18 Oktyabr-Milli Müstəqillik Günü

Müstəqillik günü Azərbaycan tarixinin ən mühüm günlərindən biri. Hər il müstəqillik günü 18 oktyabrda qeyd edilir.
XX əsrin sonlarında SSRİ-nin dağılması ilə yaranan tarixi şərait nəticəsində Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etmişdir. 1991-ci il oktyabrın 8-də Azərbaycan Ali Sovetinin işə başlanan növbədənkənar sessiyası 4 gün müzakirələr aparıb. Nəhayət, 1991-ci il oktyabrın 18-də Ali Sovetin sessiyasında tarixi sənəd – Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı qəbul edilib.
Həmin vaxt aktın lehinə Ali Sovetin 360 deputatından 258-i səs verir, yerdə qalanlar ya sessiyaya qatılmayıb, ya da onun əleyhinə səs veriblər. Konstitusiya Aktında göstərilib ki, müstəqil Azərbaycan dövləti 1918-1920-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hüquqi varisidir. Konstitusiya Aktı 6 fəsil, 32 maddədən ibarətdir.
1991-ci il dekabrın 29-da ümumxalq referendumunda məsələ müzakirəyə çıxarılıb və əhalinin 95%-i səsvermədə iştirak edərək ölkənin müstəqilliyinə, suverenliyinə və istiqlaliyyətinə səs verib.
Azərbaycanın müstəqilliyi bərpa olunandan sonra dövlət bayrağı, himni və gerbi yaradıldı.

KÜMBET DERGİSİ SİZLERLE VAR

1999-2019 KÜMBET DERGİSİ 20 yıldan beri Türk Kültür ve sanatına ışık tutuyor.Son yıllarda gazete ve dergiler özellikle ekonomik sebeplerden bir bir kapanırken KÜMBET DERGİSİ çizgisini bozmadan Kültür ve Turizm Bakanlığı Süreli Yayınlar Abonesi olarak Bakanlığımızın ve sizlerin büyük desteğiyle taşradan tüm dünyaya ulaşmaya çalışıyor.
Sahipliğini Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği adına Hasan Akar,Genel Yayın Yönetmenliğini Mahmut Hasgül,Yazı İşleri Müdürlüğünü Sündüs Akça’nın yaptığı derginin Yayın Kurulunda Kumrugül Türkmen Akın,Nihat Aymak,Ahmet Divriklioğlu,A.Turan Erdoğan,M,Necati Güneş ,Remzi Zengin yer alırken ;Yayın Danışmanlarımız arasında ;
Prof. Dr. Saim Sakaoğlu,Prof. Dr. Mehdi Ergüzel,Prof. Dr .Kazım Yetiş,Prof. Dr. Ali Akar,Prof. Dr.Tamilla Abbashanlı,Prof. Dr. İzzet Kadıoğlu, TÜRKSAV Başkanı Yahya Akengin ve İLESAM Yön.Kurulu Üyesi Emekli Vali,Şair Ayhan Nasuhbeyoğlu bulunuyor..
Yakın ilgilerinize sonsuz teşekkürler….Varlığınız varlığımızdır.

İntiqam YAŞAR.”Yoxluğunun kabusu”

Sənsiz nə uzaqlar çəkilməz,
Nə uzun gecələr.
Yoxluğunun kabusudur,
Bütün səssiz küçələr.
Gözlərim uzaqlarda yorğun düşər,
Nəfəsim sinəmdə ağırlaşar.
Səni hansı səslə unudum,
Səni hansı sükutla xatırlayım?
Bir gün günəşi birgə salamlasaq,
Əllərini səmadan çəkmə.
Əllərim əllərini göydə axtarır…

Təhminə VƏLİYEVA.”Bəxtiyar Vahabzadənin Nəsimi “Fəryad”ı

AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin kiçik elmi işçisi,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin (gundelik.info) və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının (edebiyyat-az.com) “Publisistika” şöbəsinin redaktoru.

valiyevatahmina@gmail.com

Nəsimi sözü dövrə, zəmanəyə qarşı etiraz səsi, misilsiz şair üsyankarlığın ifadəsidir. Baş verənlərə şair üsyankarlığı ilə cavab vermək Bəxtiyar Vahabzadə üçün də yad deyildi. O, hər zaman ya bir şeir, ya bir misra, ya irihəcmli bir poema yaxud pyeslə öz etiraz səsini ucaltmışdır. Bu baxımdan, “Fəryad” pyesində Nəsimi obrazından istifadə təsadüfi xarakter daşımır. Pyesin 1981-1984–cü illərdə qələmə alındığını nəzərə alsaq və həmin dövrün ümumi mənzərəsini yada salsaq, bu fəryadın əsassız olmadığı aydın görünür. Nəsiminin pyesdə obraz seçilməsi hürufizmin insan konsepsiyası və İ.Nəsiminin cəsur, əqidəsinə sadiq şəxsiyyəti ilə daha çoxbağlıdır.
Nəsimilik fəlsəfəsinə əsaslanan pyes B.Vahabzadənin ikinci tarixi dramıdır və 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur. Ədəbiyyatşünas Qulu Xəlilov “Bəxtiyar Vahabzadə bir dramaturq kimi heç bir pyesində “Fəryad”dakı qədər yetkin, bitkin və dərin görünməmişdir” sözləri ilə “Fəryad” pyesinin ədibin ən uğurlu səhnə əsəri olduğunu bildirir. Tədqiqatçı Fəridə Səfiyeva isə pyesin adının çoxproblemli mənasına diqqəti cəlb edərək yazırdı: “bu ad tarixi planda, müasir dünyagörüşü və düşüncəsi baxımından ancaq çarəsizlik, gücsüzlük, köləlik barədə assosiativ fikirlər doğurmur, əksinə insanlara tarixi taleyi və gələcəyi barədə ciddi xəbərdarlıq ruhu ilə yüklənmiş hayqırtı təsiri bağışlayır”.
Faciədə konkret olaraq ustad Nəsiminin obrazı olmasa da, Nəsimi aşiqləri olaraq iki Nəsimi obrazı yaradılmışdır. I Nəsimi obrazında təmsil olunan Həllaci Musa da və II Nəsimi də Nəsimi ideyalarını yaşatmaq, Nəsimini ölməzliyə qovuşdurmaq üçün öz canlarından belə keçməyə hazırdırlar. Bu, Vəliəhdin I Nəsimini ölümdən azad edərkən onun “O böyük insanın yaşaması naminə ölüm – həyatdır mənə” deməsi, öz ölümünü Nəsiminin yaşamasından üstün tutması səhnələrində bariz şəkildə nəzərə çarpır. II Nəsiminin dilindən verilən “Nəsimi yolunda ölənlər ki var, Yoxdur Nəsimiyə ölüm dünyada” fikri pyesin əsas qayəsini təşkil edir. Yeddi şəkildən ibarət olan mənzum faciədə hadisələr nəsimilərin şah sarayına gətirilib həbsə salındığı zamanda cərəyan edir. İki filosofdan hansının ölkəni lərzəyə salan Nəsimi olması üzərində pyesin konflikti qurulur. Başdan-başa hikmətlə dolu olan əsərin fəlsəfi qatı nəsimilərin dustaqlarla söhbətində açılır. Məhbus Rəhmanın “sizi niyə tutublar?” sualına I Nəsiminin “düşünmüşük” deyə cavab verməsi şairin azad söz söyləmək, azad fikir bildirmək imkanını Nəsimi zamanında əldən alındığı kimi, B.Vahabzadə dövründə də müasir olduğuna işarədir. Yaxud məhbus Sübhanın “bəs necə düşünməli?” sualını II Nəsiminin “öz idrakın sönməli, öz fikrindən dönməli, Hakimiyyət sahibi hər necə düşünürsə, Bax, elə düşünməli” şəklində şərh etməsi həmin dövrdə partiya təfəkkürlülüyünün aktuallığını göstərən vacib faktordur.
I Nəsiminin II Nəsimini ölümdən qorumaq və özünü ölümə vermək üçün səyi qarşısında “Ancaq onu bil ki, bəxşiş bir həyat, Mənə ağır gələr ölümdən yüz qat” sözlərini işlətməsi Nəsimi cəsurluğunun, qorxmazlığının göstəricisi, Nəsimi ucalığının ifadəsidir. Həyatın bütün iztirablarını dadan nəsimilər ölümdən nəinki qorxmur, onu kamilliyə çatmaq vasitəsi hesab edirlər. “Nəsimi olmaq” bütün nəsimilərin ən uca məqamı, “Nəsimitək allahın yolunda ölə bilmək” arzusu onların ən ali istəyidir. Nəsimilər insanın bütün ideoloji mübarizəsində sonadək vuruşurlar. Pyesdə II Nəsimi ilə I Nəsimi arasında gedən sorğu-suallaşma əsərin diqqətə çarpan cəhətlərindəndir. Bu dialoqlarda hürufizmin təməl prinsipləri Bəxtiyar Vahabzadə dilindən şərh olunur.
İmadəddin Nəsimi fəlsəfəsində ali kateqoriya olan İnsan problemi “Fəryad”da da mərkəzi problemdir. F.Səfiyeva B.Vahabzadənin həqiqət axtarışlarının yekununun insan olduğunu bildirir: “… Bəxtiyar Vahabzadə “Fəryad”da sanki bu həqiqəti tapmışdır: Ən böyük həqiqət insan, ona xidmətdir”. B.Vahabzadə insanın qul deyil, yaradan olduğunu bildirmək, insanın qüdrəti öz daxilində axtarmasına nail olmaq və insanın öz aliliyini, ucalığını dərketməsi üçün nəsimiliyə müraciət edir. Nəsimilərin timsalında “allah”, “vəhdət”, “insan”, eşqin “idrak”la yaxud “qəlblə” dərk edilməsi məsələləri üzrə İnsan konsepsiyası şərh olunur. Məsələn, II Nəsiminin “Allaha çatmağın nə imiş yolu?” sualını I Nəsimi “qəlbin gözü yanmazsa görünməz gözə allah” şəklində cavablayır. Yaxud “II Nəsimi: Allah! Bilirik, cisim deyil, bəs nədir allah?”, “I Nəsimi: Ən yüksək olan haqda, həqiqətdədir allah… Dondunsa təkamül və gözəllik qabağında, Dərk et, bu təəccübdə, bu heyrətdədir allah”, “II Nəsimi: İnsan nə imiş?” “I Nəsimi: Gizlidir insandakı qüdrət, Hər kəs onu fəhm etməsə acizdir o, əlbət” “II Nəsimi: Vəhdət nə demək?” “I Nəsimi: Gizlidir hər zərrədə vəhdət, Bir zərrə ikən küllə qovuşmaq ulu niyyət!” “II Nəsimi: Bəs söz nə demək?” “I Nəsimi: Mən bir ağacam, yarpağı – sözlər, kökü – fikrim, Sözlərdə deyil, sözdəki hikmətdədir allah”; “II Nəsimi: Bəs zülmə sözün? I Nəsimi: Zülmün üzünə haqq deyilən silləni çəksən, Silləndə möhürlənmiş o qeyrətdədir allah”; “II Nəsimi: Son məqsəd “Ənəlhəqmi?” “I Nəsimi: Bir pillədə durdunsa “Ənəlhəq” demək olmaz, Ülviyyətə çatmaqdakı niyyətdədir allah”.
I Nəsiminin II Nəsimiyə ünvanladığı suallara verilən cavabda hürufizmin “Allah”, “eşq”, “insan”, “qəlb” konsepsiyası öz şərhini tapır. İdrakı ülviyyətin, eşqin bir pilləsi sayan I Nəsiminin “hər arzunun, hər məqsədin, hər niyyətin, eşqin, Son həddi, axır nöqtəsi yoxmu? sualında həllaciliyin eşqin idrakla dərki məsələsinə II Nəsimi hürufi mövqedən münasibət bildirir: İdrakdan əzəl qəlbini dindir. Qəlbin özü göydən də dərindir. Öz qəlbinə dalmazsa, cəhalətdədir insan. Yaxud I Nəsiminin “Öz nəfsinə uyduqda bəs nədir insan?” sualına II Nəsimi “Dünyasına dünyada xəyanətdədir insan… Öz nəfsinə qul olsa, cəhənnəm əzabında, Öz nəfsinə qul olmasa, cənnətdədir insan” şəklində cavablayır. II Nəsiminin eşq barədə fikirləri– “Yoxdu sözüm, eşq yenilməz. Vəslində gülən aşiqə aşiq ki deyilməz. İnsan dediyin vəsl ilə insan ola bilməz. Çırpıntıda, sarsıntıda, həsrətdədir insan” maraqlıdır. Göründüyü kimi, burada eşq və vəsl qarşılaşdırılır, eşq vəsldə deyil, insani keyfiyyətlərə malik olmaqda, insan olmaqdadır. Məhz kamil insan eşqi dərk edə, duya bilər. Nəsimilər arasında gedən dialoqlaşmada dinləyici olan dustaq Rəhmanın II Nəsimiyə ünvanladığı “Bəs bir belə kamil ikən insan, Alçaqlığı, yaltaqlığı hardan?” fəlsəfi suala cavab Nəsimi dövründə də, Bəxtiyar Vahabzadə dövründə də aktual olan problemlərin kökünün axtarılmasına sövq edir. Məhz bu cavab da elə Nəsiminin dilindən verilə bilərdi. Sözün qüdrəti ilə sarayları, neçə-neçə hökmdarları dizə gətirmək Nəsimiyə xas cəhətdir. Məhz hər vəziyyətdə doğrunu dilə gətirmək, insanı qul deyil, kölə deyil, allah səviyyəsinə qaldırmaq, onu şahlar qarşısında əydirməmək Nəsimilik tələb edir. Bu baxımdan, Nəsimi obrazı əsərdə mükəmməl şəkildə işlənmişdir. Yaşar Qarayev və Şamil Salmanovun birgə ərsəyə gətirdiyi “Poeziyanın kamilliyi” kitabında yer alan qeyd də – “Öz iri hərfli İnsan (!) idealı ilə Nəsimi orta əsrlərdən çıxıb humanizmin yenə də sınaqdan keçdiyi ideya döyüşlərində iştirak edir” pyesdəki Nəsimi səciyyəsini vermək baxımından çox maraqlıdır.
II Nəsimi: İnsanı ucaldan ulu bir eşq, dəyanət,
Alçaldan isə … qorxu, xəyanət.
Qorxduqsa ölümdən və əcəldən
İnsanlığı verdik demək əldən.
Qorxduqsa əgər zülmdən, haqdan keçər olduq.
Qorxduqsa əgər, zülmə qul olduq, nökər olduq.

Pyesdə Vəliəhdin məhbuslarla görüşü, onlarla söhbətləşməsində ictimai problemlər daha qabarıq şəkildə öz əksini tapır. Məhz bu epizodda B.Vahabzadənin öz fəryad səsini ucaltmaq üçün şərait yaranır, ürəyindən keçəni söyləmək imkanı ələ düşür. B.Vahabzadənin Nəsimisayağı fəryadı çoxsəciyyəli, çoxproblemlidir. Rüşvət aldığına görə həbs olunan Rəhmanın dilindən verilən “əgər alan olmasa, verən olmaz vallahı” sözləri ilə rüşvətxorluğun aşağıdan-yuxarıya “ötür-ötür oyunu” olduğuna işarə edilir. Məhbus Kəramətin qazandığını töycüyə (vergi növü- T.V) çıxan və onu el arasında təhqir edən kəndxudanın qulağını kəsməyinə görə tutulması epizodunda ciddi ictimai naqislik – vergilərin ağırlığı məsələsi diqqətə çatdırılır. Vəliəhdin “şikayət eləyəydin” deyiminə Kəramətin “qılınc özünü kəsməz” şəklində verdiyi cavab olduqca düşündürücüdür. Skeptiv düşüncəli məhbusa – Şəkkaka şübhəcilliyinə görə “dəli” damğası vurulub həbsə atılması da bir başqa faciənin əksidir. Dustaq şairlərin “biz fikir dustağıyıq” sözü Nəsiminin düşündüyünə görə həbsə məhkum edilməsi ideyasının tamamlayıcısıdır. Bəxtiyar Vahabzadənin “Fəryad”dakı etirazkar qəhrəmanlarının hər birinin nitqində bir filosofanəlik var. Hadisələrə fəlsəfi yanaşma B.Vahabzadənin ən başlıca keyfiyyətlərindən biridir. Məsələn, şairin “xoşbəxtlərə yetişməz bədbəxtlərin naləsi” kəlməsi, Rəhmanın “çöldə azad gəzənlər azadmıdır de məgər?” sualı, Dəyanətin “zamana bax, zamana, İndi bilib qanmağın əzabı var insana”, “əgər qəlbi dərindirsə səmalar qədər, Çatmaz topuğuna təriflər onun”, Şəkkakın “yaşamaq istəsən, lal ol, dinmə, sus”, Loğmanın “verdiyi nə varsa geri alarmış, Dünyanın qəribə oyunu varmış” kimi ifadələr fikrimizi təsdiqləyər. Vəliəhdi ölkədəki vəziyyətlə tanış etmək üçün özlərini rüşvətxor, qisaskar, dəli adlandıran bu məhbusların, sözün həqiqi mənasında, “fikir dustağı” olmaları aydın görünür.
Bir miqdar pul müqabilində Zahidə casusluq edən Lalın oyunun üstünün açılması epizodunda dustaqlar arasında lal bilinən birinin məkrli niyyəti ifşa olunur. Gözətçinin “ağlım olmasaydı, ağıllıların ağlına gözətçi olardımmı mən?” II Nəsimiyə istehza ilə sual etməsi təəssüfedicidir. Yaxud onun II Nəsimiyə I Nəsimi barədə xəbər vermək üçün rüşvət tələb etməsi və “Ey, pulsuz ucalıq gərəyim deyil, Pullu alçaqlığı mənə ver amma” deyimi ilə pulu hər şeydən, ucalıqdan üstün tutması acınacaqlıdır.
Pyesdə ata-oğul ziddiyyəti aparıcı xəttdir. Övladına görə təhqir olunan atalar ilə həqiqi sözə qoşulan oğullar bu ziddiyyətin təşkilediciləridir. Bu baxımdan, həllacilərə qoşulan oğulla – Dəyanət ömrünü satqınlığa, din, şəriət adı altında çirkin əməllərə sərf edən ata – Zahid obrazı əsərdə uğurlu şəkildə işlənilmişdir. Hər zaman oğlunun şəhid olmasına görə fəxrlə danışan Zahid oğlu Dəyanəti Həllaci Musanın meyidini oğurlayıb torpağa tapşırdığını öyrənəndə sarsılır. Bu paraleldə daha bir ata-oğul obrazı – Çalpapaqla hürufilərə qoşulan Tural yaradılmışdır. Ancaq Çalpapaq Şirvanda yaşayan adi kəndlidir. Ata-oğul qarşıdurması Əmirlə Vəliəhd arasında da yaşanır. Nəsimi sözünün böyüklüyü, mənəvi kamilliyi qarşısında aciz qalan Vəliəhd onu da müridliyə qəbul etməsi üçün yalvarır. Vəliəhd obrazı sarayın iç üzünü görüb, həbsdəki fikir adamlarının təsirinə düşüb həqiqətə – mənəvi kamilliyə yetişmək istəyən insan obrazıdır. “Ata məsləkini tapdayan övlad atanın əlilə boğulmalıdır!” deyə Zahidə, Çalpapağa, Dəyanəti sevən, Loğmanın qızı Ayparaya görə atasına tənə edən Əmir oğlunun da saraydan üz döndərdiyini biləndə Nəsimi qüdrəti qarşısında aciz qalır. Ata-oğul ziddiyyətində həm də iki bir-birinə zidd düşüncəli insanlar təcəssüm olunur. Bu ziddiyyətlərdə fatalizmin insanı məhvə, nəticəsizliyə apardığı ideyası Zahidin timsalında verilir. Ömrü boyu qorxu ilə yaşamağın heçliyi məsələsi isə Turalın dilindən verilən “o qədər qorxmuşam ki, həyatdan, Zərrəcə qorxmuram ölümdən daha” fikirdə əksini tapır. Əmirin “Zahid, bu adamın kini, nifrəti başqadır, düşməni ehkam, din deyil, Mənim zülmümdəndir hər şikayəti, Mənim məbusumdur, o, sənin deyil!” sözləri ilə ədib özünüifşa üsulundan məharətlə istifadə etmiş, onun əməllərini öz dili ilə vermişdi. Əmirin bu sözlərində həm də, dinsizlikdə günahlandırılan şairin din düşməni olmadığı bildirilir.
Bəxtiyar Vahabzadənin dram yaradıcılığı üçün səciyyəvi olan cəhət – “ikinci səs”, teyf məsələsi burada da özünü göstərir. Vəliəhd Dəyanətin timsalında “ikinci səs”ini eşidir, öz vicdan səsini duyur. Məhz əsərdəki bu surət xarici təsirlər nəticəsində dəyişən obrazdır. B.Vahabzadə dramaturgiyası üçün xas olan digər bir cəhət dünyaya sığmayanların “çərçivə”yə salınması xətti “Fəryad” pyesində də izlənilir. Bu, azad ruhlu nəsimilərin həbsə atılması və Vəliəhdin əqlinin illərlə saray ehkamı ilə çərçivələnməsi süjetlərində əksini tapır. Aypara obrazı isə özünü bilən, əqidəsinə sadiq qadın obrazıdır. O, insanın qüdrətinin öz içində olduğuna inanır.
Pyesin sonunda nəsimilərin öldürülməməsi simvolik məna daşıyır. Dünya durduqca, nəsimilər var olduqca Nəsimiyə ölüm olmaması ideyası finalda da izlənilir. Bu mənada, Turalın monoloqu olduqca təsirli səslənir.

