Rafiq ODAY.Yeni şeirlər

RUHUM, XOŞ GƏLDİN, XOŞ GƏLDİN

Haçandı quru cisməm mən,
Ruhum, xoş gəldin, xoş gəldin!
Yaşaram tam yox, qismən mən,
Ruhum, xoş gəldin, xoş gəldin!

Məni mən qədər anlayan,
Bəzən ərk ilə danlayan,
Sən dərya, mənsə damlayam,
Ruhum, xoş gəldin, xoş gəldin!

Ömür fani, yaşam yalan,
Sən quru, mən yaşam – yanan.
Sənsiz qara daşam, inan,
Ruhum, xoş gəldin, xoş gəldin!

Saçımdakı dəni sevdim,
Gözümdəki çəni sevdim,
Təkcə səni, səni sevdim,
Ruhum, xoş gəldin, xoş gəldin!

KAMIL BİR İNSANDİ ƏBÜLFƏZ ÜLVİ

İstedadlı şair, dostum, qardaşım Əbülfəz Ülviyə

Haqqa kəc baxanın kor olar gözü,
Şər dərs şər gətirər, ülvi dərs ülvi.
Tanrısız olanın sevilməz sözü,
Tanrıdan gələnlər müqəddəs, ülvi.

Dedin gül göyərməz qanqal içində,
Di gəl bu hikməti qan, qal içində,
Şişə çəkilərəm manqal içində, –
Olmasa içimdən qopan səs ülvi.

Doğulduq, dünyanı, aləmi gördük,
Neçə dərdi gördük, ələmi gördük,
Əlinə alandan qələmi gördük,
Qələm sahibində bu həvəs, ülvi.

Qopdu Əlincədən Nuhun tufanı,
Ərzi lərzə saldı bu hun tufanı,
Şerin tufanıdı ruhun tufanı,
Gətirər özüylə o, nəfəs ülvi.

Şeirdən alınmaz qala yaratdı,
İstədi əbədi qala, yaratdı,
Demirəm Sokratdı, Hippokratdı, –
Kamil bir insandi Əbülfəz Ülvi.

Rafiq ODAY.Yeni şeirlər

ÇAT GÖRÜM

Haqq danışan dilə, qardaş, nə divan,
Nədi Göygöl, nədi Göyçə, nədi Van?
Araz olub vüsalına nərdivan,
Oğulsansa, bircə addım at görüm.

Nə vecinə, kim alışa, kim yana,
Bir ah çəkdim az qaldı ki, sim yana,
Könül versən Mıkırtıca, Semyona,
Min il belə istəyinə çat görüm.

Bu dərd vaxtsız saçlarıma qar salar,
Söz var, desəm, ürəkləri qarsalar,
Araz axar damarımdan yarsalar,
Bu zülümlə Savalanda yat görüm.

Çətin bir də hicran bizdən gen düşə,
Könül gülə, arzulara gün düşə,
Gözləmə ki, ay dolana, gün düşə…
Çalış özün günü-günü qat görüm.

DÜNYANIN DƏRDINI DAŞIDIN…
Xeyirxah insan, təmannasız cərrah, M.Arazın və
bütövlükdə Azərbaycan poeziyasının yaxın dostu Hacı Cəfər həkimə

Bircə yol şöhrətə, şana uymadın,
Bir bölük dərd yatır sinənin üstə.
Dünya bax beləcə namərd dünyadı,
Çəkir qılıncını enənin üstə.

Çoxuna bu dünya sirli, müəmma,
Çoxuna yüyənsiz, yəhərsiz oldu.
Dünyanın dərdini daşıdın, amma,
Dünya dərdlərindən xəbərsiz oldu.

Mizan-tərəzisən əyriyə, düzə,
Hərə bir gözündə ələnib gedir.
Haçandı qarışıb gecən-gündüzə,
Hər anın min dərdə bələnib gedir.

Adın milyonların ümid nöqtəsi,
Ünvanın çoxuna qibləgah oldu.
Atadan, anadan, qardaşdan öncə,
Çoxunun dərdindən sən agah oldun.

Güvəndin həmişə öz adına sən,
Seçmədin uzağı yaxınlarından.
Son anda yetişdin imdadına sən,
Sənə xoflu-xoflu baxanların da.

Xəbis tab gətirməz bu böyüklüyə,
Içini, çölünü didər kin, ağlar.
Səninsə sübhədək yuxularında,
Milyon qaçqın ağlar, didərgin ağlar.

Bir qismi cənabdı, bir qismi paşa,
Bir qismi ivançı bu məmləkətin.
Yaşaya bilirsən oğlu ol, yaşa,
Oğrusu divançı bu məmləkətin.

Yaşaya bilirsən, di, buyur yaşa,
Bu qədər ah, nalə, fəğan içində.
Neçə nakam ömür vurulur başa,
Hər gün göz yaşları və qan içində.

Çoxunun kürsüsü ah-nalə üstə,
Çoxunun taxt-tacı qan üstündədi.
Üz tutub tanrıdan bir nicat istə,
Istə ki, məmləkət can üstündədi.

Nadana əyilən qəddin yox sənin,
Dosta baş verməyə hazır görmüşəm.
Qəlbin geniş olub, gözün tox sənin,
Səni öz nəfsinə nazir görmüşəm.

Sarsılma, ruhunu sarmasın kədər,
Qoluna, dizinə köməklərik biz.
Haqq üçün dünyanın sonuna qədər,
Düşüb dizin-dizin iməklərik biz.

Min karvan yolu var qaşının üstə,
Səni tanıyanlar bundan halıdı.
Bütün dostlarının başınan üstə,
Haqqın, ədalətin simvolu kimi
Sənin şəkillərin asılmalıdı.
1992-1993
HAVADAN AYRILIQ QOXUSU GƏLİR

Əbəsmiş dayanmaq bu yağış altda,
Qismətim yenə də qəhər olacaq.
Göyün ulduzları yır-yığış altda,
Yəqin ki, bir azdan səhər olacaq.
Gecədi, birtəhər sovuşub gedir,
Qarşıdan səhərin qorxusu gəlir.
Özümü öyrədim ayrılıqlara,
Havadan ayrılıq qoxusu gəlir.

Dan yeri ayrılıq doğdu bu səhər,
Bu sərsəm doğuşdan, qəfil doğuşdan
İçimə ayrılıq toxumu düşdü,
Bilmədim azımı, çoxumu düşdü.
Gözümdən süzülən göz yaşıdımı,
Yoxsa ki, bir əlçim yuxumu düşdü.
Bəlkə ona görə səkilərin də,
Otun da, daşın da, kol-kosların da.
Gecəni yatmayan bu «dostlar»ın da
Qapanır gözləri, yuxusu gəlir.
Özümü öyrədim ayrılıqlara,
Havadan ayrılıq qoxusu gəlir.

Ağlaya bilmirəm ağac gözüylə,
Çiçək gülüşüylə gülə bilmirəm.
Nə məndən bir yolluq sağ qalan olmaz,
Nədəki, bir yolluq ölə bilmirəm.
Göz yaşım gözümdə donub haçandı,
Çətini hər şeyin sonunacandı.
Ölməyin, qalmağın sonu bəllisə,
Hər şeyin cilidi, donu bəllisə,
Bəs niyə hayana əl ətıramsa,
Əlimə hicranın yaxasa gəlir?
Özümü öyrədim ayrılıqlara,
Havadan ayrılıq qoxusu gəlir.

Rafiq ODAY

TƏCNIS

Sinəmi bir atəş yandırıb yaxır,
Haçandı bir nazlı gözəldən düşüb.
O gündən günlərim saçım rəngində,
O gündən saçıma gözəl dən düşüb.

Vəsf etdim hüsnünü gəlincə, gülüm,
Gəz sinəm üstündə gəl, incə, gülüm.
Dönüb bu yerlərə gəlincə, gülüm,
Baxıb görərəm ki, göz əldən düşüb.

Vurula bildinsə dərdindən belə,
Xoş olar soysalar dərimdən belə.
Oday, bar-bəhrini dər indən belə,
Sevgi bağçasına gözəl dən düşüb.

Əziz MUSA.”XOCALI” ( Poema)

XOCALI
(poema)

Əziziyəm Qarabağ,
Qara tale, qara baxt,
Şəhid oldu Xocalı,
Bu zülmə, bu qana bax.

Bir gözəl şəhər var idi,
Hər tərəfi çəmən, çiçək.
Bir qədim şəhər var idi,
Yaranmışdı gözəl, göyçək.

Xocalıydı onun adı,
Qədim insan məskəniydi.
Oarabağın cənnət yeri,
İgidlərin vətəniydi.

Xocalıgan ayrılırdı,
Qarabağa gedən yollar.
Burda heç vaxt baş əyməzdi,
Özgələrə mərd oğullar.

Xocalı bir nur tacıydı,
Dağlara işıq saçırdı.
Böyüyürdü gündən-günə,
Arzuları gül açırdı.

Qarabağım gözə gəldi,
Qəfil gəldi dərd-bəla da.
Qara buludlar oynadı,
Günəş batdı Xocalıda.

Zülmət çökdü o dağlara,
Sevindi cinlər, şeytanlar.
Dərd gətirdi qara yellər,
Qəfil başladı tufanlar.

Bax, o gecə Pənah xanın,
Sultan bəyin ruhu dindi.
Bax, o gecə göylər susdu,
Neçə-neçə ocaq söndü.

Bax, o gecə duz basmışdı,
Neçə igid yarasına.
Qan qoxusu qarışmışdı,
O dağların havasına.

Soyuq fevral gecəsində,
Üz-üzəydi haqla nahaq.
Hay-haraydan lərzə gəlib,
Titrəyirdi ana torpaq.

Bəd xəbərlər gətirmişdi,
Qara yellər bu diyara.
O gecədə sinələrə.
Vurulmuşdu neçə yara.

Sözlə demək mümkün deyil,
O gecəki müsibəti.
Dünya hələ görməmişdi,
Yaranandan bu dəhşəti.

Dörd tərəfdən bağlanır,
Xocalının yolları.
Burda sınır, qırılır,
Qarabağın qolları.

Daralır mühasirə,
Təngəfəs olur şəhər.
Çatmır Bakıya hələ,
Bu acı, qəmli xəbər.

Bakı öz hayındadı,
Yoxdu haya tələsən.
Stol davası gedir,
Işini görür düşmən.

Şəhər tək sinə gərir,
Gələn dərdə,kədərə.
Düşmən var gücü ilə,
Hücum çəkir şəhərə.

Göylərdən həsrət yağır,
Torpaq qəzəb püskürür.
Soyuq fevral gecəsi,
Xəyanət işin görür.

Bulud tutub göyləri,
Qan axır su yerinə.
Nə ay var, nə də ulduz,
Qara yel əsir yenə.

İlahi qismətə bax,
Əsrin, günün bu vaxtı,
Vətən, yurd sahibinin,
Sınıb qüruru, taxtı.

Qara rəngə bürüyüb,
Gecə bu yer üzünü.
Ürəyi daşlıların,
Qan tutubdu gözünü.

“Qrad”lar şaqqıldayır,
Mərmilər ulayırdı.
Güllələr çöl-çəməni,
Odlara qalayırdı.

Gəlirdi hər tərəfdən,
Silahlı saqqallılar.
Dişini qıcamışdı,
Xocalıya çaqqllar.

Bürümüşdü şəhəri,
Qəfil gələn qəm seli.
Yurdu yiyəsiz görüb,
Düşmən cumur irəli.

Bakıdan yoxdu kömək,
Xocalılar neyləsin.
Əli yalın adamlar,
Dərdin kimə söyləsin.

O gecə arvad, uşaq,
Tərk eyləyir şəhəri.
Dünyanın bu zülümdən,
Olmayır bir xəbəri.

Əli silah tutanlar,
Atılır döyüşlərə.
Bərabər deyil qüvvə,
Alovlanır dağ-dərə.

Düşmən quduz, qaniçən,
Başdan-başa silahlı.
Arxalı köpəklərə,
Tək neyləsin Xocalı.

Vətən deyən oğullar,
Gedir düşmən üstünə.
O gecə qaniçənlər,
Durub xalqın qəstinə.

Şəhəri qoruyanlar,
Döyüşür sona qədər.
Şəhidlərin qanıyla,
Suvarılır bir şəhər.

Geriyə çəkilməyə,
Nə yol var, nə də imkan.
Burda hamı bilir ki,
Köməyə yoxdu güman.

Şir kimi döyüşürlər,
Şəhəri qoruyanlar.
Bayquş kimi ulayır,
Zorilər, balayanlar.

Gülşənin zənglərinin,
Bakıya çatır çoxu.
-Ay qardaşlar hardasız,
Bizi qırırlar axı?

Nə Bakıdan bir cavab,
Nə Ağdamdan kömək var.
Şuşa susur o gecə,
Qana boyanır Qarqar.

Şəhərdən çıxanların,
Əl-ayağın don vurur.
Hər qayada, hər kolda,
Düşmən neçə tor qurur.

Düşmən dinsiz, imansız,
Gecə soyuq, şaxtalı.
Buz bağlayıb hər tərəf,
Cəllad sərxoş, havalı.

Susub quşların səsi,
Bülbüllər çaşıb qalıb.
Güllələr biçib tökür,
Yuvaları dağılıb.

Dağlar boynu bükülü,
Bulaqlar qan ağlayır.
Əsir qara küləklər,
Xocalıya qar yağır.

İtib insaf , mürivət,
Ürəklər daşa dönüb.
Belə qanlı müsübət,
Axı harda görünüb?

Bir kimsəyə aman yox,
Kişnəyir şərin atı.
“Qrad”lar, “Alazan”lar,
İflic edib həyatı.

Daşbulaqdan, Kətikdən,
Alov yağr şəhərə.
Düşmənlər yol açırlar,
Laçına, Kəlbəcərə.

Pircamal hönkürürdü,
Qarqar aşıb-daşırdı.
O gecə Qarabağla,
Millət vidalaşırdı.

O gecə çatlayırdı,
Şuşada Xan sarayı.
Göylərə ucalırdı,
Pənah xanın harayı.

Vaqif ağı deyirdi,
Nətavan saç yolurdu.
Üzeyirin sinəsi,
Dərddən şan-şan olurdu.

O gecə güllə dəydi,
Sinəsinə Bülbülün.
Topxananın, Qırxqızın,
Soldu Xarıbülbülü.

O gecə uşaq-böyük,
Qanına qəltan oldu.
O gecə ölənlərin,
Kəfənləri qan oldu.

Xatınla Xirosima,
Nalə çəkdi o gecə.
Fələklər ağı dedi,
Sübhə qədər gizlicə.

Aqilin hünərinə,
Məətdəl qaldı düşmən.
Əlif kimi qəhrəman,
Ola bilməz hər yetən.

Tofiq son ana qədər,
Qan uddurdu düşmənə.
Hikmət gərdi sinəsin,
O borana, o çənə.

Döyüşdü xocalılar,
Döyüşdü sona qədər.
Ağ bayraq qaldürmadı,
O döyüşdə bir nəfər.

Hamı Vətən, yurd dedi,
Hamı qalxdı ayağa.
And içdilər tanrıya,
And içdilər torpağa.

Şəhid oldu o gecə,
Altı yüz on üç adam.
Min iki yüz yetmiş beş,
Əsir düşdü o axşam.

Yüz əlli nəfər isə,
İtkin düşdü davada.
Yüz əlli qadın isə,
Şəhid oldu orada.

Məhv oldu səkkiz ailə,
Ağır oldu işgəncə.
İyirmi beş uşaq da,
Yetim qaldı o gecə.

Əlli altı nəfəri.
Diri-diri soydular.
Xocalını o gecə,
Yaman günə qoydular.

Üç nəfəri ocaqda,
Yandırdı qarı düşmən.
Cəllad yetmiş qocanı,
Öldürdü uf demədən.

Min oyun gətirdilər,
Əsirlərin başına.
Baxmadılar heç kimin,
Ahına, göz yaşına.

Görən gözlər kor oldu,
Kəsildi əl, ayaqlar.
Kəsildi qulaq, burun,
Nalə çəkdi uşaqlar.

Səmavarlar yandlrdı,
Gəlinlərin belini.
Kəsdilər körpələrin,
Ana deyən dilini.

Neçə-neçə insanı,
Itlərə yem etdilər.
Günahsız insanlara,
Yaman sitəm etdilər.

Zülüm ərşə dirəndi,
Xocalıda o gecə.
Cəllad kötüyü oldu,
O axşam hər tin, küçə.

Kitab, dəftərə sığmaz,
O gecənin dəhşəti.
O gecə çiçək açdı,
Düşmənlərin niyyəti.

O gecənin harayı,
Qulaqlara çatmadı.
O gecə şəhidlərin,
Ruhu rahat yatmadı.

Əzabla öldürdülər,
Köməksiz insanları.
Sel-suya dönüb axdı,
Ölənlərin qanları.

O gecəki dəhşəti,
Millətdən gizlətdilər.
O gecə bir şəhəri,
Yerlə yeksan etdilər.

O gecə qız-gəlinin,
Göyə ucaldı səsi.
O gecə bu millətin,
Olmadı bir yiyəsi.

Günahsız bəndələrin,
Üstünə od ələndi.
Ümidlər daşa dəydi,
Arzular qəlpələndi.

O şaxtalı gecədə,
Şəhid oldu Xocalı.
Çiçək kimi, gül kimi,
Yanıb soldu Xocalı.

O gecə yer üzündən,
Sildilər bir şəhəri.
Soyqırım törətdilər,
Qanla yudular yeri.

Qarabağın qəlbinə,
Çarpaz dağlar çəkdilər.
O şəhərin yerində,
Qara tikan əkdilər.

Hələ bu yer üzündə,
Olmamışdı belə iş.
Ah-naləni eşidib,
Sevindi Qara keşiş.

Şirin-şirin nəğmələr,
Acı ağıya döndü.
Qədim türk torpağının,
Odu, işıgı söndü.

Cəlladların işinə,
Fələklər şahid oldu.
Əsrin , günün bu vaxtı,
Bir şəhər şəhid oldu.

Xocalı bir yaradı,
Ürəyində millətin.
Hələ sonu görünmür,
Ayrılığın, möhnətin.

Vaxtında tədbir görüb,
Susdurmadıq düşməni.
Inandıq hər xoş sözə,
Dost bildik hər yetəni.

Bilmədik erməninin,
Qan-qadadı xisləti.
Girəvə tapan kimi,
Ağlatdı bu milləti.

Düşmənlərə tanışdı,
Bu millətin qeyrəti.
Heç bilmirəm o gecə,
Niyə verdik fürsəti.

Hələ meydan sulayır,
Qarabağda erməni.
Dünya hələ göz yumur,
Dəstəkləyir düşməni.

Eşitsin, bilsin aləm,
Bizimkidi Qarabağ.
Yadlara qala bilməz,
O dağ- dərə, bağça- bağ.

İndi bir nəfər kimi,
Qalxmalıyıq ayağa.
Dönməliyik təzədən,
O torpağa, o dağa.

Xocalı gedən gündən,
Ayrılıbdı dağ, aran.
Şəhidlərin ruhudu,
Hər gün bizi çağıran.

Xocalının qisasın,
Almalıyıq yağıdan.
Tələsin ey igidlər,
Yerdə qalmasın bu qan.

Bizimdi o dağ-dərə,
O torpaqlar bizimdi.
Qarabağ beşiyimiz,
O yaylaqlar bizimdi.

Axı necə barışaq,
O qarı düşmənlə biz.
Hələ də qan ağlayır,
Ürəyimiz, qəlbimiz.

Atılaq son savaşa,
Torpağı alaq geri.
Yolumuzu gözləyir,
Vətənin cənnət yeri.

Ava Vətən çağırır,
Gəlin səfərbər olaq.
Yumruq kimi birləşək,
Düşməndən qisas alaq.

Torpaq ata yurdudu,
Yurddan axı pay olmaz.
Xocalını almasaq,
Yurd bizi bağışlamaz.

Əzizim qara bağla,
Loğman ol, yara bağla.
Xocalı deyib hər gün,
Ağla gözlərim, ağla.

Qafqaz ƏVƏZOĞLU: “Gənc yazarlara təkrarçılığa yol verməməyi, yenilik axtarmağı, müsbət mənada həyatın nəbzini tutmağı, oxucu rəğbətini qazanmağı məsləhət görərdim”.

Müsahibimiz haqqında qısa bilgilər
Qafqaz Əvəz oğlu Dəmirov 1954-cü il aprel ayının 1-də Qubadlı rayonunun Mahmudlu kəndində anadan olub.
1968-ci ildən dövri mətbuat səhifələrində şeirləri və məqalələri dərc olunur. “Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi-ictimai birliyi”nin təsisçisi və sədri, “Sözün Sehri” qəzetinin təsisçisidir. Ədəbi fəaliyyətinə görə “Qızıl qələm” və “Qızıl kitab” mükafatları laureatıdır. Bir çox “Diplom” və “Fəxri Fərman”larla təltif olunmuşdur. Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü və Baş redaktorudur. Bir neçə şeir və publisistik kitablar müəllifidir. Qarabağ müharibəsi veteranıdır.
1. Qafqaz müəllim, ədəbi-bədii yaradıcılığa neçənci ildə hansı yazı ilə başlamısınız?
– 1968-ci ildə Qubadlı rayonunda çıxan “Avanqard” qəzetində dərc olunan “Ana” şeiri ilə başlamışam.
2. Dövri mətbuat səhifələrində dərc olunan ilk mətbu əsəriniz hansıdır?
– “Ana” şeiridir.
3. İlk kitabınız neçənci ildə harada dərc olunub və necə adlanır?
– İlk kitabım 2004-cü ildə “MBM” mətbəəsi tərəfindən dərc olunan “Ey Vətən oğlu” adlanır. Müxtəlif illərdə yazdığım şeirlərdən ibarətdir.
4. Rəhbərlik etdiyiniz “Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi-ictimai birliyi”nin yaranıb fəaliyyət göstərməsində əsas məqsəd və qarşıda duran vəzifələr nədən ibarətdir?
– İlk növbədə, fürsətdən istifadə edib bu Birliyin yaranmasında etdiyi köməkliyə və dəstəyə görə Qubadlı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı cənam Malik İsaqova və “Xalq yazıçısı S.Rəhimivun ev muzeyi”nin direktoru Aqil Rəhimova öz dərin minnətdarlığımı bildirirəm! Birliyin yaranıb fəaliyyət göstərməsində əsas məqsəd isə ədəbiyyatımızda gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrinin, poeziya örnəklərinin, məqalələrinin ictimaiyyətə çatdırılması və bu sahədə onlara dəstək olunmasıdır.
5. “Sözün Sehri” qəzeti haqqında oxucularımıza məlumat verə bilərsinizmi?
– Əlbəttə. Birliyinin mətbu orqanı olan “Sözün Sehri” qəzeti 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınıb. Ayda bir dəfə 16 səhifə olmaqla, 1000 tirajla buraxlır. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinə, o cümlədən qonşu dövlətlərə – Türkiyə Respublikasına, İran İslam Respublikasına, Rusiya Federasiyasına, Gürcüstan Respublikasına göndərilir. Xarici ölkələrdə yaşayan həm azərbaycanlı, həm xarici vətəndaşlar şeirlərini, məqalələrini mətbu orqanın səhifələrində dərc olunmaq üçün göndərirlər. Biz də öz növbəmizdə böyük məmnuniyyət hissi ilə dərc edirik. Yeri gəlmişkən, gərgin və səmərəli işlərinə görə redaksiya heyətinə minnətdarlığımı və təşəkkürümü bildirirəm. Qardaş Türkiyənin Toqat və Ankara şəhərlərində ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olan türkiyəli yazarlarımızın yazıları mətbu orqanımızın səhifələrində dərc olunaraq ictimaiyyətin nəzərinə çatdırılır. Eyni zamanda Kərkükdən də yazılar redaksiyamıza məktub formasında internet vasitəsilə daxil olur. Mətbu orqanımız dərc olunan zaman Türkiyənin Toqat şəhərində fəaliyyət göstərən Tokat Şairler ve Yazarlar Derneğine, Ankara şəhərində isə Selcuk Universitetinə, Yıldırım Beyazid Universitetinə göndərilir. Təhsil və digər müəsissələr ilə sıx əməkdaşlıq əlaqələri salxlayırıq. Ən çox bizimlə sıx əlaqədə olan Sumqayıt Dövlət Universitetinin müəllim və tələbə heyətidir.
Qəzetimiz Azərbaycanda fəaliyyət göstərən mətbu orqanlar arasında Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi tərəfindən həyata keçirilən “Gənc yazarlara dəstək”, “Bölgə yazarlarına dəstək”, “Yeni nəsil Azərbaycan ədəbiyyatının təbliği” lahiyələrini dəstəkləyən yeganə mətbu orqandır. Mətbu orqanımız xeyriyyəçi kimi fəaliyyət göstərir. Satışı yoxdur, pulsuz paylanır.
6. 1993-cü il avqustun 31-də Qubadlının Erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından sonra Azərbaycanın hər bir istedadlı yazarı kimi sizin də bu haqda şeirləriniz, məqalələriniz dövri mətbuat səhifələrində dərc olundu. Həmin illərin ağrılarını, həsrətini özündə cəmləşdirən kitabların ərsəyə gəlməsində, təbii ki, sizin həyat təcrübəniz sizə daha yaxından köməklik etdi. Qubadlı ilə bağlı qələmə aldığınız şeirlərin əsas qayəsində doğma Qubadlı həsrətinin durmasının başlıca səbibi?
– Əvvəllər güldən, çiçəkdən və s. yazırdımsa, nəinki doğma Qubadlımız, digər rayonlarımız da Erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunduqdan sonra şeirlərimin mövzu obyekti tamam dəyişdi. Qəm, kədər, vətən həsrəti, yurd sevgisi, çağırış kimi motivlər ön plana keçdi. Hətta vaxtilə torpaqlarımızın Ermənistana, Gürcüstana, Rusiyaya, İrana verilməsi və yaxud işğalı digər vətənsevərlərimiz kimi, mənim də içimdə dərin niskilə çevrilib, kök salıb.
7. Həm Bakı, həm Sumqayıt şəhərlərində, bəm də bölgələrdə yaşayıb ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olan gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələri, poeziya örnəkləri, məqalələri Birliyin mətbu orqanı olan “Sözün Sehri” qəzetində dərc olunaraq ictimaiyyətin nəzərinə çatdırılır. Təbii ki, Çağdaş Azərbaycan Ədəbi Mühitində “Gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrinin ictimaiyyətə çatdırılması” layihəsini ilk dəfə olaraq siz həyata keçirirsiniz. Layihəni həyata keçirməkdə əsas məqsədiniz?
– Layihəni həyata keçirməkdə əsas məqsədimiz gənclərimizi vətənə sevgi ruhunda böyütmək, yeni gənc yazarlar nəslini formalaşdırıb, inkişaf etdirib ictimaiyyətə tanıtdırmaq, daha doğrusu, ictimaiyyət arasına çıxarmaq, istedadlı gənc yazarlar haqqında bilgiləri Çağdaş Azərbaycan ədəbi mühitində yaymaq, gənc yazarları ədəbi-bədii yaradıcılığa ruhlandırmaq, sevinclərini görüb daha da fəal ictimai həyata qoşulmaqda kömək olmaq.
8. Birliyin fəal üzvləri sırasında ədəbi-bədii nümunələri, poeziya örnəkləri, məqalələri sizi qane edən yazar hansıdır?
– Ad çəkmək istəməzdim. Çoxdu…
9. Birlik qarşıdakı günlərdə hansı yenilikləri həyata keçirməyi planlaşdırıb?
– Birlik orta məktəblərdə, hərbi hissələrdə, bölgələrdə görüşlər keçirmək, hətta yaxın günlərdə Rusiya Federasiyasına və Gürcüstan Respublikasına səfər edib soydaşlarımızla görüşlər keçirməyi planlaşdırır.
10. Ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olan gənc yazarlara məsləhətiniz nə olacaq?
– Gənc yazarlara təkrarçılığa yol verməməyi, yenilik axtarmağı, müsbət mənada həyatın nəbzini tutmağı, oxucu rəğbətini qazanmağı məsləhət görərdim.
11. Mətbu orqanınızın səhifələrində ədəbi-bədii nümunələri, poeziya örnəklərini dərc etməmişdən öncə hansı məqamlara daha çox diqqət yetirirsiniz?
– Mətbu orqanımızın səhifələrində siyasi məqamlara yol verilmir. O ki qaldı mətbu orqanımızın səhifələrində daha çox gənc yazarları maraqlandıran yazılara – torpaq həsrəti, vətən sevgisi və s.
12. 2011-ci ildən rəhbərlik etdiyiniz bu Birliyə axın varmı?
– Əlbəttə, var. Həm Bakı, həm Sumqayıt, həm də Azərbaycanın digər bölgələrindən olan yazarlar da ədəbi birliyimizə üzv olmaq üçün müraciət edirlər. Biz də öz növbəmizdə bacardığımız qədər köməkliyimizi əsirgəmirik. Ədəbi birliyimizə üzv qəbul olunan həmin yazarların yazılarını mətbu orqanımızda dərc edirik.
13. İctimai fəaliyyətlə məşğul olan kəslərdən ədəbi birliyinizə üzv olanlar varmı?
-Əlbəttə, var!
14. Ədəbi-bədii yaradıcılığınızda son zamanlar hansı yeniliklər olub?
– Son zamanlar müxtəlif mətbu orqanların səhifələrində şeirlərim və məqalələrim dərc olunur. Müxtəlif illərdə yazdığım şeirlər Azərbaycan türkcəsindən Türkiyə türkcəsinə tərcümə edilərək dərc olunmaq üçün Qardaş Türkiyədə fəaliyyət göstərən Tokat Şairler ve Yazarlar Derneğinin mətbu orqanı “Kümbet” dərgisinə göndərilib. Üç kitabım nəşrə hazırlanır.
15. Gənc yazarlara dəstək olmaqda hansı hissləri keçirirsiniz?
– Təbii ki, hər bir azərbaycanlı yazar kimi, mən də öz növbəmdə yetişməkdə və formalaşmaqda olan gənc yazarlara dəstək olmaqdan məmnunluq hissi duyuram.
16. 2012-ci ildə Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi tərəfindən “Bölgə yazarlarına dəstək” layihəsi həyata keçirildi. Həmin layihə çərçivəsində Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olan gənc yazarlar haqqında bilgilər toplandı. Sonra həmin bilgilər gənc yazarların özgeçmişi ilə birgə “Bölgələrdən Səslər” kitabında toplandı. Həmin kitaba rəhbərlik etdiyiniz Birliyin üzvləri Kamran Şeyxzamanlı və Zaur Muradsoyun da özgeçmişləri, şeirləri dərc olundu. Həmin gənc yazarlar haqqında olan bilgilərin kitaba daxil edilib ilk dəfə olaraq respublika səviyyəsində ictimaiyyətə çatdırılmasında sizin də rolunuz çox oldu. Adlarını sadaladığım gənc yazarların sizin bu humanist hərəkətinizə münasibətləri necə oldu?
– Təbii ki, hər bir yaxşı yazara köməklik mənim ümdə borcumdur. Həm Kamran Şeyxzamanlı, həm də Zaur Muradsoy bu xəbəri eşidən kimi sevindilər. Həmin kitabda dərc olunmaq üçün haqlarında olan bilgiləri göndərdiyim üçün təşəkkür etdilər.
17. Ulu Tanrıdan Azərbaycan xalqına arzunuz nə olacaq?
– Ulu Tanrıdan Azərbaycan xalqına xoşbəxtlik, səadət, işğal altında olan torpaqlarımızın geri qaytarılmasını və bir yumruq kimi birləşməsini diləyirəm.
18. Sonda hansı şeirlərinizi əziz oxucularımıza ərmağan etmək istərdiniz?
– Bir zaman doğma Qubadlımız haqqında yazdığım şeirlərdən birini və rayonumuzun işğalından sonra yazdığım yurd həsrətli şeirlərdən də bir neçəsini sizə təqdim edə bilərəm:

