı insanam.Burda heç kim məni narahat etmir və döymür. Üstəlik, yeməkdə verirlər.Məncə uşaqlar əsgər edilməməlidir”.

Uşaqların qaçırılıb müharibəyə cəlb edildiyi bir başqa ölkədə Mərkəzi Afrika Respublikasıdır.Uşaqlar mobil telefon, pulla aldadılır, sonradan isə hərbi bazaların yerini öyrəndikləri üçün evlərinə qayıtmalarına icazə verilmir, ayrılanlar da edam edilir.

Konqolu Ndungutsa 13 yaşındaykən üzləşdiyi dəhşəti belə dilə gətirir: “Kəndimizə gələndə 17 yaşlı qardaşımdan milislərə qoşulmağa hazır olub-olmadığını soruşdular. “Xeyr” – deyə cavab verdikdə qardaşımı başından vurdular.Sonra mənə baxıb “hazırsanmı” – deyə soruşdular.Nə edə bilərdim ki?Ölmək istəmirdim “.

“Syrian Observatory for Human Rights”ın açıqlamasına görə Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlamasından etibarən təxminən 12000 uşaq həyatını itirib. Sağ qalan on minlərlə uşaq isə faciəvi şəkildə yaralanıb, gözünü, qulağını digər orqanlarını itirib. Birdə kiçik yaşda əlinə silah verilərək zorla bu müharibələrin bir hissəsi halına gətirilən uşaq əsgərlər var. Onlara öncərgələrdə vuruşmaq, canlı bomba, yaxud da canlı qalxan olaraq istifadə edilmək üçün təlim keçirlər.

Uşaq hüquqlarının müdafiəçisi Rallf Willinger Suriyadakı vəziyyəti təsvir edərkən, “Münaqişə bölgələrindəki bütün tərəflər uşaqları əsgər kimi istifadə edir.Bəziləri bunu bütün dünyanın gözü qarşısında edərkən, bəziləridə uşaqları həkim köməkçisi və ya agent kimi istifadə edir.Beləcə, onlar da təhlükəyə atılmış olur” deyə bildirir.

2003-cü ildən etibarən müharibənin davam etdiyi İraqda da vəziyyət fərqli deyil.Rallf Willinger bu barədə:”Müharibə uzandıqca uşaqların toqquşmalardan uzaq qalması çətinləşir” deyə qeyd edir.

Məcburi şəkildə əsgər edilən bu uşaqlara sonradan geniş miqyaslı sosial-psixoloji dəstək verilsədə zorakılığın izlərinin tamamilə aradan qaldırmaq mümkün olmur. Ona görə dövrümüzdə davam edən siyasi münaqişələrin biran əvvəl həll olunması, dinc xalqın və uşaqların bu münaqişələrdən uzaq tutulması və yeni müharibələrin başlamaması üçün çox ciddi işlər görməlidir.

Dünyanın ən dəyərli varlıqlarından olan uşaqların belə bir zülmə tərk edilmələri qəbul edilməzdir. Uşaqların sevinc və əmin-amanlıq içində, sevgi, şəfqət, mərhəmət, sülh içində xoşbəxt yaşayacaqları bir dünya xəyal edən bütün insanlar bu vəziyyətin aradan qalxması üçün səy göstərməlidir.Müharibələrdə ölən, öldürülən və başqalarını öldürməyə məcbur edilən, yaralanan, şikəst qalan və ölüm təhdidi altında başqalarını yaralayıb şikəst etmək məcburiyyətində qalan bütün uşaqları xilas etmək üçün, onlara parlaq gələcək qurmaq üçün hər kəs əlindən gələni etməlidir.Hər şeydən əvvəl ölkələr arası qarşı durmaların səbəblərini aradan qaldırmaq üçün ortaq sevgi dili yaradılmalı və hərbi üsullar əvəzinə problemlərin sevgi əsaslı diplomat ilə həll edilməsi təmin olunmalıdır.

Sevinc Haqverdizadə

Müasir ateizm ya köhnə bütpərəstlik?

Müasir ateizm ya köhnə bütpərəstlik?