Mərdliyə çağırır bu gün hər kəsi,
Dərisi soyulan şairin səsi.
Uzaq əsrlərdən gəlir nəfəsi,
Diri dünyamıza ölü dünyanın

Bu nitq Nəsiminin ölməzliyinin, əbədiyaşarlılığının şairanə ifadəsi və həm də Bəxtiyar Vahabzadənin mərdliyə çağırış səsidir.

Qafqaz ƏVƏZOĞLU.”Sumqayıtım!”

Qafqaz Əvəzoğlu

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin sədri, ”Sözün Sehri” qəzetinin təsisçisi, Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin mətbu orqanı “Bərgüşad” ictimai-siyasi qəzetinin Baş redaktoru, ”Qızıl qələm” və “Qızıl kitab” mükafatları laureatı, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin (gundelik.info) və Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının (edebiyyat-az.com) Qubadlı bürosunun rəhbəri

SUMQAYITIM

(Sumqayıt şəhərinin 60 illiyinə)

Sumqayıtım – gözəl şəhər,
Yarandığın gündən bəri,
Öz hüsnünlə,
öz hissinlə,
nəfəsinlə,
Heyran etdin gələnləri.
Çiçəkləndin gündən-günə,
aydan-aya,
ildən ilə,
Yetişdirdin ərənləri!

Səni qurub-yaradan,
zirvələrə ucaldan,
insanlara min alqış!
Şöhrətinə can atan,
gündüzün gecələrə,
qatanlara min alqış!

Gen açıb qollarını,
ögeyə – doğma,
dərdliyə – sirdaş,
Dostluğa möhkəm oldun.
Əməlinlə,
əməyinlə,
halal duz-çörəyinlə,
həmişə ötkəm oldun!

Gen açıb qollarını,
bir anası olmusan,
kimsəsizin,
yalqızın.
Səninlə fəxr eyləyir,
səni qurub-yaradan,
sinən üstə boy atan,
hər bir oğlun,
hər qızın!

Xoş arzulu arzuları,
diləkləri,
gümanları,
Həqiqətə çevirmisən.
Öz isti qucağında,
yersizlərə yer,
ərsizlərə ər vermisən!

Anatək ağuşuna,
basmısan qaçqınları,
yurddan didərginləri…
Bu geniş ürəyinin,
olublar dost-doğmaca,
bir əziz sakinləri!

Yarandığın gündən bəri,
qucağına tələsdi,
işığına tələsdi,
beləcə neçələri.
Sökülən bir dan oldun,
al gecələrə çevirdin,
qaranlıq gecələri!

Üşüyən ürəkləri,
don tutmuş damarları,
isidib qızdırmısan,
İlıq nəfəsinlə sən.

Qarı və qocaları,
ömrünə bəd baxanları,
ruhən cavanlatmısan,
Gənclik həvəsinlə sən!

Vüsətinə,
büsatına min alqış,
Zirvələrə ucaldın.
Əyilməz vüqarınla,
sarsılmaz qüdrətinlə,
ürəklərdə yer aldın!

Mavi Xəzər hər səhər,
yuxusundan oyanıb,
vəcdə gəlir şövqündən.
Günəş də hər gün belə,
hüsnünə tamarzıtək,
tamaşana durmağa,
sıyrılır üfüqündən!

Sənsiz olmasın mənim,
heç bir anım,
saatım.
Harda olsam darıxıram,
qarıxıram,
qucağına qayıdım,
Mənim gözəl Sumqayıtım!!

2009.

Harika UFUK.”Sen olmasan yaşayamam”

Azerbaycanın Kültür ve Edebiyat Portalının Türkiye temsilcisi

Geceleri rüyamdasın,
Gündüzleri hülyamdasın,
Benim bütün dünyamdasın,
Sen olmasan yaşayamam.
Susuzluğum senle bitti,
Issızlığım aşkla yitti,
Sen gelince dertler gitti,
Sen olmasan yaşayamam.
Özleminle yaşıyorum,
Engelleri aşıyorum,
Aşkın ile taşıyorum,
Sen olmasan yaşayamam.
Sevdan ateş hep yakacak,
Kalbimdesin sıcak sıcak,
Sana sevgim kucak kucak,
Sen olmasan yaşayamam.
İçimdesin, dışımdasın,
Gönlümdeki yaşımdasın.
Ekmeğimde, aşımdasın,
Sen olmasan yaşayamam.
Düşlerinde beni sakla,
“Harika’m” de, getir akla,
Geceleri nurla akla,
Sen olmasan yaşayamam.

HARİKA UFUK
ADANA
16 Mayıs 2011
Gece

Eldar Nəsibli SİBİREL.Seçmə şeirlər

12962488_1518521525123844_528584684_o

Nəyinə gərəkdir bu qəm, bu qəhər,

Nəyinə gərəkdir bu qəm, bu qəhər,
Ömrünə sevinctək gələ bilmədim.
Gülüm, məni unut, unut birtəhər,
Nəmli gözlərini silə bilmədim.

Alışma od olmuş əzablarıma,
Çıxar adımı da yadından belə.
Mərhəmət hissini çəkib tarıma,
Yox, yanma halıma, yanma bir gilə.

Sinəmdə yüyürər, çapar ürəyim,
Dağınıq fikrimtək yolu bilinməz.
Buluda qoşulub uçar ürəyim,
Yağdırar o yağış, dolu bilinməz.

Külək ol, dağılsın külüm göylərə,
Silinsin izim də, tozum da yerdən.
Başını qaldırıb, gülüm, göylərə
Baxma ki gözünə görünnəm birdən.

Gözünə görünnəm, xəyalın çaşar,
Səni ovutmağa gələ bilmərəm.
Yerimə xatirəm dinər, danışar,
Gəlib yaddaşından silə bilmərəm.

1980

HEÇ KƏS BU DÜNYANI
TUTUB QALMAYIR

Heç kəs bu dünyanı tutub qalmayıb,
Hamının ömrünə gələndi ölüm.
Zorla yaddaşlara yazılanları,
Gəlib yaddaşlardan siləndi ölüm.

Birinə evinin içi – Vətəndi,
Birinə bu amal dərddi, sitəmdi.
Dərdlinin – gözündə ağlayan qəmdi,
Dərdsizin – gözündə güləndi ölüm.

Yiyəsi tarixdir qızıl anların,
Tarixi torpaqdır axan qanların,
Xalqın ürəyində yaşayanların,
Heykəli önündə öləndi ölüm.

1977

İradə AYTEL.“Darıxmaqdan ölər adam!”

Bilirsənmi, darıxmağın yöntəmini,
İçin boyda çöl olarsan.
Qaldırırsan saatları başın üstə
Bir gecəni nuş etməyə yad gəzərsən,
Çölündəki özgələrdə od gəzərsən,
Çölündəki özgələrdən əl umarsan.

Bilirsənmi,
Darıxanda
Bir baxışda min ah olar,
Bir ümiddə neçə-neçə günah olar.
Bilirsənmi, darıxanda cığır düşər
yanağından bir işığa,
o işıqda güzgülənər xəyal-xəyal sevişmələr,
puçurlanar saçlarında bir gecənin min günahı,
puçurlanar buxağında bir öpüşün
bir ah boyda min tamahı.
“Ah” səsinə bədən-bədən uçunarsan,
bir ah boyda
savab edən günahkarsan!

Bilirsənmi,
Darıxınca bir gecədən bir səhərə kölgə düşər,
O kölgədən pəncərənə
Neçə-neçə dalan düşər,
şəhər düşər,
ölkə düşər…
Adam-adam, əlsiz-əlsiz
qol açılar, əl uzanar,
uzun-uzun yol yeriyən
baxışların yerə düşər,
bir ürəkdən,
bir bədəndən,
bir torpağa
yol salınar.

Bilirsənmi,
darıxınca için-için sökülər,
Göz yaşında gülər adam
Bilirsənmi,
Qara gecə bəyaz olar
O bəyaza bükülər,
Bir gecədə ölər adam!

Bilirsənmi,
darıxmaqdan ölər adam!
Bilirsənmi,
darıxmaqdan ölər adam!

Mənbə: http://kultur.az

Əziz MUSA.Yeni şeirlər

em

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İlham çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

BU GECƏ

Gəl eyləmə aşiqini, gülüm pərişan, bu gecə.
Gəl eyləyim bu canımı, mən sənə qurban, bu gecə.

Sən olmasan neyləyərəm, qəlbim od tutub alışar,
Məni dərdə, qəmə salır ayrılıq, hicran, bu gecə.

Gəl könlümü şad eylə sən, nura boya yeri-göyü,
Qoyma gülüm aşiqini, qoyma nigaran, bu gecə,

Sən günəşim, sən ayımsan, sənsiz dünya nəyə lazım,
Gəl evimi, otağımı eylə çıraqban, bu gecə,

Güldən ötrü nalə çəkir, sübhə qədər şeyda bülbül,
Bülbül belə ağlayırsa, neyləsin insan bu gücə.

Əziz Musa sevir səni, pərvanə şam sevən kimi,
Gəl başına dönüm sənin, ol mənə mehman bu gecə.

DÜZ ADAM

Düz elə düzdə də qalar,
Dərd-qəmdən saralıb, solar
Gözü bulud kimi dolar,
Dərisi soyulan düzün.

Bu dünyanın gözü kordu,
Zalımların işi zordu,
Fələklər ümidin qırdı,
Gözləri ovulan düzün.

Əyrilər düzlərdən çoxdu,
Yalan sinə deşən oxdu,
Əlindən tutanı yoxdu,
Dizləri əyilən düzün.

Gecələr bir yuxu yatmaz,
Səsi yatanı oyatmaz,
Bir kimsə hayına çatmaz,
Elə hey döyülən düzün,

Danışmaqdan batar səsi,
Gözündə qalar həvəsi,
Eşidilməz ah-naləsi,
Hər zaman söyülən düzün.

İbrahim İLYASLI.”Adamı”

Salam Allah salamıdı,
Almayan Allah adamı.
Yarəb, bu nişanda görmək
Zulumdu, vallah, adamı.

Mələyə məhşər qururlar,
“Var”ı «yox»larnan vururlar.
Haramıya uddururlar
Haqqından agah adamı.

Zəhərdən şirə çəkirlər,
Kafiri pirə çəkirlər.
Eynicə yerə çəkirlər
Gah şeytanı, gah adamı.

«Balabanda qandırır»lar,
Olmaza inandırırlar…
Saflığına sındırırlar
Sularından saf adamı.

Bəndələrin nəsə duyub,-
Üləman iblisə uyub.
Yarəb, nə günlərə qoyub
Cənabi-tamah adamı?!

Kənan AYDINOĞLU.”Haqqı hər zaman sevən coşan bulaq olmuşam”

1902788_614529541965133_896121757_n

Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü.

Sevə-sevə Allahı bax, bu ömür yolunda,
Nə şeytana dost olub, nə çayda boğulmuşam.
Çox şükür ki, ay Allah, önündə əyilməyə,
Dünən, bu gün, sabah da qul bəndə doğulmuşam

Çətinliyi görsəm də büdərəməyib, əsməyib,
Dostlardan etibarı, sədaqəti kəsməyib,
Acı kəlmədən ötrü doğmalardan küsməyib,
Kim bilir bu dünyada bəlkə də dağ olmuşam?!

Yaşanılan bu günü ömrün sonuna kimi,
Gözəlliyin önündə əsdi qəlbimin simi.
Coşanda qəlbim yenə dumduru bulaq kimi,
“Allah” kəlməsin deyən körpə uşaq olmuşam.

Bəzən də haqsızlıqçün yerdə fəryad qoparan,
Zəhmətimdən əlimin içi gömgöy qabaran,
Bax duyğumu, hissimi uzaqlara aparan,
Haqqı hər zaman sevən coşan bulaq olmuşam.

Xalq şairi Süleyman RÜSTƏM.”Duz-çörəyi itirmə!”

İnsanın şərəfi, bəzəyi məncə,
İnan, nə ipəkdir, nə tirmə, oğlum!
Yaxşıdan yaxşı ol ellər içində,
Dostuna bir ziyan yetirmə, oğlum!

Yersiz gülümsəmə, yersiz ağlama,
Bir könül də qırma, sinə dağlama.
Sirrini ellərdən gizli saxlama,
Dilinə yalan söz gətirmə, oğlum!

Yel qanadlı illər ömürdən gedir,
İnsan zəhmətiylə kamala yetir.
Bağında nərgizlər, lalələr bitir,
Tikanlar, qanqallar bitirmə, oğlum!

Ürəyim arzuyla doludur, dolu,
Hünər meydanıdır bu həyat yolu.
Bilmədiyin işi gözüyumulu,
Söz verib öhdənə götürmə, oğlum!

Oxu Öyüdümü sən sətir-sətir,
Dilindən məclisə səpilsin ətir.
Qazancını itir, malını itir,
Ancaq duz-çörəyi itirmə, oğlum!

Ustad Məhəmmədhüseyn ŞƏHRİYAR.”Behcətabad xatirəsi”

Ulduz sayaraq gözləmişəm hər gecə yarı,
Gec gəlmədədir yar, yenə olmuş gecə yarı.
Gözlər asılı, yox nə qaraltı, nə də bir səs,
Batmış qulağım, gör nə döşürməkdədi darı.
Bir quş: “Ayığam!”- söyləyərək, gahdan inildər,
Gahdan onu da, yel deyə laylay, huş aparı.
Yatmış hamı, bir Allah oyaqdı, daha bir mən,
Məndən aşağı kimsə yox, ondan da yuxarı.
Qorxum budu, yar gəlməyə, birdən yarıla sübh,
Bağrım yarılır, sübhüm, açılma, səni tarı!
Dan ulduzu istər çıxa, göz yalvarı çıxma!..
O çıxmasa da ulduzumun yoxdu çıxan.
Gəlməz, tanıram bəxtimi, indi ağarar sübh,
Qaş böylə ağardıqca, daha baş da ağarı.
Eşqin ki qərarında vəfa olmayacaqmış,
Bilməm ki təbiət niyə qoymuş bu qərarı?
Sanki xoruzun son banı xəncərdi, soxuldu,
Sinəmdə ürək varsa, kəsib qırdı damarı.
Rişxəndilə qırcandı səhər, söylədi durma,
Can qorxusu var eşqin, uduzdun bu qumarı,
Oldum qaragün ayrılalı o sarı teldən,
Bunca qara günlərdi edən rəngimi sarı.
Göz yaşları hər yerdən axarsa, məni tuşlar,
Dəryaya baxar, bəllidi, çayların axarı.
Əzbəs məni yapraq kimi hicranla saraldıb,
Baxsan üzünə, sanki qızılgüldi qızarı.
Mehrabi-şəfəqdə özümü səcdədə gördüm,
Qan içrə qəmim yox, üzüm olsun sənə sarı.
Eşqi var idi Şəhriyarın güllü-çiçəkli,
Əfsus ki,qəza vurdu, xəzan oldu baharı.

İçərişəhər haqqında film beynəlxalq kinofestivalda göstəriləcək

Azərbaycan kinorejissoru Adil Azayın “Şəhərin iç sədası” sənədli filmi avqustun 24-dən 27-dək Ufada keçiriləcək “Gümüş Akbuzat” IV Beynəlxalq kinofestivalında göstəriləcək.

AZƏRTAC başqırd KİV-nə istinadla xəbər verir ki, festivalın müsabiqə proqramı çərçivəsində tamaşaçılara dörd gün ərzində 48 film təqdim ediləcək. Həmçinin, yaradıcılıq görüşləri, diskussiyalar və ustad dərsləri də nəzərdə tutulub.

Bu il festivalın jüri heyətinə teatr və kino aktyoru, RSFSR-in Xalq artisti, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı Sergey Şakurov başçılıq edəcək. Dəvət olunmuş qonaqların arasında isə Polşa kinorejissoru, ssenarist və prodüser, bir çox beynəlxalq kinofestivalların laureatı, Venesiya kinofestivalının “Qızıl şir” mükafatının sahibi Kşiştof Zanussi, Rusiya Federasiyası Dövlət Film Fondunun baş direktoru Nikolay Borodaçev, M.Qorki adına Uşaq və Gənclər Kinostudiyasının baş redaktoru Andrey Apostolov, “Tatarkino”nun direktoru Milyauşa Aytuqanova və digərləri var.

“Gümüş Akbuzat” IV Beynəlxalq kinofestivalının müsabiqə proqramında Avstraliya, Azərbaycan, Hindistan, Çin, Myanma, İndoneziya, İran, Fransa, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Litva, Nepal, Moldova, Ruanda və digər ölkələrdə lentə alınmış ekran əsərləri təqdim olunacaq.

Festivalın təsisçiləri Başqırdıstan hökuməti, bu respublikanın Mədəniyyət Nazirliyi, Əmir Əbdrazakov adına “Başkortostan” kinostudiyasıdır.

Mənbə: azertag.az

“Sonuncu Pərdə” filminin ilk tizeri yayılıb

Rejissor Emil Quliyevin ekranlaşdırdığı “Sonuncu Pərdə” filminin ilk tizeri yayılıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, ekran işinin quruluşçu operatoru Orxan Abbasov, ssenari müəllifləri Emil Quliyev və Qorqud Cəfərdir.

“Art film Baku” şirkətinin istehsalı olan filmdə Xalq artisti Vidadi Həsənov, aktyorlar Oqtay Mehdiyev, Cövdət Şükürov, Nofəl Şahlaroğlu, Əlibəy Məmmədli, Əzizə Həşimova və başqaları çəkilib.

Mənbə: azertag.az

Xalq şairi Zəlimxan YAQUB.”Gəlmişəm”

Alıb çiyinlәrimә ömür adlı bir yükü,
Qışdan yaza çıxmışam, yazdan yaya gәlmişәm.
Yağış kimi hopmuşam torpağın ciyәrinә,
Süzülüb çeşmәlәrә, axıb çaya gәlmişәm.

Şimşәklә, ildırımla döyüşüm, davam olub,
Könlümdә tufanlarım, başımda havam olub.
Qarlı zirvә, dağ döşü, mәnim ilk yuvam olub,
Güllәri-çiçәklәri saya-saya gәlmişәm.

Dәn-dәn olub, әlәnib, әlәyindәn keçmişәm,
Çәrxindә fırlanmışam, fәlәyindәn keçmişәm.
Beşiyindәn çıxmışam, bәlәyindәn keçmişәm,
Haqqın mәnә verdiyi haqqı-saya gәlmişәm.

Ağladım, gözlәrimin yaşını sildi dünya,
Qәdir ağacı әkdim, qәdrimi bildi dünya.
Mәn ki doğulmamışdım, mәnim deyildi dünya,
Dünya mәnim olanda mәn dünyaya gәlmişәm.

Azərbaycanın kino xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünün verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycanın kino xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünün verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq və “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünün təsis edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 11 iyun tarixli 715 nömrəli Fərmanına uyğun olaraq qərara alıram:

1. Azərbaycan kino sənəti sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətlərinə görə aşağıdakı şəxslərə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü verilsin:

Babayeva Zemfira Baba qızı
Sadıxova Zemfira Emin qızı.

2. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etsin.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 31 iyul 2019-cu il.

Mənbə: http://www.president.az

Azərbaycan kino sahəsi işçilərinin “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan kino sahəsi işçilərinin “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Azərbaycanda kino sahəsində səmərəli fəaliyyətlərinə görə aşağıdakı şəxslər “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilsinlər:

Ağayev Xanlar Ağakərim oğlu
Həsənov Mahir Məhəmməd oğlu
Hüseynov Əlisəfdər Mürsəl oğlu.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 31 iyul 2019-cu il.