QUBADLIMIN

1988-ci ildə, Mingəçevirdə yaşayan, Qubadlıda bir dəfə də olmayan dostum Avasət məktubunda yazmışdı: “Qubadlıya gəlmək istəyirəm, Qubadlı gözəldimi?..” Və belə cavab vermişdim:

Qubadlı gözəlmi?! – soruşan dostum,
Bir başqa büsatı var Qubadlımın!
Qışı da gözəldi, yazı da gözəl,
Özün gəl, hüsnünü gör Qubadlımın!

Buludlar “Hərtiz”i, “Səngər”i öpür,
Həkəri, Bərgüşad çağlayıb ötür.
Tələs, əziz dostum, tez ayaq götür,
Özünü çölünə vur Qubadlımın!

Dağlardan seyr eylə gen dərələri,
Laləli, nərgizli biçənəkləri,
Qalxıb bələnləri, aş gədikləri,
Düzündə köhlənin yor Qubadlımın!

Bərabər baş çəkək biz oymaqlara,
Dönək meşələrə, buz bulaqlara…
Qulluq eyləmişik çox qonaqlara,
Olmarıq gözündə xar Qubadlımın!

Mərdi-mərdanədir oğulu-qızı,
İtirməz kəsdiyi çörəyi-duzu.
Bizə qonaq gələn getməz narazı,
Bal dadar qoynunda şor Qubadlımın!

Nəbisi, Həcəri dillər əzbəri,
Bizlərin himnidir illərdən bəri.
Dünyaya verdiyi şəxsiyyətləri,
Ediblər adını car Qubadlımın!..

Gəl ki Əvəzoğlu sevinsin-gülsün,
Sənin qulluğunda o ki var dursun…
Amma bir arzum var, gözündən olsun,
Kim baxsa hüsnünə xor Qubadlımın!!

1988

QİSMƏTİM OLSUN

Gözüm o dağlara calanıb, Allah,
Dumanı – qəhərim, çəni – göz yaşım!
İçimdə bir ocaq qalanıb, Allah,
Qurum dura-dura alışır yaşım!

İçimdə bir ocaq qalanıb, Allah,
Tüstüsü burulub təpəmdən şıxır.
Odu bir yanadır, közü bir yana,
Külünü qaldırıb gözümə soxur!

İçimdə bir niskil yurd salıb, Allah,
Qışı qərar tutub, yazı dolanmır.
İndi yetim qalan gör neçə kəndin,
Ocağı çatılmır, çırağı yanmır!

İçimdə bir məzar boylanır, Allah,
“Hərtiz”im, “Səngər”im başdaşlarıdı.
Kükrəyən Bərgüşad, coşan Həkəri,
O viran yurdların göz yaşlarıdı!

İçimdə bir həsrət göyərib, Allah,
Bu gələn karvanım dönmədi geri.
Düşən yuvasından pərən durnanın,
Naləsi tutmadı bu göyü, yeri!

Eylə ki, qismətim qoy olsun, Allah,
Bir də o yerlərlə mən qucaqlaşım.
Eylə ki, qismətim qoy olsun, Allah,
Dərəsi – məzarım, dağı – başdaşım!!

2005.
DƏLİ KÖNÜL

Dəli könül, necə gülüm-sevinim,
Qatan qatıb, zəhər töküb şiləmə!
Bir tərəfdən zalım fələk budayıb,
Sən də düşüb bir tərəfdən şiləmə!

Nə umursan yurd-yuvsı talandan,
Hər şər vaxtı didələri dolandan.
Dərdim azmı, sən də düşüb bu yandan,
Yetim qalmış quzu kimi mələmə!

Kaş meh olub o dağlara bir əsəm,
Yurd-yuvamı dolaşmağa tələsəm.
Yurd həsrətli bir quruca nəfəsəm,
Bir sağ ikən şikəstəm ə, şiləm ə!

An demədim yurdsuz keçən hər ana,
Oğul gərək dərdlərimə dayana.
Dərdi söylə dərd bilənə, qanana,
Hər yetəndən dərdə dəva diləmə!

Yurd-yuvasız keçən ömür şən olmaz,
Namərd olan mərd dərdinə tən olmaz.
Hər dərd bölən Qafqaz üçün sən olmaz,
Bir dəryayam, bütöv dərdəm – siləmə!!

2005.

BATIRAM İÇİMİN HIÇQIRIĞINDA

Yenə xəyallarla mən başıdaşlı,
Qopub öz içimdən uzaqlaşmışam.
Ürəyim ağrılı, gözlərim yaşlı,
Gedib o yerlərlə qucaqlaşmışam!

Gümanın itirmiş yalquzaq kimi,
Düşüb dolaşıram viran yurdları.
Gəzirəm yad kimi, bir uzaq kimi,
Bir vaxt növrağımı quran yurdları!

Gah “Qara qaya”da, gah “Ağ qaya”da,
Keçən günlərimin sorağındayam.
Gah “Qlzıl qaya”dan boylanıb, ya da,
Çağlar Bərgüşadın qırağındayam!..

Baxıram hər tərəf yesirdən yesir,
Möhtacdı qayası, daşı sığala.
Nə Babək görükür, nə də Cavanşir,
Nə də ki, Koroğlu – qılıncın çala!

Axır gözlərimdən yaş gilə-gilə,
Batıram içimin hıçqırığında.
Gəzdirə bilsəydik qalmazdıq belə,
Vətən qeyrətinin bir qırığın da!!

2006.

YADIMA DÜŞÜBDÜ

Yurd-yuvamda keçirtdiyim hər günüm,
Ötüşən il, ay yadıma düşübdü!
Bir səs olcaq ayağından başacan,
Kəndə düşən hay yadıma düşübdü!

İşdən-gücdən yorğun-arğın qayıdıb,
Dincələrdik körpələri oynadıb.
Qapımızda samavarı qaynadıb,
Dəmlədiyim çay yadıma düşübdü!

Neçə vaxtdı bir dərd əyib qəddimi,
Bölə bilmir köhnə qonşum dərdimi.
Düşünürəm viran qalan kəndimi,
Başdan-başa tey yadıma düşübdü!

Demə orda yaşamışıq bəy kimi,
İndi burda dolaşırıq səy kimi…
El yığışıb götürdüyü toy kimi,
Qapımdakı vay yadıma düşübdü!

Ov etdiyim dərələrdə hənirti,
Kol dibindən qopartdığım göyərti,
Hərlədiyim yeddi nömür kərənti,
Qatladığım lay yadıma düşübdü!

Yad dolanır ta “Hərtiz”i, “Səngər”i,
Hardan alım Qoç Nəbini, Həcəri?!
Göz yaşımdı Bərgüşadla Həkəri,
Baş vurduğum çay yadıma düşübdü!

Kəndimizdə “toybaşı”ydı üç nəfər,
Həsənalı, Həsənqərə, Qəzənfər…
Qara zurna nazlanardı bəxtəvər,
O “Yallı”lı toy yadıma düşübdü!
(Bu bəndi lazım olsa çıxarsan)

Gül açmadı ta Qafqazın dediyi,
Zəhər oldu neçə vaxtdı yediyi…
Qonşuların qonşulara verdiyi,
Göndərdiyi pay yadıma düşübdü!!

2005.

Əziz MUSA.Həyatı və Yaradıcılığı

Əziz Musa ( Musayev Əziz Həsən oğlu) 1951-ci ildə Cəbrayıl rayonunda anadan olub.İbtidai və orta təhsilini Cəbrayıl rayon Maksim Qorki adına orta məktəbdə alıb.1968-1972-ci illərdə Gəncə Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.1972-ci ildə dövri mətbuatda Əziz Musa imzası ilə çıxış edir.Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvüdür.Qırxa qədər kitabın müəllifidir.Şeirləri “Azərbaycan”, “Ulduz” jurnallarında, “Ədəbiyyat”, “Azərbaycan Gəncləri”, “Respublika Gəncləri”, “Kommunist”, “İlham Çeşməsi” və s. qəzetlərdə dərc olunub.
2012-ci il oktyabr ayının 6-da “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin Birinci Qurultatında “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü, “Qarabağ bölgəsinin ədəbiyyatı” bölməsinin Redaktoru seçilmişdir.
Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktorudur.”Azərbaycan” Nəşriyyatında “İlham Çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktorudur.Qarabağ müharibəsi veteranıdır.

ANAMIN ŞƏKLİ

Şəklini asmışam başımın üstən,
Hər gecə anama layla çalıram.
Qara saçlarıma çoxdan düşüb dən,
Onun xəyalıyla nəfəs alıram.

Baxıram şəklinə mən səhər, axşam,
Qəlbimə bir həsrət yağışı yağır,
Sönüb yollarıma nur saçan bir şam,
Onun yoxluğunun nisgili ağır,

Bu payız nə yaman qüssəli gəldi,
Ayrılıq gətirdi durna qatarı.
Ömrümə, günümə qəm fəsli gəldi,
Səpdi zirvələrə ağappaq qarı.

Durna qatarına qoşuldu anam,
Qəlbimi yandırdı bu köç harayı.
Vida nəğməsini oxudu sonam,
Dağıldı məhəbbət, sevgi sarayı.

Daha göz yaşına öyrənmişəm mən,
Səslərin içindən səs eşidirəm.
Diksinib yuxudan qalxıram hərdən,
Canımdan, ruhumdan ayrı düşürəm.

Hər gün gözləyərdi yolumu mənim,
Hər gün ötürərdi evdən çıxanda,
Daha soruşan yox halımı mənim,
Gözlərim yaşarır şəklə baxanda.

CANIM QARDAŞ

Babam yoxdu, nənəm yoxdu,
Atam öldü, nənəm köçdü.
Canım qardaş, bu nə dərddi,
Həsrət gəlib bizi seçdi.

Əmim hanı, dayım hanı?
Itib, batdı karvanımız.
Biz yaşda adam qalmayıb,
Can üstəyik qalanımız.

Itirdik çox doğmaları,
Qəm gətirdi aylar, illər.
Azaldı dostların sayı,
Hanı o obalar, ellər?

Vətəni, yurdu sevənlər,
Axıradək döyüşdülər.
Dünən doğulan uşaqlar,
Təzə sevdaya düşdülər.

Yaddan çıxır yurd yerləri,
Indi hamı bakılıdı,
Hardasan ay yurd yiyəsi?
Bu gecə bir qurd uladı.

Kim qarğıdı Qarabağa,
Yolumuzu duman aldı.
Doğma yurda qayıtmağa,
Qardaş, gör kimimiz qaldi?

Əziz MUSA.Yeni şeirlər

DARIXDIM

Darıxdım, darıxdım, yaman darıxdım,
Sənsiz hər bir anım əzabla keçdi.
Səni həsrət ilə gəzdim, aradım,
Gördüm ki, sən yoxsan, bu həyat heçdi.

Daha mənim deyil, ürəyim, canım,
Sevgi bir aləmdi, bir möcüzədi.
Sənsən ömrüm, günüm, sənsən həyatım,
Indi mən bilmişəm sənsizlik nədi.

Üstümə yeridi dünyanın qəmi,
Saldı dərdə, qəmə ayrılıq məni.
Yummadım gözümü səhərə kimi,
Ruhumu üşütdü gözümün çəni.

Allahın bəlası, sən nə imişsən,
Canımı almısan bircə baxışla.
Indi taleyimin sahibi sənsən,
Sənə zalım desəm, məni bağışla.

Gəl ceyran balası, gəl canımı al,
Sənsiz ömrün, günün mənası yoxdu.
Sən mənim tacım ol, tacidarım ol,
Həsrətin, hicranın cəfası çoxdu.

MƏNİM İSTƏDİYİM

Mən də bu dünyanın bir bəndəsiyəm,
Azadlıq aşiqi, haqqın səsiyəm,
Axı nə günahın mən yiyəsiyəm,
Yollarım, izlərim dumandı, çəndi.

Sözüm sərhədləri adlaya bilmir,
Ahım fələkləri odlaya bilmir.
Gözlərim sevınmir, ürəyim gülmür,
Yurd, yuvam dağıldı, ocağım söndü.

Ayrılıq gələndən ömür calaqdı,
Dərd-qəm sinəm üstə qalaq-qalaqdı.
Gözlərim dərd süzən qoşa bulaqdı,
Unuda bilmirəm o doğma kəndi.

Insan qərib yerdə olmaz bəxtiyar,
Hər şeydən əzizdi bu doğma diyar.
Mənim bu dünyadan bir umacağım var,
Mənim istədiyim yurddu,Vətəndi.

Debat: Nurlana BEYBUDOVA ( Naxçıvan Muxtar Respublikası).Yeni şeir

Beybudova Nurlana Bidadi qızı 1989-cu ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub.1996-cı ildə Bakı şəhəri 102 saylı orta məktəbin birinci sinfinə daxil olub.2007-ci ildə həmin məktəbi bitirib.2007-2011-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin “Şərqşünaslıq” fakültəsində ali təhsil alıb.Hal-hazırda Naxçıvan Dövlət Universitetində magistr təhsili almaqdadır.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuat səhifələrində şeirləri dərc olunub.”Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin üzvüdür.Şeirləri Azərbaycan türkcəsindən Türkiyə türkcəsinə tərcümə olunub.Ədəbi-bədii yaradıcılığını davam etdirməkdədir.
Gənc yazar Nurlana Beybudova həm orta məktəbdə, həm də ali məktəbdə təhsilini davam etdirən zaman bütün tədbirlərdə fəal iştirak edib.Əksər tədbirlərin aparıcısı, ssenari tərtibçisi olub.Dünyanın müxtəlif ölkələrinin dövlət başçılarının Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri zamanı qonaqlara həm Naxçıvan Muxtar Respublikası, həm də Naxçıvan Dövlət Universiteti haqqında bilgiləri qonaqların nəzərinə çatdırıb.Naxçıvan Televiziyası gənc yazar Nurlana Beybudva haqqında çəkilişlər lentə alıb göstərir.Artıq iki ildir ki, ardıcıl olaraq “İlin ən yaxşı magistrantı” seçilir.Fəxri diplomlar və sertifikatlarla təmin olunub.
2012-ci il oktyabrın 6-da “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin Birinci Qurultayında “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü, “Naxçıvan Muxtar Respublikasının ədəbiyyatı” bölməsinin Redaktoru seçilmişdir

Bu gün ən müqəddəs gündür, Anacan,
Sənin doğum günün mənimçün bayram.
Ürəyim sevinclə döyünür bu an,
Cismimi yaşadan ürəksən -ANA
Qəlbimdə ən ülvi diləksən -ANA

Sənsiz hər bir anım hədərdir, hədər
Sənli günlərimsə cənnətə bənzər
Bir quru baxışın dünyayə dəyər
Mənimçün həyatda sən təksən-ANA
Cismimi yaşadan ürəksən -ANA

Neynirəm dünyanın varın dövlətin
Mənasız yaşamın, şanın-şöhrətin
Hər şeydən üstündür mənə diqqətin
Hər zaman sən mənə gərəksən -ANA
Cismimi yaşadan ürəksən -ANA

Səninlə həyatım mənalı keçər
Yanında kədərim sevincə dönər
Hər an yanımda ol-mənə bəs edər
Qəlbimdə pak arzu-istəksən -ANA
Cismimi yaşadan ürəksən -ANA

Hikmətli sözünlə dolmuş yaddaşım
Həm anam olmusan, həm də sirdaşım
Yaşarsam olarsa əgər yüz yaşım
Yenə də sən mənə gərəksən-ANA
Cismimi yaşadan ürəksən -ANA

Ey ilahi varlıq, müqəddəs insan
Daim mənim üçün oldun pasiban
Mələktək yaratmış səni yaradan
Olmaz sənə bənzər bir mələk-ANA
Ad günün mübarək, mübarək-ANA

“Gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrinin ictimaiyyətə çatdırılması” layihəsi

Salam, Əziz və Hörmətli Gənc yazarlar!
İnşallah “Ziyalı Ocağı” İctimi Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalı may ayının 6-dan iyunun 6-a qədər “Gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrinin ictimaiyyətə çatdırılması” layihəsini həyata keçirəcək.Layihənin rəhbəri “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru, Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin sədri Qafqaz Əvəzoğludur.Bu məqsədlə gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrini, poeziya örnəkləri “Sözün Sehri” qəzetinin səhifələrində dərc olunacaq.
Ədəbi-bədii nümunələrinin, poeziya örnəklərinin tərcümeyi-hal və şəkilləri ilə birgə dərc olunmasını istəyənlər aşağıdakı ünvana müraciət edə bilərlər:

Tel: ( 050) 519 79 12
E-mail: Qafqaz54@mail.ru
Qafqaz54@box.az
Elektron orqan: http://edebiyyat-az.com/

Ünvan: Sumqayıt şəhəri, Koroğlu prospekti ( 41-ci məhəllə).
“28 may” Mədəniyyət evi.(V.Əliyev adına Qubadlı rayon Mədəniyyət evi)

İlahə BAYANADUR.Yeni şeirlər

Fələk qoymayır neyləyim?

Dərd əlində qaldı yaxam,
Namərdə neynim, neyləyim.
Yıxıldım, istədim qalxam,
Fələk qoymayır neyləyim?

Qoymayır gözümü açam,
Dərddən baş götürüb qaçam,
Şad günə elə möhtacam,
Fələk qoymayır neyləyim?

Güllü yazım gəldi qara,
Rast gəldim borana, qara,
Həsrətəm o şux nigara,
Fələk qoymayır neyləyim?

İlahəyəm, sızlar sacam,
Qiymətli almazdan tacam.
Şad günə elə möhtacam,
Fələk qoymayır neyləyim?

Yorulmuşam, yollar uzun…

Nə olacaq, olsun-bitsin,
Cəzam nədir, çəkim getsin.
Günahlar gözümdən itsin,
Yorulmuşam, yollar uzun.

Istəmirəm qəmlər üzsün,
Mən çəkdirim, o da dözsün.
Inciyib dodağın büzsün,
Yorulmuşam, yollar uzun.

Çeşmə axır gözlərimdən,
Daş asılıb sözlərimdən,
Taqət gedib dizlərimdən,
Yorulmuşam, yollar uzun.

Qarşı dağın dumanı bol,
Yürüdükcə uzanır yol,
Dərilmədin vədəsiz sol,
Yorulmuşam, yollar uzun.

Mən unutdum, sən də unut…
Göz yaşlarını sil, qurut.
Mənim kimi sözünü tut,
Yorulmuşam, yollar uzun.
Yorulmuşam, yollar uzun.

Harda qaldın

Nəyə lazım bundan sona axıtdığın göz yaşı,
Harda qaldın, gəlmədin, yandı bağrımın başı.
Əlindəcə cismimi, ölmüş ruhumu daşı,
Harda qaldın, gəlmədin, yandı bağrımın başı.

Əhdə dönük vəfasızı tanımayıb sevmişdim,
Könül həməmi bilib, könül dostu seçmişdim.
Ürək bir, seçdiyi bir, ilqarı bir demişdim,
Harda qaldın, gəlmədin, yandı bağrımın başı.

Neynəyim ki, uduzdum… Mən bu oyunda naşı…
Siləmməzsən qəlbimdən eşqin dadın, ha qaşı.
Qınamayın əbəsdi mənim təki külbaşı,
Harda qaldın, gəlmədin, yandı bağrımın başı.

Gülten ERTÜRK ( Gülten SULTAN ) ( Türkiye, Ankara).Muhteşem şiirler

…Annem….

Dünyaya gelmeme oldun vesile
Çok cefalar çektin sen bile bile
Yedirdin içirdin yapmadın hile.

Annem taşıdığım kan canda cansın
Bu dilim özlemle hep seni ansın…

Hasretim sevgine ömür boyunca
Susar bu yüreğim sana doyunca
Adalet asillik senin soyunca.

Annem taşıdığım kan canda cansın
Bu dilim özlemle hep seni ansın…

Yaptığın duada beni de gör
Sev okşa elinde saçımı da ör
Anne kıymetini bilemiyen kör.

Annem taşıdığım kan canda cansın
Bu dilim özlemle hep seni ansın…

Sözüm namusumdur yemin ederim
Bilmem ki hakkını nasıl öderim?
‘Ver’ desen canını fedadır derim.