Çox maraqlı bir bənzərliyi diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm. Batil bir din olan ateizmin inanc əsaslarına diqqət etmisinizsə, əsasən, ağılsız, şüursuz, hətta cansız maddələrə ağıl, şüur yükləyib bir növ maddə ilahlaşdırılır. Bu inanc da ateizmin əsasını təşkil edən, lakin heç bir elmi dayağı olmayan materializm ideologiasından qaynaqlanır. Yəni ateistlərdə şüursuz atomlardan ibarət materiyaya, maddəyə güc vermək, bütləşdirmək kimi bir meyil var. Ateistlərin hazırladığı “elmi” sənədli filmlərə baxmısınızsa, yəqin ki, sizin də diqqətinizdən qaçmamışdır. Bu cür filmlərdə, əsərlərdə təbiətdəki ahəngdən, şüurdan, ağıldan, tarazlıqdan, ecazkarlıqdan bəhs edildikdən sonra buradakı ağlın mənbəyi “Ana Təbiət” deyilən bir xəyali ilaha yüklənir. Soruşanda ki, bu “Ana təbiət” kimdir? Deyilir ki, “Ana Təbiət” – Təbiətin özüdür. Yəni bütün bu gücün, ağlın, şüurun sahibi təbiətin özü imiş. Təbiət nədir bəs? – Dağ, yarğan, ağac, daş-kəsək…

Ateizmin bu izahı çox “müasir” görünsə də, əslində, qədim dövrlərdə mövcud olan bütpərəstlərin ibtidai, batil inanclarından fərqlənmir. Bütpərəstlər necə ki hansısa heykələ, taxtaya, daşa, yaxud bəzi inanclarda ildırıma, günəşə, təbiətə sitayiş edib onları ilahi qüvvə kimi qəbul edirdilərsə, bugünki bir çoxlarının müasir gördükləri bu ateistlərin izahları da o ibtidai inanclardan heç nə ilə fərqlənmir

Eyni zamanda diqqət etmisinizsə, ateist dövlətlərin şüarlarında materialist romantiklik olur. “Uca göylər”, “qızıl şəfəqlər”, “tarixin yaddaşı”, “zamanın xasiyyəti”, yaxud “batmayan günəşin ulu şüaları” kimi adi təbiət hadisələri bir növ güc mərkəzləri, idarəedici, insanlığın taleyini müəyyən edə bilən qüvvələr kimi təqdim edilib büt kimi sitayiş edilir.

Bu məsələdə ateistlərin içinə düşdüyü maraqlı bir məntiq xətası var. Belə ki, normal olaraq ağlın, şüurun qaynağının beyin olmadığını bildirdikdə ateistlər etiraz edir və ağlın qaynağının beyin, sinir hüceyrələri arasındakı kimyəvi rabiətələr olduğunu idddia edirlər (bu iddianın elmi əsası yoxdur, o ayrı mövzu). Lakin indi də təbiətdəki ağlın qaynağının kosmos, təbiət, hadisələr və s. olduğunu irəli sürürlər. Yaxşı, əgər ağlın qaynağı beyin, sinir hüceyrələrdirsə, təbiət ağacdan, daşdan, sudan, küləkdən ibarətdir, bəs bunların hansının beyni var? Təbii ki, heç birinin. Bütün bu maddələr ağılsız, şüursuz və cansız atomlardan təşkil olunub. Bir daşı təşkil edən atomla, bir canlı hüceyrəsini təşkil edən atomun, suyu təşkil edən atomlarla, qazı təşkil edən atomların arasında heç bir fərq yoxdur. Yəni nəticə etibarı ilə təbiətdəki hər şey sadəcə atomlardan təşkil olunmuş maddədir. Bütün bu atomların ayrı-ayrılıqda heç birinin şüuru yoxdur. Bu təstiq olunmuş elmi faktdır. Ateistlər “müasirlik” adı altında ağılsız maddə yığınını, beyni belə olmayan, hətta cansız daş-kəsək, taxtanı ilah kimi qəbul edib ona sitayiş edirlər. Başda da qeyd etdiyim kimi, bu “müasir” batil inancın keçmiş dövrlərdəki bütpərəstliklə arasında heç bir fərq yoxdur.

Məsələyə ideoloji aspektdən yanaşsaq, bu yeni bütpərəstliyin, yəni ateizmin qaynağı materializm ideologiyası sayılır. Materializm barədə geniş məlumat verməyəcəm. Sadəcə çox qısa olaraq bir-iki məqamı qeyd etmək yetərli olacaq.

Astronomiya, kvant fizikası, genetika və s. bir sıra elm sahələrində əldə olunan nəaliyyətlər nəticəsində materializm çoxdan süquta uğrayıb. Materializmin əsas iddialarından biri maddənin mütləqliyi, ikinci əsas iddiası isə maddədən ibarət olan kainatın da bir başlanğıcının olmaması, statik halda olmasıdır.