Mənbə: http://www.president.az

Azərbaycanın kino xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycanın kino xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə aşağıdakı kino xadimlərinə Azərbaycan Respublikasının fəxri adları verilsin:

“Xalq artisti”

Əliyev Vidadi Hüseyn oğlu
Həsənov Vidadi İsmail oğlu
Quliyeva Xalidə Camal qızı

“Əməkdar incəsənət xadimi”

Azay Adil Çərkəz oğlu

“Əməkdar artist”

Əlilicanzadə Qorxmaz Məmməd oğlu
Namazov Zilli Yunus oğlu

“Əməkdar mədəniyyət işçisi”

Ağayev Nəsir İsmayıl oğlu
Dadaşova Nelli Hacı qızı
Hüseynov Nazim Fikrət oğlu
Quliyev Babək Barat oğlu
Mahmudova Zəkiyyə Güləmi qızı
Məmmədov Əli Bala Ənvər oğlu
Muxtarova Tamilla Muxtar qızı.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 31 iyul 2019-cu il.

Mənbə: http://www.president.az

Tanınmış tədqiqatçı alim Teymur Əhmədov beynəlxalq mükafata layiq görülüb

Tanınmış tədqiqatçı alim, yazıçı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun “Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı” şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor, akademik, Azərbaycan Respublikası Prezideti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Respublika” qəzetinin və “Füyuzat” jurnalının baş redaktoru cənab Teymur Əhmədov Beynəlxalq Atatürk Mükafatına layiq görülüb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, mükafat yazıçıya Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ədəbiyyatı və mədəniyyəti sahəsində yüksək xidmətlərinə görə verilib.

Mənbə: azertag.az

Kadir BAYRAK.”Biz istemeyi bilelim”

Bütün zaman ve mekânın Peygamberi (sav), bütün insanlığa, bütün varlığa geldikten sonra dili, ırkı, memleketi, ten rengi ne olursa olursun beşeriyetin, varlığın O’nun etrafında halkalanıp bir medeniyet inşa etmesi gerekmez miydi…

O’na inanan ve inanmayanların kutuplaştırdığı iki dünya teşekkül etti böylece; Hâk ve bâtıl…

Dünya; kuruldu kurulalı, bu iki kutbun mücadelesine sahne oldu. Bütün insanlık tarihi, farkında olunsun veya olunmasın fertlerinden en gelişmiş devletlerine kadar bu savaşın izlerini taşır. Bâtılda olan iki ferdin, iki topluluğun mücadelesinde hüküm Hakk’a yakın olana göre verildi. Bırakın insanlığı, iki karıncanın kavgasında bile biri haktan diğeri bâtıldan yana oldu.

Dünyayı asıl vatandan bir ayrılış, kopuş, gurbet olarak görenlerle, hayatı sadece buradakinden ibaret sananların mücadelesi, dağların un ufak olup pamuk gibi atılacağı, denizlerin, suların kaynayacağı, güneşin bir mızrak boyuna kadar ineceği kıyamete kadar devam edecek. Teslim olanlarla olmayanlar arasında hüküm o gün verilecek.

Son Gün’e kadar, dünyayı imar ve ihya etmek aslında Hakk’ın vazifesiydi. Peygamberinin dilinden, uzun bir çöl yolculuğunda gölgesi altında nefesleneceği bir ağaç altı kadar ömrü vardı dünya hayatının. Hadisteki dünya hayatının kısalığına ve ebedi hayat içindeki yerine çekilen dikkati lâyıkıyla anlayamadığımız dönemler, anladığımız devirlerin ötesine geçti. Dünyayı ihmal edebilirsiniz ruhsatı değildi ki bu hadis. Oysa Peygamberi, elinde ağaç fidanı olana kıyametin kopacağını bilse o fidanı dikmeyi tavsiye etmişti, ilmin müminin yitik malı olduğunu ve nerede bulursa almasını emretmişti, eşyanın hakikatini olduğu gibi görebilmek için dua etmişti. Dünyayı ihmal değil, ebedî hayatın tarlasını imar ve ihyaydı tavsiye edilen, emredilen.

Allah, mutlak âdil, bu dünyada bütün varlığa acıyıcı, emeklerin karşılığını misliyle verici. Kim ne istediyse, neye gayret gösterdiyse bu dünyada karşılığını aldı. Bugün bâtıl’ın dünyaya, maddeye hâkimiyeti bir tesadüf değil, gayretinin neticesi. Hakk’ın zaafı da aynı cümlede gizli…

Şükür ki, Hakk’a tam mânâsıyla teslim olduğumuz devirlerde, insanlar bir yana kurdun, kuşun bile hukukunu gözetici medeniyetler inşa ettik. Adalet mi dediniz, işte yürüyen adalet o’dur denilen bir abide şahsiyet, Ömer (ra) çıktı aramızdan. Ardına çil çil kubbeler serpen ordularla, yaşanabilir hayattan örnekler verdik. Ya bunlar da nasip olmasaydı, sizler birer kuru hayal peşinde koşan yığınlarsınız denmez miydi…

Bâtıl fikrine rağmen, dünya inadı, ısrarı, gayreti Batı’yı; ölümden gayrı değil ölüm de dâhil her derde deva elindeki reçeteyi okumayan, okuduğunu idrak edemeyen anlayış da Doğu’yu doğurdu.

Doğu ve Batı ayrımı böylece hecelenmiş oldu.

Son gün hakkımızda verilecek hükmü, bu yazıyı kaleme alan kadar hatta ondan da fazla, bâtılın, Batı’nın en hakir ferdi de biliyor. Güneş meydan yerinde. Kimseden ışığını, sıcağını esirgemiyor. Davet, alenî. Gelecek için kapı ardına kadar açık. Nasibi olanı bekliyor.

Doğu, kendi derdine yansın. Hakk’ın, mukaddes emanetin hesabını nasıl verecek? Kıyamet bugün kopsa ötelerin hesabı şöyle dursun, bu dünyanın hesabını verebilir mi, verebilir miyiz?

Şairin “eski esvaplarım tutun elimden” dediği gibi, geçmişte hakkını, hukukunu gözettiğimiz kurdun, kuşun hatırına, yürüyen adalet Ömer’in (ra) hatırına Doğu’ya yeniden bir oluş nasip olur mu…

Halis niyet, kâmil iman, kavlî ve fiilî dua. Belki de fiilî dua önce.

Allah, mutlak âdil, emeklerin karşılığını misliyle verici. Bir kere nasip ettiğini, bir kere daha nasip eder. Biz istemeyi bilelim…

Kaynak: http://kardelendergisi.com

Necip Fazıl KISAKÜREK.”Batı’nın üç gözü ve”

Bu gözler, komünizma, Yahudilik ve Hristiyanlık… Dört gözle âkibetini kollayan Batı’nın insaniyetçi gözü çoktan kapanmış ve yerini öbürlerine bırakmıştır.

Bu gözler Batı’nın kendi dalaşmasını ve parçalanmasını göstermekle beraber dışarıya karşı ananevî tasallutunu belirtmekte ve tahrip âleti olmakla aynı şeydir. Yani domuz, sırtlan ve yılan, her biri öbürüne en büyük düşmanlık içinde, ceylânı boğmak ve parçalamak gayesi bakımından bir ve bu gayenin taktiğinde beraber…

Ceylân sadece İslâmiyet ve Doğu’nun milliyetçi ve şahsiyetçi ruhu; ve bu kıymetlere bağlı, uçsuz, bucaksız maddesi…

Batı’nın gizli bünyesi birbirini tahrip edici bu üç müesseseyi tam bir emperiyalizma vahdeti içinde dışarıya yöneltmekte âdeta bir (kokteyl) kıvamı elde etmiş gibidir; ve başta Türkiye bulunmak üzere bütün Asyalı ve Afrikalı milletlere düşen borç, bu üç ejderhaya hangi ruh ve madde tedbiriyle karşı çıkılabileceğini, uykuya ve yemek yemeye veda edercesine düşünmekten ibarettir.

Komünizma (anti kapitalizm) masalı arkasında Yahudilik ve Hristiyanlıksa kapitalizma Firavun’un ayrı soydan iki başbuğu halinde. Doğu’nun ruh ve madde dünyasına tasallutunu o hale vardırmıştır ki, başkalarına en hazin üç misal olarak, komünizma kurbanı Çin, Yahudilik kurbanı Mısır, hristiyanlık kurbanı Türkiye gösterilebilir.

Binbir tezat içinde dışarıya karşı böyle bir vahdet arzeden Batı’nın kendi öz bünyesini kollayıcı büyük ihtilâl ümidi bir yana; Doğu hesabına biricik kurtuluş yolu, ölü bir marka haline getirdiği Müslümanlığı yanardağdan bir ruha çevirip bütün Doğu’ya yaymaktır. Bu dâvâda örnek de, Türkiye’den başka bir yer olamaz. (Büyük Doğu Dergisi; 1 Kasım 1967, s. 16)

Kaynak: http://kardelendergisi.com

Bilecikli yazarlar toplantısındaki konuşma

Ali ERDAL:

Bu topluluk, kalemi esas alan bir topluluk, kalemi merkeze alan bir topluluk. Öyleyse bu topluluğu, şair diliyle; en büyük şairimiz diyebileceğimiz Yunus’un diliyle selâmlamak münasip olur:

“Bilmeyen ne bilsin bizi;

Bilenlere, selâm olsun!”

Şair diliyle dedik, öyle devam edelim… Bir başka şair de “Hayâlî cihan değer” demiş. Hayali, cihana değenin, hakikatinin değeri ne olur?

Bunu söyleyenin mahlâsı “Hayalî”… Öyle şeyler var ki, hayali bile cihana değer derken, bir yandan da, “Hayalî, senin değerin bir gün anlaşılır.” diyor Biz bir bakıma bu duyguları taşıyanlar olarak, haliyle değerimizin anlaşılmasını istiyoruz. İşte bu toplantı, yapılmasını hayal etmek bile cihana değecek bir toplantı.

Ben şahsen düşünemiyordum, Bilecikli yazarları toplayacak bir kurum, kuruluş, topluluk, cemiyet, dernek var mıdır? Böyle bir şeyi hayal dahi edemiyordum. Hakikat oldu… Hakikatine ne değer, siz takdir edin.

Bizi birbirini tanıması gereken değerde insanlar olarak görmüşler, bir araya gelmemizde fayda olacağını düşünmüşler, bir araya getirmişler, demetlemişler. Öyleyse buraya gelenlerin hepsi, sayın Başkanım başta olmak üzere, bütün herkes bunun takdiri içersinde.

Öyle kelimeler var ki, aslında ölmesi gerekirken uzun yıllar yaşıyor. Meselâ ‘ocak’… Eski ısınma ve yemek pişirme mekânı. Artık hayatımızdan çıktı. Öyle ki, ocağı bugün ancak ihtiyarlar hatırlayabiliyor. Unutulup gitmesi gerekir. Ama öyle olmuyor. Atasözlerinde, deyimlerde, şarkı ve türkülerde yaşıyor. Hattâ bazı sivil toplum kuruluşlarının ismi içinde geçiyor.

Kalem de öyle… Bugün kalemin bir eşya olarak, yazma aracı olarak hayatımızdan çıkma yolunda olduğu muhakkak. Ama buna rağmen ‘kalem’ mânâsıyle yaşıyor. Türkümüz, “Kurban olam, kalem tutan ellere!” diyor; atasözümüz: “Kalem, kılıçtan üstündür.” diyor.

Kafka: “Kalem” diyor, “yazarın, düşünen adamın elinde bir araç değil, organlarından biridir.” diyor.

Sait Faik, bir sıkıntı, buhran geçiriyor, her ne sebeple ise, yazmaktan vaz geçiyor. Bir zaman sonra, “Yazmadan duramayacağım” diyor. “Elime kalemi aldım… Yonttum…” Kurşun kalem… “Öptüm ve yazmaya başladım.”

Sezai Karakoç, “Kalem, yazmak zorundadır” diyor.

Bu sözlerin de üstünü var… Üstad Necip Fazıl, “Kitap” başlıklı yazısına, “Yeni bir görüş ve duyuş mimarîsinin toprak üstünde sarayını kuracak tek vasıta, kitap” diye başlıyor…

Demek ki, yeni ve eski… Dün dünyayı inşa eden kalemdi, yarın da inşa edecek olan kalemdir.

Kılıç fetheder; kalem inşa eder. Zaten kılıcı da, yapan ustayı da, kılıcı kullananı da yetiştiren kalem değil midir?

Bütün bu söylediklerimin daha da üstünü var…

Allah, Habibine kefil oluyor; ve bu kefaletini de kalem üzerine yemin ederek beyan ediyor:

“Kaleme ve yazdıklarına andolsun!” Kalem suresinde…

Kalemden ari olmak, hiç kimse için mümkün değil.

Klavye, daha müsait bir yazma aracı olsa da, onun yerine kullanılsa da, mânâsı itibariyle onun yerine geçemeyecektir. Klavye ile yapılan iş de, faaliyet olarak, klavye ile yaptığımız iş, “kaleme almaktır”…

Öyleyse bu topluluğa yapılabilecek en güzel hitap, “KALEM ERBABI” olur. Buradaki herkese, Sayın Başkanım başta olmak üzere, yapılabilecek en uygun hitap, “KALEM ERBABI” olur.

Ey kalem erbabı!.. Ey kalem erleri!..

Biz yalnız gezen yıldızlardık, bizi bir araya getirdiler. Tespih taneleri gibi köşelerimizde belki münzevi, belki münkesir, belki üzgün yıldızlardık. Bizi buraya getirdiler, bir araya getirdiler ve tespih gibi dizdiler…

Bilecik ve çevresi, ey kalem erbabı, her hangi bir yer, her hangi bir toprak değildir. Daire üzerinde her nokta başlangıçtır ve sondur. Aynen bunun gibi, toprak da bazı fikirler ihtiva ediyorsa, orada fikirler neşvünemâ buluyorsa, orada bazı fikirler yaşanmışsa, o toprak için fikir olmak, mânâ olmak, ruh olmak, zaman olmak vardır. O toprak mekân olmaktan çıkmış, terfi etmiştir. Artık Bilecik ve çevresi fikir olmuş, mânâ olmuş, zaman olmuştur. Bu söylediklerime de, toprağın mânâ ve fikir olabileceğine delil olarak da Mekke şahittir, Medine şahittir, Kudüs şahittir. İstanbul şahittir… Hattâ Bursa şahittir, Kırkpınar şahittir, Akşehir şahittir!

En büyük devletimizin kurulduğu toprakların yazarları!.. Kayı boyu kalemleri!.. Şimdi bir araya geldikten, getirildikten, tespih gibi dizildikten sonra, şimdi toplantı bitince, ipi kopmuş tespih taneleri gibi, köşelerimize çekilip gidecek miyiz?

Siz değerli büyüklerime, kardeşlerime, arkadaşlarıma teklif ediyorum… Bu güzel başlangıcı devam ettirelim. Ve buradan da öyle bir kararla çıkalım.

Kayı boyu kalemleri, kalemimiz keskin olsun, kalemimiz etkin olsun!..
Kaynak: http://kardelendergisi.com

Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzinin UNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilməsi münasibətilə Azərbaycan xalqına təbrik

Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzinin UNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilməsi münasibətilə Azərbaycan xalqına təbrik

Hörmətli həmvətənlər!

Bu gün Bakıda UNESKO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 43-cü sessiyasında Azərbaycanın “Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi” UNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

Azərbaycanın ən qədim şəhərlərindən olan Şəkinin tarixi hissəsi yüzillər boyu ölkəmizin mədəniyyət mərkəzlərindən biri kimi tanınmışdır. Unikal abidələrlə zəngin Şəki şəhərinin tarixi hissəsinin mühafizəsi və inkişafı daim dövlətin diqqətində saxlanılmışdır.

Son illər Azərbaycanın mədəni irsinin dünya səviyyəsində tanıdılması və qorunması istiqamətində çoxsaylı layihələr həyata keçirilmişdir. Qeyd edilməlidir ki, bu fəaliyyətlər beynəlxalq təşkilatlarla, xüsusən dünya mədəniyyəti, təhsili və elminə məsul olan UNESKO ilə sıx əməkdaşlıq şəraitində gerçəkləşdirilir. Təsadüfi deyil ki, “İçərişəhər, Qız qalası və Şirvanşahlar Saray Kompleksi”, “Qobustan Qaya Sənəti Mədəni Landşaftı” UNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısında, həmçinin xalqımızın qeyri-maddi mədəni irsinin 13 nümunəsi UNESKO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısında yer alır. Bu hadisələr Azərbaycan xalqının ümumbəşər mədəniyyətinə verdiyi töhfənin beynəlxalq miqyasda bir daha etirafıdır.

Əziz həmvətənlər!

Şəkinin tarixi mərkəzində keçmişimizi özündə təcəssüm etdirən Şəki Xan Sarayı, karvansaraylar, məscid və minarələr, qədim körpülər, sənətkarlıq emalatxanaları və yaşayış evləri bu gündən etibarən təkcə xalqımızın deyil, bəşəriyyətin mədəni irsi hesab olunur.

UNESKO tərəfindən “Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi”nin Ümumdünya İrsi elan edilməsi münasibətilə bütün Azərbaycan xalqını təbrik edirəm.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 7 iyul 2019-cu il.

Mənbə: http://www.president.az

Dəyərli aşıq sənəti və poeziya sevərlər!

Dəyərli aşıq sənəti və poeziya sevərlər!
Azərbaycan Aşıqlar Birliyi Sumqayıt Bölgə təşkilatı və Ə.Kərim adına Poeziya Evi Sizi sumqayıtlı aşıq və şairlərin iştirakı ilə “Sazla sözün vəhdəti” adlı ədəbi-bədii gecəyə dəvət edir.
Tədbir Azərbaycan Aşıq sənətinin UNESCO-nun Qeyri maddi-Mədəni İrsin Reprezentativ siyahısına daxil edilməsinin 10 illiyi qarşısında tədbirlər çərçivəsində keçirilir.
Tədbir 06 İyul 2019-cu il tarixdə, saat 12:00-da Sumqayıt Poeziya Evində keçiriləcək.
Giriş sərbəstdir.