Annem taşıdığım kan canda cansın
Bu dilim özlemle hep seni ansın…

12/04/2007

Gülten Ertürk

Aksaray

Hasan Dağı’nın etekleri
Atalar vermiş emekleri
Gönüllerde yatar bir saray
Evliyalar şehri AKSARAY

Büyüsüne çabuk kapıldı
Az zamanda hemen tanıdım
Beni de sizden biri sayın
Evliyalar şehri AKSARAY

Anadolu’nun özü burada
Erenlerin sözü burada
Türkiye’nin tuzu burada
Evliyalar şehri AKSARAY

Maneviyatından haz aldım
Erenlerine selam saldım.
Uyanamadım daldım daldım
Evliyalar şehri AKSARAY

Gülten Ertürk

Sabiha SERİN (Türkiye, Sivas).SİVAS-TOKAT ŞAİRLER VE YAZARLAR DERNEĞİ’NDE BULUŞMA

İlkbaharda çiçeklerin biraz geç tomurcuk açtığı 19.05.2009 gününde Şebinkarahisar’a ödül törenine davet edilmiştim. Çünkü buraya gitme nedenim şu idi: Kültür Sanat Eseri Türkiye Sevdası`na kaynak sağlamak adına Türkiye genelinde geleneksel olarak tertiplenen “Özellikleri ve Güzellikleriyle İllerimiz ve İlçeleri Konulu 12.Hikmet Okuyar Ödüllü Şiir Yarışması” için verilen 15 ilden ben Tokat iline şiir yazmayı tercih etmiştim.Yarışma için TOKAT GÜZELLEMESİ yazmam gerekiyordu.

Kütüphanelerden, Sivas ve Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerinden Tokat’ı her yönü ile ilgili anlatan, tanıtan kitap ve dokümanlar temin ederek bir öğrenci gibi bunları sabahlara kadar okudum..Daha sonra TOKAT GÜZELLEMESİ adlı 15 dörtlükten oluşan şiirimi yazdım. Bu şiirimde her dörtlükte Tokat’ı ve bütün ilçelerini ayrı ayrı tanıttım. Bu şiirimle TÜRKİYE BİRİNCİLİK ödülümü Şebinkarahisar’da aldım.

Benim için bu ödülün manevi yönü çok başka idi. Çünkü 15 yaşımda iken Tokat’ın Üçgözen adında bir köyünde ilkokul öğretmenliği yapan ablamın yanında yaz tatilinde aylarca kalmıştım. Bu köy Çerkez köyü idi ve çok güzel arkadaşlar, komşular edinmiştik. O yıllarda ablam da ben de bekardık. Ev sahibimiz Nuriye Teyzenin mekanı cennet olsun bize annemizin ve babamızın yokluğunu hissettirmedi. Bir tas çorba bile pişirsek birbirimizin boğazından geçmezdi. Bende Tokat sevdası işte o yıllarda başlamıştı ve TOKAT GÜZELLEMESİ şiirimde işte bu sevgi vardı. Aradan 43 yıl geçtikten sonra geçen yaz Tokat’a gittiğimde bu köyü çok aradım bulamadım sanırım adı değişmiş dediler.

2013 yılının Şubat ayının ilk haftasında aldığım bir telefon ile heyecanlandım. Arayan İLESAM Tokat İl Temsilcisi ve KÜMBET Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Sivaslı hemşerim Hasan AKAR hocamdı. Beni 09.02.2013 Cumartesi günü Tokat’ın yerel televizyonlarından GÜNEŞ TV de saat 20.30 da yayınlanacak olan Hasan Akar ve Mahmut Hasgül’ün birlikte sunacakları KÜLTÜR SOFRASI adlı programa davet etti. Eşime bu daveti ilettiğimde o benden daha çok coşku ile ikimiz gidelim dedi. Birkaç gün heyecanla gün saydım ve nihayet programın olacağı gün 09.02.2013 günü öğlene doğru Tokat’a geldik. Biz daha yolda iken Hasan Akar hocam bizi çoktan arayıp sordu. Ben ve eşim konaklama yerine yerleştikten sonra hocam arabası ile gelip bizi alarak Tokat’ı gezdireceğini söyledi. Çok memnun olduk.

İlk olarak bize Tokat Atatürk Etnografya Müzesini, Tokat Müzesini gezdirdi, muhteşem bir müzeydi. Öğle yemeğinden sonra hep beraber Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği’ne gittik. Dernek Başkanı Remzi Zengin Bey ve saygıdeğer eşi, oğlu, kızı, Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği Yönetim Kurulu üyesi ve İLESAM Tokat İl Denetleme Kurulu üyesi Mahmut HASGÜL hocam tarafından kapıda gülen yüzler ile karşılandık. Tokat Şairler ve Yazarlar Derneğinin ve Sivas’taki kurucusu olduğum Sivas Yazarlar ve Şairler Derneği (SİYŞAD) ın çalışmalarımızdan bahsederek iki dernek olarak ortaklaşa neler yapabileceğimiz konusunda bazı projeler tasarladık.

Daha sonra Hasan Akar, Mahmut Hasgül ve Remzi Zengin bey ile bizi alıp rüya gibi duygu dolu bir mekana götürdüler. Burası TOKAT MEVLEVİHANE MÜZESİ idi. Müzenin kapısını ilkönce benim açmamı söylediler ama her hallerinden ufak tebessümlerinden bana bir sürpriz bir şeyler olacağını anladımsa da belli etmedim. Kapıyı ilk sen aç dediler ve kapıyı açtığımda balmumundan yapılmış 5-6 adet semazenin döndüğünü görünce bu güzel sürprize şok oldum manzara muhteşemdi, semazenler canlı gibilerdi. Tokat’a gelenler şehrin bütün müzelerini görmeden sakın gitmesinler. Ayrıca Tokat Yağıbasan Medresesi, Deveciler Hanı gezdik.

Sonra hep birlikte akşam yemeği için nezih bir lokantaya götürdüler. Burada Hasan Akar hocamın eşi ve kızı, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Md.Uzman Bekir Yeğnidemir bizi karşıladılar. Hep beraber hoş sohbet ve muhabbet dolu akşam yemeğinden sonra GÜNEŞ TV ye gittik. Burada bizi Tokat Güneş Medya Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Aktürk Bey gülen yüzü ve tatlı dili ile karşıladı. İkram edilen taze demlenmiş sıcak çayla heyecanım biraz azalmıştı. Aynı zamanda GÜNEŞ TV personelleri de aynı sıcak tavırları ile daha program başlamadan sevgimizi kazandılar.

Artık programın başlama zamanı gelmişti. Hasan Akar ve Mahmut Hasgül hocam ile birlikte stüdyoya geçip son hazırlıklarımızı tamamladık ve 20.30 da KÜLTÜR SOFRASI adlı program başladı. Hocalarımın benim şiir ve makale konusundaki çalışmalarımı tanıtmalarından sonra birlikte SİVAS ve TOKAT kültüründen bahsettik. Sivas gelenek ve göreneklerini bazı örnekleriyle anlattım. Her iki komşu ilin halk kültürü zaten birbirine benziyordu. Sonra beni en çok heyecanlandıran an gelmişti ve nihayet içerisinde 39 adet şiirlerimin bestelendiği KAR TANELERİ adlı ikinci şiir kitabımda yer alan TÜRKİYE BİRİNCİLİK ödülü aldığım TOKAT GÜZELLEMESİ adlı şiirimi bütün Tokatlılara ve GÜNEŞ TV izleyenlerine heyecanla farklı bir mutlulukla yüreğim uçarcasına okudum. Bu benim için çok anlamlı ve farklı mutluluktu. Program çok akıcı ve doğal devam etti. Hem EFSANE adlı ilk şiir kitabımdan hem de KAR TANELERİ adlı ikinci şiir kitabımdan şiirlerimi okudum. Sivas Yazarlar ve Şairler Derneğimiz (SİYŞAD) çalışmalarımızdan, yayın kurullarında da görev aldığım 3 yıldır büyük özveri ve emekler ile çıkardığımız ve bu yıl 4.kez kültürümüze kazandıracağımız Antoloji Şiir kitaplarımızdan, bu yıl yine 29-30 Haziran 2013’de gerçekleştireceğimiz SİYŞAD 5.Geleneksel Şiir ve Müzik Şölenimizden, bahsettim.

2007 yılında çıkan EFSANE ve 2010 yılında çıkan KAR TANELERİ adlı iki şiir kitabımı, Sivas Yazarlar ve Şairler Derneğimizin çıkardığı ŞAİRLER SEÇKİSİ 3 Antoloji Kitabını Sivas Belediye Başkanlığımızın çıkardığı SULTANŞEHİR Kültür Sanat Dergisini, Ayrıca Ankara’da yayınlanan ve Sivas Temsilcisi olduğum ORTANCA ve KÜLTÜR ÇAĞLAYANI Dergilerini, şiir ve makalelerimin yer aldığı daha bir çok yayınları tanıttım. Mahmut Hasgül ve Hasan Akar hocam da Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği çalışmalarından, çıkarttıkları antolojiden , KÜMBET Dergisinden bahsettiler.

Kısacası KÜLTÜR SOFRASI adlı programda kültür sanat edebiyat adına her şey vardı.

Bir gece Tokat’ta konakladık ve ertesi sabah Pazar günü Tokat Otogarından Sivas’a dönecektik. Bir baktım Hasan Akar hocam bizi uğurlamaya gelmiş. Bunca yorgunluklarından sonra soğuk bir kış gününde buraya gelmesi ne büyük bir incelikti.

Beni Sivas’tan davet edip TOKAT TV de KÜLTÜR SOFRASI programına konuk eden İLESAM Tokat İl Temsilcisi ve KÜMBET Dergisi Genel Yayın Yönetmeni çok saygıdeğer can hemşerim Hasan Akar ve İLESAM Tokat İl Denetleme Kurulu üyesi Mahmut Hasgül, Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği Başkanı Remzi Zengin, TOKAT GÜNEŞ Medya Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Aktürk’e ve tüm çalışanlarına bize gösterdikleri yakın ilgi ve olağanüstü misafirperverlikleri için çok teşekkür ederiz.

Anladım ki toprağım Sivas’a ne kadar sevdalı isem Tokat’a olan sevdam da hiç bitmeyecek. Tokat’ta beni destekleyen kişi ve kuruluş olursa İnşallah bir gün TOKAT ilimiz ve ilçelerinde TÜRKİYE BİRİNCİLİK ödülü aldığım TOKAT GÜZELLEMESİ adlı şiirimin yer aldığı ve içerisinde 39 adet bestelenmiş şiirlerim bulunan KAR TANELERİ adlı ikinci şiir kitabım için imza günü yapmak, Tokat’lılar ve Tokat’ta yaşayan tüm kitap sevenler ve kitap okuyanlar ile buluşmak, kucaklaşmak benim için çok anlamlı olur ve onur duyarım.
Yüreğinde Sivas ve Tokat sevdası olan herkese Sivas’tan selam,sevgi ve saygılarımla…

SABİHA SERİN
İLESAM Sivas Temsilcisi
Sivas Yazarlar ve Şairler Derneği (SİYŞAD)
Kurucusu ve Eski Başkanı

Xəzangül HÜSEYNOVA.Yeni şeir


Sən Tanrının adısan.

Ulu Öndərə -Heydər Əliyevə

Hər an səni ana-ana,
Göy üzünə boylana-boylana
qana-qana,
yana-yana,
ha çalışdım,
Ha vuruşdum,
Səni olduğun kimi,
Göy oğlu tək doğulduğum kimi,
öyəmmədim..
Sən Tanrının adısan,
Torpağımın odusan deyəmmədim.
adı naməlum planet planet kimi
kəşf olunmamış möcüzəydin
yaxın düşmək olmurdu orbitinə
mat qalmışdım sənə.
cazibən kimi dəf etməndə.
Qəzəbin tək əfv etməndə,
İlahidi…
Hamısı Tanrı fövqündə,
Göydən gələn səsdə, ündə..
Sən tanrı fövqündə olan insan,
Öndər kimi, Odər kimi qalan insan.
Sən Göydə, mən Yerdə,
Düşmüşəm çarəsi olmayan dərdə.
Şüurum orbitin ətrafında,
Dolaşa-dolaşa,
Sənə olan məhəbbətim
ürəyimdə daşa-daşa
Döndüm orbitin önündə peykə,
Elə fırlana-fırlana
Çevrildim kütləsi olmayan Yükə.
Səni öyəmmədim.
Səni öymək üçün Yer dili köməyimə gəlmədi.
Yer dili səni səm tək,
Bir həqiqət, bir gerçək,
Bir düha tək,
Ər içində ər tək-vəsf eliyə bilmədi..
Üzümü tutdum Göyə,
Göy dili deyə-deyə kömək dilədim.
Göydən Yerə nur ələndi,
Adın nura bələndi.
Nura qərq olundu yolum, izim, özüm
Göydən bir ün eşitdim
“Vəla hövlə,vəla qüvvətə illa billahil,əliyil əzim”
Sən Tanrı fövqündə olan insan!
Sən yaddaşlarda-Ün,Ey, Od, Ər-
Uca Həqiqətin işığı=
HEYDƏR kimi qalan insan..

Şuşanın işğalından 21 il ötür

1992-ci il mayın 8-nə keçən gecə şəhər bir neçə saat intensiv artilleriya atəşinə tutulub, ardınca üç tərəfdən hücum başlayıb.

Azərbaycanın Şuşa şəhərinin işğalından 21 il ötür. 8 may 1992-ci ildə Şuşa Ermənistan hərbi birləşmələri tərəfindən işğal olunub.

1992-ci il mayın 8-nə keçən gecə erməni birləşmələri Şuşa şəhərinin işğalı ilə bağlı əməliyyat keçirib. Şəhərin intensiv artilleriya zərbələrinə tutulması səhər saat 6-ya kimi davam edib. Bundan sonra düşmənin 1000-ə yaxın əsgəri üç tərəfdən Şuşaya hücum çəkib. Hücum Rusiyanın öncədən ermənilərə verdiyi 366-cı alayın 40 zirehli texnikasının dəstəyilə həyata keçirilib.

Erməni mənbələrinin məlumatına görə, şəhərin işğalı əməliyyatını keçmiş sovet polkovniki Arkadi Ter-Tatevosyan hazırlayıb. O, əvvəllər Dağlıq Qarabağda erməni qüvvələrinə komandanlıq edib.

Ermənilər Şuşadakı gözlənilməzlik və təşkilatsızlıq amilindən istifadə edərək çaxnaşma yaradıblar və müdafiənin təşkilinə mane olublar. Bununla belə, küçə döyüşləri xeyli davam edib. Lakin möhkəmlənməyən özünümüdafiə qüvvələri və nizami ordu şəhəri tərk edib. Rusiya xüsusi bölmələrinin, əsasən Laqodexidə (Gürcüstan) yerləşən xüsusi təyinatlı əsgərlərin ermənilərin tərəfində döyüşdüyünü sübut edən faktlar var.

Qeyd etmək lazımdır ki, Şuşaya hücumdan bir neçə saat öncə Tehranda İran prezidentinin vasitəçiliyilə Ermənistan və Azərbaycan dövlət başçıları Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla həllinə dair saziş imzalamışdı.

Azərbaycanın bu qədim, zəngin tarixə və mədəniyyətə malik şəhərinin Ermənistan hərbi birləşmələri tərəfindən ələ keçirilməsi ilə Dağlıq Qarabağın işğalı başa çatdırılmışdır. Bununla ermənilər bölgənin Azərbaycandan faktiki qoparılmasına nail olublar.

Şuşanın işğalı nəticəsində 480 günahsız vətəndaş qətlə yetirilib, 600 nəfər yaralanıb, 22 min nəfər öz doğma yurd-yuvalarından didərgin düşüb. Əsir götürülmüş 68 soydaşımızın taleyi barədə bu günə qədər heç bir məlumat yoxdur.

İşğal nəticəsində Şuşadakı bir sıra tarixi abidələr düşmən tərəfindən dağıdılıb. Bu siyahıya Xan, Qaxal mağaraları, Şuşa qalası da daxil olmaqla bütövlükdə 279 dini, tarixi və mədəni abidə daxildir.
Ermənilər Azərbaycana məxsus olan bir çox abidənin məhv edilməsinə və ya erməniləşdirilməsinə nail olublar. Onlar Şuşada 7 məktəbəqədər uşaq müəssisəsini, 22 ümumtəhsil məktəbini, mədəni-maarif, kənd təsərrüfatı texnikumlarını, 8 mədəniyyət evini, 14 klubu, 20 kitabxananı, 2 kinoteatrı, 3 muzeyi, Şərq musiqi alətləri fabrikini dağıdıblar.

Ümumilikdə 1992-ci il mayın 8-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Şuşanı işğal etməsi nəticəsində Azərbaycanın 289 kvadrat kilometr ərazisi ermənilərin nəzarətinə keçib.

Elşən BABAYEV.Yeni şeirlər

BU ACI HƏSRƏTƏ DÖZMƏLİYƏM MƏN

Ayrılıq zamanı yetib, sevgilim,
Sabah yola düşüb getməliyəm mən.
Gözlərim dolubdur artıq, sevgilim,
Bu acı həsrətə dözməliyəm mən.

Ailəm bir yanadır, sənsə bir yana,
Bağışla məcburam tək gedirəm mən.
İnşallah gələcəm doğma məkana,
İndi bu həsrətə dözməliyəm mən.

İndi son gecəmdə sən ol yanımda,
Son dəfə baxaraq gülümsə mənə.
İndi son gecədə söylə Sevirəm,
Bir daha həsrətlə gözləyərəm mən.

Mən çıxıb gedirəm əsla unutma,
Mən yoxkən gülümsə, əsla ağlama.
Ağlayıb qəlbimi əsla dağlama,
Döz bu həsrətə, dözməliyəm mən.

Sevirəm, Sevirəm, Sevirəm Səni,
Bağışla tək qoydum o kövrək qəlbi.
Səni düşünürək açıb səhəri,
Böyük bir ümidlə gedirəm əsgər.

ONSUZ DA BU CİSMİN YAŞAMAYIR Kİ

Əzab ver, acı ver düşünmə,
Bu qəlbim olubdur yaşamayır ki…
Al silahı, çək tətiyi vur məni,
Onsuz da bu cismin yaşamayır ki…

İstər ağlat məni, istərsən güldür,
Onsuz da gülüşüm duyulmayır ki…
İstər həyatımdan çıx get əbədi,
Birgəlik heç mənə yaraşmayır ki…

Düşünmə mən sənsiz nə hallardayam,
Bu mənim həyatm sənin deyil ki.
Mən indi mümkünsüz xəyallardayam,
Sənli xəyallarım gerçək deyil ki.

Yanımda olanlar heç getməzdilər,
Bəs niyə gələnlər ani gedir ki?!
Dünən sağ, solumda gördüklərim də,
Bəs indi nə üçün görünməyir ki?!

Firdovsi CƏFƏRXAN.Həyatı və Yaradıcılığı

TƏRCÜMEYİ – HAL

Firdovsi Cəfərxan (Firdovsi Cəfərxan oğlu Kazımov) 1955-ci ilin mart ayının 25-də Zəngəzur mahalının Qubadlı rayonunun Yuxarı Mollu kəndində anadan olmuşdur. Rusiya Federasiyasının Krasnodar Politexnik İnstitutunun Texnologiya və Dərbənd Humanitar İnstitutunun Filologiya fakültəsini bitirmişdir. Müəyyən vəzifələrdə çalışmışdır. Hal hazırda “Yeganə Yol” Beynəlxalq, ictimai, siyasi, hüquqi, ədəbi-bədii qəzetinin təsisçisi və baş redaktorudur. Yüzlərlə lirik, publisistik və ictimai-siyasi məqalələrin müəllifidir. “Səndən qalan bir sevgidir” şeirlər kitabı, “Hardan gəldi bu sevda” povesti, “Ölmə…ölsən, məni də götür”, “Taleyimdən qorxuram” romanları, “Dil açıb dillənən könlüm” və “Bir ömür yetməz” adlı şeirlər kitabları işıq üzü görmüşdür. “İnsanlıqdan keçən yol” adlı elmi-publisistik külliyyatı isə oxucularla növbəti görüşüdür. AJB-nin üzvüdür, “Qızıl qələm”, “İti qələm”, “Vicdanlı qələm”, Nizami Gəncəvi adına “Bəşəri sərvət” və bir çox başqa media mükafatlarına layiq görülmüşdür.

BİR SEVDA SORAĞINA

O gün ki gəlmiş idim
Bir sevda sorağına,
Dedim, bəlkə, yazarsan
Qismətin varağına.
Görməmiş deyildin sən
Kövrəlib, dolmağımı.
Aram-aram süzülən,
Çağlayan bulağımı.
Od alan baxışından
Nəfəsim tutulmuşdu,
Ürəyim həyəcandan
Susmaqla qurtulmuşdu.
Eşq odunda hazırdım,
Yanım pərvanə kimi.
Baş götürüb dünyadan
Qaçım divanə kimi.
Bu sevdaya baxırdım
Varım, həm yoxum kimi,
Şum altında bəslənən,
Cücərən toxum kimi.
Qisməti yazan yazsın,
Biz axı nə karəyik?!
Yazan inanma, pozsun,
Pozsa da, biçarəyik.
Qədər belə tuş oldu
Dəli-dolu bir yelə.
Dərdi alıb çiynimə
Dolaşdım eldən-elə.
Beləcə gəlib çatdım
Qışın oğlan çağına.
Meyvələrin don vurmuş
Bir qəribin bağına.
Məni yandırıb yaxdı,
Qəlbimin sönməz ahı,
Bilə bilmədim nəymiş,
Bu sevdanin günahı.
Düşündüm, çətin dönəm
Bir də ötən çağlara,
Bu üzdən mən üz tutdum
Başı qarlı dağlara.

BİR ÖMÜR YETMƏZ

Neçə qışı, neçə yazı keçmişəm,
Əldə dəryaz neçə zəmi biçmişəm,
Buz bulaqdan doyunca su içmişəm,
Ölsəm belə bu sevda yenə bitməz,
Səni sevməyimə bir ömür yetməz.

Bu çöllərdə xəzan oldum, yel oldum,
Dərələrdə coşub-daşan sel oldum,
Yurd yerindən perik düşmüş el oldum,
Düşündüm ki, ürək dözər, ya dözməz?!
Səni sevməyimə bir ömür yetməz.

Qismətimi aramaqda dirəndim,
Sonu bitməz həsrətimə bələndim,
Bulud olub, hər an dolub, ələndim,
İllər məni dəli edər, ya etməz?!
Səni sevməyimə bir ömür yetməz.

O vaxt ki, həyatda tənhaydım, təkdim,
Qəlbində bir kədər toxumu əkdim.
Dərdin piyaləsin başıma çəkdim.
Bu sevda başımdan gedər, ya getməz?!
Səni sevməyimə bir ömür yetməz.

Firdovsi, şeh düşüb çəmənə, çölə,
Ahular qayıdır əvvəlki gölə.
Tənha bir qu üzür, qorxuram ölə.
Duman bu dağlardan ötər, ya ötməz?!
Səni sevməyimə bir ömür yetməz.

XANIMLAR XANIMI

Boylanan üfüqdən, sökülən dandan,
Bir şir ürəklidən, bir təmiz qandan,
Eylədi seçimin Ulu Yaradan,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Gəlmədin heç zaman bir sözə, dilə,
Bənzərdin bənzərsiz zərif bir gülə,
Yetişdin sevdalı şeyda bülbülə,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Əsərdi küləklər aramsız, sərin,
İdrakın, kamalın dərindən, dərin,
Insanlığa layiq uğur, zəfərin,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Əvəzsiz yar idin, əvəzsiz ana,
Aləm bir yanaydı, ailən bir yana,
Heydər həyatıyla bağlıydı sana,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Sən bir arxa idin dədə Heydərə,
Qoymazdın, şmrünü versin hədərə,
Qaneydin verilən qismət-qədərə,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Döyünən ürəyin, yaşayan canın,
Damarda çamlayan, kükrəyən qanın,
Taleyin jlmuşdu Azərbaycanın,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Şmründən, günündən hey itirərdin,
Əzilmiş qəlblərdə gül bitirərdin,
Tutulmuş gözlərə nur gətirərdin,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Analar anası, borcluyuq sana,
Övlad böyütdünüz layiq vətənə,
Vətənin əbədi Prezidentinə,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

Xalqın alqışıyla kükrədiz, coşduz,
Nurlu sabahlara nəğmələr qoşduz,
Haqqın dərgahında haqqa qovuşduz,
Xanımlar xanımı Zərifə xanım.

SƏNDƏN SONRA

Dünya gözümdə ələndi,
Kədər ömrümə bələndi,
Könlüm dil açıb dilləndi,
Səndən sonra, səndən sonra.

Güllü-çiçəkli yaz idi,
Kədərim, qəmim az idi,
Sənsiz ömrüm çox nazildi,
Səndən sonra, səndən sonra.

Dağları duman, qar alıb,
Həsrət içimdə yurd salıb,
Səbrim tükənib, daralıb,
Səndən sonra, səndən sonra.

Ölüm sanki bir çapardı,
Məni yox, səni apardı,
Ahlar qəlbimi qopardı,
Səndən sonra, səndən sonra.

İlləri yola salmışam,
Tənha, sərgərdan qalmışam,
Bilsən, necə qocalmışam,
Səndən sonra, səndən sonra.

Firdovsi CƏFƏRXAN.Yeni şeirlər

AY ANA

N tez tükəndin, bitdin,
Dünyamdan köçüb getdin,
Mənipərişan etdin,
Ana, ana, ay ana!

Bizə verdiklərini,
Əkib, biçdiklərini,
Gördük çəkdiklərini,
Ana, ana, ay ana!

Fələk çatdı dadına,
Yetişdin muradına,
Qovuşdunmu yarına,
Ana, ana, ay ana!

Burdan bir el ötürdü,
Məndən namə götürdü,
Görən , sənə yetirdi?!
Ana, ana, ay ana!

Qurban sənin adına,
Düşürəmmi yadına?
Gəl, yetiş fəryadıma,
Ana, ana, ay ana!

AZƏRBAYCANIM

Uzaq əsrlərdən, illərdən bəri,
Bəxş etdin cahana neçə ərləri.
Səninlə fəxr edir Turan elləri,
Sığmayır dünyaya şöhrətin, şanın,
Mənim ana yurdum, Azərbaycanım!