Astronomiya sahəsində “Böyük Partlayış” nəzəriyyəsinin ortaya çıxması və isbat olunması ilə kainatın statik olmadığı, sonsuzluqdan bəri var olmadığı və bir başlanğıcının olduğu məlum oldu və bununla bərabər maddə və zamanın yaradıldığı isbat olundu. Materializmin digər bir iddiası olan “maddənin mütləqliyi”nin əsassızlığı fizika sahəsində əldə olunan nəaliyyətlərlə, yəni kvant fizikasının kəşf olunması ilə sübut olundu. Beləliklə, elmi olaraq materializm çökmüş oldu. Bu qeyd etdiklərimlə bağlı ətraflı izahların olduğu çox sayda materiallar mövcud olduğu üçün bu məqalədə bu hissəyə yenidən geniş yer vermədim

Nəticə etibarı ilə heç bir elmi əsası olmayan ateizmin, materializmin düşdüyü vəziyyəti klassik bütpərəstliklə müqayisə etdiyimiz zaman ateizmin, materializmin müasir dövrün bütpərəstləri olduğu aydın olur. Dolayısı ilə indi yaşadığımız zamana görə min illər əvvələ aid klassik bütpərəstlik inancları bizə necə gülünc gəlirsə, əslində, biraz yaxından araşdırsaq, dərin düşünsək, hal-hazırki dövrün bütpərəstlik inancı olan ateizmin də eyni dərəcədə gülünc və əsassız olacaq

Savalan Məmmədli

Kamran MURQUZOV.”Zərifə Əliyeva-Azərbaycan Oftolmologiya elminin banisi”

10730926_708473925888118_1815156677351752954_n

Yaşadığımız ömrün hər bir günündə yeniliklərin ya şahidi oluruq, ya da televeziya və ya KİV nümayəndələrinin hazırladığı məlumatlardan oxuyub, öyrənirik.Gündən-gündən qloballaşan və müasirləşən dünyanın daha çox inkişafa meyl etməsi ictimiayyət nümayəndələrinin və media təmsilçilərinin diqqətindən yayınmır.
Hal-hazırda dünyanın müxtəlif ölkələrində mövcud olan istər humanitar, istər texniki, istərsə də tibbi elmlər öz inkişaf səviyyəsinə görə biri-birindən köklü surətdə fərqlənir.Hər bir elm sahəsinin inkişafının müəyyən səbəbləri vardır.Çağdaş dönəmdə daha çox müraciət edilən və öyrənilən elm sahələrindən biri də tibbdir.Son dövrlərə nəzər salsaq, görərik ki, tibb elmi öz inkişaf səviyyəsinə görə digər dövrlərdə əldə edilən uğurlarının sayına görə liderliyini qoruyub, saxlamaqdadır.
Hələ sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycanın adı tibb sahəsinin inkişafına görə dünyanın ən qabaqcıl ölkələri ilə yanaşı çəkilirdi.Bu isə təbii bir haldır.Çünki Azərbaycan tibb elmi üçün görkəmli həkimlər yetişdirmişdi.Tibb sahəsinin inkişafındakı xidmətlərinə görə xüsusilə fərqlənən və elmi dərəcə almış həkimlərimiz də az olmayıb.Ən bariz nümunə kimi Müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu və memarı, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri, ictimai-siyasi xadim Heydər Əliyevin həyat yoldaşı Zərifə xanım Əliyevanı göstərmək mümkünür.
Tibb elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi, Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, alim-oftolmoloq Zərifə xanım Əliyeva Azərbaycanda ilk dəfə olaraq, Müasir Oftolmologiya elminin əsasını və bünövrəsini qoymuş, xaricdə ali təhsil alarkən, əldə etdiyi bilik və təcrübəni azərbaycanlı həmkarları ilə bölüşərək, Azərbaycanda yeni bir elmin-Oftolmologiya elminin əsasını qoymuşdur.
Doğma yurduna, vətəninə bütün varlığı ilə bağlı olan əməkdar elm xadimi Zərifə xanım Əliyevanın elmi fəaliyyəti diqqətdən kənarda qalmamış, müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür.Eyni zamanda geniş elmi və pedaqoji fəaliyyət ilə məşğul olan Zərifə xanım Əliyeva Akademik M.İ.Averbax mükafatına layiq görülən ilk qadındır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı Heydər Əliyev siyasi məktəbinin layiqli davamçısı və yetirməsi cənab Prezident İlham Əliyevin 7 fevral 2013-cü il tarixli sərəncamı ilə tibb elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi, alim-oftolmoloq Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 90 illik yubileyi respublikada dövlət səviyyəsində qeyd olundu, respublikanın müxtəlif rayon və bölgələrində silsilə tədbirlər həyata keçirildi və gerçəkləşdirildi.
2013-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin qərarı ilə respublikanın paytaxtı Bakı şəhərində “Elm” nəşriyyatı tərəfindən “Azərbaycanın elm və mədəniyyət xadimləri” silsiləsindən “Zərifə Əziz qızı Əliyeva” adlı biblioqrafiya işıq üzü gördü.Biblioqrafiya görkəmli oftolmoloq Zərifə xanım Əliyevanın keçdiyi şərəfli ömür yolundan bəhs olunur, ictimai fəaliyyətinin əsas tarixləri xronoloji ardıcılıqla sadalanır.
Dünya şöhrətli alim Zərifə xanım Əliyevanın adı əbədiləşdirilmişdir.Respublikanın paytaxtı Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən Z.Əliyeva adına Göz Xəstəlikləri Elmi-Tədqiqat İnstitutunda çalışan təcrübəli həkim heyəti akademik Zərifə xanım Əliyevanın Azərbaycan tibb elminə gətirdiyi yeniliklərdən lazımınca bəhrələnirlər.
Paytaxtın Xətai rayonunda Heydər Əliyev Fondu tərəfindən Zərifə Əliyeva adına uşaq bağçası inşa edilərək, istifadəyə verilmişdi.2013-cü ilin oktyabr ayının 1-də Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, millət vəkili Mehriban xanım Əliyeva Zərifə Əliyeva adına uşaq bağçasının açılış mərasimində iştirak etmişdi.Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn nümayəndə heyəti I Fəxri Xiyabanda dəfn olunan akademik Zərifə xanım Əliyeva büstü önünə əklil qoyb, hörmət və ehtiramlarını bildirirlər.

Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Bakı şəhəri.12 oktyabr 2015-ci il

Rəsulova Fəridəni doğum günü münasibətilə təbrik edirik! ( 9 yanvar 2000-ci il)

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Rəhbərliyi Sizi, doğum gününüz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, Sizə uzun ömür, möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, işlərinizdə, ədəbi-bədii yaradıcılığınızda bol-bol uğurlar diləyir! Sevib, sevdiyiniz insanların əhatə dairəsində olun!

Mətbuat xidməti

Sumqayıt mədəniyyət müəssisələrində silsilə bayram tədbirləri keçirilib

Sumqayıt şəhər mədəniyyət müəssisələrində 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü və Yeni il münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilib.
Q.Qarayev adına Uşaq musiqi məktəbində keçirilən tədbirdə bayram əhval ruhiyyəli və vətənpərvərlik ruhunda oxunan mahnılar, müxtəlif musiqi alətlərində ifalar və rəqslər dinləyicilər tərəfindən maraqla qarşılanıb.
F.Əmirov adına uşaq musiqi məktəbində skripkaçılar ansanblının ifasında “Jingle Bells” (Zınqırovlar), böyük və kiçik xor qruplarının ifasında V.Mustafazadənin “Yollar”, M.Vəkilovun “Ey Azərbaycanım” mahnıları, fotepianoda Fidan Şirinovanın ifasında R.Şumanın “Şaxta Baba” və Nəzrin Abdullayevanın fortepianoda müşayiəti ilə tarda Məhəmməd Abdullayevin ifasında Əmirovun “Qatar” və s. əsərləri ifa olunub.
S.Rüstəmov adına uşaq incəsənət məktəbində keçirilən tədbirdə məktəbin orkestri, böyük və kiçik xoru , “Cəsur şahinlər” rəqs ansamblı, skripkaçalanlar və nağaraçalanlar ansamblı, fortepiano və xalq çalğı alətləri şöbəsi şagirdlərinin ifasında maraqlı əsərlər səslənib.
S.Vurğun adına Mərkəzi kitabxananın Uşaq şöbəsində Yeni ilin gəlişi ilə əlaqədar ” Qış baba gəlib, sizə payı var…” adlı tədbir keçirilib. Tədbirdə balaça oxucuların ifasında şeirlər, mahnılar dinlənilib.
C.Cabbarlı adına mədəniyyət evi Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasında təşkil etdiyi tədbirdə mədəniyyət evində fəaliyyət göstərən rus icması iştirak edib. Qonaqlar yeni il süfrəsində rus mətbəxindən nümunələr nümayiş etdiriblər. Tədbirdə mədəniyyət evinin “Turan” rəqs qrupunun üzvlərinin ifasında Azərbaycan milli rəqsləri izlənilib.
C.Cabbarlı adına mədəniyyət evi daha bir tədbiri Nizami Gəncəvi adına kitbaxana klubla birgə təşkil edib. Tədbirdə hər iki mədəniyyət müəssisənin rəsm dərnəyi üzvlərinin əl işlərindən ibarət sərgi təşkil olunub, bayram atributlarının iştirakı ilə uşaqlar üçün maraqlı, əyləncəli şoular nümayiş olunub.
N.Nərimanov adına mədəniyyət mərkəzində də bayram şənliyi keçirilib. Şənlikdə nağıl qəhrəmanlarının və yeni il personajlarının çıxışı balacalar tərəfindən maraqla qarşılanıb. Tədbirin sonunda uşaqlara bayram hədiyyələri paylanılıb.
Şəhər Mədəniyyət Evinin təşkil etdiyi bayram tədbirində rəqs kursunun dinləyicilərinin ifasında müxtəlif rəqslər və şeirlər, gənc müqənnilər Sevda Akkaya və Aqil Quliyevin ifadında rənqarənq mahnılar tədbir iştirakçıları tərəfindən maraqla qarşılanıb. Şaxta baba və Qar qızın iştirakı, Tilsim şounun, klounlar Maşa və Ayının çıxışı tədbiri daha da rövnəqləndirib.
Qeyd edək ki, Şəhər mədəniyyət Evində daha bir bayram şənliyi keçiriləcək. Şənlikdə “Narbala” kukla tetarının ifasında uşaqlar üçün tamaşa göstəriləcək, maraqlı, əyləncəli şoular nümayiş olunacaq.

Sumqayıt şəhər Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin Mətbuat xidməti