Məlahət BABAYEVA.”Jose Mauro De Vaskonselosun uşaqlığı və ya“Şirin portağal ağacım” əsəri”

İstər Azərbaycan, istərsə də dünya ədəbiyyatında elə əsərlər var ki, onların qəhrəmanları uşaqlar olsa da mövzusu əsasən böyüklərin anlayacağı ağırlıqda olur. Belə əsərlərdə uşaqlar ya valideynlərini erkən itirir ya da ailənin maddi problemləri onun hər bir üzvünü ayrı-ayrılıqda çətin imtahanlarla qarşı-qarşıya qoyur. Bu mövzuda yazılan əsərlərə istənilən qədər misal gətirə bilərik. Misal üçün, Çarlz Dikkens özünün “Oliver Tvistin macəraları”, “Böyük ümidlər” əsərlərilə uşaqların erkən yaşlardan maddi problemlərlə, amansız həyat şərtləri ilə üzləşdiyini təsirli səhifələrlə canlandırır.
Jose Mauro De Vaskonselosun “Şirin portağal ağacım” romanı da məhz belə əsərlərdəndir. Maraqlıdır, bu əsər niyə birdən-birə bu qədər məşhurlaşdı, dünyanın ən çox oxunan əsərlərindən birinə çevrildi? Nə oldu ki, 12 günlük qısa müddətdə araya-ərsəyə gələn bu əsər illərlə yazılan romanlardan daha məşhur oldu? Müəllifin də qeyd etdiyi kimi, əsər illərlə formalaşmışdı və onu yalnız qələmə almaq qalmışdı. Bu romanı oxunaqlı edən ən əsas məqam isə əlbəttə ki, mövzunun bütün dövrlər üçün aktual olmasıdır. Dünya durduqca yoxsulluq, ailə-məişət zorakılıqları, valideyn-uşaq problemləri gündəmdə qalacaqdır.
Onu da qeyd edək ki, bir çox yazıçının taleyi uşaqlıqdan çox kədərli keçmiş, bəzilərində hətta yeniyetməlik, yetkinlik dövründə də bu davam etmiş və təbii ki, bütün bunlar onların qələminə də təsir etmişdi. Misal üçün Anton Pavloviç Çexov öz çətin uşaqlığını yada salaraq yazırdı: “Despotizm və yalanlar uşaqlığımızı elə səviyyəyə gətirdi ki, onu xatırlamaq çox iyrənc və qorxuludur” və üstəlik “bir uşaq kimi mənim uşaqlığım da yox idi”.
Xalid Hüseyni isə özünün məşhur “Çərpələng uçuran” romanında milli, dini, sosial ayrı-seçkiliyə görə böyüklərlə yanaşı uşaqların da faciələr yaşadığını real boyalarla canlandırmışdır. Yazıçının “Əfqanıstanda uşaq var, uşaqlıq yoxdur” sözləri isə bu uşaqların acı həyatını bütün dünyaya olduğu kimi göstərməyə kifayət etmişdir.
“Şirin portağal ağacım” romanı isə brazilyalı yazıçı Jose Vaskonselosun avtobioqrafik əsəridir. Onu da qeyd edim ki, yazılanların real həyatdan götürüldüyünü xatırlayanda əsərə qarşı maraq daha da artır. Əsərdə Zeze adlı braziliyalı uşağın beş yaşındakı həyatı təsvir edilmişdir. Zeze hər bir uşaq kimi sevgiyə möhtacdır, lakin bunun əksinə olaraq atası tərəfindən daim yersiz təhqirlərə və zorakılığa məruz qalır. Həssas qəlbə malik olan Zeze öyrənmə və qavrama qabiliyyətinə malikdir, lakin yoxsulluğun idarə etdiyi və öz problemləri ilə əzilən soyuq insanların əhatəsindədir. Zezenin başına gətirilənlər uşaqlarını sevən valideynlərin anlamayacağı şəkildə qəbuledilməzdir. Baş verənlərə Zezenin gözü ilə baxmaq isə inanılmaz dərəcədə ağrılı və əzablıdır.
Yaşına uyğun özünü apardığı üçün uşağa ədalətsiz şəkildə davranmaq böyük qəddarlıqdır. Zeze ətrafdakıların, ən əsas da ailəsinin anlayışını qazana bilmir. O, böyüklərin öz problemlərini yüklədiyi və günahsız döydüyü qurbandır. Zeze, yalnız sevilmək və başa düşülmək istərkən valideynlərinə və yaxınlarına inamını itirmiş bir uşaqdır.
Bir uşaq kimi Zezenin dəcəlliyini anlamaq çətin deyil. Ailədə uşağa diqqət yalnız o dəcəllik edəndə göstərilirdi. Nəticədə Zeze ailəsindən sevgi axtararkən qəddarlığa dözmək məcburiyyətində qalırdı. Oxucunu ən çox mütəəssir edən isə bu döyülmələrdə belə valideynlərin gücsüzlük və ümidsizliklərini görməkdir. Yoxsulluq, işsizlik, böyük ailə və cəmiyyətin münasibəti – bunların hamısı təbii olaraq öz izini buraxır.
Psixoloqların da qeyd etdiyi kimi uşaqların davranışlarındakı emosional hərəkətlər onlarda olan sevgizislikdən, ailə problemlərindən irəli gəlir. Zeze də məhz bu münasibəti öz hərəkətləri ilə əks etdirirdi. Yersiz dəcəllikləri, bəzən hətta aqressiv hərəkətləri məhz atası ilə olan münasibətdən qaynaqlanırdı.
Yazıçı əsərdə hər iki tərəfin münasibətini elə qələmə alıb ki, biz nə atanı, nə Zezeni günahlandıra bilmirik. Beş yaşlı uşağın vaxtından tez ağrı-acı ilə üzləşməsi, ətrafındakılara həssaslığı, onların iztirablarını dərindən hiss etməsi, dostluqdakı sədaqəti insanı heyrətləndirir. Onun zəngin xəyal dünyası uşaq məsumluğu ilə birləşir və bizlərə böyüklərin zamanla itirdiyi bir paklığı yaşadır. Əsərdə balaca Zeze həqiqətən böyüklərin problemlərinə görə günahlandırılır. Bu məqamda “Balaca Şahzadə” əsərindən proloq tam yerinə düşür: “Bütün böyüklər uşaq olublar, amma bunu hamısı xatırlamır”.
Hər insanda qoruyucu reaksiya və mexanizmlər var ki, onunla ən dözülməz vaxtlarında da özünü ələ almağı, nisbətən xoşbəxt etməyi bacarır. Zeze də özünü xoşbəxt etməyin yolunu xəyal gücündə tapmışdı. Onun rəngarəng xəyal dünyası tək özünü deyil, balaca qardaşını və dostu Portuqanı da xoşbəxt edə bilirdi. Zezenin çox maraqlı insan öldürmə fəlsəfəsi də vardı ki, bu da sonralar yaxın dostu olan Portuqada da dərin həyat fəlsəfəsinə çevrilmişdi: “Öldürmək o deyil ki, Bak Consun revolverini götürüb güllə açmaq lazımdır. O demək deyil! Qəlbdə öldürürlər. Daha sevmirsən və günlərin bir günü həmin insan ölür”.
Əsərin ən təsirli məqamlardan biri də Zezenin qardaşı üçün yeni il hədiyyəsi istəməyi olur. Zeze əvvəllər dualar edərək heç olmasa qardaşının sevinməsini istəyir. Lakin o, hədiyyə ala bilməyən atasının kədərini hiss edir və özü işləyərək həm qardaşını sevindirir, həm də atasına hədiyyə ala bilir. Məktəbdə isə Zeze hər gün müxtəlif dəcəlliklərlə təngə gətirdiyi müəllimini güllərlə sevindirir.
Zezenin ailəsi işsizlikdən başqa yerə köçmək məcburiyyətində qalır və bu hər bir uşaq kimi onun da kədərlənməsinə səbəb olur. Bacısı bu kədərini azaltmaq üçün Zezeyə yeni həyətdəki ağaclardan birini seçməsini, ona qulluq etməsini məsləhət bilir. Zezenin bəxtinə də şirin portağal ağacı düşür. Lakin bu portağal ağacının başqa bir xüsusiyyəti də vardır. Yalnız o, Zezeni səssiz dinləyir və onun sirdaşı olur. İkili buna görə çox yaxın dost olur və Zeze gün ərzində etdiklərini ona danışmağa başlayır.
Bildiyimiz kimi, Antuan de Sent-Ekzüperi də “Balaca şahzadə” əsərində Balaca Şahzadənin gözü ilə böyüklərin, yetkin insanların həyatı, düşüncələri, həyat fəlsəfələri, sevgi mövzularına toxunmuşdur. “Balaca şahzadə” ilə “Şirin portağal ağacım” əsərindəki ortaq nöqtə isə hər iki qəhrəmanın insanla yox, məhz bitki ilə yaxın dost olmasıdır. Şahzadənin çiçəyi, Zezenin isə şirin portağal ağacı olur.
Əsərdə Zezenin sonralar dostu olan bir obraz da vardır ki, bu da Portuqadır. Zezenin, yəni Vaskonselosun əsərini ithaf etdiyi dostu Manuel Valadares. “İllər keçdi, əziz Manuel Valadares… Həyatın ən gözəl cəhətlərini sən mənə öyrətdin, əziz Portuqam. İndi sənət və sənətkarları yaymaq mənim növbəmdir, çünki sevgisiz həyatın mənası yoxdur…
O çağlarda, yəni bizim dövrümüzdə mehrabın önündə diz çökmüş sadəlövh Şahzadədən bu sözləri eşitmişdim: “Olanları uşaqlara niyə danışırlar?”
Sevgili Portugam; olanları mənə çox erkən danışdılar”.
Zeze, əvvəllər Portuqaya da atası kimi nifrət edirdi. Lakin Zezenin həmyaşıdlarından fərqləndirən cəsurluğu və inadkarlığı bir gün Portuqanın diqqətini çəkir. Zeze-Portuqa dostluğu cəmiyyət tərəfindən anlaşılmayan iki tənha qəlbin bir-birini kəşf etməsidir. Onların hər ikisi bir-birinə dərində kök salmış mənəvi yaraları bağlamağa, ən xırda şeylərdən xoşbəxt olmağı öyrədirlər. Tale elə gətirir ki, beş yaşlı uşaq-Zeze hər iki dostunu eyni vaxtda itirir. Portuqa qəzada həlak olur, portağal ağacı isə kəsilməli olur. Üst-üstə gələn itkilər Zezeni yatağa salır, amma müəyyən zaman keçdikdən sonra onun səhhəti bərpa olur, hətta atası da bir iş tapır. Amma Zezenin uşaqlığı ölür; onun kövrək qəlbi həmişəlik qırılır.
Sonda onu qeyd edək ki, Zezenin obrazında yazıçı özünü, ağrılı-acılı, məhrumiyyətlətlə dolu uşaqlığını təsvir edir. Əsər yarandığı dövrdən öz ölkəsində 150 dəfə təkrar çap olunmaqla yanaşı, həm də dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunmuşdur. Bundan əlavə, əsər Brazilya məktəblərində tədris olunmaqdadır. Jose Mauro De Vaskonselosun zəngin həyat təcrübəsi, onun həyata uşaq yaddaşı ilə baxması, qeyri-adi xəyal gücü, hekayələri möhtəşəm üslubda çatdırmaq qabiliyyəti əsərlərinin dünya miqyasında tez bir zamanda məşhurlaşmasına səbəb olmuşdur.

Emil RASİMOĞLU.”…Sən demə, hər şamın arxası bir qadın yuvası imiş…”

Ağaclardakı dənizlər,
dənizlərdəki yanan kimsəsiz kibritlər
və göy üzündəki torpaq.
…və bir də
alnımdakı qandallı qırışların edam günü.

Evimizin divar saatı
bağışlayır ana bətnlərinin günahını,
unuduram aynaların küçəsini Vətən olan hər yerdə.
…Sən demə,
hər şamın arxası bir qadın yuvası imiş.
Məni bağışlamağa can atma,
kəsməyib siqaret bədənindəki yağışlar.

…hələ də
maestronun eynəkləri müharibə aşiqidisə
yalnız sonuncu doğulan adam
diş çıxardacaq hər fəsil,
hər gün
sudan qorxan balıqlar qaçacaq kilsə zənginə.

İndi döydüyüm bütün qapılar da
süd dişinə tərəf açılır…
Sənsə tələsirsən üzü çətirlərin divarlarına sarı.
Daha bilmirsən ki,
nə qədər ki, qayıqlar var
demək, qovuşmaq vərdişdi, xoşbəxtlik deyil…

…Mən də
sonuncu məktubuna öyrəşəndə bildim,
bildim ki,
hər gecə akvarumdakı skripkanın notlarına
ölümünü sevdirməkmiş payız,
bir cüt ayaqqabı imiş arxamca düşən sabahlar.

…ağaclardakı dənizlərə,
dənizlərdəki yanan kimsəsiz kibritlərə

göy üzündəki torpağa qədər
qoy, küçələr gecələsin quşların dimdiyində.

Qədim Musiqi Alətləri Dövlət Ansamblı konsert proqramı ilə çıxış edəcək

İyulun 5-də Heydər Əliyev Sarayında Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyinin nəzdində fəaliyyət göstərən Qədim Musiqi Alətləri Dövlət Ansamblı konsert proqramı ilə çıxış edəcək. Ansamblın bədii rəhbəri və konsertmeysteri Xalq artisti Munis Şərifovdur.

Sarayın mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, gecədə Xalq artisti Teyyub Aslanov və Əməkdar artist Nuriyyə Hüseynova iştirak edəcək. Konsertdə xalq və bəstəkar mahnıları, şərq musiqiləri səsləndiriləcək.

Biletləri Heydər Əliyev Sarayının kassasından, şəhərin kassalarından, www.iticket.az saytından onlayn və “ASAN xidmət” mərkəzlərindən, “Gənclik” və “28 Mall” ticarət mərkəzlərindəki kassalardan əldə etmək olar.

Mənbə: https://azertag.az

Sumqayıt şəhər S.Rüstəmov adına uşaq incəsənət məktəbində hesabat konsertləri keçirilib

https://d.radikal.ru/d11/1906/85/2b86682bc676.jpg

https://c.radikal.ru/c03/1906/1b/cf147d734050.jpg

https://c.radikal.ru/c06/1906/bd/c9ae21308758.jpg

https://a.radikal.ru/a00/1906/1f/2455fbf4893d.jpg

https://c.radikal.ru/c28/1906/bc/299a0bc40149.jpg

https://c.radikal.ru/c34/1906/1f/f9440a59a294.jpg

https://d.radikal.ru/d43/1906/d1/714d809bb959.jpg

Sumqayıt Regional Mədəniyyət İdarəsinin dəstəyi ilə Sumqayıt şəhər S.Rüstəmov adına uşaq incəsənət məktəbində Abşeron rayon Mehdiabad qəsəbə uşaq musiqi məktəbinin kollektivi hesabat konserti ilə çıxış edib.

Konsertdə məktəbin xor kollektivinin ifasında S.Rüstəmovun “Sumqayıt” , E.Sabitoğlunun “Azərbaycan”, İ.Abdullayevin “Hepimiz bir günəşin zərrəsiyik”, H.Xanməmmədov “Aldatmayaq bir birimizi”, nağara çalanlar ansamblının ifasında “Yallı”, xanəndəlik sinfi şagirlərinin ifasında “Qarabağ şikəstəsi”, sazçalanlar ansamblının ifasında “Azərbaycanım” mahnıları, şagirdlərin solo ifalarında P.İ.Çaykovskinin “Yatmış gözəl”, D.Shostokoviçin “Vals № 2” , E.Sabitoğlunun “Gözümdə Leylisən” , F.Əmirovun “Vals”, V.Montinin “Çardaş”, L.Şittenin “Etüd” əsərləri dinlənilib. Konsertdə iştirak edən Sumqayıt regional Mədəniyyət İdarəsinin rəisi mehman Şükürov dərs ilinin müvəffəqiyyətlə başa çatması münasibətilə şagirdləri təbrik edib, yeni dərs ilində uğurlar arzulayıb.

S.Rüstəmov adına 3№-li uşaq incəsənət məktəbində daha bir konsert proqramını məktəbin şagirdlərindən ibarət “Uğur” xalq çalğı alətləri ansamblı (bədii rəhbəri İsmayıl Quliyevdir) keçirib. Konsertdə ansamblın ifasında xalq mahnıları, təsniflər, şagirdlərdən Rövşanə Əliyevanın ifasında “Qaragilə “, Namiq Nuruşovun ifasında “Sudan gələn sürməli qız”, Rəvan Abdullazadənin ifasında ” Gülə-gülə”, Hüseyn Qədirovun ifasında “Yadıma sən düşəndə”, Nigar Kiçikbəyovanın ifasında “Elə bəndəm”, Nəzrin Hüseynlinin ifasında “Ay bəri bax”, Şövkət Alxanlının ifasında “Tellərini yan dara qız” və s. maraqla dinlənilib. Sonda dərs ilində fərqlənən şagirdlər Fəxri Fərmanla təltif olunub.

Sumqayıt Regional Mədəniyyət İdarəsinin Mətbuat xidməti

İradə AYTEL.”SƏHV DÜŞƏN «FATİHƏ»” (Hekayə)

Axşamdan bir yerdə qərar tutmayan Simnaz, gecəni səhərə dirigözlü açmışdı. Bu gün onun bacısı Çimnazın ölümünün ildönümü idi. Dərdi-azarı olanda, sıxılanda, hətta ağrıyıb-acıyanda da Çimnazın məzarını ziyarət edər, ürəyini qara çərçivəyə salınmış şəkilə boşaldardı.

Bu gün qəbiristanlığa tək getməyəcəkdi. Çimnazın ildönümündən xəbər tutan qonşular ona zəng etmiş, qəbir üstə getmək istədiklərini söyləmişdilər. O, qonşularından narazı deyildi. Axı onlar bu on ildə bircə dəfə də olsun Çimnazın ölüm gününü unutmamışdılar.

Son zamanlar yaddaşı korlanmışdı. Getdiyi yeri, danışdığı sözü, yediyi yeməyi unudurdu. Hətta, bacısının qəbrini də çox çətinliklə tapar, «aman Allah, bura günü-gündən dəyişir. İlahi, bir belə də ölüm olarmı, bu dünya hara gedir» – xəyallarıyla geri dönərdi.

…Səhər obaşdan gözü Məsmənin qapısında qalmışdı. Axşamdan Məsmə onlara, o biri yoldaşlarının isə məhəlləyə yaxın dayanacağa gələcəklərini söyləmişdi.

Məsməylə Simnaz görüş yerinə vədələşdiklərindən də tez gəldilər. On dəqiqəyə yaxın idi ki, sümüyə işləyən soyuqdan qorunsunlar deyə, dayanacaqdakı tikilinin arxasına daldalanır, tez-tez də yola boylanırdılar. Dekabr ayı olmasına baxmayaraq, qar yağmamışdı.

Məsmə:

– Deyirəm, ay Simnaz, qar sada yağmır bir damcı. Yağseydi şaxta sınardı. – Sonra o, təşvişlə Simnazın əlindəki torbaya baxdı – Aaaz, ay Simnaz, gülaf yadından çıxmayıb ki?

– Yox, götürmüşəm.

– Bə, moolluya da deyifsənmi?

– Oy, a Məsmə, ora dolu döyülmü molluynan. Elə bil, it xılıdı. O meçidin yanında duran dilənçilər var ey, olar nətər adamın üstünə cumurlarsa mollalar da elədi, çatan kimi alır başının üstünü.

Sonra o, əlindəki gülabdan olan torbanı ehmallıca yerə qoyaraq, yaylığının sinəsinə düşən tərəfini arxaya atdı və yenidən yola boylandı.

Məsmə:

– Aaz, bə bular harda qaldı? Gec olacax.

– Olsun dana, a Simnaz, elə bil ölülər işə gedəcəklər…

Simnaz:

– Aaz, yaxşı, şəkk eləmə. – Sonra da o, hündür binalara tərəf boylanaraq sözünə davam elədi: – Özü də dedim, gecikməyin, gün gödəkdi. Günün dalınca qəbirstanlığa getmək olmaz.

Bu vaxt arxadan Sənubərin səsi gəldi:

– Aaaz birəz gejikdim. İş-güj imkan verir ki… Eyy, Allah kəssin buranın qışını. Birəz söyux tüşən kimi, qaz elə gəlir, elə bil şam işığıdır. Yiməyi də balon qazda pişirmişəm.

Məsmə:

– Boy, a Sənubər, aaz, nə naşükürsən, heç o da yoxuydu, genə şükür indi qazımız, işığımız var.

Sənubər:

– Aaz, elə biryolluq olmasaydı, bundan yaxşı olardı. Mağıl onda yoxu bilif, özümüzə bir gün ağlıyırdıx.

Bayaqdan bəri sakitcə bir kənarda durub onlara qulaq asan Simnazı elə bil od götürdü.

– Aaz, nəəman naşükürsən, əlimiz-əyağımız hisdə qalmışdı dana. İşıq üzünə də həsrətiydik. İndi işıq keçdi nədi…

Sənubər:

– Zarafat-zarafat, işıqlar yanandan elə bil doğan da azalıb… – Sonra onun çiyinləri qalxıb-enməyə başladı. Bir əlini qaldırıb, metal qəbirstanlığına bənzəyən ağzına tutdu. O güləndə elə səs çıxarırdı ki, güldüyü və yaxud ağladığı bəlli olmurdu. Məsmə də ona qoşuldu. Onların gülüşü dayanacağı başına götürdü. Arxadan qadınlara yaxınlaşan Nisə istehza ilə:

– Boy, aaz, aaz, elə bil toya gedirsiniz, bu nə hay-küydü?

Məsmə:

– Aaz, gəldin, ay Nisə, aaz keşkə bunun söhbətini eşidəydin…

Sənubər:

– Yoxsa ki, sən danışmırdın, eləcə qulaq asırdın.

Nisə:

– Nətərsən, ay Simnaz xala? Kişi bu gün evdədi. Ha dedim, bir az tez çıxım, əmələ gəlmədi.

Məsmə:

– A Nisə, uşaqları kimə qoydun?

Nisə:

– Dərsdədilər. Elə onları yola saldım, tələm-tələsik evləri yığışdırıb, yemək hazırladım. Kişi də imkan verir ki… Kişilər evdən nə qədər uzaqda olsalar o qədər yaxşıdı. Adamı lap çərlədirlər, onu ver, bunu ver…

Məsmə Sənubərə göz vurub üzünü Nisəyə tutdu:

– Aaz, a Nisə, nə ver, deyillər?

Nisə:

– Avrın olsun, Simnaz xala eşitmirmi, çay ver, su veri deyirəm.

Məsmə:

– Ay qız, ərli baxtavarsan dana…

Simnaz:

– Ay Nisə, sən gərək gəlməzdin. Uşaqlı adamsan. Ərin də deyirsən evdədi.

Nisə on beş ilə yaxın idi ki, Simnazın qonşuluğuna gəlin köçmüşdü. Aralarında olan yaş fərqinə baxmayaraq, sirrlərini bir-birlərinə açardılar. Sarıbəniz, gəlin idi. Sadəliyi və şirindilliliyi ilə bütün qonşların hörmətini qazanmışdı. Bu on beş ildə qonşular onun səsini yüksəkdən eşitməmişdi. Əri ilə də çox mehriban dolanırdı. Kasıb da olmuşdu, çətinliyi də. Lakin, heç bir zaman dərdini yadlara açmamışdı.