Bir oddan, atəşdən sən doğulmusan,
İlahi sevgiylə hey yoğrulmusan,
Türkün mərd, qeyrətli, ölməz oğlusan,
Dünyaya bəllidir müstəqil adın,
Mənim ana yurdum, Azərbaycanım!

Usanma heç zaman, sən axtar, ara,
Düşünüb dərdinə tapginən çara,
Sinəni dəliblər, ediblər yara…
Dayanmır damarda çağlayan qanım,
Mənim ana yurdum, Azərbaycanım!

Bir daha enməsin məğrur bayrağın!
Aləmə nur saçsın şmür çırağın!
Qoy eşitsin, bilsin düşmənin, yağın,
Sənə bir sipərdi, qurbandı canım,
Mənim ana yurdum, Azərbaycanım!

QALX AYAĞA, AZƏRBAYCAN ÖVLADI!

Qürurumuz, təpərimiz, de, hanı?!
Yerdə qalıb neçə şəhidin qanı,
Sipər edib düşmənə şirin canı,
Qalx ayağa, Azərbaycan övladı?!

Mübarizdən dərs almırıq, niyə biz?!
Dirənib boğaza Vətən dərdimiz,
Daha bəsdir, tükənibdir səbrimiz,
Qalx ayağa, Azərbaycan övladı?!

İstər düşməninlə üz-üzə dayan,
Qatlayıb dizini diz-dizə dayan,
İstərsə, ölümlə göz-gözə dayan,
Qalx ayağa, Azərbaycan övladı?!

Cəngi çaldır, cuşa gəlsin ərənlər,
Qorxusundan muma dönsün görənlər,
Qoy dərs alsın sinəsini gərənlər,
Qalx ayağa, Azərbaycan övladı?!

Xalq gözləyir, deyəsən son sözünü,
Düşməninin çıxarasan gözünü,
Bu savaşda göstər bir də özünü,
Qalx ayağa, Azərbaycan övladı?!

Cihada qalx, bu gün beyət günüdü,
Bu günkü gün Türkün niyyət günüdü,
Yetər artıq, namus, qeyrət günüdü,
Qalx ayağa, Azərbaycan övladı?!

Qafqaz ƏVƏZOĞLU.Yeni şeirlər

AĞLADI

Gözlədim, gəlmədin, görüş yerimiz,
Halıma mükəddər oldu, ağladı!
Sənin görüşünə tələsən güllər,
Əlimdə saralıb-soldu, ağladı!

Bükdü qamətimi, əydi bu halət,
Gəldiyin yollar da çəkdi xəcalət.
Məhəbbət yanğılı bir dəli həsrət,
Qolların boynuma saldı, ağladı!

Nə bilim bu imiş yaxınlığımız,
Bir eşqin oduna yaxındığımız.
Bir vaxt qucağına sığındığımız,
Söyüdlər saçını yoldu, ağladı!

A Qafqaz, bu necə taledi, baxtdı?
Ahım göyləri də yandırıb-yaxdı.
Şimşəklər oynadı, ildırım çaxdı,
Buludlar hönkürüb doldu, ağladı!

Dağlar

Bu “Novruz”da gəldi-getdi,
Gələmmədim sizə, dağlar!
Ah çəkməkdən içim yandı,
Döndüm oda, közə, dağlar!

Fitnə saldı yağılarım,
Getdi əldən yaylaxlarım…
Hanı sənli o çağlarım,
Kim gətirdi gözə, dağlar?!

Qaçdı getdi “igidlərin”,
Qabağından gör kimlərin?!
Ağır-ağır o ellərin,
Dağılıbdır düzə, dağlar!

Hey kor olan gözümüzdü.
Qeyrət quru sözümüzdü.
Lap əvvəldən özümüzdü,
Balta vuran bizə, dağlar!

Qafqaz kimi pərişan yox,
Yanan çoxdur, alışan yox.
Çağırıram, toplaşan yox,
Durub düşək izə, dağlar!!

VAXTIDI

Ətəyini çırmalayıb getdi qış,
Düzdə mehin dağda çənin vaxtıdı.
Danaqıran yal-yamacı bürüyüb,
Karlı oğlan, yüz pencənin vaxtıdı.

Gün əridir zirvələrdə sal buzu,
Yal-yamacdan şaqqıldayıb axır su.
El yığışıb yola saldı “Novruz”u,
Al fidanın, tər qönçənin vaxtıdı.

Silkələnib çöllər açdı qırışın,
Yedik getdi kətəsini çirişin.
Çərtib çıxan quzqulağın, keşnişin,
Kəkoğlunun, mərövcənin vaxtıdı.

Əvəzoğlu, çıx dağlarla görüşə,
Hər tərəfdən ətir saçır bənövşə…
Göy çəməndə yan verməyə bir döşə,
Mütəkkənin, döşəkçənin vaxtıdı!

Rafiq ODAY.Yeni şeirlər

ÇAT GÖRÜM

Haqq danışan dilə, qardaş, nə divan,
Nədi Göygöl, nədi Göyçə, nədi Van?
Araz olub vüsalına nərdivan,
Oğulsansa, bircə addım at görüm.

Nə vecinə, kim alışa, kim yana,
Bir ah çəkdim az qaldı ki, sim yana,
Könül versən Mıkırtıca, Semyona,
Min il belə istəyinə çat görüm.

Bu dərd vaxtsız saçlarıma qar salar,
Söz var, desəm, ürəkləri qarsalar,
Araz axar damarımdan yarsalar,
Bu zülümlə Savalanda yat görüm.

Çətin bir də hicran bizdən gen düşə,
Könül gülə, arzulara gün düşə,
Gözləmə ki, ay dolana, gün düşə…
Çalış özün günü-günü qat görüm.

DÜNYANIN DƏRDINI DAŞIDIN…
Xeyirxah insan, təmannasız cərrah, M.Arazın və
bütövlükdə Azərbaycan poeziyasının yaxın dostu Hacı Cəfər həkimə

Bircə yol şöhrətə, şana uymadın,
Bir bölük dərd yatır sinənin üstə.
Dünya bax beləcə namərd dünyadı,
Çəkir qılıncını enənin üstə.

Çoxuna bu dünya sirli, müəmma,
Çoxuna yüyənsiz, yəhərsiz oldu.
Dünyanın dərdini daşıdın, amma,
Dünya dərdlərindən xəbərsiz oldu.

Mizan-tərəzisən əyriyə, düzə,
Hərə bir gözündə ələnib gedir.
Haçandı qarışıb gecən-gündüzə,
Hər anın min dərdə bələnib gedir.

Adın milyonların ümid nöqtəsi,
Ünvanın çoxuna qibləgah oldu.
Atadan, anadan, qardaşdan öncə,
Çoxunun dərdindən sən agah oldun.

Güvəndin həmişə öz adına sən,
Seçmədin uzağı yaxınlarından.
Son anda yetişdin imdadına sən,
Sənə xoflu-xoflu baxanların da.

Xəbis tab gətirməz bu böyüklüyə,
Içini, çölünü didər kin, ağlar.
Səninsə sübhədək yuxularında,
Milyon qaçqın ağlar, didərgin ağlar.

Bir qismi cənabdı, bir qismi paşa,
Bir qismi ivançı bu məmləkətin.
Yaşaya bilirsən oğlu ol, yaşa,
Oğrusu divançı bu məmləkətin.

Yaşaya bilirsən, di, buyur yaşa,
Bu qədər ah, nalə, fəğan içində.
Neçə nakam ömür vurulur başa,
Hər gün göz yaşları və qan içində.

Çoxunun kürsüsü ah-nalə üstə,
Çoxunun taxt-tacı qan üstündədi.
Üz tutub tanrıdan bir nicat istə,
Istə ki, məmləkət can üstündədi.

Nadana əyilən qəddin yox sənin,
Dosta baş verməyə hazır görmüşəm.
Qəlbin geniş olub, gözün tox sənin,
Səni öz nəfsinə nazir görmüşəm.

Sarsılma, ruhunu sarmasın kədər,
Qoluna, dizinə köməklərik biz.
Haqq üçün dünyanın sonuna qədər,
Düşüb dizin-dizin iməklərik biz.

Min karvan yolu var qaşının üstə,
Səni tanıyanlar bundan halıdı.
Bütün dostlarının başınan üstə,
Haqqın, ədalətin simvolu kimi
Sənin şəkillərin asılmalıdı.
1992-1993
HAVADAN AYRILIQ QOXUSU GƏLİR

Əbəsmiş dayanmaq bu yağış altda,
Qismətim yenə də qəhər olacaq.
Göyün ulduzları yır-yığış altda,
Yəqin ki, bir azdan səhər olacaq.
Gecədi, birtəhər sovuşub gedir,
Qarşıdan səhərin qorxusu gəlir.
Özümü öyrədim ayrılıqlara,
Havadan ayrılıq qoxusu gəlir.

Dan yeri ayrılıq doğdu bu səhər,
Bu sərsəm doğuşdan, qəfil doğuşdan
İçimə ayrılıq toxumu düşdü,
Bilmədim azımı, çoxumu düşdü.
Gözümdən süzülən göz yaşıdımı,
Yoxsa ki, bir əlçim yuxumu düşdü.
Bəlkə ona görə səkilərin də,
Otun da, daşın da, kol-kosların da.
Gecəni yatmayan bu «dostlar»ın da
Qapanır gözləri, yuxusu gəlir.
Özümü öyrədim ayrılıqlara,
Havadan ayrılıq qoxusu gəlir.

Ağlaya bilmirəm ağac gözüylə,
Çiçək gülüşüylə gülə bilmirəm.
Nə məndən bir yolluq sağ qalan olmaz,
Nədəki, bir yolluq ölə bilmirəm.
Göz yaşım gözümdə donub haçandı,
Çətini hər şeyin sonunacandı.
Ölməyin, qalmağın sonu bəllisə,
Hər şeyin cilidi, donu bəllisə,
Bəs niyə hayana əl ətıramsa,
Əlimə hicranın yaxasa gəlir?
Özümü öyrədim ayrılıqlara,
Havadan ayrılıq qoxusu gəlir.

Rafiq ODAY

TƏCNIS

Sinəmi bir atəş yandırıb yaxır,
Haçandı bir nazlı gözəldən düşüb.
O gündən günlərim saçım rəngində,
O gündən saçıma gözəl dən düşüb.

Vəsf etdim hüsnünü gəlincə, gülüm,
Gəz sinəm üstündə gəl, incə, gülüm.
Dönüb bu yerlərə gəlincə, gülüm,
Baxıb görərəm ki, göz əldən düşüb.

Vurula bildinsə dərdindən belə,
Xoş olar soysalar dərimdən belə.
Oday, bar-bəhrini dər indən belə,
Sevgi bağçasına gözəl dən düşüb.

Saqif QARATORPAQ.Yeni şeirlər

***

İçimdən keçdi bu karvan.
İçimdən keçdi ağ dəvələr,
yanında köşəyi.
İçimdən keçdi Qaranər.
İçimdən keçdim,–
İçim səhra,
külək sovurar qumu,
tale deyilən bumu?!

İçimdən keçdi bəyaz gecələr,
İçimdən keçdi ağ kəcavələr.
Göz yaşı, ağı.
Hər şey bitəndən sonra
qalan bir ağrı.
İçim səhra,
külək sovurar qumu,
tale deyilən bumu?!

İçimdən keçdi qara bir kölgə,
İçimdən keçdi başıbəlalı bir ölkə,
Zavallı bir məmləkət,
balaca bir kənd,
bəlkə, bəlkə, bəlkə…
içimdən keçdi
Əmir Teymurun boğazlatdırdığı köşək,
külək, külək, külək.
İçim səhra,
Külək sovurar qumu,
Tale deyilən bumu,
Qismət deyilən bumu?!

* * *

Doldurdum başımı qeybətlər ilə,
Boşaltdım içimi söhbətlər ilə.
Küçələr-kimsəsiz, yetim ürəyim,
Ürəyim-kimsəsiz, yetim küçələr.
Bilmirəm hayana gedim gecələr?

Başladı bir qəfil, bir çisək yağış,
Mirvari damcılar süzüldü asta.
Biçarə şamların kirpiklərindən
Yudu sürməsini ağ fanarların.

Axdı küçələrin yanaqlarına
…Buludlu, yağışlı, yalqız bir gecə
Nəmli, qanı qaçmış dodaqlarıynan
Ağlayır, yıxılıb ayaqlarıma.

SINMIŞ BUDAĞIN AHI

Yolçular yollarında, kimsə səni eşitməz,
Keçib gedir gedənlər ürəyinin dalınca.
Yaraların qaynayıb, qaysaqlayıb bitişməz
Endikcə kövrəkliyə ayrılığın qılıncı.

Düşmə biganələrin, düşmə ayaqlarına!
Dərdini dərdi bilib taleyinə acımaz.
Boylanıb xoşbəxtlərin zəfər bayraqlarına
İçin-için hıçqırıb taleyinə acıma!

Göz yaşınla suvarma nifrətini içində,
Sevgilərin qədəmi qəzəbinə tuş olar.
Əriyib itərmisən şöhrətinin içində,
Tənhalığın yelləri şöhrət külü sovurar.

Hisslərinin gözündə bakirəlik yağışı,
Yağdırma dönüklərin naməhrəm səhrasına!
Çırpılacaq qəbrinə bədxahların alqışı,
Yaxa yırtıb, üz cırıb gələcəklər yasına.

Alındınmı alından, aldandınmı alına?
Nə yarın oldu yollar, nə yollar oldu yarı.
Sinən göz-göz tənədən, küsənərmi halına
Həsrətin pərvanəsi, qəmlərin qəmküsarı?

* * *

Ovcuna bağlanan pul ha deyiləm,
Bu ağa dünyaya qul ha deyiləm.
Xoşbəxtliyə gedən yol ha deyiləm,
Yüyürüb sarılam ayaqlarına.

Gileyim heç umu-küsüdən deyil,
Əllərim tərləyir-istidən deyil.
Məni öpüşlərin isidən deyil,
Baxıb aldanıram dodaqlarına.

Sən ki, bu sevdada naşı deyilsən,
Gülsən, güllərin başı deyilsən.
Hayıf ki, gözümün yaşı deyilsən,
Necə axacaqsan yanaqlarıma?

ETIRAF

Şəhid sevgilərin məzarı üstə
Baxıb qan qoxuyan çiçəklərinə
İnana bilmirəm ölmədiyimə.

Sırtıq küçələrin döngələrində
Çılpaq nəğmələrin yataqlarına,
Boyalı, boyasız dodaqlarına
Boylananların
baxıb gözlərinin işartısına,
baxıb üzlərinin qışqırtısına,
ütülü, qardan ağ köynəklərinə,
inana bilmirəm ölmədiyimə.

Sığınıb yağışda çətirlərinə
Öpüb xanımların əlcəklərindən
Ötürdüm bir axşam evlərinəcən.
baxıb gözlərinin dərinliyinə,
baxıb boynubükük ürəklərinə
inana bimirəm ölmədiyimə.

Papaqlar başları aparıb gedir,
papaqlar başları qoparıb gedir,
düşüb ümidlərin ayaqlarına,
keçib tamahların nizələrinə.
Baxıb bu dünyanın adamlarına,
Baxıb gül libaslı ədalarına,
Bir də qana batmış ətəklərinə,
İnana bilmirəm ölmədiyimə!
İnana bilmirəm ölmədiyimə!

* * *

Bu divarı tutub gedər
Bu kor, qurtaranacan.
Bu divarı tutub getdim
Bu gor qurtaranacan.

Başımın üstündə bir əl,
Arzum qönçə, gülüm xəzəl.
Bu ocağın ahı gözəl
Bu gor qurtaranacan.

Mən gülüncə gül tapılmaz.
Bircə ovuc kül tapılmaz.
Yolsuzluğa yol tapılmaz
Bu yol qurtaranacan.

DURNA LƏLƏYI

Fələk yandırası bir ah qalmadı,
Günah eləməyə günah qalmadı.
Göz yaşı tökməyə torpaq qalmadı,
Dərdimi yazmağa durna lələyi.

Əhdinə vəfalı bir yar tapılmaz,
Qanımı içməyə əğyar tapılmaz.
Başımı hörməyə divar tapılmaz,
Dərdimi yazmağa durna lələyi.

Hayıf, məni məndən seçdi gözəllər.
Yoxsa mən gecikdim, köçdü gözəllər?
Qanlı köynəyimdən keçdi gözəllər,
Dərdimi yazmağa durna lələyi.

Bu sürtük dövranın astarı çıxıb,
Yetimin əcaib dostları çıxıb.
Qəribə dilənçi postları çıxıb,
Dərdimi yazmağa durna lələyi.

Bu qanlı qovğadan başım açıla!
Əsir ayağımın daşı açıla!
Heyhat! Şair olub makinaçılar!
Dərdimi yazmağa durna lələyi.

Saqif, sağalası min-min yara var,
Yazırsan yaz belə: ağ var, qara var!
Bu qələm hələ çox çirnel aparar,
Dərdimi yazmağa durna lələyi!
Qəbrimi qazmağa durna lələyi!

* * *

İçimdə heç nə yoxdu,
içimdə nəsə də var.
O əllər necə isti,
Bilirəm, nədir qəsdi.

O gözlər necə doğma,
Girəcəklər yuxuma.

O gözlər necə tanış,
Bir bakirə aldanış,
…içimdə heç nə yoxdu,
içimdə nəsə də var.

BULAQDAN QAYIDAN QIZ

Hayıf ki, ürəyim sevgidən doyub,
Hayıf, hamı kimi mən də adamam.
Od alıb, əriyib, külə dönərdim
Əgər ağac olsam, əgər daş olsam.

Əllərin titrəyir, gözlərin dolub,
Ürəyin xoş sözə, qılığa möhtac.
Daha keçən keçib, olanlar olub,–
Bizim dərdimizə tapılmaz əlac.

Günahkar axtarma bu sevdada sən,
Qarğama taleyə, qarğama baxta.
Sən məni sözsüz də başa düşərsən,–
Qara bağlamışam əlimə çoxdan.

Dincəldin, di yeri, dil açar yollar;
Hər şeyi yoluna qoyacaq zaman.
Əlləri xamırda gözləyir anan,
Mənim də bir azca yazım-pozum var.

* * *

Bir ahın içində axıb gedirəm,
Yüyürüb gələn yox qışqırığıma.
Səsimə hay verən bir kimsə yoxdu,–
Bir deyən yoxdu ki, bir insan batır.
Ya mən yuxudayam, ya dünya yatır,–
Bir oyanan yoxdu hıçqırığıma.

Gedənlər üzünü çevirib gedir,
Keçənlər baxırlar-görmürlər məni.
Unudub saatı, unudub günü
Adamlar harasa yüyürüb gedir.

Baxıram, hər tərəf yamyaşıl sudu,
Baxıram, göy üzü elə mavi ki!
Həyat elə adi, elə adi ki,
Baxdım, gözlərimin yaşı qurudu.

Bu gün Eldar Xanlaroğlunun doğum günüdür

Eldar Xanlaroğlu 1954-cü il may ayının 3-də Qubadlı rayonunun Göyərcik kəndində anadan olub.İbtidai və orta təhsilini Qara İlyasov adına Qubadlı şəhər məktəbində alıb.
1974-1977-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olub.1977-1981-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda ali təhsil alıb.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Şeirləri və məqalələri “Mədəniyyət”, “Yeganə Yol”, “Sözün Sehri”, “Bərgüşad” qəzetlərində dərc olunub.
2008-ci ildə “And içirik” şeirlər kitabı işıq üzü görüb.Kitabın redaktoru Mədaxil Cavadlıdır.2012-ci ildə “Yurddalar və yaddaşlar” elmi-publisistik məqalələr kitabı nəşr olunub.Şeirləri və məqalələri dövri mətbuat səhifələrində dərc olunur.
1993-cü ildə məlim səbəblər üzündən Sumqayıt şəhərində qaçqın kimi məskunlaşmışdır.
1993-cü ildən Sumqayıt şəhər “28 may” adına mədəniyyət evində yerləşən Qubadlı rayon Mədəniyyət və Turizm idarəsində məsləhətçi işləyir.Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin üzvüdür.
Mədəniyyət və Turizm işçiləri Azad Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi Eldar Göyərciklini Mədəniyyət və Turizm sahəsində əldə etdiyi uğurlara görə Fəxri fərmanla mükafatlandırmışdır.

NOVRUZ

Quşlar elə bil ki, bəhsə düşüblər,
Dilsizi dillidən gözəl oxuyur.
Bir sətir şeirdi hər açan çiçək,
Küləklər titrədib qəzəl oxuyur.

Göylərin payıdır uçub bir bahar,
Qışın əlindəncə qaçıb bu bahar,
Hamının dilini açıb bu bahar,
Üstəlik dillənib göz, əl oxuyur.

Keçib çəmənlərdən, üz tutub dağa,
Üzlərdən, gözlərdən qəm yığa.
Zərrə fərq qoymayıb qaraya, ağa,
Bu bahar yol gedir, el-el oxuyur.

DÜNYA

Kasıbın gözünü döndərib yaşa,
Varlının ürəyin çevirib daşa,
Bəzən namərdləri çıxarıb başa,
Mərdlərin xətrinə dəyəndi dünya.

Biz ona bağlıyıq, o bizə bağlı,
Ağıllar alanmış sən demə ağlı,
Bəzən bəyənmədi bu ADƏM oğlu,
Amma ki, hamını bəyəndi dünya.

Bir-bir, nəsil-nəsil düzüb bizləri,
Hərdən ağır-ağır süzüb bizləri,
Ömür ağacından üzüb bizləri,
Təzə nübar kimi yeyəndi dünya.

Adına loğmandı, həkimdi dedik,
Əvvəlcədən öyünüb o kimdi dedik,
Sonradan cəlladdı, hakimdi dedik,
Bizə son sözünü deyəndi dünya

Bugün Türkiyeli hanım yazar Gülten Ertürkün doğum günüdür

Gülten Sultan mahasıyla tanığımız Gülten Ertürk 1969 yılında Beypazarında doğdu.İlk, orta ve lise öğrenimini Beypazarında, yüksek öğrenimini de. Selçuk Ü. Eğt. Fak. Kız Sanat Eğit. Y.Okulunda birincilikle tamamladı.1991 yılından beri Beypazarı Kız Teknik ve Meslek Lisesinde Takı Tasarım öğretmenliği yapan şairin, şiire iligisi lise yıllarında başlamış, aldığı ödüller daha çok yazmaya teşvik etmiş ve şairi bu günlere taşımıştır.
Başanlı öğretmenliğinin yanı sıra Türkiyenin çeşitli yerlerinde sahne alan ERTÜRK, TRTnn çekimlerini Beypazarında gerçekleştirdiği “Son mektup” ve “Türkmen düğünü” dizilerinde rol alarak seslendirme yaptı.Beypazarı yöresine ait bir yiyecek olan Beypazarı Kursunun hikayesini senaryo olarak yazdı.Pek çok TV Programlarına konuk oldu.Kendisi de TV programları hazırladı ve sundu.Büyük organizasiyonlarda, festivallerde ve Uluslararası programlarda sunuculuk yaptı.Türkiyede yayınlanan muhtelif edebiyat, kültür, sanat ve fikir dergilerinde, gazetelerde yazı ve şiirleri yayımlandı.
Öğretmenlik meslekinde Takı Tasarımı alanında sanat eseri konumunda çalışmaları bulunan Gülten ERTÜRK, 2008 yılında öğrencilerine rehberlik ettiği bir proje yarışmasında Türkiye 2.liği Ödülünü aldı.
2010 yılında Türkiyede bir ilk olan şair ve programcıların katıldığı “1. Çukurova Şiir Okuma Yarışması” ında 2. oldu.
2012 yılı Eylül ayının 24-de Türkiye Yazarlar Birliği Temsilci Kurulu üyesi olarak ilk kez Bakü’ye sefer etdi.Həmin ziyaret çerçevesinde “Aydın Ocağı” Sosyal Birliğinin organizasyonu ile “Divan-ı Hikmet” de gerçekleştirilen muhteşem görüşmede 2011 yılında Ankara’da yayımlanan
“harflerin Dansı” (Assonans ve Aliterasyonlarla Şiirler) kitabından hediyeler etdi.Türkiyə Türkçesinde yazdığı şiirlerden okudu. “Aydın Ocağı” Sosyal Birliği Onursal üyesi seçildi.
Dünya Genç Türk Yazarlar Birliği üyesi, yetenekli Türk hanım yazar Gülten ƏRTÜRKün şiirleri Türkiye Türkçesinden Türkiye Türkçesine tercüme olunarak ilk defa olarak Azerbaycan’da “Aydın Ocağı” Sosyal Birliğinin yayın organı “Aydın Ocağı” dergisinde-dergisinde olunarak ışık yüzü gördü.Dünya Genç Türk Yazarlar Birliği
ve “Aydın Ocağı” Sosyal Birliği elektronik organı Azerbaycan Kültür ve Edebiyat portalına şiirleri yayınlandı.
2012 yılı Ekim ayının 6’sında “Aydın Ocağı” Sosyal Birliği elektronik organı Azerbaycan Kültür ve Edebiyat portalının Birinci Kurultayı’nda Azerbaycan’ın Kültür ve Edebiyat portalının yayın, Yaratıcı, Temsilci Heyetlerinin Fahri üyesi ve “Türkiye Edebiyatı” bölümünün Baş editörü seçilmiştir.
İkinci kitabı olan “Nerdesin Kırık Ayna”nın 2. baskısının gelirini Türkiye Gücsüzleri Vakfına bağışlayan şair;
İLESAM ( Türkiye İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği),
TURÇEV ( Turizm ve Çevre Gazetecileri kültür sanat komisyonu)
DGTYB (Dünya Genş Türk Yazarlar Birliği),
Yurd Yuva Derneği üyesdir.
Şiir Kitapları; “Paylaşılacak Duygular”, “Nerdesin Kırık Ayna2, 1. ve 2. Baskı, “Gönlümdün Damlalar” ve Milli Eğitim Bakanlığı Devlet kitapları çocuk serisi yayınlardan “Şiirlerle Kutlayalım”
Şiir Albümleri; “Yüregimdeki Duygulardan Merhaba”, “Gönül Gülteni”
Ders kitapları; “Basit Telkari Teknikleri”, İçi Bos (kutu) Tekniği”
Hikaye kitabı; “Beypazarı Kurusu”

SEVER SENİ

Canımda can varsa, sağsam,
Bir öfkeyle dağları aşsam,
Gökten taş olup da yağsa,
Dolum yine sever seni

Her sezon açıp Scholes da,
Bulut içine dolsa da,
Fırtına, boran olsam da,
Yelim yine sever seni.