Şagirdlərin bilik və bacarıqlarının önə çıxarılması

Fəal təlim metodlari ilə keçirilən dərslər ənənəvi dərslərdən bir çox üstünlükləri ilə fərqlənir. Belə dərslərdən biri də Sumqayıt şəhər 14 saylı tam orta məktəbin ibtidai sinif müəllimi Sədayə Həmidovanın 3 d sinfinin şagirdləri ilə Azərbaycan dili fənnindən “İsim” mövzusunda hazirladığı açıq dərsdir.
Dərsin ilk dəqiqələrində şagirdlər qonaqları salamladılar. Müəllim şagirdlərdə biliyi, məntiqi, şifahi nitq mədəniyyətini, ana dilimizə məhəbbəti, bacarığı inkişaf etdirmək məqsədilə dərsin motivasiyasını olduqca maraqlı şəkildə qurdu. Məqsəd əsas nitq hissəsi olan isim haqqında bilik, bacarıq və vərdişləri aşılamaq, tək və cəm isimlərin yaranma yolunu izah etmək, ümumi və xüsusi isimləri bir-birindən ayırmaq, mürəkkəb isimləri ayırd edə bilmək, gözlə görünməyən varlıqları ayırmaq, Azərbaycan dilinə aid terminləri tanımaq idi.
Müəllim şagirdlərə ilk olaraq tədqiqat sualı ilə müraciət etdi: Ətrafımızda hansı varlıqlar var? Biz bütün varlıqları gözlə görə bilirikmi? Sagirdlər müxtəlif versiyalarla sualları cavablandırdılar. Cavablar dinlənildikdən sonra sinif 3 qrupa ayrıldı. Hər qrupa işi və rəqəmləri paylanıldı. Qruplar tədqiqata başladı. Müxtəlif faktlar, axtarışlar qrupların arasında müzakirə olundu. Araşdırılmalardan nəticə çıxarıldıqdan sonra yaradıcı tətbiqetməyə başlanıldı. Hazırlanmış işləri sinif qarşısında qrupların liderləri təqdim etdi. İşin nəticələri qiymətləndirmə tablolarında öz əksini tapdı.
Dərsin ikinci mərhələsində hər qrup üçün ayrıca tablolar ayrıldı. Qruplara aşağıdakı tapşırıqlar verıldi:
1-ci qrupunun işi: Varlıqlara sözlər qoşaraq söz birləşmələri yaratmaq.
2-ci qrupunun işi: Cəm səklində işlənmiş sözlərin tələffüzünü yazmaq (bir cür deyilib, başqa cür tələffüz olunan sözlər).
3-cü qrupunun işi: Ümumı isımlərdən xüsusi isim yaratmaq.
Qruplardakı şagirdlər bir-birini əsəz edərək lövhəyə çıxdi və hərə növbəti sözü yazdı. İşlər tamamlandıqdan sonra təqdimat olundu. Hər qrupun düz və səhv işləri araşdırıldıqdan sonra təqdimat əsasında qiymətləndirmə aparıldı və cədvələ qeyd olundu.