Nisə:

– Boy, ay Simnaz xala, Kərim nə dəəndi ki. Axşam mən Sona xalıya zəng edəndə, bildi ki, büyün qəvir üstə gedəjeyik. Hələ dedi ki, qoyun maşınnan aparım, dedim yox, özümüz gedəjeyik.

Məsmə:

– Aaz, a Nisə, bə Sona xala hanı?

Nisə dillənənə kimi Sənubər:

– Aaaz, odey, yanını basa-basa gəlir.

Məsmə:

– Gözümü açandan bu Sona xalanı elə beləcə görürəm. Nə artmır, nə də əysilmir, elə bil, bədbax qızının üstündən yel də əsmir.

Məsmə:

– Aaz, kiri, eşidər.

Sona arvad çox səliqəli geyinmişdi. Əynindəki qara, şal donu, qara ayaqqabıları, şabalıdı jaketi və qara tirmə şalı onu əsil, sanballı ağbirçəyə bənzədirdi. Elə əslində, onu hamı sayıb-seçir, hörmətini saxlayırdı. Yaşını isə heç kəs bilməzdi. Ağzını açan, Sona xalanı beləcə gördüyünü söyləyərdi. O, heç bir xeyir-şərdən qalmazdı. Əri onu çox tez tək qoymuşdu. Ərinin ölümündən sonra övladlarının hamısını ev-eşik eləmişdi. Nəvələri-nəticələri var idi.

Sona xala:

– Salam əleyküm, şaddıxlara yığışaq. Bə sizin maşınınız hanı?

Məsmə:

– Şaddıxlarda görüşək, ay Sona xala, dedik yığışax, elə burdanca bir taksi dayandırarıx.

Sona xala:

– Taksiyə sığışarıxmı?

Simnaz:

– Sığışarıx, ay Sona xala, sən qavaxda oturarsan, biz dördümüz dalda birtəhər oturarıx.

Sənubər:

– Oyy, ay Sona xala, dördümüz birə dəymərik, birimiz də heçə…- deyib, istehza ilə Məsməyə baxaraq, yenə çiyinlərini oynatmağa başladı.

Məsmə:

– Aaz, maa niyə elə baxırsan? Mənim nəyim var, boşqa zad ha döyləm.

Sənubər:

– Boy, nə dedim a Məsmə, amba maa baxanda sən yupyumrusan dana…

Sənubərin də yaşı az deyildi. Əllini çoxdan keçmişdi. O qədər arıq idi ki, deyərdin cəhənnəmdən elə indi xortlayıb. Özünəməxsus gülüşü, davranışı çəlimsiz, qara bənizinə heç yaraşmırdı. Əri on il idi ki, dünyasını dəyişmişdi. Bu on ildə başından qara yaylığı açmayan Sənubər ildən-ilə dəni artan saçlarını da rəngləməzdi. Yaylığının altından üzünə təkəmseyrək tökülən telləri qara paltardakı ağ yamaq kimi ürək bulandırırdı. Üç övlad anası olsa da tək yaşayırdı. Qızları ailə qurub başqa evə köçmüş, yeganə oğlu isə xaricdə yaşayırdı. Hərdən yay tətillərində Sənubərin evində şənlik olardı. Qalan vaxtlar isə elə evinin qabağındaca tum satan qadın demək olar ki, tənha olardı. Yaşadığı məhəllə sakinlərinin hamısını tanıyırdı. Qeybət gəzdirməkdən də çəkinməzdi. Filankəsin qızı filankəsə ərə getdi, filankəsin evinə filankəs gəldi, filankəsin arvadı filan şeyi geyindi, filankəs filan iş gördü və s. Geyimi ilə də hamıdan seçilirdi. Həmişə yaşına yaraşmayan, enli ətəkli don, ölçüsündən böyük jaket geyərdi. Gəncliyindən dişləri metal olduğundan hamı ona «Metallom Sənubər» deyərdi.

Məsmə də Sənubərlə eyni binada yaşayırdı. Bütün günü binanın qabağında, Sənubərin eyvanının artırmasının yanında keçərdi. Sənubər tum masasını çıxaran kimi, Məsmə onun başının üstünü kəsdirərdi. Məsmə də tək yaşayırdı. Hamı deyirdi ki, Rusiyada əri var. Amma onun ərini görən olmamışdı. Əvvəllər Məsmə hara gedirdisə, yanında qapqara, qıvrım saçlı bir oğlan uşağı da olurdu. Düzdür, uşaq anasının yaşına görə çox kiçik idi. Amma Məsmənin doğma oğlu olduğu elə üz-gözündəncə bilinirdi. Sonralar oğlu da yoxa çıxdı. Dedilər ki, o da atasının yanına, Rusiyaya gedib.

Məsmənin balaca boyu, qap-qara boyanmış, kişi saçı kimi boynunun arxasını göstərən saçları, yastı bədəni var idi. Onun da yaşı əllini çoxdan keçmişdi. Amma buna baxmayaraq, özünə fikir verir, nisbətən gənc görünməyə çalışırdı. Məhəllədə onu da tanımayan yox idi. Cır, cingiltili səsi ilə seçilən bu qadının evinə daim cürbəcür qızlar, qadınlar gəlirdi. Qonşular bu qadınları tanımasalar da, əslində Məsmənin nə ilə məşğul olduğunu bilirdilər. Elə buna görə də Məsməyə «Roza Məsmə» deyirdilər.

Məsmənin öz məhəlləsinə az məlum olan başqa bir tərəfi də var idi – sələmçilik. Deyilənə görə, bu işlə oğlu Rusiyaya gedəndən sonra məşğul olmağa başlayıb. Lakin, bu barədə məhəllədə heç kim danışmazdı. Heç Məsmənin ən yaxın rəfiqəsi olan Sənubər də «sələm» sözünü ağzına gətirməzdi. Sənubər də Məsmənin tutduğu əməllərin günah olduğunu dərk edirdi. Hərdən öz-özünə fikirləşirdi: «Aman Allah, bu Məsmənin heç nəyə ehtiyacı yoxdur, çox yerdən gəliri var. Qızlar, mızlar… nə bilim, bəlkə də günah edirəm, o qızlar da deyildiyi kimi döyül, onlar da qohumları zaddı. Bu qadın görəsən niyə bir belə günah işlərlə məşğuldur? Axı bircə balasından qorxmurmu?»

Amma Məsmə heç nədən qorxmur, çəkinmirdi. Ətrafı geniş olan bu qadına heç kəs qaşın üstə qara var deyə bilməzdi. Niyə də desin, hamı bilirdi ki, o sözü demək üçün neçə polisin cibini qalınlaşdırmalı, neçə gün «KPZ»-də yatmalıdı…

…Adət-ənənəyə görə, rəhmətə gedən olanda bütün yaxınlar, qohum-qonşular mərhumun ailəsinin başında olur. Bu mərasim mərhumun ilinə qədər davam edir. Heç kimi olmayan Simnaz yeganə bacısını itirəndən sonra lap kimsəsiz qalmışdı. Əvvəllər bacısının qəbrini tez-tez ziyarət etsə də, son zamanlar evdən bayıra çıxa bilmirdi. Səhhəti ilə əlaqədar həkim ona matəm mərasimlərində olmağı qadağan etmişdi. Lakin, o, yenə də bu mərasimlərə gedir, bəlkə də öz təkliyini unutmağa çalışırdı. Hamı deyirdi ki, Simnaz yas yerlərində mərhumu yox, özünü ağlayır. Çox danışmağı sevməyən bu qadın kimsənin işinə qarışmağı da sevməzdi.

Sona xala:

– Heç olmasa, o yekə taksilərdən dayandırın. Sovetin taksilərini deyirəm.

Nisə:

– A Sona xala indiyə Sovetin nəyi qalıb ki, taksisi də qala.

Sənubər Məsmənin qulağına:

– Bunun özü sovetdən saz qalıb deyə, elə bilir hər şey qalıb. – yenə başladı çiyinlərini oynada-oynada əlləri ilə «metallomunu» yummağa.

… Birazdan onlar «Volqa» maşınına əyləşib, yeni qəbiristanlığa tərəf gedirdilər. Sona xala qabaqda əyləşmişdi. Arxada oturanların səs-küyü, pıqqıltıları kəsmirdi. Baxışları bir nöqtəyə zillənən Simnaz da hərdən onlara qoşulur, deyib-gülürdü. Kənardan baxan kəs deməzdi ki, bu qadınlar qəbiristanlığa gedir.

«Volqa» qəbiristanlığın qapısında dayandı. Simnaz tez əlini sinəsinə ataraq, pul çıxarıb sürücüyə verdi.

Sona xala:

– A Simnaz, nə olmuşdu, verirdim dana.

Simnaz:

– Oyy, ay Sona xala, onsuz da səni əziyyətə saldım.

Sona xala:

– O nə sözdü, a bala, borcumuzdu. Rəhmətlik hamının işinə yarayıb. Bir gün hamımız oralığıx…

Sənubər yenə də Məsmənin qulağına pıçıldamağa macal tapdı:

– Təkcə sən oralıx döyülsən, a Sona xala, sən əntiq mal kimi muzeylərə qoyulajaxsan.

Məsmə də Sənubərə qoşularaq pıqqıldadı.

Qadınlar qapıda onlara tərəf gələn mollayla salamlaşdılar. Ortayaşlı bu mollanın paltarının üstündən saldığı əba qırış-qırış idi. Qırmızı yanaqlarından görünürdü ki, isti yerdə oturubmuş, müştəriləri görən kimi özünü soyuğun qucağına atıb. Əlləri də yanaqları kimi qızarmışdı. Dolu bədəni balaca boyuna yaraşmasa da, əbası bədəninin eybəcərliyini gizlətmişdi. Başındakı papaq da əlindəki kitab kimi əski zamanlardan xəbər verirdi. Ayaqqabılarını isə sanki ölülər geydikdən sonra əziz-xələf mollalarına hədiyyə eləmişdilər.

Simnaz üzünü mollaya tutdu:

– Qardaş, zəhmət olmasa, bir yarım saatdan sonra gələrsiniz, bizim rəhmətliyin ruhuna dua oxuyarsınız.

Müştərini əlində daha möhkəm saxlamaq üçün, molla tez əbasının cibindən köhnə dəftərçə çıxardı.

– Allah rəhmət eləsin, baci. Mərhumun və yaxud mərhumənin adını deyərdiniz, inşaallah, mən yazardım.

Simnaz:

– Çimnazdı, molla qardaş. Çimnaz Həsənqulu qızı. Dua oxunajax, bacısı Simnaz Həsənqulu qızı tərəfindən.

Molla dəftərçəsinə qeyd etdikdən sonra əlini saqqalına çəkib dedi:

– Yaxşı bacı, inşaallah, yarım saatdan sonra gələrəm. Ona kimi də mən mərhumənin ruhuna bir neçə dua oxuyum. Sonra sözünə davam elədi. – Bacilər, sizin də rəhmətliklərin ruhuna oxunası duanız varsa, deyin yazım.

Sənubər:

– Elə yeri gəlmişkən, mən də rəhmətlik kişiyə bir dua oxutdurum deyirəm…

Qadınları ilk görəndən gözünü Nisədən çəkməyən molla «rəhmətlik kişi» sözünü eşidən kimi, sevincək halda üzünü ona tutdu:

– Ay, Allah rəhmət eləsin, baci, Allah rəhmət eləsin, dünya belə qurulub…

Mollanın sözündən diksinən Nisə tez qulağını çəkdi:

– A kişi, nə danışırsan, Allah eləməsin, mənim ərim sağdı.

Sənubər:

– Molla qardaş, mənəm ey, mənim kişim rəhmətə gedif.

İçində dərin təəssüf hissi keçirən molla yenə «Allah rəhmət eləsin! – deyib, onlardan uzaqlaşdı.

Məsmə:

– Oy, a Sənubər, deyirəm hələ də kişin yadından çıxmır. Aaz, mənimki sağdı heç yadıma da tüşmür, ölsə noolardı görən…

Sənubər:

Ey, a Məsmə, yaxşı adam idi rəhmətlik.

Məsmə:

– Aaz, yaxşı olmasaydı dal-dala doğardınmı…

Qadınlar başladı gülməyə. Hətta, Sona xala da dodaqaltı qımışdı. Bu deyib-gülmələr qəbrin yanına qədər davam etdi. Qəbirlə onların arasında təxminən iki-üç metr məsafə qalanda, hamı birdən hansısa əmr eşitmiş kimi dayandı və əllərini ciblərinə salaraq yaylıq çıxardı. «Yaylıqçıxarma» mərasimindən sonra gözlər zilləndi səbəbkarın bacısı Simnazın üzünə.

Simnaz adəti üzrə qəbrin başdaşısına yaxınlaşaraq, ağ mərmər başdaşındakı qara çərçivəyə salınmış şəkili iki dəfə öpdükdən sonra, daşın üzərinə gülab səpdi. Ətrafına nəzər salıb, qəbrin ayaq tərəfində yerini rahatladı və on ildən çoxdur əzbərlədiyi, hətta bütün qəbiristan «əhalisinə» əzbərlətdiyi bayatılara start verdi:

Laylay, cavanca bajım,

Laylay, başımda tajım.

Sən gedəli şirin də

Olub dilimdə ajım.

Laylay, cavanca bajım,

Laylay, başımda tajım.

Məsmə Sənubərin qulağına:

– Aaz, elə də cavan deyir, elə bil Çimnaz elə gərdəkdəjə canını tafşırıf.

Sona xalanın tərs-tərs onlara baxdığını görüb, əlini qəbirə uzadaraq: – Caan, can ay Simnaz bajı… – deməyə macal tapdı.

Simnaz:

Elimdə elim yandı,

Çəməndə gülüm yandı.

Bajın ölsün, A Çimnaz,

Ağzımda dilim yandı.

Hamı birlikdə:

Laylay, cavanca bajım,

Laylay, başımda tajım.

Simnazın xırıltılı səsi ətrafı başına elə götürmüşdü ki, kənardan baxanın bu qadınlara yox, bunların səsini dinləmək məcburiyyətində qalan ölülərə yazığı gələrdi. Bayatının hər nəqarətində qadınlar xor ifaya keçirdi. Burada solo çıxışla xor arasında elə bir harmoniya yaranmışdı ki, musiqi məktəblərinin müəllimləri eşitsəydilər, əyani vəsait kimi tələbələrinə məhz buranı məsləhət görərdilər.

Simnazın avazının pəsə endiyini görən Sona xala bir az irəli duraraq:

– Ağız, a Simnaz, qoy mən deyim, a qonşular, ay el, ay oba, aaz maa bajı oluf, Çimnaz, aaaz maa ana oluf Çimnaz, aaz maa sirdaş oluf Çimnaz… – Sonra o da fikrini nəzmə çəkməyə başladı. Sanki, bununla demək istəyirdi ki, a Simnaz, ədəbiyyatı, xalq yaradıcılığını, bayatını təkcə sən bilmirsən, bax gör analar necə bayatı ustaları doğub, matəm mərasimlərində qadınların «ağlaşma» məclisində ədəbiyyatın bu janrına necə yaxından yiyələnib.

Sona:

Qonşuların tajıydın,

Çimnaz, mənə bajıydın.

Deyənin dili yanar,

Pisiydin, ya ajıydın.

Hamı birlikdə:

Laylay, cavanca bajım,

Laylay, başımda tajım.

«Ağlaşma» mərasiminin bu yerində Sənubərin kal səsi eşidildi:

– Aaz, niyə qoymursunuz mən də bir ağız deyim. Aaz, ürəyim partdadı, aaz yol verin. – Bir addım qabağa atıldı, əlindəki yaylığı yellədərək, sözün başına keçdiyi üçün məmnunluq hissi ilə başladı çıxışa:

Qönçə güllərin soldu,

Bajın saçını yoldu.

Əziz qonşum, can qonşum,

Ölüm səni tez aldı.

Hamı birlikdə:

Laylay, cavanca bajım,

Laylay, başımda tajım.

Bayatıyla ürəyi sakitləşməyən Sənubər: – Caan, ay Simnaz bajı, caan, dərdimiz birdi, aaz gözü çıxmış fələk dərdi sinəmizə bir vurdu. Aaz səni bajısız, məni ərsiz qoydu. Aaz Çimnazdan soruş gör, mənim öyümün dirəyini, balalarımın ürəkli ürəyini görürmü heç… – deyib, süni hönkürtülərə başladı. Bir dəqiqə də olsun qeybətdən, pıçıltıdan uzaq düşməyən Məsmə Sənubər rəfiqəsinin «söz başında» olduğunu görüb, Nisənin qulağına pıçıldadı:

– Görür, ay Sənubər, görür, olar elə diri vaxtlarında da tez-tez görüşərdilər.

Elə bu yerdə gülməkdən özünü saxlaya bilməyən Nisəni ifanın xor yeri xilas elədi.

Hamı birlikdə:

Laylay, cavanca bajım,

Laylay, başımda tajım.

«Ağlaşma» mərasiminin sona çatmasını uzaqdan izləyən mollanın səbri tükəndi. O, yavaş-yavaş qadınlara yaxınlaşdı.

– Bismillahi-rəhmani-rəhim, mənim bacilərim, analarım… – Bir anlıq dayandı, biclik yağan gözlərini Nisəyə zillədi, yox, ona ana-bacı demək olmazdı axı… sonra nə fikirləşdisə yenə sözünə davam elədi – xanimlər, dünya, ölüm-itim dünyasıdı…

Bayaqdan bəri sakitləşmək üçün əlverişli vaxt gözləyən qadınlar elə bil mollanın himinə bənd idi. Hamı «farağat» dayanıb mollanı dinləməyə başladı. Bir əli keçi saqqalını xatırladan saqqalında, bir əli də «Quran» kitabında olan molla dil-boğaza qoymurdu. O, oxuduqca qadınlar da ona qoşulur, birağızdan salavat çevirirdilər. Hər «salavat» fasiləsində molla gözlərini Nisəyə zilləyirdi. Nəhayət, o, əlini saqqalına çəkib, duanı başa vurdu və:

– Allah, cəmi ölənlərə rəhmət eləsin. O cümlədən də bu gün bu məzarda uyuyan… – bu dəfə başını qaldırıb Nisəyə yox, qeyri-ixtiyari qəbirdaşına baxdı və şəkilin altındakı adı oxudu -… Kərbəlayı Mahmudun yeri behişt olsun…- Öz sözündən özü diksinmiş kimi susdu. Qadınlar da eyni vaxtda qəbir daşına baxdılar və yerlərindəcə donub qaldılar. Başdaşından onlara boylanan sivri bığlı, motal papaqlı, ağsaqqal kişi, sanki, uzun illər qadın həsrətində imiş kimi, məzarının üstündə göz yaşı tökən, müxtəlif yaşda, müxtəlif biçimli bu beş qadının peyda olmasına sevinir, bığlarının altından oğrun-oğrun gülümsünürdü…

Dekabr-2008-Gəncə

Mənbə: http://www.kultur.az

Unudulmaz şair Mikayıl Müşfiqin anadan olmasından 111 il ötür

M.Müşfiq çox gənc yaşlarından yaradıcılıq aləminə gəlmiş, həyatını, taleyini şeirlə bağlamış və ömrünün sonuna kimi ondan ayrılmamışdır. O, poetik yaradıcılığa 1926-cı ildə “Gənc işçi” qəzetində çap etdirdiyi “Bu gün” şeiri ilə başlamış və sonrakı illərdə dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir.1927-ci ildən “Maarif və mədəniyyət”, “Komsomol” jurnallarında və “Gənc işçi” qəzetində nəşr olunmuşdur.1930-cu ildə şairin ilk “Küləklər” adlı şeir kitabı işıq üzü görmüş, kitabda müəllifin əlli üç şeiri və iki tərcüməsi toplanmışdır.

1932-ci il Müşfiqin həyatında məhsuldar olmuş, “Günün səsləri”, “Vuruşmalar”, “Pambıq”, “Buruqlar arasında” kitabları, daha sonra bir-birinin ardınca “Şeirlər”, “Çoban”, “Mənim dostum”, “Səhər”, “Sındırılan saz”, “Azadlıq dastanı”, “Buruq adamı” əsərləri nəşr edilmişdir.1934-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqına üzv seçilmişdir.

Həqiqi bir müəllim, əsl vətənpərvər olan Müşfiq öz yaradıcılığında uşaqlar üçün də yer ayırmış, bir-birindən gözəl əsərlər yaratmışdır.”Şəngül, Şüngül, Məngül”, “Kəndli və ilan” mənzum nağılları, “Vuruşmalar”, “Qaya” poemaları, “Coğrafiya”, “Məktəbli şərqisi”, “Zəhra üçün” və digər şeirləri uşaqlar arasında şairə böyük məhəbbət qazandırmışdır.