Özlemin beynimi yorsa,
Zaman hiç ötməyib dursa,
Dalgalar kıyıya vurursa,
Gönlüm yine sever seni.

Baxılmadı genç yaşıma,
Üzüntü katıldı Asım.
Neler gelse de başıma,
Kolum yine sever seni.

Cefa etse de çok zalim,
Fetvalar verse de alim,
Qalamasa da hiç macalım,
Halim yine sever seni

Debüt: Astan QASIMOV (Sumqayıt).Məqalə

1389723258403

Qasımov Astan Zakir oğlu 2003-cü il aprel ayının 10-da Sumqayıt şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 2009-cu ildə Sumqayıt şəhər 14 saylı orta məktəbin birinci sinfinə daxil olub.
2007-ci ildən idmanın karate növü ilə məşğul olur. Dəfələrlə öz qrup yaşıdları arasında Azərbaycan çempionu olub. Qırx dəfə birinci, altı dəfə ikinci, altı dəfə üçüncü yerə layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikası Kontakt Karate Federasiyasının prezidenti Ariz Ağayev tərəfindən fəxri diplom ilə təltif olunmuş və mükafatlandırılmışdır. Xarici ölkələrə dəfələrlə dəvət alıb.

İndi mən Sumqayıt şəhər 14 saylı orta məktəbin idmançılarından ibarət 4 b sinif şagirdləri haqqında sizləri bilgiləndirmək istəyirəm:
1.Yəhyayev Fuad idmanın futbol növü ilə məşğul olur.O, bu idman növündə bir dəfə birinci yerə layiq görülmüşdür.
2.İsmayılov Fərid idmanın üzgüçülük npvü ilə məşğul olur.O, bu idman növündə bir dəfə birinci, bir dəfə də ikinci yerə layiq görülmüşdür.
3.Cavadlı Tamerlan idmanın boks növü ilə məşğul olur.O, bu idman növündə üçüncü yerə layiq görülmüşdür.
4.Məlikov Nurlan idmanın boks növü ilə məşğul olur.O, bu idman növündə ikinci yerə layiq görülmüşdür.
5.Rzalı Gülçin idmanın üzgüçülük növü ilə məşğul olur.O, bu idman növündə bir dəfə birinci yerə layiq görülmüşdür.
6.Mirzəyev Firudin idmanın taykvondo növü ilə məşğul olur.O,bu idman növündə bir dəfə ikinci, bir dəfə də üçüncü yerə layiq görlmüşdür.

Astan QASIMOV.Məqalələr

1389723258403

MƏN FƏXR EDİRƏM Kİ, AZƏRBAYCANLIYAM

Mənim doğma vətənim Azərbaycandır.Mən bu ölkənin vətəndaşıyam.Vətənimiz bizə ulu babalarımızdan əmanətdir.
Vətənimizin başı bəlalar çəkib, ancaq igid, yenilməz oğullarımız öz sinələrini sipər edib torpaqlarımızı qoruyublar.Onlar vətənimizin hər bir qarış torpağı üçün canlarını fəda etmişlər.Elə insan tapılmaz ki, qəlbində vətən sevgisi olmasın.Belə insanlara ən bariz nümunə kimi Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əlirza oğlu Əliyevi nümunə göstərmək olar.Heydər Əliyev öz xalqının inkişafı üçün əlindən gələn hər şeyi etmişdir.
Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev öz doğma vətəni Azərbaycanı sevib hər şeydən uca tutmuşdur.Hələ Sovetlər dönəmində dünyanın hansı ölkələrinə səyahət etməsindən asılı olmayaraq, xəritədə böyük sevgi ilə Vətənimiz Azərbaycanı dünya ölkələrinə tanıtmışdır.Məhz həmin illərdə Heydər Əliyevin uzaq görənlik siyasətinin nəticəsidir ki, indi də doğma vətənimiz Azərbaycan çiçəklənir.
Çağdaş dövrdə Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin bir cümləsi daha çox xalqa qəlbən, ruhən bağlı olmasını, Azərbaycan vətəndaşı olmağı ilə fəxr etdiyini bir daha təsdiqləyir: “MƏN FƏXR EDİRƏM Kİ, AZƏRBAYCANLIYAM”.

ONLAR MÜTLƏQ ÖZ YURLARINA QAYIDACAQLAR

Ermənilərlə Azərbaycanlılaırn müharibələri 1988-ci ildən başlaımşdır.Bu müharibələr aralıqlarla 1992 və 1993-cü illərə qədər davam etdirmişdir.Həmin illərdə bizim bəzi rayonlarımız işğal olmuşdur: Xocalı, Şuşa, Laçın, Xocavənd, Kəlbəcər, Ağdərə, Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Qubadlı, Zəngilan.
Ermənilər 1988-ci illərdə Azərbaycanlı əsgərlərin adından öz həmvətənlərinə qarşı zorakılıq göstərməklə onları öldürmüşdülər.Beləcə Azərbaycanın adına ləkə vurmuşlar.
Biz işğal olunmuş torpaqlarımızı geri alacağıq.Qaçqınlar ailələr isə öz torpaqlarına geri qayıdacaqlar.

Xəzangül HÜSEYNOVA.Həyatı və Yaradıcılığı

HƏYATI VƏ YARADICILIĞI

Xəzangül Hüseynova 1947-ci il dekabr ayının 17-də Gürcüstanın Bolnisi rayonunun Qırıqlı kəndində anadan olub.Orta təhsilini Baydar məktəbində “Qızıl medal” la bitirib.Gəncə Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuatda şeirləri dərc olunub.Şeirləri Azərbaycan türkcəsindən Türkiyə türkcəsinə, rus, gürcü, rumu, iraq dillərinə tərcümə olunub.2008-ci ildən Türkiyə, Avrasiya Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
Yeddi şeirlər kitabının müəllifidir.Kimyadan vəsait kitabının müəllifidir.Kitabların biri 2000-ci ildə gürcü dilində İmir Məmmədlinin tərcüməsində, digəri isə 2008-ci ildə Türkiyənin Ankara şəhərində “Bengü” nəşriyyatında nəşr olunub.1994-cü ildən Yeni Azəbaycan Partiyasının üzvüdür.
Azərbaycanın istedadlı xanım yazarı Xəzangül Hüseynova 1971-ci ildən ailə həyatı qurduğu üçün Gəncə şəhərində ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olur.1973-cü ildən Gəncə şəhərində 43 saylı orta məktəbdə Kimya müəllimi, 1987-ci ildən 2012-ci ilə qədər direktoru kimi çalışmışdır.Hal-hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunun dissertantıdır.”Məhəbbətin qənimi” mənzum pyesi Gəncə Dövlət Dram Teatrının repertuarındadır.

ATATÜRKÜN MUZEYİNDƏ

Unudulmaz Atatürkün müqəddəs adı,solmayan siması heç zaman unudulmayacaq

Atatürkün muzeyində çaşmışam,
Lap ürəkdən çalxalanıb, coşmuşam
Bu heyrətdən heykəlləşən daşmışam
Türkiyənin atasıdır Atatürk

At üstündə Atatürküm atlanır,
Məmləkətin əzabına qatlanır
Vulkan kimi püskürərək odlanır
Arzusuna çatasıdır Atatürk.

Can verirlər, qan verirlər bu yolda,
Vətən daşı təməl kimi qoyuldu.
Türkiyəmiz öndər oldu, sayıldı.
Düşmənlərin xatasıdı Atatürk.

Gözləri də nur payladı elinə,
Aşiq oldu torpaq sözü dilinə,
Kim göz dikdi çəməninə, gülünə,
Divanını tutasıdı Atatürk

Bu könlümdə mərd içində mərd olub,
Yurd içində, yuva olub, yurd olub.
Dar günümdə boz qurd adlı qurd olub,
Çarəsini tapasıdı Atatürk.

Türkümüzün tarixidi, köküdü,
Bu ellərin, madarıdı təkidi.
Ürəyinə sevgi kimi əkildi.
Hazangülün butasıdı Atatürk

Mart 2009

Gülten ERTÜRK (Gülyetn SULTAN) ( Türkiye, Ankara).”ANNEM” ( muhteşem şiir)

ANNEM

Karşlılıksız fedakarlıklar verdin.
Bizi gönülden, yürekden severdin.
Bizlere bakambilmekti tek derdin.
ANNEM, meleğim, sensin ilk sevgilim…

Ac kalsan da yemedin, hep yederdin.
Kendin giymedin, hep geydirdin.
Sıcacık sevgini şevkatle verdin.
ANNEM, ak saclı başını seveyim…

Ben hala senin gözünde bebeyim.
Yuva kurdum ben de senin gibiyim.
Benim de oldu üç tane bebeyim.
ANNEM, narın kıymetli mucehverim…

Bilmem ki hakkını nasıl öderim?
Ver de canını, canımı vererim.
Her zaman hakkını helal et derim.
ANNEM, pamuk ellerini öpeyim…

Şemsettin AĞAR ( Şemsettin DERVİŞOĞLU) ( Türkiye, Ankara).Muhteşem şiirler

\

YEDİ İKLİM ÖZLERİM

Sevda yükü yüreğim çarparken deli deli
Seslenir ki nerdeydin çeyrek asır evveli
Zemheride güneşim çölümün saba yeli
Gözlerinden kalbine yol alırken gözlerim
Dört mevsim seni yaşar yedi iklim özlerim

Müzmin olan özlemin tak edince bu cana
Meftun gönül yalpalar bir o yana bu yana
Soldan sızı girdikçe bağrımdaki çıbana
Canhıraş feryadımdan ifşa olur gizlerim
Dört mevsim seni yaşar yedi iklim özlerim

Karanlığa boğunca sensizliğin gecesi
Yer ile yeksan olur dağlarımın yücesi
Ey gönül tellerime ses olan aşk hecesi
Titrek dudaklarımda boğulsa da sözlerim
Dört mevsim seni yaşar yedi iklim özlerim

Eriyip tükenirken yokluğun denen zulda*
Kim olur Dervişine acep kim olur dulda*
Visale yürüyünce hasret çıkmazı yolda
Bağları çözülür de tutmaz olur dizlerim
Dört mevsim seni yaşar yedi iklim özlerim

KÖZ BIRAKTIN

Yay kaşların altından ok gibi bakışınla
Gönlüme bir fırtına gözüme iz bıraktın
Kirpiklerden yanağa süzülen akışınla
Can evimin içine sönmeyen köz bıraktın

Öylece mahzun durdum giderken ardın sıra
Yine özlemin kaldı senden bana hatıra
Göz ucuyla dönerken bu yana ara sıra
Ahlardan müteşekkil gırtlakta söz bıraktın

Sırlı camı ağlattı saçlarımın beyazı
Kendi kendini boğdu yüreğimin avazı
Hüzün yağdı bahara kırağı vurdu yazı
Yapraklarım savruldu dalıma güz bıraktın

Ey yüreğin maliki Derviş’in gerçek varı
Sensiz ne çiçek açar ne de bal yapar arı
Kazanmak üzre iken vuslat denen kumarı
Busesiz veda ile hasrete koz bıraktın

Şemsettin AĞAR ( Şemsettin AĞAR) ( Şemsettin DERVİŞOĞLU).Muhteşem şiirler

\

BENTANEM

Ne şiir anlatır ne türkü, şarkı
Her bakışın başka anlam taşıyor
Hasretinde yoktur ölüden farkı
Sanma ki yüreğim sensiz yaşıyor.

Gırtlağımda mevta oluyor hece
Bir dehliz içinde boğulur gece
Bulutla hasbıhal ederken yüce
Benim nasibime özlem düşüyor

Ey bende ben tanem ey koca çınar
Gurbetin her daim sabrımı sınar
Sevda deryasını beslerken pınar
Senliğim benimden dolup taşıyor

Aşk ile arzuhal yazdım Huda’ya
Ki gark eylemesin senden cüdaya
Vuslat diye diye döndüm gedaya
Dervişler deminde aklım şaşıyor

ÖLMEM YAR

Sen Mevla’mın ihsanı alnımdaki yazgısın
Asra meydan okuyan yüzümdeki çizgisin
Bam telimde titreyen dokunaklı ezgisin
Gönül nalan olsa da bu hayattan yılmam yâr
Ahdim sende yaşamak sen var iken ölmem yâr

Körükte eritilsem lavımdan dirilirim
Sana sunulmak için gül olur derilirim
Eğer ölüp gidersem ardımdan yerilirim
Yokluğun vebalini boştan yere almam yâr
Ahdim sende yaşamak sen var iken ölmem yâr

Katlime vacip deyip kalem kırsa da töre
Niceyse sana feda Rabbin biçtiği süre
Neme gerek asuman neye yarar yerküre
Sinene vatan dedim başka diyar bilmem yâr
Ahdim sende yaşamak sen var iken ölmem yâr

Ey gamzesi goncadan tebessümle bezeli
Gönlümün tektanesi dünyamın en güzeli
Bende ben olan seni gözeterek ezelî
Dervişinin adını bu dergâhtan silmem yâr
Ahdim sende yaşamak sen var iken ölmem yâr

Şemsettin AĞAR ( Şemsettin DERVİŞOĞLU) ( Türkiye, Ankara).Muhteşem şiirler

\

BAŞBUĞUM

Her Nisan ayında hüzün sarıyor
Uyan Ey Başbuğum halimizi gör
Bozkurtlar dirilmiş seni arıyor
Uyan Ey Başbuğum halimizi gör

Hedefine varmaz oldu atağım
Çakallara mesken olmuş yatağım
Sen var iken böyle miydi otağım
Uyan Ey Başbuğum halimizi gör

Şerde ittifak var eziyor beni
Hainin kurşunu çiziyor beni
Vatanım sahipsiz üzüyor beni
Uyan Ey Başbuğum halimizi gör

Dokuz yol önerdin ışığımızdı
Besmele sofrada kaşığımızdı
Türk İslam davası beşiğimizdi
Uyan Ey Başbuğum halimizi gör

İhanet kaplamış boyunca dizi
Karışmış at ile itlerin izi
Söyle kim kurtarır bu halden bizi
Uyan ey Başbuğum halimizi gör

Umut boyun büker vaziyet sakil
Döküldü Dervişin başından kakül
Gör ki kim delirdi gör ki kim akil
Uyan ey Başbuğum halimizi gör

BAŞLIKSIZ İKİ KITA

Direktif sıralarken canilerin en başı
Sözüm ona dinermiş anaların gözyaşı
O halde neden sardı sizi bayrak telaşı
Alanlarda fink atar kırmızı sarı yeşil
Tek bayrak dediğiniz bu muydu bre gafil

Davacıdır davacı ülkemin her bir taşı
Boğazınıza dursun milletin suyu aşı
Artık tedavül dışı timsahların gözyaşı
Ayrılık rüzgarları eserken efil efil
Tek bayrak dediğiniz bu muydu bre gafil

Gülten ERTÜRK ( Gülten SULTAN) ( Türkiye, Ankara).Muhteşem şiirler

DAĞ KOKULUM

Kardelenler gibi dağda açan beyaz sevdam;
Dağların gelinliğinde
Çağladım serinliğinde
Ağladım derinliğinde
Bir bir kederleri içtim
Zahmetli yollardan senle geçtim.

Menziline eremediğim
Dünlerimi veremediğim sevdam;
Petekteki balım
Gelincikteki alım
Tutunduğum dalım
Canım, kanım, sol yanımsın…

Gözlerinde sezdiğim
Çakmak çakmak sevdam;
Işıl ışıl bakanım
Papatyalardan saçıma taçlar takanımsın…

Yağmur tazeliğinde
Topraktaki kokumsun
Olumsuzluklardaki yokumsun…

Seherimin serinliğindeki
Pembe sevdam;
Bu aşkın okulunu senle okudum
Gönlümde bin bir renk dokudum
Yeşildeki huzurum
Mavideki nurum
Sarım, tellerinde sevdamı çaldığım sazım
Karalara yer bırakmayan beyazım…

Yokluğunda sinemi kor ateşte dağlarım
Varlığınla bezeli mor menekşe dağlarım

Dağ kokulum, alım, balım
Olmuyor işte olmuyor
Sensiz şu sol yanım…

KOKMASIN

Üstüme gelmeyin çekemiyorum!
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın! …
İstesem de sevgi ekemiyorum
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın! …

Şu fani dünyada yaşamak varken
Biliyorsun ömür çok kısa, darken
Baktığım her yerde gördüğüm yarken
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın! …

Ben beklerken hiçbir zaman sen yoksun
Kalbime saplanan hüzünlü oksun
Anlaşılan benim sevgime toksun
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın! …

Sana uzattığım temiz bir eldi
Sözlerin kalbimi derinden deldi
Gözlerimden hüzün gözyaşı geldi
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın! …

Rabbimden gönlüme sen adaklıydın
Aradığım zaman nerde saklıydın?
Her zamanki gibi sen mi haklıydın
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın! …

Gülten Sultan’ım yar inan ki şaştım
Ben senin için her zorluğu aştım
Yeter! Yeter artık doldum da taştım!
Yazdığım şiirler hüzün kokmasın!

Gülten ERTÜRK (Gülten SULTAN) (Türkiye, Ankara).Muhteşem şiirler

ÖĞRETMEN NASİHATİ

Bak yavrum! Deseler ki yeniden geleceksin
Cehaletin izini tamamen sileceksin
Ne olmak istediğin yine sen bileceksin
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

Bak yavrum! Dağ gibi ol asla bükme ha boyun
Diş geçirmesin sana katiyen kirli oyun
Bir dünyaya bedelsin asildir senin soyun
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

Bak yavrum! Güzel vatan senden özveri bekler
Sen çaba gösterirsen boşa gitmez emekler
Seni örnek alacak kundaktaki bebekler
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

Bak yavrum! Güneş gibi aydınlat dört bir yanı
Geleceğe yürürken geçmişi iyi tanı
En zorlu zamanlarda rehber eyle Ata’nı
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

Bak yavrum! Ay yıldızı göğsüne iyi kazı
Senin için inlesin ozanların gür sazı
İlmin ile ateş ol korksun kışın ayazı
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

Bak yavrum! İstikbalde vatan sana emanet
Bu aşk ile çabala asla duyma nedamet
Sana en güzel miras Ata’ndaki metanet
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

Bak yavrum! Sakın ola saygıda kusur etme
Gülten Sultan diyor ki; kini nefreti gütme
Eğer dostun düşerse asla bırakıp gitme
Bu vatana millete kutlu evlat ol yavrum

GÖR

Siyah saçım büklüm büklüm bükülse
Toka tutamayıp tümü sökülse
Omzumdan aşağı örük dökülse
O beliklerimi gel de kırda gör

Her zaman olmuştuk senle can cana
Ayrı düştüm senden can yana yana
Yargısız infazın nafile bana
Acıma halime kalem kır da gör

Aşkın ocağında közlenip yanma
Sevda pınarından iç, ama kanma
Yeşil, alı, moru hep gördüm sanma
Ara bayırları dolaş kırda gör

Umutlar yaslanır buğulu cama
Gülten Sultan düşer dert ile gama
Gökte şems koşarken dertli akşama
Terk ettim sandığın kalbi kır da gör

Hasan AKAR ( Türkiye, Tokat).Muhteşem şiir

KOKLAYIM DEDİM OLMADI
Hasan AKAR

Bir deniz kıyısında bırakmıştım onu öksüzce tek başına,
Damla damla su sızdı ,hayat verdi güneşle kavrulan toprağa,
Aldırmadı fırtınaya eğmedi boynunu azgın dalgalara,
Dualar etti,tutundu adını veremediği bir sevdaya.

Bilemedi bu denli sevişi,utandı tabiat kol kanat gerdi,
Duysa sesini kıyıda belki unutacaktı çektiği derdi,
Vefalıydı bir ilk güzde sürgüne uzandı,açtı lâle,
Koklayım dedi olmadı ,kader nasıl koydu lâleyi bu hâle

Teymur HƏBİBİ.Yeni şeirlər

MÜXƏMMƏS

Dərdimdən axıtdığın qanlı göz yaşa möhtacam.
Donmuş vücudum önümdə son baxışa möhtacam.
Ruhsuz bədənə ruhumu qaytarmağa möhtacam.
Gözlərimi qəm dünyasından açmağa möhtacam.
Sənsiz dünyamı səninlə yaşamağa möhtacam.

Sərvi-xuraman1 yar, ənbər2 ləli-ləbə3 möhtacam,
Kövrək qəlbimi sakitləşdirən qəlbə möhtacam,
Üşüyən bədənimi isidən ələ möhtacam,
Hər zaman “türfə4 yarım” – dediyin dilə möhtacam,
Sənsiz dünyamı səninlə yaşamağa möhtacam.

Hər gecə sevgimizə yağan yağışa möhtacam,
Yağışa nazla baxan xumar baxışa möhtacam,
Zülfündə5 damcıdan yaranan naxışa möhtacam,
Qəlbinin aynası ala gözə, qaşa möhtacam,
Sənsiz dünyamı səninlə yaşamağa möhtacam.

Ləblə ləbə verdiyin busə6 paylara möhtacam,
Dilimə tam verdiyi gül yanaqlara möhtacam,
Həbibiyəm, Leylisiz Məcnuntək yara möhtacam,
Dünyam işıqlı olsa da, qəlbim qara, möhtacam,
Sənsiz dünyamı səninlə yaşamağa möhtacam.

06.06.2004_Bakı

BİZ AD GÜNÜMÜZÜ BİR QEYD EDİRİK

Məhəbbət buludundan yağış yağır,
Sən, mən, bir də ki, narın yağan yağış.
Ya Rəbb, bu günümüz sanki bir nağıl,
Elə bil ki, nağıllarda gəzirik,
Biz ad günümüzü bir qeyd edirik.

Yağsın yağış biz bir olana qədər,
Bizdən uzaq olsun ayrılıq, kədər,
Bu gecəyə qonaq gəlməsin səhər,
Səhərdən çox biz gecəni sevirik,
Biz ad günümüzü bir qeyd edirik.

Biz tərəfə əsməsin dəli külək,
Əğyardan gətirməsin hiylə, kələk,
Biz isə həmin gecə sakitcə, tək,
Günümüzə xoş arzular deyirik,
Biz ad günümüzü bir qeyd edirik.

Şərab da qoşulub sevincimizə,
Sağlıqlar söylətdirir dilimizə,
Təbriklər deyirik bir-birimizə,
Ürəyimiz doludur söyləyirik,
Biz ad günümüzü bir qeyd edirik.

Eşqin təsirindən yandı qəlbimiz,
Gözlənilmədən də aşdı həddimiz,
Sonda da sarılıb öpüşərək biz,
Ehtirasdan da coşub sevişirik,
Biz ad günümüzü bir qeyd edirik

Səhər açıldı, yuxudan oyandıq,
O günləri biz heç vaxt unutmarıq,
Həbibi dünyasından ayrılmarıq,
Çünki bu dünya dəryadır, bilirik,
Biz ad günümüzü bir qeyd edirik.

09.07.2004_Bakı

İSMİ-TEYMUR

(Avtobioqrafik şeir)

İsmim Teymur, kiməm mən? – on yeddi yaşlı bir gənc,
Təxəllüsüm Həbibi, dərdlərim isə iyrənc.
Lap əzəldən bu sənətə olub mənim meylim,
Bədahətən çox gözələ şeir deyib dilim.
Sən demə, elə gözəllər varmış içi ilan,
Dilindəki zəhərlə çox oldu məni sancan.
Qara lent bağladı belə gözəl qələmimə,
Bu inamsız həyatda dərd artırdı dərdimə.
Dözülməz dərdimi “Kitabi-mehrim1” də yazdım,
Acı həyatımı hər bir misrada anlatdım.
Sevirəm gecəni, bir də sevgi yağışını,
Yağış altında baxan o nazlı baxışını.
Mənə həmdəm olur tənha küçə, tənha gecə,
Xatirələr beynimdə gəzir sakit, gizlicə.
Ay da öz işığını salır kövrək qəlbimə,
Ulduzlar da həmdəm olur həmin an dərdimə.
Şair olub bu qoca dünyadan köçəndə mən
Buludlar son dəfə göz yaşı töksün dərdimdən.
Mən öləndə məni qəlbində sevən ağlasın,
Dərdli Həbibi deyə o, məni xatırlasın.
Bu misramı, əziz oxucu, diqqətlə oxu!
Məzarım abidə olsun, bura gəlsin çoxu.
Hələlik sağam, yaşayıb, yazıb-yaradıram,
Şeirlərimi sevən qəlblərdə yaşadıram.
İlhamım şah, dilim vəzir, qələmim də cəllad.
Hər biri vəzifəsinə görə qazandı ad.
05.08.2004_Bakı

OLA BİLSßYDİM…

Mən bir tarzən olub çala bilsəydim,
Gecə və gündüzə nəğmə deyərdim.
Ömrümü, günümü qurban verərdim,
Heç vaxt, bu sənətdən doydum, deməzdim.
Mən bir çiçək olub aça bilsəydim,
Zamansız, vaxtsız solmaq istəməzdim.
Sevənlərin əlində sevilərdim,
Sevənlərin əlində sevinərdim.
Mən bir dəniz olub coşa bilsəydim,
Dalğalarla sahili isidərdim.
Sevənləri özümə cəlb edərdim,
Özümə “Sevgi dənizi” deyərdim.
Mən bir aylı gecə ola bilsəydim,
Tənhalığı özümə dost seçərdim.
Dərdimi gecə ilə bölüşərdim,
O gözəl anları xoş keçirərdim.
Mən Yaradan qüvvə ola bilsəydim,
Qara buludu səmadan silərdim.
Səmanın üzünü aça bilərdim,
Həmin anda ürəkdən sevinərdim.
Mən bir cavan ağac ola bilsəydim,
Böyüyüb ətrafa kölgə salardım.
Dostlarımı bura dəvət edərdim,
Sirlərimi mən onlara açardım.
~ 38 ~
Теймур ЩЯБИБИ
Mən bir bulaq suyu ola bilsəydim,
Dağlardan, dərələrdən tökülərdim.
Bulaq başında qızları görərdim,
Onlara da saf sevgi diləyərdim.
Mən bir quştək göydə uça bilsəydim,
Göyün gözəlliyini seyr edərdim.
Göydən yerə heç enmək istəməzdim,
Allaha yaxın olmaq istəyərdim.
Mən bir qələm olub, yaza bilsəydim,
Cahana “Xoşbəxtlik himni” yazardım,
Sevənlərə “Sevgi himni” yazardım,
Amma heç vaxt ayrılıqdan yazmazdım.
Mən bir yağış olub yağa bilsəydim,
Göydən yerə narın-narın düşərdim.
Həbibi dünyasını bəzəyərdim,
Bu dünyadan ayrılmaq istəməzdim.