Hər üç qrup lövhədə asılmış sözlərdən mürəkkəb sözlər düzəltdilər (bitişik, ayrı və defislə yazılan mürəkkəb sözlər). Qruplara bir neçə dəqiqə fıkırləşmək üçün vaxt verildi. Şagirdlərin cavabları dinlənildi və kollektivin ümumi fikri əsasında nəticələr əldə edildi. Tapşıırığın icrası zamanı uşaqların fikri dərslikdəki tapşırıq 4-ə yönəldildi: Burada defislə bir mürəkkəb söz yazılıb. Müəllim soruşur: Sizin yaratdığınız, məsələn, “gecə-gündüz“ ilə “kasıb-kusub” sözünün arasında nə fərq var? Cavablar dinlənildi. Şagirdlər defislə yazılan bu cür mürəkkəb sözlərin 2-ci tərəfinin bəzən ayrılıqda heç bir məna bildirmədiyini və müstəqil işlənə biıməməsini önə çəkdilər. Mürəkkəb sözlərin içərisində qış, şaxta və s. sözlər olduğu üçün müəllim hansı fəslin olduğunu, əlamətlərini, neçə ay sürdüyünü soruşdu, həyat bilgisi fənninə inteqrasiya edildi. Musiqi dərsində öyrəndikləri “Yeni il” mahnısı oxundu. Qarşıdan daha hansı bayramların gəldiyi soruşuldu. Cavab belə oldu: Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü.
Üçüncü mərhələdə kollektıv iş tapşırıldı. Lövhədə qoyulmuş bir tablonun üzərində müəllimin çəkdiyi şam ağacı var. Şagirdlər həmin tabloya öz əlavələrini etdilər. Hər şagird tabloda öz təsəvvürü əsasında fikirərini əks etdirdi. Tabloda keçirilən mövzu ilə bağlı gözəl bir qış mənzərəsi canlandı.
Alınan nəticələrdən məlum oldu ki, varlığın adını bildirən sözlər isim adlanir. Gözlə görünən və görünməyən varlıqlar var. Varlıqlar tək və cəm olur. Ümumi və xüsusi olur. Sadə, düzəltmə və mürəkkəb olur. Mürəkkəb isimlər üç cür yazıla bilir: bitişik, defislə, ayrı.
Sonda şagirdlər meyarlar cədvəli əsasında qiymətləndirildi və qalib komanda elan edildi. Fəal və bacarıqlı şagirdlər elan edildikdən sonra onların gündəliklərinə qeydlər olundu.
Açiq dərs zamanı oxu, həyat bilgisi, musiqi, təsviri incəsənət dərslərinə inteqrasiya, İKT avadanlıqlarından istifadə, qruplarla iş, iş vərəqləri, slaydlar, iş vərəqlərindən istifadə dərsin əsasını təşkil etdi. Dərsdə məkəbin derektoru bir qrup ibtıdai sinif müəllimi və ayrı-ayrı fənn müəllimləri iştirak etdilər. Dərsin rəngarəngliyi, şagirdlərin fəallığı, əyani vəsaitlərin qeyri-adi gözəlliyi, iştirakçılara xoş, yeni il əhval-ruhiyyəsi bəxş etdi.
Məktəbin direktoru Xanım Həsənova şagirdlərin bilik və bacarıqlarının önə çıxarılması istiqamətində görülən işlərin təhsilimizə verilən ən böyük töhfə olduğunu vurğulayaraq sinif müəllimi Sədayə Həmidovanın açıq dərsini, eyni zamanda fəaliyyətini xüsusilə qiymətləndirdi.

Nisə Qədirova