Mikayıl Müşfiq yaradıcılığında bədii tərcümə fəaliyyəti də xüsusi yer tuturdu.1930-1937-ci illərdə onun tərcümə etdiyi Aleksandr Puşkinin “Qaraçılar” (Ş.Abbasovla birgə), Taras Şevçenkonun”Kobzar” (Əhməd Cavadla birgə), Yegişe Çarensin “Şeirlər”, Samuil Marşakın “Huşsuza bax, huşsuza”, Mirzə Fətəli Axundovun”A.S.Puşkinin ölümünə Şərq poeması” əsərləri nəşr edilmişdir. Bundan əlavə Müşfiq Mixail Lermontovun “Demon” poemasını (Rəsul Rza ilə birgə), “Qafqaz” (Mikayıl Rəfili ilə birgə), “Şairin ölümünə”, “Tənha yelkən ağarı” şeirlərini, A.S.Puşkinin “Yevgeni Onegin” mənzum romanından “Tatyananın Onegenə məktubu”nu (R.Rza ilə birgə), “Poltava” əsərindən bir parçanı, “Dustaq” şeirini, Ömər Xəyyamın rübailərinin çox hissəsini, Firdovsinin “Şahnamə”sindən bəzi parçaları (Mirmehdi Seyidzadə ilə birgə) tərcümə etmiş, gözəl mütərcim kimi oxucuların rəğbətini qazanmışdır.

1936-cı ildə Mikayıl Müşfiqin “Səhər” poeması Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının 15 illiyi münasibətilə keçirilən müsabiqədə “Yeddi yaxşı ədəbi əsər” mükafatına layiq görülmüşdür. 1937-ci ildə çapa hazırladığı “Çağlayan” kitabına şair on bir illik yaradıcılığı ərzində yazmış olduğu ən qiymətli əsərlərini, o cümlədən “Səhər”, “Azadlıq dastanı”, “Sındırılan saz”, “Əbədiyyət nəğməsi”, “Şeirim”, “Yenə o bağ olaydı”, “Duyğu yarpaqları”, “Tərtərhes nəğmələri”, “Mingəçevir həsrəti” və digər şeir və poemalarını daxil etmişdir. Lakin kitabı nəşr etdirmək şairə qismət olmamışdır.

Mikayıl Müşfiqin Azərbaycan poeziyasının nadir incilərindən sayılan “Oxu, tar, oxu tar”, “Qal, sənə qurban”, “Sənin gülüşlərin”, “Maralım”, “Ana”, “Küləklər”, “Yenə o bağ olaydı” və digər şeirlərinə bəstələnən mahnılar dinləyici alqışını, rəğbətini qazanmış sənət əsərləridir.

1937-ci ilin represiya dalğası mədəniyyətimizin görkəmli siması Mikayıl Müşfiqdən də yan keçmir. Həbs olunmuş müttəhimlərin “könüllü” surətdə yazdığı izahatlar da nəzərə alınmış və müstəntiq tərəfindən hazırlanan həmin arayışa əsasən Mikayıl Müşfiqin adına iyunun 3-də 508 nömrəli order yazılmış, cümə günü, iyun ayının 4-də isə evində həbs edilmişdi.

Mikayıl Müşfiqi həbs edənlər və evində axtarış aparanlar Dövlət Təhlükəsizliyi İdarəsinin əməkdaşları M.Mustafayev, N.Petrunin və MİK-nin (Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi) sədri Şevçenko idi. Axtarış zamanı Türkiyədə nəşr olunmuş 14 kitab, başqa nəşrdən olan 5 kitab, türk dilində 4 müxtəlif jurnal, 6 İran nəşri, 14 foto şəkil, pasport, hərbi bilet, əlyazmalar və digər əşyalar müsadirə olunmuşdu. Əlyazmaların içində Mirzə Qədir Visaqinin şeir divanı, opera librettoları, mənzum nağılları, müşfiqin yüzlərcə şeiri, türk-dram teatrının üçün işlədiyi mənzum dramın əlyazması, məktublar və Dilbər Axundzadənin “Dilbərnamə” yazılmış dəftəri də var idi. Müsadirə olunmuş əşyalar 13 oktyabr 1937-ci ildə yandırılımışdı.

Şairin ilk istintaqı 1937-ci il iyun ayının 5-də baş tutur. İstintaqı aparan 4-cü şöbənin IV bölməsinin əməliyyat müvəkkili serjant Q.B.Platonov idi.

Şairdən sorğu zamanı əksinqilabçı təşkilatın üzvü olduğu və əksinqilabi millətçi mövqedə dayandığı barədə soruşulmuş, lakin şair əksinqilabçı millətçi təşkilatın üzvü olmadığını və əksinqilabi millətçi mövqedə dayanmadığını söyləmişdir.

Həbsdə olarkən şairə işgəncələr verilirdi. Əvvəlcə əl və ayaq dırnaqları çıxardılmış, daha sonra onu su quyusu olan xüsusi kamerada iki gün qurşağacan içində siçovullar olan suda saxlayırlar. İki gecə yatmayandan sonra təkadamlıq kamerada yerə şüşə qırıntıları töküb onu ayaqyalın gəzməyə məcbur edirlər. M.Müşfiqə işgəncələr verib onu adamlarla üzləşdirsələr də, şair heç kəsin üzünə durmayır…

Amma M.Müşfiq həbsdə olarkən onun əleyhinə yazanlar olur!

Müşfiqin sonuncu istintaqı 27 noyabr 1937-ci ildə baş tutur. SSR Ali Məhkəməsi hərbi kollegiyasının səyyar sessiyası 5 yanvar 1938-ci ildə, çərşənbə günü güllələnmə qərarı çıxarır. 1938-ci i il yanvar ayının 5-də SSRİ Ali Məhkəməsinin 20 dəqiqəlik məhkəmə iclası Müşfiq barəsində güllələnmə qərarı verilir və hökm yanvarın 6-da Nargin adasında yerinə yetirilir.

Qeyd edək ki, hər il İyun ayının 5-i Azərbaycanda “Şairlər günü” olaraq qeyd edilir.

Mənbə: http://www.edebiyyatqazeti.az

Səxavət İZZƏTİ (ƏNDƏLİB).Yeni şeirlər

Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının İran İslam Respublikası üzrə yeganə təmsilçisi

İstanbul

Sənə heyran baxıram min gözünən istanbul
Gəlmişəm qolluğuna son hızınan istanbul.

Qişin oğlan çağıdir düşdü səninlə dıdar,
Xüş keçindi neçə gün qiş bizinən istanbul.

Qışda olsa məni alqışladı güllər burda,
Bəzənibdir nə gözəl nərgizinən istanbul.

Tofiqi , akıfı , nazimidə yad edəlim,
Fatehə qatqılı qutsal sözünən istanbul.

Fatehın at nalınin ızlərı hala görünür,
Fəxr edir millətimiz mərd ızınən istanbul.

Məni heyran edici abidələr var burda,
Hünərin zövqünü buldum sizinən istanbul.

Yer üzündə bilirəm çoxlu şəhərlər vardır,
Könlümə həkk olunub təbrizinən istanbul.

Ənədəlib səndə olan hər şeyi parlaq gördü,
Gecəniz fərq eləmir gündüzünən istanbul.

Qar Yağışı

Nə yaxşı çirpinir göy mələkləri,
Yağır yer üzünə ağ lələk yağır.
Bəlkə yerlə göyün toyudur bu gün,
Göydən yer özünə kəpənək yağır.

Yağır göydən yerə çiçək sovqatı,
Sevgidən sevgiyə ürək sovqatı,
Bəy dən gəlin qıza çörək sovqatı,
Yağır ruzu yağır, duz, çörək yağır.

Yağır kəndimizin kefi saz olsun,
Bulaqlar oxusun xoş avaz olsun,
Yağır kəndimizin yazı- yaz olsun,
Bu yağış min ümid, min dilək yağır.

Təpənin öz dərdi, təpə həsrəti,
Dərənin sel dərdi, ləpə həsrəti,
Haçandı bu dağlar şəpə həsrəti,
Kəsməsin bu yağış nə göyçək yağır.

“Ənədəlib” ağaran bu ağ lələklər
Səbah yer üzündə güllüyəcəklər,
Yağsın qanadını yağsın məlklər,
Bu yağış dünyaya gəlcək yağır.

Xalq şairi Musa YAQUB.”Onu biləcəksən…”

İndi nazın böyük, ürəyin aram,
Eh, mən də səninçün belə qalmaram…
Bir də görərsən ki, bir ərk yerin yox,
Qalmısan neçə yad baxışın altda.
Qəfil görəcəksən çətirin də yox,
Əsirsən bir qərib yağışın altda.
Günəşdə üstünə kölgə salan yox,
Tənhasan, amma heç yada salan yox.
Sönüb səndən ötrü o isti ocaq.
Onda bilcəksən mənim sevgimi,
Biləcəksən,
O da çox gec olacaq.

Könlün darıxanda, lap darıxanda,
Kimlərsə hardansa qoşa baxanda,
Bir də görəcəksən
Sən burda təksən,
Yanında boş qalıb bir sirdaş yeri,
Sızlayır könlünün həmin boş yeri.
O sözün, o səsin, o ərkin yoxdur,
Dərdin var, bu dərdə şərikin yoxdur.
Onda birdin-birə gözün dolacaq,
Onda biləcəksən mənim sevgimi,
Biləcəksən,
O da çox gec olacaq.

Məsələn, bir dəfə yeri gələndə,
Bir gizli vaxt tapıb güzgülənəndə
Bir də görəcəksən şümşad əllərin,
Çiyninə tökülmüş dalğın tellərin,
Bir gülər üzün var,
Amma bilən yox,
Bu xumar gözlərlə birgə gülən yox.
Yoxdur bu əllərin qədirbiləni,
Yoxdur bu tellərin qədirbiləni,
Çiynin boş, əlin boş, boş qalan qucaq..
Onda biləcəksən mənim sevgimi,
Biləcəksən,
O da çox gec olacaq.

Soraq almayanda eldən, mahaldan,
Yığa bilməyəndə gözünü yoldan,
Könlün bir qanadlı söz istəyəndə,
Ümid qanadıyla uçum deyəndə
Bir də görəcəksən qanadın yoxdur.
Çağrılır, deyilir, adı var,amma
Dilimdə şipşirin o adın yoxdur,
Bir nağıl, bir sevgi, həyatın yoxdur.
Gün keçib, vaxt ötüb, xatirəm uzaq…
Onda biləcəksən mənim sevgimi,
Biləcəksən,
O da çox gec olacaq…

Mənbə: Klassik Ədəbiyyat İnciləri

Xalq şairi Hüseyn ARİF.”Aşıq Mirzə Bayramova”

Mən beşikdə ikən telli sazınla
Laylamı sən çaldın, ay Mirzə dayı
Yenə dilləndirdin “Yanıq Kərəmi”
Canıma od saldın, ay Mirzə dayı.

Ağır toylar gördün, nişanlar gördün,
Mahaldan-mahala atını sürdün.
Gəlinlər gətirdin, qızlar köçürdün,
Çox nəmərlər aldın, ay Mirzə dayı.

Sənət meydanında imtahan olur,
Hüseynin əhvalı pərişan olur.
Səsin tutulanda könlüm qan olur,
Sən niyə qocaldın, ay Mirzə dayı?

Mənbə: Klassik Ədəbiyyat İnciləri

Xalq şairi Osman SARIVƏLLİ.”Günah onun özündədir”

Dostum, incə barmaqların
Sədəflərin üzündədir.
Mənim meylim bir sazında,
Bir də şirin sözündədir.

Qarayazı meşəsində,
Cavan ovçu həvəsində,
Qulağın maral səsində,
Gözün ceyran izindədir.

Tarixi var hər daşın da,
Tərlanın on beş yaşında,
Bəzən qarlı dağ başında,
Bəzən Muğan düzündədir.

Baxan kimi sərraf gözün,
Təmtəraqlı yalan sözün
Canı yoxdur, dedin özün,
Məna sözün düzündədir.

Zaya getməz alın tərin,
Bir gün bitər şah əsərin,
Arzuların, diləklərin
Hələ sənin gözündədir.

Söz şairin ürəyində,
Zor binanın dirəyində,
Güc pələngin biləyində,
Pəhləvanın dizindədir.

Heç əlinə alma əsa,
Yetmişində batma yasa,
Hər kim yüz il yaşamasa,
Günah onun özündədir.

Mənbə: Klassik Ədəbiyyat İnciləri

Xalq şairi Vahid ƏZİZ.Bayatılar

BAYATILAR

Ürəyimdə ayaz var,
Nə qış gedib,nə yaz var
Oyatma bənövşəni,
Kol dibində ayaz var

Kədərli baxmayaydın,
Göz yaşım axmayaydı
Yad baxmağı bir yana,
Yar yada baxmayaydı

Bu dünya çətin qala,
Yolları çətin qala
Yaxşı yarı yazda gəz,
Payıza çətin qala

Qalanın daşı oldum,
Gözümün yaşı oldun
Dünyada gün görmədim,
Sevəndə naşı oldum

Yanımda qal bir az da
Göz yaşı var arazda
Yar yuxusun danışıb,
Şəkli qalıb arazda

Yenə də axşam oldu
Gün keçdi,axşam oldu
Gecələr mən alışdım
Əriyən şam oldu…

Mənbə: Klassik Ədəbiyyat İnciləri

Rahilə DÖVRAN.Yeni şeirlər

Şairə-jurnalist-publisist
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
“Qızıl qələm” media mükafatı laureatı,

XATIRLA MƏNİ
/”Könül dəftərim” – silsiləsindən/

Kor olsun talenin, qismətin gözü.
Görən necə qıydı, ayırdı bizi.
Baxma ki, “soyuqdur torpağın üzü”,
Hər nəfəs alanda, xatırla mənı.

Hər axşam al günəş qürub edəndə,
Hər payız durnalar köçüb gedəndə.
Hər kədər, hər qüssə, qəlbə yetəndə,
Hicranda qalanda, xatırla məni.

Gecələr təklikdən yuxun qaçanda,
Səhər pəncərəndən şəfəq saçanda.
İlk bahar yasəmən, nərgiz açanda,
Payızda solanda, xatırla məni.

Axşam ay çıxanda, ulduz doğanda,
Həsrət güc gələndə, qəhər boğanda,
Şimşəklər çaxanda, yağış yağanda,
Buludlar dolanda, xatırla məni.

Soyuq otağımda tənha qalanda,
Gözlərin şəklimə baxıb dolanda.
Xəyal, xatirələr saçın yolanda,
Sübh, əzan olanda, xatırla məni.

Qəmimi çatdırsın dağların mehi,
Qüssəmi anlatsın lalənin şehi.
Həsrətim şeirimin bəhri, təşbehi,
Yadına salanda, xatırla məni.

Hərdən sevənləri qoşa görəndə,
Saça taxmaq üçün çiçək dərəndə.
Çobanyastığından çələng hörəndə,
Xəyala dalanda, xatırla məni.

Xatırla Dövranı, yaşat bu gün də,
Siması dayansın hey göz önündə.
Hər bir ziyafətdə, toyda, düyündə,
“Vağzalı” çalanda, xatırla məni…

– BU GÜN ŞUŞANIN İŞĞALI GÜNÜDÜR –
BÜLBÜLÜM

Bu qədər ağlayıb qəlbimi oyma,
Sevda xiffətindən solan bülbülüm.
Elini şeydaya intizar qoyma,
Gözləri həsrətdən, dolan bülbülüm.

Nə vaxtdan Şuşaya güzar salmayan,
Xarı bülbülünün könlün almayan.
Gülxarsız gecəsi- gündüz olmayan,
Yuvası viranə, qalan bülbülüm.

Qonşu namərd oldu, kəsdi yolları,
Arxadan oxladı, mərd oğulları.
Unutdun dastanı, ər nağılların,
Uydun bayatıya, nalan bülbülüm.

Dağ belə dağ olmaz, dumansız, çənsiz,
Söylə, ruh neyləsin cansız, bədənsiz.
Neçə yaz açıbdır, Gülxarın sənsiz,
Əhdinə vəfası, yalan bülbülüm.

Güman var vüsala, bitəcək hicran,
Bizə də güləcək Yaradan, Mövlan.
Sizi cüt, qol- qola görəcək Dövran,
Gücünü eşqindən, alan bülbülüm.

HAQQIN DƏRGAHI

“Düşünçələrim” – silsiləsindən

Hər məzar bir qapı, Haqq dünyasına,
Torpaq qapılara qıfıl, baş daşı.
Buradan keçərlər can bahasına,
O an başa çatar bir ömrün yaşı.

Başlanar əbədi axirət yolu,
Əməli bələdçi olar insana.
Olarlar səssizcə imanın qulu,
Məhşər xofu düşər, burda hər cana.

Haqqdan uzaq düşən bənizlər solar,
Tutqun bulud kimi üzləri gülməz.
Hamı bir geyimdə, bərabər olar,
Kimsə bir kimsəyə hökm edə bilməz.

Sirat üstün açar suçun, günahın,
Tük qədər vəbal da gözdən yayılmaz.
Sözü keçməz bəyin, xaqanın, şahın,
Ruha sahib çıxar ibadət, namaz.

Əməli salihlər hüzur taparlar,
Gəzərlər İrəmdə qumrular kimi.
İmanlı ruhları zöhrətək parlar,
Olarlar ey Dövran, behişt sakini.

“Zərif kölgələr” layihəsinin iştirakçısı: Yeganə

YEGANƏ
Poeziya duyğuların dərinliklərinə nüfuz edən, ruhu gözə‐
görünməz məqamlarını sözə çevirən, idrakən böyüklüyünə
dəlalət edən təkrarsız və əvəzolunmaz vasitədir. Poeziya tanrının
bəndələrinə lütf etdiyi ilahi ifadə qabiliyyətidir. Və təsadüfən
deyilməyib ki, yer üzündə sonuncu insan qalana qədər poeziya
yaranacaqdır.

Antologiya
133
BURLAXATUN
(Qızıma)
Sən mənim canımdan deyil,
ürəyimdən doğuldun.
İşıq oldun gözlərimə yığıldın.
Nə qədər ki, yoxdun –
Mələklərin pıçıldadığı
ən şirin nağıldın.
Gəldin… gerçəyim oldun,
bircəyim oldun.
Çin olan tək arzum,
Xanım ədalı qızım,
Adına yaraşanım…
Baxışların ruhumu isidən
yeganə hərarətdir,
Bilmirəm Sənmi dünya deməksən,
Yoxsa…
dünya səndən ibarətdir?..
BU GECƏ
Bu gecə
ara-sıra sayrışan ulduzlar
sevincim kimi kəm-kəsir.
Donub düşüncələrim –
Nə keçmişə qayıdır,
nə gələcəyə tələsir.
Hərdən soyuq külək əsir
xatirələrin üzərindən.
Gecə lampasına daraşan
pərvanələrin
ölüm şərqisi yağır şəhərə.
Ağır bir səssizlik
və sükut.
Hələ milyon il qalıb səhərə.
134
HARA ÇƏKİR
Duyğularımı parçalayır
Xatirələrin qəlpələri.
Yox, bitməyibmiş… illər sonra
Ürəyimin sahillərini
Döyür həsrətin ləpələri.
Düşüncələrim dumanlanır,
Baxışlarıma xiffət çökür.
Qəlbim vurnuxur içərimdə,
İllər tutub ətəyimdən,
Görən indi məni hara çəkir.
Eh, o zavallı xatirələr
Yollarım üstə çözələnir.
Nə çətinmiş həyat deyilən…
Sevinci bitir, dərdi bitmir,
Elə həmişə təzələnir.
SUSDURUN O NƏĞMƏNİ
Tərpəndikcə o tellər,
Həsrətimə toxunur.
Elə bil kəlmə-kəlmə
İçərimdə oxunur.
Susdurun o nəğməni.
Səslənir həzin-həzin,
Dədimə köklənirəm.
Çölümdən üzülürəm,
İçimdə təklənirəm,
Susdurun o nəğməni.
Antologiya
135
Uyuşub ahənginə,
Pıçıldayır dodağım.
Necə yatır dilimə,
Göynəyir köhnə dağım,
Susdurun o nəğməni.
Xatirələr yol boyu,
Sökülür ilmə-ilmə,
Elə bil çəkib məni
Aparırlar ölümə.
Susdurun o nəğməni.
DAŞ QATDIM
Yamanca su apardı
Bu taleyin xəmiri.
Bəs etmədi, indi də
Gözlərimdən yaş qatdım.
Həyatımdan hər ötən
Eh, ömrümdən qopardı.
Axı mən də insanam…
İnsaf-mürvət yerinə
Ürəyimə daş qatdım.
Heç bilmədim yelkənim
Hansı dəryada batdı,
Elə getdi dərinə.
Çox da ki, tanrı gördü,
Nə səsimə hay verdi,
Nə əlini uzatdı.
Həsrətimin üstündən
Qara-qura xətt çəkib,
Xatirəylə baş qatdım.
136
NƏSƏ
Nəsə yarımçıq qalıb
elə bil.
Hardasa xatirələrin qapısı
həsrətimin üzünə açıq qalıb
deyəsən.
Yoxsa…
sabaha tələsən arzularımı
geriyə çəkən nədir..?
Ürəyimə çökən yorğunluq
indi daha uzun sürür.
Bəzən də nə beynim düşünür,
nə gözlərim görür.
Həyat deyilən bu çarxda
talelər tərsinə dövr edir.
Eh…
çox da desinlər –
«Olan olub, keçən keçib».
Axı içimdə məni didir nəsə.
Nəsə üşünür duyğularımda
xatirə qismində
hərdən.
Bilirəm

“Zərif kölgələr” layihəsinin iştirakçısı: Aysel NƏSİRZADƏ

Şeir yazmaq eşqə aşiq olmaqdır. Hər hansı insana
vurulmadan belə eşqi tərənnüm etmək özünü aşiq roluna salıb,
Xəyalən həsrətini, ayrılığın cəfasını, qovuşmağın sevincini yaşa‐
maqdır. Şeir yazma ruhun dilə gəlməsidir. Empati qurmaqdır ‐
başqasının dərdini öz dərdin bilmək, ağlayanla ağlamaq, gülənlə
gülməkdir. Bir də şeir olmaq var‐ən təmiz qəlbli adamın ən
sevilən şeiri olmaq.