07.08.2004_Bakı

Kamran ŞEYXZAMANLI.Məqalə

Həyat Tragikomediyadır!

Dünyaya gəlirsən.Yarı ac, yarı tox böyüyürsən.Böyüyüb hərşeyi dərk etdiyin zaman fərqinə varırsan ki, bəşəriyyətin dahisi deyilsən və başlayırsan hərkəs kimi sən də başını aşağı salıb yaşamağa.

Son zamanlar məktəblilərin, gənclərin intiharlarının şahidi oluruq. İnsan dünyaya gəlir. Allah ona buludların və torpağın arasında yaşamaq hüququ verir. Burada sən yaşamalısan yaxud belə deyək, yaşamaq üçün səbəb tapmalısan.Bu gənclər Allahın onlara verdiyi bir fraqmentlik lakin ssenarisi ağır olan həyatdan imtina edirlər. Bəli! Bəli! Onlar özlərini öldürmürlər sadəcə imtina edirlər.Bəs bu imtinanın əsasında nə dayanır? Çoxları özlərinə qəsd edərkən həyatda bir məna tapmadıqlarını və hərşeyin mənasız olduğu fikri ilə dünyalarını dəyişirlər. Guya digər dünyadan xəbərləri varmış kimi.Onların ümidləri ölmür, o insanlar öz ümidlərini ruhlarına hopdurub digər dünyanın ümidi ilə həyatdan imtina edirlər.Onlar bir anlıq depresiyada boşluğa düşüb bu qərarı verirlər.Sadəcə olaraq bir dəqiqə günəşin doğmasına fikir versələr, bu qərardan imtina edərlər.İnsan xisləti elə yoğrulub ki, insan daim darıxır harasa getmək istəyir.Belə deyək, işləyəndə istirahət etmək, işsiz olanda isə işə qayıtmaq kimi.Bəzən də elə olur ki, çoxlu insanların içərisində olursan amma özünü çox yalnız və tənha hiss edirsən. Bu yerdə Kafka deyir: -Mənim yalnızlığım insanlarla doludur.

Dünyanı dərindən düşünmə, dostum! O zaman ölmək istəyəcəksən.Aramızda qalsın, heç kimə demə, həyatın mənası yoxdur. Yaşamaq üçün özümüzdən səbəblər yaratmalıyıq.Müəyyən hədəflər qoymalyıq və o hədəflərin ardınca qaçmalıyıq.Hər hədəfi vuruduqca yeni-yeni böyük hədəflərlə vuruşmalıyıq…Əgər yaşamaq üçün səbəb uydura bilməsən o zaman özünü öldürəcəksən!!!

Əgər sən hələ də ürəkdən sevə bilirsənsə, deməli hələ böyüməmisən..Həyat da belədir.Özünü dərk edəndən, daim yaxşı insan olmaq üçün yollar axtarırsan. Əsasən ilk tapılan yol din olur – insan özünü bu yola həsr edir. Dünyada özünə bir dünya qurur.Bəzən olur bu yolda özünü tapa bilmir və özünü həyatın qucağına atır.Burada isə kirlənmək, acı çəkmək, ləkələnmək, xəyanət görmək ehtimalın böyükdür.Daha ürəkdən sevə də bilmirsən dostum, çünki ürəyin qalmayıb.O ürək işlənib, satılıb, atılıb…Yaşamaq üçün yeməlisən, əzbərləyib dərs danışmaq da buna bənzəyir, elə deyilmi?! Ən maraqlısı da odur ki, vahid uğura aparan yol yoxdur.İlk başda müəyyən yolları, məqsədləri özümüz üçün yaradırıq.O yol hansısa bir binanın layihəsinə düşüb bağlandıqda isə dünyamız başımıza yıxılır.Bir dindarın isə sənə naşükür olma bala deməsi qədər həyat sənə Tragikomik gəlir….

Yaşayırıq və düşünür ki, sabah bu günümüz dünənkindən daha yaxşı olacaq, bu ümidlə yaşayırıq. Bir neçə il əvvəlin fotoşəkillərinə baxanda deyirik: “Aman Allah, necə də xoşbəxt olmuşam”. Halbuki indi də xoşbəxtsən amma bunu sabah biləcəksən, çünki sabah bu günümüz dünən olacaq!

..Bayaqdan həyat haqqında fikirlərimi yazıram amma hələ tam bir qayda yaza bilməmişəm çünki həyat Targikomediyadır. Kədəri yazanda, sevincli anlar gözünün qarşısında canlanır. Digər halda isə əskinə..

Səbəblər yaradaq dostlar, Yaşamaq üçün!

Debüt: Elşən BABAYEV ( Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu).Şeirlər

Babayev Elşən Yadigar oğlu 1992-ci il yanvarın 20-də Rusiya Federasiyasının Samara şəhərində anadan olub.1998-ci ildə Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Lökbatan qəsəbəsində S.Məhərrəmov adına 106 saylı orta məktəbin birinci sinfinə daxil olub.2009-cu ildə həmin məktəbi bitirib.2009-cu ildə Sumqayıt Dövlət Universitetinin Kimya və Bilologiya fakültəsinə qəbul olub.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuatda şeirləri dərc olunub.Şeirləri “Sumqayıt Universiteti”, “Sözün Sehri”, “Möhtəşəm Azərbaycan”, “Respublika Gəncləri”, “Yenilik Press” qəzetlərində, “Ziyalı Ocağı” jurnalında, müxtəlif ədəbiyyat, o cümlədən mədəniyyət və ədəbiyyat portallarında dərc olunub.Sumqayıt Dövlət Universitetinin elmi məqalələr toplusunda Kimya və Biologiya sahəsində məqalələri dırc olunub.”Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyinin üzvüdür.

QAYIT HƏYATIMA, QAYIT, SEVGİLİM!

Ayrılıq qapımı döydü xəbərsiz,
Güllərdə ədəbi soldu səbəbsiz.
Bu gözlər bir daha gülərmi sənsiz,
Qayıt həyatıma, qayıt,sevgilim!

…Sən getdin qəlbimin sevinci getdin,
Sən getdin bağçamda tikanlar bitdi.
Sən getdin tənhalıq yanıma yetdi,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Getmərm deyirdin xəbərsiz getdin,
Qəlbimdə bir dərin iz qoyub getdin.
Dodaqda bir quru söz qoyub getdin,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Gedişin dünyama zülmət gətirdi,
Qəm, kədər gətirdi, qüssə gətirdi.
Bəlkə də əzail özün gətirdin,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Cismimi ruhuma əsir qoymusan,
Xoşbəxtlik güllərin özün yolmusan.
Sən də mənim kimi yenə solmusan,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Ayrılıq həsrəti ağırdı yaman,
Səni unutmağa yetərmi zaman?
Getmə, bircə anlıq yanımda dayan,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Gedərkən qəlbimi özünlə apar,
Sənsizlik qəlbimə, inan, dərd qatar.
Sənsiz bu ürəyim vurmayar, yatar,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Yuxu tez qurtardı? Biz tez ayrıldıq?
Bir buludtək gün çıxanda dağıldıq.
Yenə yalnızlıqla bərk-bərk sarıldıq,
Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

Anladım bu sevgi sadə oyundu,
Cismim xoşbəxtliyi yenə soyundu.
Eşitsəm, məhz bu gün sənin toyundu,
Səssizcə qəlbimdə söyləyəcəyəm:
“Qayıt həyatıma, qayıt, sevgilim!

LAL OLDUM, TUTMADI ƏLİM, AYAĞIM.

Dünən səni gördüm dəyişməmişdin,
Mənim sənə olan hisslərim kimi…
Dünən səni gördüm gülümsəmədin,
Üzümə gülməyən taleyim kimi…

Dünən səni gördüm – xəyaldın sandım.
İnana bilmədim gerçəkliyinə.
Sakitcə ah səkdim, alışdım, yandım,
İnana bilmədim dönüklüyünə!..

Raquf HİDAYƏTOV.Həyatı və Yaradıcılığı

Həyatı və Yaradıclığı

Raquf Hidayətov Bərdə rayonunda anadan olub.İbtidai və orta təhsilini Bərdə rayonunda alıb.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuat səhifələrində şeirləri dərc olunub.Şeirləri Azərbaycan türkcəsindən Türkiyə türkcəsinə tərcümə olunaraq ictimaiyyətin nəzərinə çatdırılıb.
Yazar Raquf Hidayətovun şeirləri 2012-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbu orqanı “Ulduz” jurnalında Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin Məclis üzvü Həyat Şəminin xeyir-duası və köməkliyi ilə dərc olunub.Şeirləri dövri mətbuat səhifələrində dərc olunmaq üçün Bakı və Sumqayıt şəhərlərində fəaliyyət göstərən müxtəlif mətbu orqanlara göndərilib.

SOLUB AÇAYDIM

Gülləri gördükcə yadıma düşür,
Sağikən sən gülə güllər dərərdim.
O güllər qəlbindən lent tək ötüşsün,
Dərdiyim gülləri sənə verərdim.

Mən sənə gül verib süst dayanardım,
Verdiyim gülləri sən qoxlayardın.
Sən gülü güllərə mən qısqanardım,
Qəlbini gözümdən sən oxuyardın.

Mən indi nə qədər görsəm də, güllər,
Sən xatirəylə dərddən ölürəm.
Nə qədər ömrümdən ötsə də, günlər,
Güllərin içində səni görürəm.

Qalmışam mən indi tənha həyatda,
Mən sənsiz bir gül də üzə bilmirəm.
Dərd olub bu həyat mən məhkum vaxtda,
Bir gül də qəbrimə düzə bilmirəm.

Kaş sənin ömrün də gül tək olaydım,
Sən də güllər təki solub açaydın.
Kimsənin qəlbinə sevinc dolaydı,
Həsrətli könlümə ətir saçaydın.

ADINI SƏN QOY

Həyat Şəminin şeirinə nəzirə

Özün çaldır havamızı,
Adını özün qoy.
Qurduğumuz yuvamızın,
Adını özün qoy.

Darıxmağa darıxıram,
Yarpaq kimi soruxuram,
Sənsizliyə doluxuram,
Adını özün qoy.

Çıxmamışam mən özümdən,
Dönməmişəm mən sözümdən,
Getməyirsən sən gözümdən,
Adını özün qoy.

İlkin gündən gərəyimdə,
Xoş arzu diləyimdə,
Bir sən idin ürəyimdə,
Adını özün qoy.

Kənan AYDINOĞLU.Yeni şeirlər

NƏ QƏLƏM, NƏ VARAQ, NƏ VAXT BƏS EYLƏR!

Azərbaycan Xalqının Ümummilli lideri Heydər Əlirza oğlu Əliyevin anadan olmasının 90 illik yubileyinə

Bir dövrün, zamanın astanasında,-
Xalq “Heydər”-söylədi, Heydər “Xalq”-dedi.
Doğma diyarının ulu öndəri,-
Hayanda oldusa yenə haqq dedi.

Bu ulu torpağa, ulu diyara,
Öndərin sevgisi bitmədi şükür.
Sevincdən gözləri dolan torpaqda,
Rəhbərin zəhməti itmədi şükür.

Yenə tarix boyu göyə ucalan,
Bayrağın önündə əyilməyi var.
Ruhunun önündə əyilən dünya,
Tanrıdı öndərə yenə, yenə yar.

Bir dastan qoşulsa, ulu öndərə,
Böyük bir diyarda-yurdda səs eylər.
Ömrünü qələmə almaq istəsəm,
Nə qələm, nə varaq, nə vaxt bəs eylər.

Şərəfli bir ömrü yurdda yaşamaq,-
Mən indi bildim ki, asan deyilmiş.
Gözünə baxanda gördüm ki, göz də,-
“Yaşa, AZƏRBAYCAN, yaşa!”-deyirmiş.

BİR ELMİN SULTANI ZƏRİFƏ XANIM

Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, professor, akademik Zərifə xanım Əliyevanın 90 illik yubileyinə.

Bir elmin sultanı olmaq görünür,
Qismət yazılıbmış ömrün yolunda.
Gözəl ana oldu, qayğıkeş yoldaş,-
Əvəzsiz müəllim, elmin yolunda.

Yüksək mükafata layiq görülən*,-
Dünyada ən müdirk ilk qadın oldu.
Böyük Türk qadını Zərifə xanım,-
Dünya göz elminin sultanı oldu.

Doğma Ana yurdda əsrlər boyu,-
Aranıb, bulunmaz bir inci oldu.
Hippokrat dövründən bu günə qədər,-
Yeni tibb elmində birinci oldu.
Həyatı yaşadı şərəflə, məğrur,
Ulu öndərimiz-rəhbərlə birgə.
Adını dinləyib eşidən zaman,
Şadlanır, sevinir böyük bir ölkə.

Ömürdən keçdikcə günlər anbaan,
Nura boyanacaq yaşanan həyat.
Əsrlər üstündən keçsə də, belə,
Yenə yaşayacaq iki qoşa ad.

*Akademik M.İ.Averbax mükafatına layiq görülən ilk qadın olduğuna işarədir.

QADININ CAMALI GÜLƏ BƏNZƏMİŞ

Əsrlər boyunca türk dünyasında,
Qadının camalı gülə bənzəmiş.
Dilindən süzülən hər incə kəlmə,
Türk-İslam yurdunda ömrü bəzəmiş.

Gözündə həsrəti, qəlbdə kədəri,
Hər zaman şairin kədəri olmuş.
Yaradan Allaha dua edəndə,
Sevincdən gözləri hər zaman dolmuş.

Şükür ki, ay Allah, mən öz növbəmdə,
Türkün qadınına heyran qalıram.
Yenə də qələmi alıb əlimə,
Türkün qadınını yada salıram.

Ömürdən keçdikcə günlər anbaan,
Bu dövrü, zamanı danlaya bildim.
Şükür ki, gözündə Türk qadınının,
Dərin fəlsəfəni anlaya bildim.

Düzü, gənc olsam da, illər uzunu,
Dərin bir hikmətə vara bildim mən.
Şükürlər olsun ki, Uca Allaha,
Keçilməz sədləri yara bildim mən.

Ömür səhifəmdən kədəri, qəmi,
Yığıb bir sandıqa ata bilmişəm.
Şükür ki, torpaqda sevib qadını,
Şairlik anına çata bilmişəm.

Qəm baxsa, gözümə bu gündən sonra,-
Mən qəmə baxıram, qəmdən doyuram.
Sonuncu qəmimi yurda çatdırıb,-
Son dəfə kədərə nida qoyuram.

YARADAN ALLAHA DUALRIMDI

Yaşanan dünyada çatlamasın kaş,
Ta ki, babaların goru, İlahi!
Mən ki öz nəfsimlə bacarmalıyam,
Özümü özümdən qoru, İlahi!

Nəfsimlə, ruhumla bacarmaq üçün,
Qəlbimdə insafa yer elə, Allah!
Ucadan ucasan gözəl dünyada,
Qıyma bu dünyada bir telə, Allah!

Muhəmməd xətrinə gözəl dünyada,
“Quran”ı gözümə nur elə, Allah!
Tək ALLAH yenə də sənsən deyə sən,

İlahə BAYANDUR.Yeni şeirlər

RAHMETLİK BABAM ƏHMƏDİN AZİZ HATIRASINA

Ömür ötür, zaman keçir,
İnsanların kadrin bilin.
Bir gün gelen bir gün köçür,
İnsanların kadrin bilin.

Böyükleri salın yada,
İmkanlar mehdud olsa da.
Bu etibarsiz dünyada
İnsanların kadrin bilin.

Hüdudsuzdur arzu, dilek,
Daş üstünde bitir çiçek.
Yalana vurmayın bezek,
İnsanların kadrin bilin.

Quru düzde şeher salan,
Toprakdan aya ucalan,
Vaxtından erken qocalan,
İnsanların qedrin bilin.

Qocalara yer gösterin,
Uşaqlara salam verin.
Hastalara hoş söz deyin,
İnsanların qədrin bilin.

O yaprakdı bir ağacda,
El verir son duracaqda.
Halal olun şen ocaqda,
İnsanların qədrin bilin.

Niye gelmedin?

Senden ayrılalı günler il oldu,
Hasret yağmurları kalbime doldu.
Kara saçlarımı külekler yoldu,
Gözlerim dörd oldu, niye gelmedin?

Bana gel-gel dedin, kendinse gitdin,
Zülmete, dumana karışıb itdin,
Yine hayallerden bana el etdin,
Gözlerim dörd oldu, niye gelmedin?

Resmini hasretle basdım bağrıma,
Melhem idi qasnak tutmuş yarama.
Bar vermedi becerdiyim barama,
Gözlerim dörd oldu, niye gelmedin?

Deryada tufana qerq oldu gemim,
Ondan sonra coşdu, çağladı qemim.
Ağılar söyledim, yoxdur hemdemim,
Gözlerim dörd oldu, niye gelmedin?

Yaralı kalbime qam gülü ekdin,
Ne vaxt çıçekleyer? Gözümü dikdim,
Derdi derd üstden yükledin, çekdim,
Gözlerim dörd oldu, niye gelmedin?
Gözlerim dörd oldu, niye gelmedin?

Bu gün gənc yazar Günel İsrailqızının doğum günüdür

TƏRCÜMEYİ-HAL

Hacıyeva Günel İsrail qızı 1990-cı il aprel ayının 23-də Laçın rayonunda anadan olub.1997-ci ildə Bərdə rayonundakı orta təhsil müəssisələrindən birinə qəbul olub.Bir müddət burada təhsilini davam etdirdikdən sonra Bakı şəhərinə köçmüşdür.Bakı şəhərindəki Kimya-Biologiya Təmayüllü Respublika liseyinə qəbul olub.2008-ci ildə həmin liseyi bitirib.Digər həmyaşlıları kimi, o da həmin il Sumqayıt Dövlət Universitetinin Filologiya qəbul olmuşdur.2012-ci ildə həmin universiteti bitirmişdir.
Poeziyaya çox erkən yaşlarından başlayıb.”Şəkil” adlı ilk şeirini ibtidai təhsilini davam etdirən müddətdə yazıb.Dövri mətbuatda 2003-cü ildən etibarən çıxış edir.Müəllifin “ilk uğurlu qələm təcrübəsi”olan şeiri “Bərdə” qəzetində işıq üzü görüb.Bu uğurdan ruhlanan müəllif gələcək illərdə daha da sanballı əsərlər yazmağa başlayıb.Sonrakı illərdə isə ardıcıl olaraq “Sərbəst düşüncə”, Sumqayıtda şəhərində nəşr olunan”Yüksəliş naminə”,Bakı şəhərində isə Ümid”qəzetlərində şeirləri ilə çıxış edib.
Tələbəlik illərində isə təhsil aldığı Ali təhsil müəssisəsi olan Sumqayıt Dövlət Universitetinin əsas və yeganə mətbu orqanı olan “Sumqayıt Universiteti”qəzetində şeirləri ilə ardıcl olaraq çıxış edib.Həyatının sonrakı illərində məqalələri və digər ictimai-siyasi şeirləri ilə “Yüksəliş naminə” qəzetində periodik olaraq çıxış edib. Sonrakı günlərdə isə şeirləri Bakı şəhərində “Sözün sehri” qəzetində, müxtəlif Mədəniyyət və Ədəbiyyat portallarında dərc olunub.Haqqında yazılan səmimi duyğular və düşüncələr Mədəniyyət və Ədəbiyyat portalında yerləşdirilib. Hal-hazırda “Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyinin üzvüdür.”Sumqayıt Universiteti” qəzeti ilə sıx əlaqə saxlamaqdadır.
Hal-hazırda bir-birindən daha maraqlı şeirləri ilə oxucuları düşündürməyə vadar edən gənc şairə arasıkəsilmədən poeziya nümunələrinin sayını artırmaqdadır. Gənc ədib haqqında onun qələm yoldaşı Kənan Aydınoğlu “Qələmi əlinə götür, ay şair!”,”Sıxılma, büdrəmə illər uzunu”, “Dağılsın gözündən həsrət, ayrılıq!” şeirlərini yazmışdır.
2012-ci ildən Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayədə Heyətlərinin üzvü seçilmişdir.Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş Redaktorudur.(http://edebiyyat-az.com)

QOY VƏTƏN FƏXR ETSİN,
SƏNLƏ, QARDAŞIM!

Kənan Aydınoğluna.

Dünyaya sığmayan bir ürəyin var,
Hər misran gövhərdi, ləldi, qardaşım.
“Böyük Allah” adlı bir köməyin var,
Haqq yolu ən doğru yoldu, qardaşım.

Parçalanmış bir millətik bilirəm,
Xalqın qara günlərini görürəm.
İçimdə ağlayıb, üzdə gülürəm,
Nolacaq bu xalqın halı, qardaşım?!

Bəzən sədaqətdən, əhddən yazırsan,
Bəzən də dərdlənib dərddən yazırsan,
Bilirəm, yazanda qəlbdən yazırsan,
Var olsun qələmin, sözün, qardaşım.

Kənan! Çəkməyəsən nə ah, nə aman,
Qəddini əyməsin bu qəddar zaman.
Şeir dünyasında yarat xaniman,
Qoy vətən fəxr etsin, sənlə, qardaşım.

Günel İSRAİLQIZI.
22 aprel 2010.Sumqayıt.

EY DOSTUM!

Dinlə dərdlərimi, qoy deyim eşit,
Həyat yaman yorub məni, ey dosutm!
Yamana, yaxşıya körpü olmuşam,
Çox çəkdim kədəri, qəmi, ey dostum.

Yaxşı dedim, yaman dedim yozdular,
Əyrini düz, düzü, əyri yazdılar.
Haqq deyənlər, yolun yaman azdılar,
Heç görmədim ədaləti, ey dostum!

Məndə haqsızlığa vallah dözüm yox,
Haqq yolun gedirəm başqa izim yox.
Nə varda, dövlətdə, pulda gözüm yox,
Təki ağlamasın, qəlbim, ey dostum!

Tanrının quluyuq, haqqa söykənək,
Bu günün, sabahın qədrini bilək.
Nifrətdən yan qaçıb, sevək-sevilək,
Sevgi qalacaqdır bizə, ey dostum!

Allah sevgisiylə yaşayaq gərək,
Cənnət arzusuyla döyünsün ürək.
Hər zaman çalışıb, yaxşılıq edək,
Yamanlıq etməyə nə var, ey dostum!

Günelin qəlbində vallah kini yox,
Düzlükdür imanı, başqa dini yox.
Hamını sevirəm, təkcə səni yox,
Sevgimdir yaşadan məni, ey dostum!

Debüt: Eyyub MƏMMƏDOV ( Ağdaş).Şeirlər

Məmmədov Eyyub Kamran oğlu 1995-ci iliyul ayının 6-da Ağdaş rayonunda anadan olub.İbtidai və orta təhsilini Ağdaş rayonunda alıb.2012-ci ildə Sumqayıt Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə daxil olub.Hal-hazırda “Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyinin üzvüdür.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.İlk şeirlərini orta məktəb illərində qələmə alıb.
2012-ci il oktyabr ayının 6-da “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Birinci Qurultayında Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü,”Azərbaycan ədəbiyyatı”, “Türkiyə ədəbiyyatı”, “Publisistika”, “Elektron kitablar” bölmələrinin əməkdaşı seçilmişdir.

* * *

Səni anlamaq çətin
Səni anlama üçün
həyata birdə
pəncəresiz baxasan gerek
seni anlamaq ucun
axitdigin goz yasi kimi
damla damla
misra misra
setirlere axasan gerek
seni anlamaq ucun
3 deqiqelik bir mahniya
butov omur sigdirasan
danisdiqca agladiqca
insanlarin bulud kimi
goz yaslarin yagdirasan
seni nece anlasinlar?
seni anlamaq
saqqal buraxmaq deyil
seni anlamaq insanligin halina
yas tutmaqdir
mahnilarda dunya qurub
oz dunyani unutmaqdir
seni anlamaq
insanlardan uzaq qacmaq
qacdiqcada yaxinlasmaqdi
sen basqa bir dunyadansan
o dunyanda yox milletler
yoxdur orda irqler
orda sokulmus serhedler
o dunyada 3 insan var
ucude mesum gunahsiz
sen o dunyani anlatdiqca
sesinden kovreklik duyulur
sanki bu kovreklikde
cirkin ruhlar yuyulur
seni cox qinayacaqlar
hele kafir qalacaqsan
mahnilarla insanlari
ozlerinden alacaqsan

ÜÇ ALMA

Ìndi bənzəyir həyatım
Bir özgənin taleyinə,
Insan naəlac olanda
Qalır deyinə-deyinə.
Eh… indi biz oxşayırıq
Düşmən ikən dost olana,
Özümüzü inandırdıq
Öz dediyimiz yalana.
Îndi mənim bu halımı
Oxşatmağ olmur ki, nədir,
Tanrı vermiş dərd hədiyyə
Təəssüf oda cox kohnedir.
Daha peşman olmuşuq biz
Istəməzdik olsun belə,
Istəməzdik sönsün hər şey
Gözlərimiz görə-görə.
Îndi mənə qalan budur
Uzaqdan seyr etmək səni,
Indi mənə qalan saymaq
Saçlarıma düşən dəni.
Saya, saya ömür gedir
Gün azalır, gecə düsür,
Nağılında çatır sonu
Gör almalar necə düşür;
Almalardan biri mənim
Birinisə sənə verdim,
Çox təəssüf ki üçüncüsün
Səni sevənə deyil də
Sənin sevdiyinə dərdim.

KEÇMİŞ VƏ BU GÜN

Keçmişdən bu günə baxanda hərdən,
bilmirəm ağlayım yoxsa gülüm mən.
Bir vaxt arzum idi rahat yaşayım,-
bu gün arzumdur k,i rahat ölüm mən.

Körpə uşaq idim bilmirdim yeni,
yolumda görməzdim dumaıi çəni.
Dərslər, çalışmalar yoranda mən,i
bilməzdim həyatın dərsi zülüm mən.

Nələri veririk, nələr alırıq,
həyat bir xəyaldır, bizsə dalırıq.
Hərdən qaranlıqda tənha qalırıq,
Göylərə açılan iki elim, mən.

Sən böyük insanı tez itirmişəm,
öləndə uşaqıim dərk etmmişəm.
Gecsə də, qədrini indi bilmişəm,
yer eyle yanında sənə gəlim mən.

SİRAT KÖRPÜSÜ

Sirat körpüsündə dayanmış kimi,
yollar ayrıcında qalmışam bu gün.
Gözümün yaşına baxan düşünər,
Sanki mən anadan olmuşa bu gün.

Bəlkə də istərdim doğulum bu gün,
keçmişdə nələri itirmək olar.
Dünəndə qalardı sevgi qatarı,
yalnız onu bu cür ötürmək olar…

Həyata başlardım sıfırdan onda,
addımla gedərdim müsbətə doğru.
Mənə əzab verən sevgiyə yoxda,
İnamla qaçardım nifrətə doğru.

İnanıb TANRIYA saf bir ürəklə,
Şükürlər, dualar hər sabah üçün.
Səninçün tökdüyüm göz yaşlarımı,
tökərdim işlənən hər günah üçün.

İnsan böyüməyir, insan kiçilir,
böyümək kiçiltdi insanlığımızı.
Qəlblərin qırmızı kitabın cırın,
Yox edib bitirək heyvanlığımızı.

Artıq baş götürüb qaçıram burdan,
gedərkən özümü unudum bəlkə…
Quru bir can ilə axtarışddayam,
yaddaşsız insanlar olan bir ölkə

Rafiq YUSİFOĞLU.Həyatı və Yaradcılığı

Əliyev Rafiq Yusif oğlu (Rafiq Yusifoğlu) (d.2 yanvar 1950) – şair, yazıçı, tənqidçi, 1986-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü, “İlin ən yaxşı kitabı”, “Vətən”, “Qızıl qələm”, “Araz” və s. mükafatların laureatı.

Həyatı

Rafiq Yusifoğlu 1950-ci il yanvar ayının 2-də Qubadlı rayonunun Çardaxlı kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. Burada səkkizillik məktəbi, Qubadlı qəsəbə orta məktəbində onillik məktəbi bitirmişdir (1966). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1966-1970). Bir müddət Sumqayıt şəhərində müəllim işləyən şair Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. “Azərbaycan Sovet poemasının inkişaf problemləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Fəaliyyəti

1985-ci ildən 1992-ci ilədək “Göyərçin” jurnalında söbə müdiri, 1992-ci ildən 1996-cı ilədək məsul katib, 1996-1997-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasının “Xəbərlər” baş redaksiyasında “Elm, mədəniyyət, incəsənət” şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1997-ci ildən “Göyərçin” jurnalının baş redaktorudur. Şairin uşaq ədəbiyyatı sahəsində xüsusi fəaliyyəti vardır. Rafiq Yusifoğlu 2007-ci ildə “XX əsr Azərbaycan poemasının sənətkarlıq xüsusiyyətləri” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru adını almışdır. Hazırda Sumqayıt Dövlət Universitetinin “Azərbaycan ədəbiyyatı” kafedrasının professorudur. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət işçisidir.
O, gənc tənqidçilərin Moskvada keçirilən birinci (1982), ikinci (1985) və üçüncü (1988) Ümumittifaq seminarlarının, Qazaxıstanda keçirilən Beynəlxalq Uşaq ədəbiyyatı günlərinin (1989) iştirakçısı, 1985-ci ildə Moskvada Ali Komsomol Məktəbinin bir aylıq jurnalistika kursunun müdavimi olmuşdur.
Ədəbi fəaliyyətə hələ orta məktəbdə oxuyarkən başlamış, 1966-cı ildən şeirləri, məqalələri ilə mətbuatda çıxış etməyə başlamışdır. Son illər bədii tərcümə ilə ciddi məşğul olur. F.Q.Lorkanın, Corc Bayronun, Peter Şyuttun, Hans Yurgen Hayzenin, Ulla Hanın, Roza Auslenderin və başqalarının şeirlərini, dünya uşaq ədəbiyyatının gözəl nümunələrini dilimizə tərcümə etmişdir. Əsərləri bir sıra dillərə tərcümə edilib, dərsliklərə düşüb. Çoxlu mahnı mətnlərinin, elmi-publisistik məqalələrin müəllifidir. Əsərləri əsasında “Qəm karvanı”, “Bütün Azərbaycan əsgər olmalı” televiziya tamaşaları çəkilib, dəfələrlə nümayiş etdirilmişdir.

Əsərləri

Yurdum-yuvam. Bakı: Gənclik, 1983, 72 səh.
Ətirli düymələr. Bakı: Gənclik, 1986, 88 səh.
Ocaq yeri. Bakı: Yazıçı, 1989
Aylı cığır. Bakı: Gənclik, 1992
Qəm karvanı. Bakı: Sumqayıt, 1997
Həsrət köçü. Bakı: Sumqayıt, 1998
Сладкий дождь (rus dilində). Bakı: Şuşa, 1998
Dünya xalqlarının nağılları. Bakı: Azərbaycan, 1998
Azərbaycan poeması: axtarışlar və perspektivlər. Bakı: Elm, 1998
Xatirə kəcavəsi. Bakı: Elm, 1999
Bahar qatarı. Bakı: Azərbaycan, 1999
Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı: İşıq, 1999
Böyük arzuya gedən yol. Bakı: Azərbaycan, 2000
Möcüzəli xəzinə. Bakı: Azərbaycan, 2000
Təzə sevdalara doğru. Bakı: Şuşa, 2000
Çiçək yağışı. Bakı: Şuşa, 2000
Ədəbiyyatşünaslığın əsasları. Bakı: Sabah, 2001
Söz çəməni. Bakı: Azərbaycan, 2002
Uşaq ədəbiyyatı. Bakı: Təhsil, 2002
Ayrılığın qəm hasarı. Bakı: Təhsil, 2002
Günlərimiz, aylarımız. Bakı: Azərbaycan, 2003
Bir sevdalı ürəyim var. Bakı: Çaşığolu, 2003
Ədalətli hakim. Bakı: Azərbaycan, 2004
Şirin yuva. Bakı: Azərbaycan, 2004
Müasir ədəbi proses və ədəbi tənqid. Bakı: Çaşıoğlu, 2004
Min dovşan otaran çoban. Bakı: Azərbaycan, 2005
Zamanın qatarı. Bakı: Azərbaycan, 2005
Həsrət sazağı. Bakı: Şivannəşr, 2005
Ədəbiyyatşünaslığın əsasları. Bakı: Şivannəşr, 2005
Dəniz səviyyəsi. Bakı: Şivannəşr, 2005
Meymunlar ölkəsi. Bakı: Azərbaycan, 2006
Yollar. Bakı: Azərbaycan, 2006
Uşaq ədəbiyyatı. Bakı: Şivannəşr, 2006
Daha uşaq deyiləm. Bakı: Şivannəşr, 2006
Sevdalı sabahlar. Bakı: Şivannəşr, 2007
Namusu qoru. Bakı: Azərbaycan, 2007
Ana dilim. Bakı: Azərbaycan, 2007
Tanrının ömür payı. “Sumqayıt” nəşriyyatı, 2007
İlahi qazlar. Bakı: Azərbaycan, 2008
Sehrli üzük. Bakı: Azərbaycan, 2008
Ana dili (Əlifba, oxu). Ümumtəhsil məktəblərinin birinci sinifləri üçün dərslik. Bakı: Çaşıoğlu, 2008
Eşqin qarlı yollarında. Bakı: ADPU, 2008
Dəniz, sən və mən. Bakı: ADPU, 2009
Qızıl balıq (tərcümələr). Bakı: Lider-press, 2009
Ulu yurd yerlərimiz (məqalələr). Bakı: Lider-press, 2009
Azərbaycan dili 2. Bakı: Çaşıoğlu, 2009
Möcüzəli ağac (tərcümələr). Bakı: Azərbaycan, 2010
Elm və helm (hekayələr və nağıllar). Bakı: Azərbaycan, 2010
Qoruq və yasaqlıqlarımız (məqalələr). BAkı: Azərbaycan, 2010
Azərbaycan poemasının sənətkarlıq xüsusiyyətləri. Bakı: ADPU, 2010

TANRIM İLƏ ÜZ-ÜZƏ

***

Allahım,
çaya axma desən,
axarmı?
Şimşəyə çaxma desən,
çaxarmı?
Gözlərə baxma desən,
baxarmı?
Həvva nənəmizin
bir günahından ötrü
Adəm babamıza
bu zülmləri vermisən,
– Kişi də
arvad sözünə baxarmı?

***

Səni unutduğumuz üçün
Köksümüzdə həmişə
dağ olur, Allahım!
Bəlkə də elə ona görə
övladlarımız üzümüzə
ağ olur, Allahım?!

***

Allahım!
Sənin ürəyin,
sənin səbrin böyük…
Bizim ruhumuza
od ələmisən.
Qəlbimizi
elə yaratmısan ki,
ləzzət çəkməyə aludəyik, –
Bəs onu bizə
niyə qadağan eləmisən?
Açılan gül gözəl idisə,
sənin əmrinlə
niyə solurdu ki?!
Ləzzətin
nə demək olduğunu bilməyəni
elə daş, torpaq yaratsaydın,
nə olurdu ki?!

***

Bu qədər
haqsızlıq olar?! –
Bəbəklərimdə
şimşəklər çaxır.
Ancaq özümə təskinlik verirəm:
Allah təkcə mənim
Allahım deyil,
mənə kələk gələnlərin də
Allahıdı axı?!

***

Mən bu ölümlə
əvvəl-axır
barışmalıyam. –
Ancaq…
Yaratdığını
niyə öldürürsən? –
Ulu Tanrıdan
soruşmalıyam…

HƏVVA NƏNƏ

Həvva nənə!
Nəfsini saxlayıb,
buğda yeməsəydin,
indi Cənnətdə yaşayırdıq
hamımız.
Gözümüzdə qalmazdı
bu qədər
arzu-kamımız.
Buğda nədir ki,
indi sənin nəvə-nəticən
torpaq, daş yeyir.
Bir az artıq qazansın deyə
uf demədən
baş yeyir…
Elələri də var ki,
bir tikə buğda çörəyindən ötrü
dili qısa olub.
Haqqa, ədalətə
qahmar çıxmaq
onun üçün yasaq olub.
Bir buğdadan ötrü
bir nəsli cənnətdən
qovdurdun,
Həvva nənəmiz!
Belə getsə,
başımıza gələcək hava,
nənəmiz!
Nə qədər
Allaha yalvarsaq da,
nə qədər
getsək də minnətə,
yolumuz bir də düşəcəkmi
Cənnətə?
Həvva nənə!
Buğdanı yeyəndən sonra
sevişmək yamanca gəldi
xoşuna.
Bu nə oyun idi açdın
Adəm babamızın
başına?!
Bəlkə də sən haqlısan, –
Şükür eləməliyik
Allahın verdiyi paya.
Bəlkə də
buğda yeyib
yaratmaq eşqinə
düşməsəydin,
biz də gəlməzdik
dünyaya…
Həvva nənə!
Səni sevgi sevincindən
daşındıra bilmədi
nə mələklər,
nə içindən çaylar axan
Cənnət bağı.
Bir də ki,
oğul-uşaqsız,
nəvə-nəticəsiz
nə Cənnət axı?!

DİKTOFONA DEYİLƏN ŞEİR

Ayağımın altında
bəmbəyaz qar xırtıldayır,
Şaxta üzümdən,
yanaqlarımdan öpür…
Allahım elə bil
göylərdən başıma
noğul səpir…
Başımın üstündə
quşlar bəxtiyarlıqla ötür,
Ayaqlarım dovşanların
ləpirini örtür. –
Ovçulardan gizlədikcə
onların izini,
bəxtəvərlər bəxtəvəri
sanıram özümü…
Dinləyirəm həmişə
ürəyimin sözünü, –
O ürəyə görə
çox sağ ol, Allahım!
Sağ ol ki,
qəlbimdəki arzu güllərini
dərmisən.
Çox sağ ol ki,
bu ürəyi
mənə vermisən…
Gözəlliyə gedən yolu
biganələr üçün
bağlamısan.
Çox sağ ol ki,
quşların dimdiyindən
mənə həmərsin,
quşarmudu,
əzgil payı
saxlamısan…

***

Zirvəyə dırmanıb
yorulmuşam,
indi nəfəs dərirəm.
Yazda çiçəklərini
öpüb qoxladığım
həmərsinlərin
indi meyvəsini dərirəm…
Əlimə sancılsa da,
bu yerlərin tikanı,
ürəyimə necə doğmadı,
Allahım,
gözəlliklər məkanı….

***

Həmərsinlər budaqda
qırmızı işıq kimi yanır. –
Qarlı düzlərlə getdikcə
elə bil məni çağırır:
hara gedirsən,
dayan! – deyir.
Aç gözünü xabi-qəflətdən,
oyan! – deyir.
Allahın nuruna
boyan! – deyir.
Kollar ətəyimdən yapışıb,
getmə, dayan! – deyir.
Tanrının hikmətləri
olmadımı sənə əyan? – deyir…
…Bu dünyadan nə ürək,
nə də göz doyan deyil…

Avtandil AĞBABA.Həyatı və Yaradıcılığı

Şəkil0030

Avtandil AĞBABA

Məmmədov Avtandil İsrafil oğlu-şair, publisist, folklorşünas
Məmmədov Avtandil İsfrail oğlu 1955-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Ağbaba kəndində anadan olub.İbtidai və orta təhsilini doğma kəndlərində alıb.Bakı Dövlət Univesitetinin Filologiya fakültəsində ali təhsil alıb.Bir müddət Sumqayıt şəhərində orta məktəbdə Azərbaycan dili və Ədəbiyyatı müəllimi kimi çalışıb.Sonra isə Sumqayıt Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuatda şeirləri və elmi məqalələri ilə çıxış edir.Son vaxtlar şeirləri “Sumqayıt Universiteti”, “Sözün Sehri”, “Möhtəşəm Azərbaycan” qəzetlərində, müxtəlif Ədəbiyyat, o cümlədən Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portallarında dərc olunub.
Filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosentdir.Sumqayıt Dövlət Universitetinin “Azərbaycan və Xarici Ölkələr Ədəbiyyatı” kafedrasının müdiridir.“Pöhrə” Ədəbi Birliyinin Bədii Rəhbəridir.Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvüdür.
2012-ci il oktyabr ayının 6-da “Ziyalı Ocağı” ctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Birinci Qurultayında Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü və Poeziya şöbəsinin Redaktoru seçilmişdir.
Sumqayıt Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində ali təhsillərini davam etdirən tələbələrin Ədəbiyyat sahəsində elmi məqalələrinə rəhbərlik edir.”Ağbabaya gedən yollar” şeirlər kitabının müəllifidir.
Avtandil Ağbaba həm də ictimai həyatda gənc yazarlara köməklik göstərən geniş qəlbli bir insan kimi tanınır.2007-2012-ci illər ərzində İlham MİKAYIL, Nemət TAHİR, Kənan AYDINOĞLU, Məhəməd KƏRİM, Orxan ZAMAN kimi gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələriin Sumqayıt ədəbi mühitində tanınmasında mütəsna rol oynayıb.
Hal-hazırda Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən “Sumqayıt Universiteti”, “Sözün Sehri”, “Möhtəşəm Azərbaycan” qəzetləri ilə əməkdaşlıq əlaqələri saxlamaqdadır.

AZADLIĞIN YOLLARI QANDAN-QADADAN KEÇİR

Azadlığın yolları qandan-qadadan keçir,
Şəfqət bizə anadan, qeyrət atadan keçir,
İgid doğulan gündən min cür xatadan keçir,
O əyilməz ölümlə dayansa da, üz-üzə,
Qardaş, başını dik tut, öndədir mübarizə!

Şəhidlərin ruhunu müqəddəs tutmalıyıq,
İncikliyi, küsünü tamam unutmalıyıq,
Hər ağrını-acını kişi tək udmalıyıq,
Hey ağlayıb-sızlamaq, axı nə verər bizə,
Qardaş, başını dik tut, öndədir mübarizə?!

Hardasa nəcib olmaq bəlkə günahımızdır,
Haqq Vətəni özüdür, Vətən sabahımızdır?!
Yenilməyən gücümüz-birlik silahımızdır,
Ağa qara deyənlər bir gün çökəcək dizə,
Qardaş, başını dik tut, öndədir mübarizə!

Biz ki Beyrək nəsliyik şam olub ərisək də,
Azadlıq yollarında zindanda çürüsək də,
Yaxşılığı qaxmayıb, bizi başa, kirisək də,
Ürəklərin haqq səsi salar nahaqqı lərzə,
Qardaş, başını dik tut, öndədir mübarizə!

Araz, Araz deməklə Arazı keçmək olmaz,
Əvvəl-axır Vətəni ikiyə biçmək olmaz,
Bu yurdu xəritəylə, kağızla ölçmək olmaz,
Qızım xonça bəzəyib, götürəcək Təbrizə,
Qardaş, başını dik tut, öndədir mübarizə!

Haqqımız lap nazilib keçsə iynə gözündən,
Zərrə-zərrə nur yığaq həqiqətin özündən,
“Qarabağ şikəstəsi” qalxıb Cıdır düzündən,
İqlimləri dolaşıb nur saçmalıdır ərzə,
Qardaş, başını dik tut, öndədir mübarizə!

ELLƏR, BORÇALIDAN MUĞAYAT OLUN!

Ağbaba dağılıb, Göyçə sökülüb,
Ellər, Borçalıdan muğayat olun!
Xain gözlər indi ora dikilib,
Ellər, Borçalıdan muğayat olun!

Başkeçiddən yollar keçir Sarvana,
TANRI dözməz bu qəm dolu karvana,
Qoymayın ki, kəmfürsətlər davrana,
Ellər, Borçalıdan muğayat olun!

Başımıza bu gələnlər azdımı,
BEYRƏK öz yolunu azdımı?!
QARAYAZI QARAÇÖPDƏN bezdimi,
Ellər, Borçalıdan muğayat olun?!

QARAXAÇ yaylağı min bir gümanda,
Gözləri yol çəkir GÖYDAĞ dumanda.
Bu çətin sınaqda, bu ağır anda,
Ellər, Borçalıdan muğayat olun!

Bölünə-bölünə vətən heç olar,
Hoydu, a qardaşlar, hoydu, bacılar!
Nahaqq haqqı bassa, sonra gec olar,
Ellər, borçalıdan muğayat olun!

Avtandil AĞBABA.
Filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.

Debüt: Böyükxanım MƏMMƏDOVA ( Sumqayıt ).Məqalə

B.İ.Eminli
Sumqayıt Dövlət Universiteti,
Azərbaycan dili və türkologiya kafedrasının baş müəllimi