TƏNHALIQ

Ölümün səssizliyidir Tənhalıq. Duyğuların, nifrətin, sevginin ürəkdəki ən sərbəst halıdı. Yaradılışın çılğınlığı, hay
küyündən əsər qalmayışı, sevgi məhrumiyyətidir. İçinə dəyən
zərbələrin həyata əks sədasıdı. Çəkdiklərimizin, içimizə basdırdığımız acıların gün işığına çıxışıdı. Həyatın bir köşəsində
bir damcı sevinc üçün tutulan göz qamaşdıran işıqlara, qaranlıqda gizlətdiyimiz böyük acılarımızın qıcqanclığıdır. Dörd bir
yanını saran, ancaq özünü tapmadığın insanların arasında qeyb
oluşundu. Ölümlə həyat arasında ki, yeganə bərabərlikdi
tənhalıq…
Bürüyür varlığımı kədər, uzandıqca uzanır, susduqca
susur gecə. Batırır qulağımı gecənin sükutu… Yuxusuzluq gecə
insana verilən ən böyük cəzadır və ya düşünmək üçün ən
böyük fürsət. Düşün… düşün… Min fikir bir dərdə dərman
olurmu əsla. Nə qəribə duyğular yaşayır insan İlahi… Ölüm və
həyat – hər ikisi qorxudur insanı. Həm adam kimi yaşamalısan,
həm ölməlisən adam kimi. Həyat daima insanı məngənədə
saxlayır. Kiçik-kiçik dadımlıq sevincləri, doyumluq kədərləriylə
bitiririk zamanı. Başqasının arzusuyla doğulur, yaşaya bilmədiymiz arzuların acısıyla təslim verib ruhumuzu gömülürük
torpağa.

ƏLLƏRIM OVCUNDAN SÜRÜŞDÜ

Əllərim ovcundan sürüşdü
Tuta bilməzsən daha.
Geri sayım başladı
Yol görünmür sabaha.

Xəyanət damğaladı,
Gözün gözümdən düşdü.
Ey çox sevdiyim adam,
Özüm gözümdən düşdü.

Ehh… nələr qurban getdi,
Nələr nəfsinin badına.
Sən necə qıydın söylə?
Necə, sevdiyin qadına?!

GET YAVAŞ‐YAVAŞ

Buludun gözündən yağış damlayır,
Çilənir yoluna, get, yavaş- yavaş.
Boş qalan ürəyim qubar bağlayır,
Vida et soluma, get, yavaş-yavaş.

Bizi birləşdirən körpüləri yıx,
Uzatma zamanı, qapını ört, çıx.
Az zülm elə sən, yalvarıram çox,

Bu Allah quluna get, yavaş-yavaş.
Verdiyin vədədən, sözündən cayıb,
Deyirsən, qismətdi, bir yazılmayıb.
Alçaltma özünü, eşqindən ayıb,
Gir özgə qoluna, get, yavaş-yavaş.

GECƏ LAYLA ÇALIR MƏNƏ

Xatirələr odlu çıraq,
Yanır qəlbim varaq-varaq,
Sükutuma sığınaraq
Gecə laylay çalır mənə.

Açılıb dünyamın üzü,
Bəllidi əyrisi-düzü,
İstəmirəm heç gündüzü
Gecə laylay çalır mənə.

Ortaq olub kədərimə,
Hey boğulur qəhərimə,
Çatmaq üçün səhərimə
Gecə laylay çalır mənə.

Oyandı yadlaşmış yadım,
Odlandı küllənmiş odum,
Nəqarətdə mənim adım
Gecə laylay çalır mənə.

***
Kağız üşüyər
Üstünə səpilən soyuq sözlərdən.
Nöqtə qoyulduqca
ümid doğar isinməyə.
Səbəb olar günəşin doğuşu,
Ən kədərli insanda
Səbəbsiz gülməyə…

YAŞLI ADAM

Hər səhər pişikləri yemləyən,
yaşlı adam,
Burda tək sən idin,
ağıllı başlı adam.
Hər səhər pəncərəm açılanda,
ilk sənin səsin gəlirdi…
Piş… Piş…piş…
Ya da kış…kış…
Göydələnlər insanları insanlardan ayrır,
bəlkə də insanlıqdan.
Bu qədər yad içində,
Tək sən idin doğma olan
Ötüb keçən günlərimi xatırladan.
Təmiz ürəkli adam,
Hər səni görəndə
Xəyalım uçardı taxta qapılı həyətimizə.
Heç orda qapımız da bağlı qalmırdı
Qonşuların bir açırdı,
biri örtürdü…
Səssiz qalmazdı küçəmiz
Uşaqların qəhqəhəsi,
Həyətlərdən yüksələn
“bayağı”mahnıların səsi.
Bilirdin ki, yaşayırsan.
Ağlasan səsini duyan olacaq,
Kimsə gəlib ayan olacaq.
Burda qapı qonşumu belə tanımıram,
Hərdən, kiməsə salam verirəm,
Kimdənsə Salam alıram.
Bu səhər pəncərəmi acdım
Ac pişiklərin miyoltusu,
Qurulan çadırın xışıltısı vardı.
Bir də hıçqırıb ağlayan uşaq səsi…
Babasına ağlayanYaşlı adamın son beşik nəvəsi.

ÜRƏYİM DƏNİZ DEYİL

Ürəyim dəniz deyil,
Dərdi sahilə vura.
Qocaldır ürəyimi
Dərdlərim yora-yora.

Bəzən məlhəm ürəyə,
Bir narin insan səsi.
Hər vaxt çatır köməyə,
Dostun varam kəlməsi.

Ağıl çəkdiyi fikrin,
Yükün ürəyə salır.
Ürəyi tərk edənin,
İzi ürəkdə qalır.

Ürəyin qidasıdır,
Sevgi, xoş söz, xoş dilək.
Ürəyin tək çarəsi,
Ürəyi sevən ürək.

ŞƏHİDLƏR UNUDULMAZ

Torpaq üstə isti qan,
Tapılar qisas alan!
Gənc ömrü nakam qalan,
Şəhidim unudulmaz,
Şəhidlər unudulmaz.

Səsləndikcə hər adı,
Dinməz ana fəryadı.
Hələ gözü yoldadı,
Şəhidim unudulmaz,
Şəhidlər unudulmaz.

Gözləyin qisas günün,
Mərd oğlu çox bu elin.
Qırar düşmənin belin,
Şəhidim unudulmaz,
Şəhidlər unudulmaz.

Sahibsiz deyil vətən,
Sarsılmaz hər zərbədən.
Vətənə canın verən,
Şəhidim unudulmaz,
Şəhidlər unudulmaz.

ÜRƏYİM BARLI TORPAQ

Ürəyim barlı torpaq,
Bir dərddən min bitirər.
Sevinclə qalxan duam,
Geriyə qəm gətirər.

Kimin toyuğuna kış
Kimə qarğış etmişəm?
Dərdliyə həmdərd olub,
Hər dadına yetmişəm.

Düzünü, Allah bilir,
Bəlkə də günahım var.
Dar günün aydınlığı,
Deyiblər geniş olar.

Günəşdən parça qopub,
Düşəcək bəxtimizə.
Bəlkə hardasa gizli,
Mükafat var səbrimizə.

***

İlahi, sən bilirsən,
Yaşadığım hər nə var
Yük oldu ürəyimə.
Verilən o qədər vəd,
Yetmədi köməyimə.
İçimdə dəli fırtına
Gözlərim qara bulud
İlahi, min arzumdan
Birinin yolunu aç…

HƏYATA YARI YAMAĞAM

Elə tutubdu tərsliyim,
Ağlamağa ərinirəm.
Mən yetimin fağır qızı,
Bəxti yavər görünürəm.

Ruhumda bir yorğunluq var,
Yükü ürəyimi əzib.
Deyingənəm bu aralar,
Öz anam da məndən bezib.

Dua etdim duyulmadı,
Əlim ətəyimə düşdü.
Günahlarım yuyulmadı,
Ölüm gəlib, son görüşdü.

Neçə ildi öyrəşməmiş,
Həyata yarı yamağam.
Hamı ev sahibi gəlmiş,
Bu dünyaya mən qonağam.

***

Başıma nə yaxşı şey gəldisə,
Burnumdan gəldi.
Yaxama yapışdı
pis olan hər kəs,
Gözümü dəldi…
Haqsızlıqlar yordu məni,
Haqq görür dedim, durdum.
-Günahkarsan!
dedikləri hər şeydə dupduruydum.
Ahlarla yandı qəlbim,
İçimdən yıxıldım, içimdən çökdüm.
Allah yazmayan dərdi,
İnsanlar verdi çəkdim.

YUXUDAN DURDU ÇOXU

Yenə elə bu gecə
içimə ağlamışam,
Hıçkırtım öz içimdə,
Göz yaşıma boğulub.

Səsləşib sükutumla,
Gecənin kor sükutu.
Zülmətin qucağına
Yeni bir “mən”doğulub.

Fikirlər tikan kimi
Dəlir-deşir ruhumu,
Çəkilmək bilmir bir an,
Gözümün yorğunluğu.

Səhər Azan səsilə
Gözümə gələn yuxu,
Bu nə vaxtın gəlişi?!
Sən də gecikdin mənə,
Yuxudan durdu çoxu.

***
Saçını yola tökən söyüd ağacı,
Qovuşmayan yolS
onu cığır.
Sevincdən doğan acı
Qanadı qırıq arzular.
Yüklənmiş beyin
Beyindən didərgin ağıl.
Gerçək həyat,
Gerisi nağıl.

QÜRBƏTƏ DAŞ KİMİ DÜŞDÜK

Qürbətə daş kimi düşdük,
Yerimiz çox ağır oldu.
Vətənsiz dilimiz gödək,
Bəxtimiz də fağır oldu.

Vurdular düz sinəmizdən,
Vətənsizlik adlı dağı.
Bir otağa sığışdıq biz,
Yurdu talan etdi yağı.

Balalar qaçqın doğuldu,
Babalar da qaçqın öldü.
Neçə evsiz cavanların,
Eşqi qəlbinə gömüldü.

Hər kim çəkir həsrətini,
Dilində kəlməsi ahdır.
Bu qədər ağrı acıya,
Dözüb-dözüb axırda.
Vətənsiz ölmək günahdır.

Emin PİRİ.”Birinci məktub”

Birinci məktub
Bir az əsmər, bir az günəş-şokolad qız,
sən gedəli
Burda şirniyyatların dadı qaçıb.

Venesiyanın suları
gecələr pıçıldayırmı qulağına
Sumqayıtın yalnızlığını?

Heç gördünmü
Eşqə qalxmışam desin kimsə?
Hamı düşdü,
düşdü.

Düşmək qalxmaqdı
necə ki, Yusifi endirdilər
qalxmasıyçün
Allahın eşq quyusuna.
Sən də mənim eşq quyumsan
balıqların Marian zirvəsi kimi.

Ayaqlarımın addımlamağı
əllərimi aldatmaqdı
səcdə edir getdiyin yollara.
Üzümü hara tutum dua edəndə
Məkkəyə, Vatikana
Yoxsa Venesiyaya?

Bədənimdən ayrı düşən ayaqlarım,
“Axilles dabanı”msan.
Kişilər qadınsız yeriyə bilməz bu həyatı.

Günəşə həsrət mamırlar
ayağına dolanıb yalvarırmı
getmə, qal, əsmər günəş-deyə?!

Üzük yerinə
öpsəmmi barmağından?!

…bəlkə də, bir itimiz olar,
adını Kio qoyarıq.
Sevgi dilində danışır itlər-
elə mənim dilimdə.
Çox yorulmuşam, şokolad qız…
Bu həyatdan nə doydum, nə də bezdim.
Yoruldum,
yoruldum, şokolad qız.

Aldadasan hamını…
Elə özünü də
Tanrını da
Onun yazdığı 75 illik ömrü də
33 yaşında
atasan özünü
dənizin qolları arasına.

Cırasan alın yazısının qalan səhifələrini
balıqlar öpə gözündən,
yosunlar anantək bələyə səni.
Allah da köks ötürüb deyə:
“Bağışla.
Bağışla məni”.

Mənim gücüm çatan iş deyil bu iş,
alın yazısında proqnozlarım
özünü doğrultmur buralarda heç…

İkiəlli yapışıb tavandakı ipdən
özünü asan gəncin kölgəsi.
Körpüdən ölümünə tərəf boylanan
bir başqasının da kölgəsi
boğulub dənizdə çoxdan…
Kölgəmiz cəsarətli çıxır özümüzdən.

Yuxularımız necə
Onlar da yazılıb alın yerinə?!
Şeytan Allahın,
gecə gündüzün,
yuxular həyatın
sən mənim kölgəmsən.

Kitabxanada “Nəsimi ili” çərçivəsində növbəti tədbir

Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 650 illik yubileyi və “Nəsimi ili” ilə əlaqədar pleykast hazırlanıb.

Kitabxanadan AZƏRTAC-a bildirilib ki, pleykast da İmadəddin Nəsiminin fotoşəkli, şairin kitabı, üzərində fotoşəkli olan xalça, 600 illik yubileyi ilə əlaqədar buraxılmış poçt markası, Bakı şəhərində ucaldılan heykəli, şairin Hələbdəki (Suriya) məzarı və “Nəsimi” metrostansiyasının kollajının fonunda 17 aktiv nöqtə yerləşdirilib.

Burada “Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında” və “Azərbaycan Respublikasında 2019-cu ilin “Nəsimi ili” elan edilməsi haqqında” Prezidentin sərəncamları, Nəsimi haqqında Azərbaycan və rus dillərində məlumat, Nəsimi yaradıcılığı haqqında, böyük şair-mütəfəkkirin həyatı haqqında 10 maraqlı fakt, “Nəsimi” kinofilmi, nəsimişünas Səadət Şıxıyevanın araşdırmaları, Kamran Yunisin səsləndirməsində Nəsiminin “Hardasan” qəzəli və s. yer alıb.

Mənbə: azertag.az

Mədəniyyət naziri Lənkəran şəhərində vətəndaşları qəbul edəcək

Mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları rəhbərlərinin 2019-cu ilin aprel ayında şəhər və rayonlarda vətəndaşların qəbulu cədvəlinə əsasən mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev aprelin 22-də saat 11:00-da Lənkəran şəhərində vətəndaşları qəbul edəcək.

Nazirlikdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, şəhərdəki Mədəniyyət Mərkəzində ( Lənkəran şəhəri, Zərifə Əliyeva küçəsi, 99 ) keçiriləcək qəbulda Astara, Lerik rayonlarından və Lənkəran şəhərindən olan vətəndaşlar iştirak edəcəklər.

Vətəndaşlar nazirliyin mct@mct.gov.az elektron poçt ünvanı, e-services. mct.gov.az elektron xidmətlər saytı, telefon məlumat sistemi (çağrı mərkəzi): 147 və ya (012) 493-92-17 (əlaqələndirici şəxs: Pərviz İsgəndərli – Regional siyasət şöbəsinin müdiri) və (012) 493-55-21 nömrəli telefonlar vasitəsi ilə qəbula yazıla bilərlər.

Qəbula gəlmək istəyən vətəndaşların, həmçinin yuxarıda adları qeyd olunan rayonların mədəniyyət şöbələri ilə əlaqə saxlamaları xahiş olunur.

Mənbə: azertag.az

Bakı Musiqi Akademiyası bəstəkarlar üçün romans müsabiqəsi elan edib

Ü.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının təşkilatçılığı ilə bəstəkarlar üçün “Nəsimi romans” adlı respublika müsabiqəsi elan olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Nəsimi ili” çərçivəsində reallaşan müsabiqə gənc bəstəkarları şairin irsi ilə tanış etmək, gələcək fəaliyyətlərində peşə inkişafı, yeni musiqili dil və onun inkişaf yollarını axtarmaq məqsədi daşıyır.

Müsabiqədə 20-35 yaşarası akademik səviyyədə bəstəkarlıq təhsili olan, habelə bəstəkarlıq ixtisası üzrə məzun olan gənc bəstəkarlardan ibarət Azərbaycan respublikasının vətəndaşları iştirak edə bilərlər.

Müsabiqənin əsas ideyası Azərbaycan xalqının ümumbəşər mədəniyyətinə bəxş etdiyi qüdrətli söz ustası Nəsiminin poeziyasının gənc musiqiçilər tərəfindən öyrənilməsi, romans janrında müasir repertuarların yaradılmasıdır.

Müsabiqənin birinci mərhələsi 23-24-may tarixlərində reallaşacaq.

Müsabiqənin ilk mərhələsində gənc bəstəkarların 4-8 dəqiqəlik Nəsiminin sözlərinə yazılmış bir romans ifa ediləcək və münsiflər heyətinə təqdim olunacaq.

Müsabiqənin ikinci mərhələsi 29-30 may tarixlərində keçiriləcək. Müsabiqədə iştirak etmək istəyənlər

nasimicompetition@gmail.com elektron ünvanına mayın 10-dək əsərlərin notlarını və öz tərcümeyi-hallarını göndərməlidir.

Sonda qaliblər pul mükafatı və diplomla təltif olunacaq.

Mənbə: azertag.az

Məhəmməd FÜZULİ.”Məni candan usandırdı, cəfadan yar usanmazmı?”

Məni candan usandırdı, cəfadan yar usanmazmı?
Fələklər yandı ahimdən, muradım şəmi yanmazmı?

Qəmu bimarinə canan dəvayi-dərd edər ehsan.
Nəçin qılmaz mənə dərman, məni bimari sanmazmı?

Qəmim pünhan tutardım mən, dedilər yarə qıl rövşən
Desəm, o bivəfa bilməm, inanarmı, inanmazmı?

Şəbi-hicran yanar canım, tökər qan çeşmi-giryanım
Oyadar xəlqi əfğanım, qara bəxtim oyanmazmı?

Güli-rüsxarinə qarşı gözümdən qanlı axar su,
Həbibim, fəsli-güldür bu, axar sular bulanmazmı?

Degildim mən sənə mail, sən etdin əqlimi zail,
Mənə tən eyləyən qafil səni görcək utanmazmı?

Füzuli rind ü şeydadır, həmişə xəlqə rüsvadır,
Sorun ki, bu nə sevdadır, bu sevdadan usanmazmı?

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının 90 illik yubileyi münasibətilə və Azərbaycanda teatr sənətinin inkişafında xidmətlərinə görə aşağıdakı şəxslər təltif edilsinlər:

3-cü dərəcəli “Əmək” ordeni ilə

Qasımov Tariel İsgəndər oğlu

“Tərəqqi” medalı ilə

Babayeva Məsumə Mustafa qızı
Babayeva Sona

Əliyev Rahib Səyidağa oğlu

Əsədov İsa Qadir oğlu

Hüseynova Kəmalə Müzəffər qızı

Muradxanlı Ələsgər Calal oğlu.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 10 dekabr 2018-ci il.

Mənbə: http://www.president.az

AYPARA MEHMAN.”HOŞÇA KAL”

Madem bu aşkı burda bitirelim diyorsun
Bağrıma taş basıp ta giderim ben hoşçakal.
Bana ceza olarak kestiğin ayrılığın
Faturası ne ise öderim ben, hoşçakal.

Demek taşıyamadın ağır geldim soluna
Tak hadi öyle ise başkasını koluna
Nasıl olsa bu ömrü hasretinin yoluna
Sineyi gere gere adarım ben, hoşçakal.

Sen de gururlusun ya asla dönme sözünden
Düşürüver bir zaman sakındığın gözünden.
Korkma beddua etmem git ellerin izinden
Şu kalbimi teselli ederim ben hoşça kal

Duyduğum her türküde kokun burnumda tüter
O an kim bilir özlem beni nelere iter
Can özüm, sen rahat ol, sen rahat uyu yeter
Acının en hasını tadarım ben, hoşçakal.

Ahmet YALÇINKAYA.”Tuş üstünde savrulan”

öyle aç şaşkın akıl, öyle aç şu meçhule
ince turuncu şafak sanır elvan sarayı
varlık listede bir ad mesaj kanatlı sayı
dijital kancalarda ışık gelince dile

tuş üstünde parmağın açtığı gizli geçit
Cehennem’den çukur mu, Cennet’ten bir bahçe mi?
Kâinatı gezmeyi hayal ettiğim gemi
bakarım loş ekranda beni çevreleyen çit

dünya küçülmüş artık uzaklar yakın olmuş
ataların töresi kodlamada bîçare
dünde mi yarında mı sorsaydım yeni yâre
bunca vurgun köleyi nereden nasıl bulmuş

meğer altın saçıyla ahu bildiğimiz yar
foton huzmelerinde seyreden cadı imiş
bizi bu hale koyan sanal yaftalı yemiş
bir de pikselli zindan gizemli siber diyar

ninemin masalları gitti ah, modern masal
ne kadar da çetrefil, ne kadar korkutucu
katili kral yapar işte mızrağın ucu
gerçek kaçmış dağlara… aklım sen de hoşça kal

Murat YARAMAZ.”İnternet hayatımız, hayatımız internet”

İnternet olgusunun hayatımıza girmesiyle, gerçek dünya ile bağlantılı ancak bir o kadar da gerçek dünyadan bağımsız bir dünyanın içinde yaşamaya başlamış olduk. Kendine ait kuralları, psikolojisi ve coğrafyası olan bir dünyanın içinde… İnternetin dünyaya gelme süreci ve ülkemizde kullanılmaya başlandığı tarihe bir göz atıp, ardından istatistiksel bilgileri inceleyerek devam edelim.

●1960 yılında Amerika Birleşik Devletleri hükümeti sağlam ve özel bir bilgisayar ağı kurmak için çalışmalara başladı.

●1969’da ABD Savunma Bakanlığı ARPANET askeri ağını kurdu.

●1971’de Roy Tomlinson ilk maili attı.

●1980’lerde Ulusal Bilim Vakfı yeni bir ABD omurgasının finansmanı için toplandı

●1985 yılında internet kullanılmaya başlandı.

●1990’da Sir Tim-Berners Lee tarafından ilk web sitesi hazırlandı.

●1991 World wide web kullanıma sunuldu.

●30 Nisan 1993’te CERN tarafından WWW ön eki ile İnternet kamunun ulaşabileceği şekle getirildi.

●12 Nisan 1993 tarihinde ODTÜ’den Ankara-Washington arasında kiralık hat ile Türkiye’de ilk İnternet bağlantısı gerçekleşti

Əhməd CAVAD

Əhməd Cavad (tam adı: Cavad Məhəmmədəli oğlu Axundzadə) — Azərbaycanlı şair, tərcüməçi, AYB-nin üzvü (1934), professor (1933).[1]

Həyatı

İlk illəri və təhsili

Cavad Axundzadə uşaqlıq illərində
Əhməd Cavad Məhəmmədəli oğlu Axundzadə 1892-ci il may ayının 5-də Gəncə qəzasının Şəmkir rayonunun Seyfəli kəndində anadan olmuşdur. Bir çox müəlliflər şairin doğum yerini əsərlərində fərqli şəkildə göstərirlər. Yazıçı Rəhman Həsənov “Əhməd Cavad yanğısı” adlı məqaləsində şairin Seyfəli sovetliyinə daxil olan Mehrili kəndində anadan olduğunu göstərir. Babaları Cənubi Azərbaycandandır.[2]

Atası Molla Məhəmmədəli o zamanın zəngin bilikli ziyalılarından biri idi. Zehinli, tez öyrənən uşaq kimi hər kəsin rəğbətini qazanan Əhməd məktəb yaşına çatmamış Quran oxumağı öyrənmiş və bir sıra surələri əzbərləmişdir. Atası 1898-ci ildə vəfat etmişdir. Əhməd Cavad ilk təhsilini kəndindəki mollaxanada almışdır. Ailənin qarşılaşdığı maddi və mənəvi çətinliklərlə əlaqədar olaraq anası Yaxşı xanım Gəncəyə köçərək xalça karxanasında işləməyə başlayır və Əhmədi təhsilini davam etdirmək üçün Şah Abbas məscidi nəzdində fəaliyyət göstərən ruhani seminariyasına yerləşdirir. Bu müsəlman seminariyasında uşaqlara orta təhsil verilirdi. Filologiya elmləri namizədi N.Qəhrəmanov 20 sentyabr 1985-ci il tarixli “Şair və tərcüməçi”, “Ədəbiyyat və incəsənət” əsərlərində qeyd edir ki, Əhməd Cavad İranda təhsil alıb. Lakin digər mənbələrdə bunu təsdiq edən sənədlər yoxdur.[3]

Sovet ittifaqı qurulduqdan sonra həyatı, həbsləri və repressiyaya uğraması
Şair, tərcüməçi, AYB-nin Cavad Azərbaycan himninin sözlərinin

müəllifidir. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra Quba Xalq Maarif şöbəsinin müdiri (1920-1922), Gəncədə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda Azərbaycan və rus dilləri kafedrasında müəllim, dosent, kafedra müdiri (1930-1933), Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının tərcümə şöbəsində redaktor (1934), “Azərbaycanfilm” studiyasında sənədli filmlər şöbəsinin müdiri (1935-1936) kimi fərqli yerlərdə işləmişdir. Lakin bu illər ərzində ona qarşı yazılan məqalələr və donoslar onun dəfələrlə həbsinə səbəb olmuşdur.

Bir müddət o Müsavat partiyasının üzvü olmuşdur və hətta 1923-cü ildə onu dövlətə qarşı gizli fəaliyyətdə və “Müsavat” partiyasının rəhbərlərindən olan Mirzəbala Məmmədzadənin хaricə qaçırılmasında хüsusi rolunun olmasında ittiham edərək həbs etmişdilər. Sonradan elə həmin ildə deklorasiya altında azad edilmişdir.

1925-ci ildə Ə.Cavad qələmə aldığı “Göy-göl” şeirinə bir qrup həmkarı tərəfindən əksinqilabi şeir damğası vurulur və bununla da şair həbsхanaya salınır. Damğaya səbəb şairin yazdığı bu misralardır:

Əhməd Cavadın son şəkli

Həyat yoldaşı Şükriyyə xanım
” Sənin gözəlliyin gəlməz ki saya,
Qoynunda yer vardır yıldıza, aya!

Oldun sən onlara mehriban daya,

Fələk büsatını quralı, Göy göl![4]


Şairi bu bənddə ulduzdan aydan danışıb müsavatçılara ismarıc göndərməkdə ittiham edib şeirin tərcüməsini Moskvaya göndərirlər. Şeirdə heç bir siyasi səhvin tapılmadığı barədə Bakı məlumatlandırılır nəticədə yerli idarəetmədə olanlar şairi həbsdən azad etmək məcburiyyətində qalırlar.

1928-ci ildə Türkiyədə müsavatçıların nəşr etdikləri “İstiqlal məcmuəsi”ndə onun şeirləri də işıq üzü gördü. Əhməd Cavadın həbsi üçün səbəb axtaran bəzi həmkarları bundan yararlanaraq yorulmaq bilmədən mətbuatda “İstiqlal məcmuəsi”ndə çap olunan şeirlərinə görə onu ittiham etdilər. Cavad isə öz növbəsində “Kommunist” qəzetinin 1929-cu il 31 oktyabr tarixli sayında “Şiddətli protesto edirəm” məqaləsi ilə yazılanlara belə cavab verdi:

” Aprel inqilabından sonra əlaqədar olmadığım bir təşkilat tərəfindən nəşr edilən bu kitabdan xəbərim olmadığı kimi, hansı parçalarımın da oraya düşdüyündən xəbərim yoxdur. ”
Amma bu etiraz kükrəyən kin-küdurət dalğasının qarşısında bir damlaydı. Qəzetlərdə verilən imzalı-imzasız məqalələrdə, şeirlərdə Cavad təhqir olunurdu. Müxtəlif zamanlarda ona qarşı “Sonadək ifşa etməli” (Abdulla Faruq), “Sıralarımızda düşmənlərə yer yoxdur” (Ağahüseyn Rəsulzadə), “Sıralarımızı təmizləyəlim!” (Cəfər Xəndan), “Təmizliyə başlanmalıdır!” (Məmməd Səid Ordubadi), “Amansız olmalı!” (Mir Cəlal), “Səhvlərimiz haqqında” (Səməd Vurğun), “Sayıqlığın kütləşdiyi yerdə” (Seyfulla Şamilov) adlı məqalələr yazılmışdır[5].

1937-ci ilin mart ayında Şota Rustavelinin “Pələng dərisi geymiş pəhləvan” əsərinin tərcüməsinə görə ilk mükafata layiq görülməsinə baxmayaraq həmin ilin 4 iyununda həbs edildi. 1937-ci ilin iyununda başlanan istintaq işi həmin ilin 25 sentyabrında qurtarmışdı. 1937-ci ilin 12 oktyabrında başlanıb, cəmi 15 dəqiqə davam edən məhkəmənin sədri Matuleviç, üzvləri Zaryanov və Jiqur olub. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası Cavadı Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 69, 70 və 73-cü maddələri ilə ittiham edib. İrəli Mn kl mnvbmöklfbbsürülən ittihamlardan birincisi o idi ki, şair 1922-ci ildən əksinqilabçı Müsavat hərəkatının başçısı olub, 1936-cı ildən isə o, Azərbaycandakı mövcud üsyankar-terrorçu təşkilata qoşularaq, qarşısına Sovet hakimiyyətini yıxmaq, Azərbaycanı SSRİ-dən ayırmaq məqsədini qoyub. Məhkəmədə hərbi hüquqşünas Kostyuşko və prokuror Rovski iştirak ediblər. Müdafiəçilər, yəni vəkillər, şahidlər isə olmayıb. Səhərisi gün isə o güllələndi. Lakin bəzi mənbələrə görə Mir Cəfər Bağırov 1956-cı ildə öz məhkəməsində Əhməd Cavadın güllələnmədiyini həbsxanada işgəncələrə dözməyərək dünyasını dəyişdiyini deyib. Onun həyat yoldaşı Şükriyyə xanım isə”Vətən xaininin ailə üzvü” olduğuna görə Qazaxıstana 8 il müddətində sürgün edilir. Sonradan Şükriyyə xanım Əhməd Cavadın Mir Cəfər Bağırovun birbaşa göstərişi ilə həbs olunduğunu demişdir. 1955-ci ilin 19 avqustunda isə şairə bəraət verilir.

Kitabları
Gəlmə Bismillah: Şerlər // Azərbaycan.- 1994.- 6 der.-s.4.
Haqq bağıran səs / Tərt. və ön söz A.Əliyevanındır. – B.: Nicat, 1991.- 31 s.
Çırpınırdı Qara dəniz: (Şer) // Yeni Azərba
Haqqında olan əsərlər
Salmanlı R. İstiqlal şairi Əhməd Cavad haqqında // Azərbaycan.- 2003.- 28 may.- s.6.
Rzalı R. Altunlar yurdudur bu kasıb ölkə. – Azərbaycan himninin müəlliflərindən biri // Azərbaycan. – 2002.- 28 may.- s.8.
Rzayeva M. Əhməd Cavadın haqqını tanıyan Türkiyə oldu // Şərq.- 2006.- 28 fevr.- s.6.
Mustafayeva G. Müstəqil Azərbaycan respublikasının Əhməd Cavad yaradıcılığında rolu // Ədalət.- 2006.- 10 mart.- s.7.
Qusarda ilk dünyəvi məktəbi Əhməd Cavad təşkil edib: (Qabaqcıl maarif xadimi, müharibə və əmək veteranı Sabir Piroğlanovun Əhməd Cavad haqqında xatirələri) // Azərbaycan. – 2005.- 28 may.- s.16.
Гурбанов Ш. Я певец свободы!: Ахмед Джавад-100//Баку.-1993.-6 марта.-С.2.
Саледдин А. Свет очей моих-Азербайджан!: К 100 летию со дня рождения Ахмеда Джавада//Литературный Азербайджан.-1992.-№4.-С.3-8.
Afina Məmmədli Əflatun qızı.”Əhməd Cavad və Türkiyə” kitabı / 2010. Elm və Təhsil. Bakı. 160 s.

9 noyabr – Azərbaycan Dövlət Bayrağı Günü

Müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin rəmzlərindən biri də üçrəngli bayrağımızdır. Himnimiz, gerbimiz kimi bayrağımız da müstəqillik tariximizin varislik ənənəsinin təsdiqidir. Bayraq həm də dövlətimizin, bütövlükdə, xalqımızın gələcək yolunu müəyyənləşdirən bələdçidir. Milliliyi, dini inancımızı və müasirliyi təcəssüm etdirən bayrağımız azərbaycanlılara öz soykökünü xatırladır, üzərində dalğalandığı torpağın qədimliyini göstərir. Bu gün ən yüksək zirvələrdə dalğalanan üçrəngli bayrağımız Azərbaycan dövlətinin gücünü və xalqımızın milli birliyini nümayiş etdirir.
Dövlət bayrağımız 1918-ci il noyabrın 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin iclasında qəbul edilib və 1920-ci ilin aprel ayınadək dövlət statusuna malik olub. Həmin bayraq 70 ildən sonra 1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə keçirilən sessiyada Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət bayrağı olaraq təsdiq edilib. 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti “Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı haqqında” Qanun qəbul edərək onu dövlət bayrağı elan edib.

1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı ilə Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi onun dövlət rəmzlərini, o cümlədən dövlət bayrağını bərpa edib. 2004-cü il iyunun 8-də “Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının istifadəsi qaydaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə bu sahədə qanunvericilik bazası təkmilləşdirilib.

2009-cu il noyabrın 17-də Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Gününün təsis edilməsi haqqında” Sərəncam imzalayıb. Həmin il dekabrın 4-də isə Milli Məclis noyabrın 9-nu Dövlət Bayrağı Günü kimi rəsmiləşdirib.

Müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanın dövlət bayrağı milli suverenliyin simvolu kimi ölkəmizin bütün vətəndaşları üçün müqəddəs dövlətçilik rəmzlərindən birinə çevrilib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yadigarı olan bu bayraq xalqımızın azadlıq məfkurəsinə, milli mənəvi dəyərlərə və ümumbəşəri ideallara sadiqliyini nümayiş etdirir.

Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı bərabər enli üç üfiqi zolaqdan ibarətdir. Yuxarı zolaq mavi, orta zolaq qırmızı, aşağı zolaq yaşıl rəngdədir. Mavi rəng – Azərbaycan xalqının türk mənşəli olmasını, qırmızı rəng – müasir cəmiyyət qurmaq, demokratiyanı inkişaf etdirmək istəyini, yaşıl rəng – islam sivilizasiyasına mənsubluğunu ifadə edir. Qırmızı zolağın ortasında bayrağın hər iki üzündə ağ rəngli aypara ilə səkkizguşəli ulduz təsvir edilib.

Mənbə: http://ataturk.az

Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı əməkdaşlarının “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı əməkdaşlarının “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Azərbaycanda teatr sənətinin inkişafında xidmətlərinə görə aşağıdakı şəxslər “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilsinlər:

Əliyeva Afət Məmməd qızı
Həşimov Rafael Zeynal oğlu
İbrahimli Qabil Mahmud oğlu
İmamverdiyev Yusif İmamverdi oğlu
Quliyev Aydın Baloğlan oğlu.

İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 16 oktyabr 2018-ci il.

Mənbə: https://president.az

Ahmet DİVRİKLOĞLU.”YAKARIŞ”

Es bağrıma bâd-ı sabâ
Yanan bu can küle dönsün
Koşuyorum bir seraba
Bahtım çölde Nil’e dönsün.

Arınayım kibirimden
Tüyce hafiflesin beden
Nefsim beni bitirmeden
Yaban olup ele dönsün.

Eğilmesin darda başım
Hicrandadır gönül kuşum
Sineme akan gözyaşım
İstiyorum sele dönsün.

Semaya açık elinden
Duam uçsun zar-ı demden
Teslim olan benliğimden
Giden nefis köle olsun.

Bir lokma bir hırka yeter
Gönül sazım figan eder
Kopmadan sazta perdeler
Hak Hak diyen tele dönsün.

Tufan yeter, Hakk’a yürü
Ol artık bir gönül eri
Taa… kal-u beladan beri
Bülbül gönlün güle dönsün.

İlham MİKAYIL.”Qocalır”

Zaman tələsdirir qovur insanı,
Baxıb bu həyata dövran qocalır.
Duyub düşündükcə ömrün sonunu,
Saçları ağarır, insan qocalır.

Həyat insanların üstünə cumur,
Əl əli yuyanda əlüzü yumur.
Görən bu həyatda insan nə umur,
Baxıb min arzuya güman qocalır?!

Əyrini düz sayır, düzü də əyri,
Allah cüt yaradıb”Şəri və xeyri”.
Bircə bu dünyada yalandan qeyri,
İnsana baş əyən zaman qocalır.

Bəşər yox olubdu qandal qolunda,
İblislər əyləşib sağı-solunda,
Həyatın çıxılmaz çətin yolunda,
İnsanı dərk edib qanan qocalır.

Rafiq ODAY.”Bu əruz adlı dərin nəhridə kim var gəlsin”

Bu əruz adlı dərin nəhridə kim var gəlsin,
Adbaad söyləmirəm, bəhridə kim var gəlsin.

Dünyanın gərdişi bu – hər zaman hökmdə qalar,
Göy ilə yer arası dəhridə kim var gəlsin.

Od salar xanəsinə, könlünü qəhrdə tutar,
Zili qəmdi, bəmi qəm, qəhridə kim var gəlsin.

Nicat Allah işidir – yönünü əzmlə çevir,
İxfa*nı pünhan elə, cəhri*də kim var gəlsin.

Ya gələ meydan aça Odaya hökmlə, ya da
Əl sıxıb təslim ola, fəxr edə – kim var gəlsin!

*Asta səslə edilən qiraətə “ixfa”,
uca səslə edilən qiraətə “cəhr” deyilir.

Xalq şairi Vaqif SƏMƏDOĞLU.Şeirlər

Şeirlər

Son gecədir bu gün yenə…
Nəyin istisindən yananlar…
Bir cüt ayaqqabı…
Qağayı, axtar məni…

Anara

Birlikdən və tənhalıqdan…
Bu payız da başlandı…
Eşidirsənmi?..
Mühit içində…
Ədalarından çaşdığım qadın…
Ev. Özgə otağının kiri. Divarda Stalin…
Dənizdən ayrılmış qupquru qaya…
Əyrin-üyrün, dar küçələrin…
Doğuldum 1939-da…
Uşaqkən ölənlərin…
Bax bu kitabı da oxuyub…

Füzuliyə

Qış gələndə…
Sən mənim doğma anamsan, Azadlıq…
Vicdan kirəsi tək gəlir evimə…
Olan-qalan yayımızı…
Bir gün dəli olacağam…
Əlimi uzatdım…
Uşaqlığımın meşəsində…
Mən ölən gün…
Mənə bir az yağış…
Bir gün səslənəcək bu telefon…
İlahi, hansı dildə yalvarım sənə?..
Kağızın üstünə düşüb…
Ah çəkməyə bir yer…
İçən günlərimi sayır…

Aygünə

Ölüm bir gün də tək qoymur məni…
Allaha, bir də qadına…
Məni sevib ayrılmağa…
Salam, ata…
Bu əllər əvvəl-axır…
Ölüm ayağında yuyulan günah kimi…
Biz yox, Allah inanmır bizə…
Məzara bənzəyir yaxşı insan…
Yaman həzin, yanıqlı bir nəğmə kimi…
Dəlixanada axşamdır…
Bu yorğunluq nəyə bənddir?..
O əyri yol, tək vələs…
Saat neçədir, qumru…
Niyə görəsən adam bilmək istəyir…
Gözəl qızlardan, qadınlardan…
Mənə vətən yolu dar gəlir yenə…
Sabah kiminsə gözündə nifrət…

Yusif Səmədoğluna

İndi gileydən, güzardan…
O bayrağın kölgəsində…
Pis olmazdı yavaş-yavaş…
Günaha batmağım gəlib, ay Allah..
Polyak qızı, mən sənə…
Ömrümdə olmalıymış..