MÜRACİƏT FORMALARININ SEÇİLMƏ TƏLƏBLƏRİ

Açar sözlər: nitq mədəniyyəti, müraciət formaları, etiket, xitab, ünsiyyət

«Dil ünsiyyət vasitələri sırasında özünün aparıcı yerini qoruyub saxlayır və gələcəkdə də saxlayacaq. O, ifadə olunası və digər insanlara çatdırılası düşünülmüş istənilən məzmunu ifadə etmək qabiliyyəti olan informasiya mübadiləsinin öz imkanlarına görə ən zəngin vasitəsidir. Dil fikrin özünün formalaşması kimi çıxış edir, buna görə də dil ünsiyyəti digbər informasiya mübadiləsi formalarının və növlərinin əsasında dayanır.
Təsadüfi deyil ki, insanın müsbət keyfiyyətlərindən biri də onun aydın və gözəl danışmasıdır. «Hər bir insan öz dilinin arxasında gizəlnmişdir». Gözəl nitqə malik olmaq üçün təbii ki, gözəl natiq doğulmaq lazım deyil. Sadəcə, kifayət qədər ictimai-siyasi, elmi biliyə və zəngin söz ehtiyatına sahib olmaq lazımdır. Ən başlıcası isə Nə demək? Necə demək? Harada demək? prinsipinə düzgün əməl etmək lazımdır. M.T.Siseron yazır ki, şairlər anadan şair doğulurlar, natiqlər isə ictimai-siyasi həyatda sonradan yetişirlər.
M.T.Siseron bunu da qeyd edir ki, xeyirxah olan şəxs hər şeyə qadirdir. Kim gözəl danışırsa, o bütün xeyirxah cəhətləri özündə təcəssüm etdirir və buna görə də müdrikdir. Həqiqi natiq öz müdrikliyi … ilə təkcə nüfuz qazanmır, həm də vətəndaşlara, dövlətə fayda verir, uğurlar gətirir, səadət bağışlayır.
Təbiidir ki, gözəl nitq, rəvan danışıq auditoriya üçün maraqlı mövzunun seçilməsindən, nitqdə işlədilən sözlərin ahəngdarlığından, nitq söyləyənin şəxsiyyətindən, hətta zahiri görünüşündən və s. asılıdır. Gözəl nitq qabiliyyətinə, nitq mədəniyyətinə malik olmaq üçün kifayət qədər söz ehtiyatına, geniş dünyagörüşünə, yaradıcılıq axtarışına, istedada, ciddi səyə malik olmaq lazımdır. Gözəl nitq dinləyicinin qəlbini fəth edir, onu düşündürür, nəticə çıxarmağa vadar edir.
Dinləyicilərə münasibətə görə nitq söyləyənin qarşısında 3 vəzifə qoyulur: a) dinləyicinin diqqətini özünə cəlb etmək; b) diqqəti nitqdə irəli sürülən məsələlərə cəlb etmək – dinləyiciyə psixoloji təsir göstərmək üçün zəmin yaratmaq; c) dinləyicini həyəcanlandırmaq, onu düşünməyə sövq etmək.
Nitqin növlərindən istifadə etmək də dinləyicilərin səviyyəsindən asılıdır. Gözəl danışıq, necə deyərlər, məqamına düşməlidir. Natiq dinləyicilərin hətta yaşını, vəzifəsini, cəmiyyətdəki mövqeyini, vaxtının çoxluğunu, yaxud azlığını da nəzərə almalıdır. Dinləyicilər «müharibə və ya dinc quruculuq dövründə yaşayırlar?» sualı da natiq üçün maraqlı olmalıdır.
Nitqin uğurlu alınması üçün ikinci əsas şərt dinləyicidir. Çünki natiqin sənətini, məharətini düzgün qiymətləndirən məhz dinləyici auditoriyasıdır. Nitqin müvəffəqiyyətini təmin edən başlıca amillərdən biri də natiqlik priyomlarıdır. Bütün bunlar kompleks təşkil edəndə dinləyicilərə xoş təsir bağışlayır və «estetik qida» verir. «İnsan eşitdiyi sözün natiqinə baxıb həmən sözü qəbul edər» (M.S.Ordubadi). Natiqlik priyomlarının bəziləri nitqin bütöv kompozisiyası ilə, bir qismi isə yalnız giriş və ya finalla bağlıdır. Girişlə bağlı olan priyomlar dinləyicilərin diqqətini ələ almaq, əsas məsələyə yönəltmək və sakitlik yaratmaq məqsədi daşıyır.
Nitq dinləyicilərə müraciətlə başlanır. «Necə başlamalı?» sualı ən təcrübəli natiqləri belə düşündürür. Çünki bir sıra hallarda natiqin əvvəlcədən düşündüyü «giriş» auditoriyanın real vəziyyətinə uyğun gəlmir.
Dinləyicinin diqqətini cəlb etmək də nitq söyləyəni düşündürən məsələlərdəndir. Təbii ki, nitqin əvvəlində edilən müraciətdən və onun formalarından çox şey asılıdır. Müraciət formaları istənilən şifahi və yazılı nitqdə dinləyicinin diqqətini cəlb etmək üçün bir vasitə, sonrakı mətnə keçid üçün, mükaliməyə başlamaq üçün bir açar rolunu oynayır. Bu zaman əsas postulatlardan biri odur ki, kim müraciət edir və kimə müraciət edilir?
Həmsöhbətə müraciət ən parlaq, ən geniş yayılmış etiket göstəricisidir, çünki biz insanı ya sosial roluna, ya fərdi əlamətlərinə, ya ona olan şəxsi münasibətlərimizə görə bu və ya digər formada adlandırırıq. Belə etiket göstəricisi ən ümumi ola bilər – bu zaman ünsiyyət rəsmi ünsiyyətin ən yüksək pilləsi olacaq. Məsələn, küçədə və ya nəqliyyatda «Vətəndaş!» – deyə müraciət oluna bilər; müraciət eyni zamanda fərdi-şəxsi ola bilər, bu müraciət isə qeyri-rəsmi ünsiyyətdə (adi danışıqda, məişətdə) mümkün olur: məsələn, Aynuş! (Aynur) – (ana qızına deyir). Bəs müraciət nədir? Yuxarıda göstərdiyi kimi, müraciət nitqin istiqamətləndiyi obyektdir. Deməli, müraciətin spesifik xüsusiyyəti hər şeydən əvvəl ondan ibarətdir ki, o, həmsöhbətin diqqətini cəlb edir, eyni zamanda onu adlandırır. Beləcə, insanlar nitq əlaqəsinə daxil olurlar.
N.İ.Formanovskaya danışanın iki nitq fəaliyyətini ayırmışdır: müraciət olunanı (adresatı) adlandırmaq və çağırmaq (çağırış). Tədqiqatçı göstərir ki, bir çox dillərdə (məs: Ukrayna, bolqar və digər slavyan dillərində) müraciəti formalaşdıran çağırış halı deyilən xüsusi qrammatik vasitələr mövcuddur. Nitqimizdə müraciət xüsusi şəkilçi ilə deyil, yalnız intonasiya, bəzən də frazada yerinə görə müəyyən edilir. Düzdür, bəzi tədqiqatçıların fikrincə, ismin çağırış halını xatırladan müraciət forması var. Bu, sözün son şəkilçisinin ixtisarı, dəyişməsi və sözün təkrarı şəklində özünü göstərir. Məs: Mehri! (Mehriban!), Cəmiş! (Cəmilə!), Eliş! (Elşən!), Murad, a Murad!, Leyla, a Leyla! və s. Əlbəttə ki, bunu hal adlandırmaq düzgün olmazdı, çünki hal qrammatik formadır, əşya, hadisə və şəxsləri adlandıran sözlərin arasında bu və ya digər münasibətləri əks etdirir, bu üsluba təsir edə bilməz. Amma göstərilən müraciət forması yalnız danışıq üslubunda mümkündür, yəni qeyri-rəsmi, qeyri-məcburi ünsiyyətdə mövcuddur. Həm də bu forma yalnız məhdud söz qruplarında, əsasən xüsusi adlar və qohumluq bildirən sözlərdə özünü göstərir. Şifahi nitqdə bu, ad ilə müraciət etdikdə təzahür edir və hətta şifahi nitq norması sayılır. Müraciət zamanı, qeyd etdiyimiz kimi, xüsusi intonasiya olur, bu intonasiya digər nitq etiketi ifadələrində də hiss olunur. Daha dəqiq desək, bu, həmsöhbətin çağırış intonasiyasıdır.
İkinci xüsusiyyət ondan ibarətdir ki, müraciət yalnız çağırmır, eyni zamanda obyekti adlandırır. Çağırış (apelyativ) funksiyası həmsöhbətə istiqamətlənən nitq pozisiyasında onun rolu ilə əlaqədardırsa, adlandırma (kontativ) funksiyası nəzakətliliklə bağlıdır. «Yəni müraciəti kimə kim hansı şəraitdə edir, həmsöhbətlər hansı münasibətlərdədir». Müraciət forması istənilən bir mətnin dilini şifahi nitqə yaxınlaşdıra da bilər, rəsmi ünsiyyətə çevirə də bilər.
Dinləyicidə bilavasitə təəssürat yaratmaq üçün nitqin başlanğıcında müraciətə diqqət yetirmək lazımdır. Sadə müraciət bu məqsədə nail olmağa bir o qədər imkan vermir. Hər hansı bir müraciətin məqsədsiz və ya yersiz işlənməsi hətta bəzən mənfi effekt (nəticə) də verə bilər.
Müraciət nitqdə emosional təsir vasitəsidir. İnformasiya vasitələrinin sürətlə artdığı bir zamanda yazı dilinə nisbətən şifahi dilin, yaxud danışıq dilinin işləkliyi yüksəlir. Əgər bir zamanlar Azərbaycan danışıq dili Azərbaycan yazı dilinin təsirinə məruz qalırdısa, bu gün əksinədir: danışıq dili yazı dilinə əhəmiyyətli təsir göstərir. Təsadüfi deyildir ki, hər hansı informasiya, adətən, mətbuat səhifələrinə çıxmamışdan əvvəl radioda, televiziyada, müxtəlif xarakterli, miqyaslı yığıncaqlarda və s. (çox zaman məhz birinci şəxsin dilindən) səslənir. Azərbaycan dilində danışan radioların, televiziyaların sayı bu dildə yazan qəzetlərin, jurnalların sayını keçməsə də, etiraf etməliyik ki, dinləyənlərin auditoriyası oxuyanların auditoriyasından çox-çox genişdir.Nitq dilin qanunları əsasında yaradılır, danışanın, yazanın həmin dilə nə dərəcədə yiyələnmə bacarığını əks etdirir. Nitq mədəniyyətinə maraq son zamanlar ünsiyyət problemlərinə diqqətin artması ilə əlaqədardır.
Nitq mədəniyyəti davranış etiketinə xidmət edir və ünsiyyətin geniş stereotiplər sahəsini təşkil edir.
Nitq mədəniyyəti dar mənada nitq davranışının milli spesifik qaydalarıdır ki, bunlar da həmsöhbətlərin əlaqəyə girmə və ünsiyyət şəraitinə uyğun olaraq seçilmiş formada ünsiyyətə qoşulma situasiyalarında tətbiq olunur.
Məzmunlu məlumat mübadiləsinə daxil olmazdan əvvəl, yəni ünsiyyətdən əvvəl, insan hər hansı bir vasitə ilə ünsiyyətə daxil olmalı, həmsöhbətin diqqətini cəlb etməli, ona müraciət etməlidir. Nitq mədəniyyəti başlıca olaraq, məhz bu əlaqəyaradıcı funksiyanı yerinə yetirir, başqa sözlə desək, həmsöhbətə münasibətdə öz mövqeyini müəyyən etməyə imkan verir. Nitq etiketlərinin vahidlərinin tələb edən kontakt yaratma situasiyaları arasında başlıca yeri həmsöhbətə müraciət, onun nitqini cəlb etmə tutur.
Həmsöhbətə müraciət situasiyasında iki aspekti ayırmaq olar: 1) qeyri-tanış adamlara müraciət və 2) tanış adamlara müraciət (buraya az tanış olan adamlardan çox yaxın adamlara qədər daxildir). Bu iki qrup üçün nitq etiketi formalarının məcmusu kimi, dialoq quruluşunun spesifikliyi də fərqlidir. Birinci hal üçün bir qayda olaraq özündə müraciət + məlumat hissəsini (sual, xahiş, məlumat və s.), cavab və mümkün olan lütfkarlıq mübadiləsini cəmləşdirən minimal dialoq xarakterikdir.
İkinci hal üçün bu imkandan əlavə, müraciətin arxasınca kifayət qədər uzun informasiya hissəsi gələ bilər ki, bu da bəzən monoloqa çevrilə bilir. Müraciətlər içərisində müstəqil və asılı müraciətlər fərqləndirilə bilər. Müstəqil müraciətlər vokativ funksiya – həmsöhbətin diqqəti cəlbetmə funksiyasını yerinə yetirir. Müraciət dialoji vahidin ilkin replikası kimi daha çox çıxış edir. Asılı müraciətlər başlanğıc mövqedə olmadıqları üçün söyləmə tamamlayıcı nəzakətlilik verə bilər və bəzən onlar qiymətləndirici rolunu oynayır.
Elə təsəvvür olunur ki, kiminləsə danışmaqdan, ünsiyyət bağlamaqdan təbii və asan bir şey yoxdur. Amma bizim gündəlik məişətimiz sübut edir ki, biz hərdən ünsiyyət saxlaya bilmirik, ya da bunu kifayət qədər yaxşı etmirik.
Ünsiyyət ən azı iki nəfərin mürəkkəb fəaliyyətidir. Buna görə də əsl ünsiyyətin ilkin şərti danışanın öz şəxsi maraqlarını, eləcə də həmsöhbətə, onun xüsusiyyət və tələbatlarına diqqətini nəzərə almasıdır.
«Müraciət – rabitəli nitqin elementlərindən biridir və məntiqə uyğun olaraq o, bu və ya başqa halda nitq mühiti ilə əlaqədardır» [1, 87]. Hər hansı müraciət formalarının işlənmə məqamları bir sıra xüsusiyyətlərdən asılıdır:
1) Müraciət edənlə adresatın arasında tanışlığın (qohumluğun) mövcudluğu və ya qeyri-mövcudluğu;
2) Adresatın yaşı ilə danışanın yaşının nisbəti;
3) Danışana nisbətən adresatın sosial vəziyyəti;
4) Adresatın peşəsi, məşğuliyyəti;
5) Verilən situasiyada müraciət edənin funksiyası;
6) Adresatın verilmiş situasiyada üzə çıxan və ya əvvəlki təcrübələrdən danışana məlum olan şəxsi keyfiyyətləri;
7) Emosional təsir obyekti kimi adresatın xüsusiyyətləri (əlamətləri) və danışan tərəfindən qiymətləndirilməsi və s.
Biz qeyd etdik ki, müraciət ən parlaq etiket göstəricisidir. «Etiket fransız, etika isə latın sözüdür. Etiket sözü fransız dilində iki mənadadır: a) yarlıq, etiket, yazı; b) mərasim. Etika sözü də latın dilində iki mənadadır: a) ictimai şüur formalarından biri kimi əxlaq, tərbiyə və mənəviyyat haqqında fəlsəfi nəzəriyyə; b) hər hansı sinfin, cəmiyyətin və ictimai təşkilatların əxlaq qaydaları» [2, 33].
«Etiket sözü holland dilində, əsasən, paycıq mənasında işlədilir. Paycıq əvvəlcə malın, eksponatın üstünə yapışdırılmış kağız, sonralar yazı kağızının özü mənasında işlədilmişdir. Etiket sözünün yazı mənası əsasında mərasimi məna yaranmışdır» [3, 125]. İndi etiket sözündən həm yarlıq, həm də danışıq forması mənasında istifadə edilir. Etiket sözü yarlıq mənasında ilkin danışıq formasında isə törəmədir. Danışıq etiketi deyəndə insanların zahirən bir-birinə olan münasibətləri, ünsiyyəti ilə bağlı əxlaq qaydalarının toplusu başa düşülür. Deməli, biz həmsöhbəti çağırarkən ona şəraitə uyğun daha müvafiq yarlıq seçmiş oluruq. Təbii ki, bu zaman cins, yaş, sənət, peşə mənsubiyyəti, yaşadığı şəhər və ya kənd mühiti də nəzərə alınmalıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bütöv nitq etiketi kimi müraciətimiz də milli xüsusiyyətlərlə müşaiət olunur ki, bu da əcnəbilər tərəfindən, adətən, çətinliklə mənimsənilir.
Müraciət formalarının seçimindəki çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün müraciət olunanın tanış və ya qeyri-tanış olduğunu nəzərə almaq lazımdır. Belə ki, tanışlıq dərəcəsindən asılı olaraq müraciət və bu, növbəti süjet xəttinə də təsir edir. Çünki biz tanımadığımız insanla daha formal və daha az müddətli ünsiyyətdə oluruq. Məsələn, Yoldaş, avtobus dayanacağı haradadır? Siz növbəti dayanacaqda düşəcəksinizmi? Zəhmət olmasa, yer verin və s.
Qısa söhbət üçün bizə müraciət olunanın fərdi əlamətləri o qədər də vacib deyildir. Ona görə də biz çox zaman əlaqəyə girərkən ən ümumi nəzakətlilik ifadələri ilə məhdudlaşırıq: «Bağışlayın», «Üzr istəyirəm», «İcazənizlə», «Rica edirəm» və s. Təbii ki, burada bir qədər yaşlı, ziyalı bir insana müraciət olunduğu göstərilir. («Xahiş edirəm», «Zəhmət olmasa», «Deyə bilərsinizmi…» və s.).
Ümumişlək müraciətlərdən müraciət olunanın cins və yaşına görə də fərqlənənləri var: məsələn, cavan oğlan!, gözəl qız! və s.
Ümumişlək müraciətlərdən geniş yayılanları qohumluq bildirən sözlərdir ki, onlar hətta bəzən tanış olmayan insanlara da müraciət edilərkən istifadə olunur (qardaş, bacı, xala, dayı, əmi, ana, ata, nənə, baba, oğul, bəzən qoca, ağsaqqal, dost və s.). Məsələn: Nə olar oğlum, qoy gəlsin, gözümüz üstündə yeri var [4, 73]. Ana, görürsən ki, Firəngiz gəlmək istəmir [4, 141]. Əmioğlu, neçə gündü burdasan? [5, 69]
Bizə tanış olan adamlara etdiyimiz müraciətləri nəzərdən keçirdikdə məlum olur ki, bu sözlərin əksəriyyəti hamı tərəfindən qəbul olunmuş qohumluq bildirən sözlər və xüsusi adlardır. Məsələn: Feyzulla, atam, qardaşım, – deyə sakit və təmkinlə danışmağa çalışdı, – özünə yazığın gəlmir, bizə gəlsin [6, 29]. Axı, Səkinə bacı, siz o qızın yerinə deyilsiz, mən sizi təsvir eləməmişəm [6, 46]. Dost, gəl səninlə açıq danışaq [7, 41].Gülsüm bacı, bir o radionu dindir görək, konsert vaxtıdır [7, 69].
Bəzən belə sözlərə əzizləmə, kiçiltmə bildirən şəkilçilər də artırılır. Məsələn: anacan, balacan, körpəciyəz, anaş, ataş, Kamış (Kəmalə), Cəmiş (Cəmilə), Nazı (Nazilə, Nazlı, Nəzakət). Bəzən əzizləmə bildirən xüsusi ifadələrdən də istifadə olunur. Məsələn,
Qaşların qurar divanı,
Taxtdan salar Süleymanı.
Xəstə Qasımın canını
Al, başına dolandığım. [8, 83]

Ey günəş camallım, sən nə gözəlsən,
İstəsən ki, tənə Aya qılasan.
Ahu gözlüm, hər bir qıya baxanda
Bir örkü salırsan, ay aqiləsən. [8, 459]

Danışıq dilində müraciət formaları arasında neqativ münasibət bildirən ifadələrə də rast gəlinir. Məsələn:
Niyaz: Səsini kəs, itin balası, vurram dişlərin tökülər qarnuva [9, 39]. Şərəbanı: Köpək oğlu, qolçomaq köpək oğlu, burda da istəyirsən məni dəstimar eləyəsən, güc ver deyirəm sənə [9, 41] İmamyar: Nə olmuşdur axı, ay gic oğlu gic?… [9, 44]. Niyaz: Oxu, zalımın qızı! İgidin sözü sınmaqdansa, namərdin beli sınsın [9, 63].
Pasport adı ilə müraciət bəzən ünsiyyətə rəsmi ton verir, söhbətin ciddiliyini bildirir, hətta danışanın narazılığını da ifadə edə bilir.
Göründüyü kimi, tanıdığımız adama müraciət edərkən biz elə bir ifadə vasitəsi seçirik ki, qarşılıqlı münasibətlərin xarakterindən, şəraitin rəsmi və qeyri-rəsmiliyindən asılı olaraq danışanın xüsusiyyətləri ilə əlaqədar müvafiq məqamda ünsiyyət tələbatlarına daha çox uyğun gəlsin.
Biz tanışlara dost, qohum, həmkar və yaxud yoldan ötənlərə müraciət edərkən sanki çox mürəkkəb musiqi alətində çalmış oluruq. Bu zaman rəngarəng, mürəkkəb qarşılıqlı nitq şəraitində bu və ya digər ünsiyyət registrini daxil edir, bu və ya digər tonu seçirik. Bütün bu nyüans bolluğu müxtəlif müraciətlər yaradır.
Yüksək nitq mədəniyyətinə yiyələnmək üçün hər bir azərbaycanlı, ilk növbədə doğma dilinin lüğət tərkibinə, xalqın söz xəzinəsinə dərindən bələd olmalı, ədəbi dil normalarını, qanun və qanunauyğunluqları bilməlidir. Ayrı-ayrı şəxslərin yüksək fərdi nitq mədəniyyətinə yiyələnməsi ümumi dil mədəniyyətinin zənginləşməsini şərtləndirir. Xalqın ümumi dil mədəniyyətinin inkişafı, nəzakətli ünsiyyətin tələblərinin hamı tərəfindən gözlənilməsi nitqin lüzumsuz alınmalardan, təhqiramiz söz, ifadə və cümlələrdən təmizlənməsinə, başqa sözlə, nitqin aydınlığına təminat verir.
Nitq mədəniyyətində mədəni danışıq etikası və müraciət qaydaları mühüm yer tutur. Hər bir adam ictimai yerlərdə, kollektivdə və ailədə danışıq etikasını gözləməli və kimə necə müraciət etmək qaydalarını bilməlidir.

Eminli BÖYÜKXANIM.
“Azərbaycan dili və Türkologiya” kafedrasının baş müəllimi.
B.İ.Eminli
Sumqayıt Dövlət Universiteti,
Azərbaycan dili və türkologiya kafedrasının baş müəllimi

MÜRACİƏT FORMALARININ SEÇİLMƏ TƏLƏBLƏRİ

Açar sözlər: nitq mədəniyyəti, müraciət formaları, etiket, xitab, ünsiyyət

«Dil ünsiyyət vasitələri sırasında özünün aparıcı yerini qoruyub saxlayır və gələcəkdə də saxlayacaq. O, ifadə olunası və digər insanlara çatdırılası düşünülmüş istənilən məzmunu ifadə etmək qabiliyyəti olan informasiya mübadiləsinin öz imkanlarına görə ən zəngin vasitəsidir. Dil fikrin özünün formalaşması kimi çıxış edir, buna görə də dil ünsiyyəti digbər informasiya mübadiləsi formalarının və növlərinin əsasında dayanır.
Təsadüfi deyil ki, insanın müsbət keyfiyyətlərindən biri də onun aydın və gözəl danışmasıdır. «Hər bir insan öz dilinin arxasında gizəlnmişdir». Gözəl nitqə malik olmaq üçün təbii ki, gözəl natiq doğulmaq lazım deyil. Sadəcə, kifayət qədər ictimai-siyasi, elmi biliyə və zəngin söz ehtiyatına sahib olmaq lazımdır. Ən başlıcası isə Nə demək? Necə demək? Harada demək? prinsipinə düzgün əməl etmək lazımdır. M.T.Siseron yazır ki, şairlər anadan şair doğulurlar, natiqlər isə ictimai-siyasi həyatda sonradan yetişirlər.
M.T.Siseron bunu da qeyd edir ki, xeyirxah olan şəxs hər şeyə qadirdir. Kim gözəl danışırsa, o bütün xeyirxah cəhətləri özündə təcəssüm etdirir və buna görə də müdrikdir. Həqiqi natiq öz müdrikliyi … ilə təkcə nüfuz qazanmır, həm də vətəndaşlara, dövlətə fayda verir, uğurlar gətirir, səadət bağışlayır.
Təbiidir ki, gözəl nitq, rəvan danışıq auditoriya üçün maraqlı mövzunun seçilməsindən, nitqdə işlədilən sözlərin ahəngdarlığından, nitq söyləyənin şəxsiyyətindən, hətta zahiri görünüşündən və s. asılıdır. Gözəl nitq qabiliyyətinə, nitq mədəniyyətinə malik olmaq üçün kifayət qədər söz ehtiyatına, geniş dünyagörüşünə, yaradıcılıq axtarışına, istedada, ciddi səyə malik olmaq lazımdır. Gözəl nitq dinləyicinin qəlbini fəth edir, onu düşündürür, nəticə çıxarmağa vadar edir.
Dinləyicilərə münasibətə görə nitq söyləyənin qarşısında 3 vəzifə qoyulur: a) dinləyicinin diqqətini özünə cəlb etmək; b) diqqəti nitqdə irəli sürülən məsələlərə cəlb etmək – dinləyiciyə psixoloji təsir göstərmək üçün zəmin yaratmaq; c) dinləyicini həyəcanlandırmaq, onu düşünməyə sövq etmək.
Nitqin növlərindən istifadə etmək də dinləyicilərin səviyyəsindən asılıdır. Gözəl danışıq, necə deyərlər, məqamına düşməlidir. Natiq dinləyicilərin hətta yaşını, vəzifəsini, cəmiyyətdəki mövqeyini, vaxtının çoxluğunu, yaxud azlığını da nəzərə almalıdır. Dinləyicilər «müharibə və ya dinc quruculuq dövründə yaşayırlar?» sualı da natiq üçün maraqlı olmalıdır.
Nitqin uğurlu alınması üçün ikinci əsas şərt dinləyicidir. Çünki natiqin sənətini, məharətini düzgün qiymətləndirən məhz dinləyici auditoriyasıdır. Nitqin müvəffəqiyyətini təmin edən başlıca amillərdən biri də natiqlik priyomlarıdır. Bütün bunlar kompleks təşkil edəndə dinləyicilərə xoş təsir bağışlayır və «estetik qida» verir. «İnsan eşitdiyi sözün natiqinə baxıb həmən sözü qəbul edər» (M.S.Ordubadi). Natiqlik priyomlarının bəziləri nitqin bütöv kompozisiyası ilə, bir qismi isə yalnız giriş və ya finalla bağlıdır. Girişlə bağlı olan priyomlar dinləyicilərin diqqətini ələ almaq, əsas məsələyə yönəltmək və sakitlik yaratmaq məqsədi daşıyır.
Nitq dinləyicilərə müraciətlə başlanır. «Necə başlamalı?» sualı ən təcrübəli natiqləri belə düşündürür. Çünki bir sıra hallarda natiqin əvvəlcədən düşündüyü «giriş» auditoriyanın real vəziyyətinə uyğun gəlmir.
Dinləyicinin diqqətini cəlb etmək də nitq söyləyəni düşündürən məsələlərdəndir. Təbii ki, nitqin əvvəlində edilən müraciətdən və onun formalarından çox şey asılıdır. Müraciət formaları istənilən şifahi və yazılı nitqdə dinləyicinin diqqətini cəlb etmək üçün bir vasitə, sonrakı mətnə keçid üçün, mükaliməyə başlamaq üçün bir açar rolunu oynayır. Bu zaman əsas postulatlardan biri odur ki, kim müraciət edir və kimə müraciət edilir?
Həmsöhbətə müraciət ən parlaq, ən geniş yayılmış etiket göstəricisidir, çünki biz insanı ya sosial roluna, ya fərdi əlamətlərinə, ya ona olan şəxsi münasibətlərimizə görə bu və ya digər formada adlandırırıq. Belə etiket göstəricisi ən ümumi ola bilər – bu zaman ünsiyyət rəsmi ünsiyyətin ən yüksək pilləsi olacaq. Məsələn, küçədə və ya nəqliyyatda «Vətəndaş!» – deyə müraciət oluna bilər; müraciət eyni zamanda fərdi-şəxsi ola bilər, bu müraciət isə qeyri-rəsmi ünsiyyətdə (adi danışıqda, məişətdə) mümkün olur: məsələn, Aynuş! (Aynur) – (ana qızına deyir). Bəs müraciət nədir? Yuxarıda göstərdiyi kimi, müraciət nitqin istiqamətləndiyi obyektdir. Deməli, müraciətin spesifik xüsusiyyəti hər şeydən əvvəl ondan ibarətdir ki, o, həmsöhbətin diqqətini cəlb edir, eyni zamanda onu adlandırır. Beləcə, insanlar nitq əlaqəsinə daxil olurlar.
N.İ.Formanovskaya danışanın iki nitq fəaliyyətini ayırmışdır: müraciət olunanı (adresatı) adlandırmaq və çağırmaq (çağırış). Tədqiqatçı göstərir ki, bir çox dillərdə (məs: Ukrayna, bolqar və digər slavyan dillərində) müraciəti formalaşdıran çağırış halı deyilən xüsusi qrammatik vasitələr mövcuddur. Nitqimizdə müraciət xüsusi şəkilçi ilə deyil, yalnız intonasiya, bəzən də frazada yerinə görə müəyyən edilir. Düzdür, bəzi tədqiqatçıların fikrincə, ismin çağırış halını xatırladan müraciət forması var. Bu, sözün son şəkilçisinin ixtisarı, dəyişməsi və sözün təkrarı şəklində özünü göstərir. Məs: Mehri! (Mehriban!), Cəmiş! (Cəmilə!), Eliş! (Elşən!), Murad, a Murad!, Leyla, a Leyla! və s. Əlbəttə ki, bunu hal adlandırmaq düzgün olmazdı, çünki hal qrammatik formadır, əşya, hadisə və şəxsləri adlandıran sözlərin arasında bu və ya digər münasibətləri əks etdirir, bu üsluba təsir edə bilməz. Amma göstərilən müraciət forması yalnız danışıq üslubunda mümkündür, yəni qeyri-rəsmi, qeyri-məcburi ünsiyyətdə mövcuddur. Həm də bu forma yalnız məhdud söz qruplarında, əsasən xüsusi adlar və qohumluq bildirən sözlərdə özünü göstərir. Şifahi nitqdə bu, ad ilə müraciət etdikdə təzahür edir və hətta şifahi nitq norması sayılır. Müraciət zamanı, qeyd etdiyimiz kimi, xüsusi intonasiya olur, bu intonasiya digər nitq etiketi ifadələrində də hiss olunur. Daha dəqiq desək, bu, həmsöhbətin çağırış intonasiyasıdır.
İkinci xüsusiyyət ondan ibarətdir ki, müraciət yalnız çağırmır, eyni zamanda obyekti adlandırır. Çağırış (apelyativ) funksiyası həmsöhbətə istiqamətlənən nitq pozisiyasında onun rolu ilə əlaqədardırsa, adlandırma (kontativ) funksiyası nəzakətliliklə bağlıdır. «Yəni müraciəti kimə kim hansı şəraitdə edir, həmsöhbətlər hansı münasibətlərdədir». Müraciət forması istənilən bir mətnin dilini şifahi nitqə yaxınlaşdıra da bilər, rəsmi ünsiyyətə çevirə də bilər.
Dinləyicidə bilavasitə təəssürat yaratmaq üçün nitqin başlanğıcında müraciətə diqqət yetirmək lazımdır. Sadə müraciət bu məqsədə nail olmağa bir o qədər imkan vermir. Hər hansı bir müraciətin məqsədsiz və ya yersiz işlənməsi hətta bəzən mənfi effekt (nəticə) də verə bilər.
Müraciət nitqdə emosional təsir vasitəsidir. İnformasiya vasitələrinin sürətlə artdığı bir zamanda yazı dilinə nisbətən şifahi dilin, yaxud danışıq dilinin işləkliyi yüksəlir. Əgər bir zamanlar Azərbaycan danışıq dili Azərbaycan yazı dilinin təsirinə məruz qalırdısa, bu gün əksinədir: danışıq dili yazı dilinə əhəmiyyətli təsir göstərir. Təsadüfi deyildir ki, hər hansı informasiya, adətən, mətbuat səhifələrinə çıxmamışdan əvvəl radioda, televiziyada, müxtəlif xarakterli, miqyaslı yığıncaqlarda və s. (çox zaman məhz birinci şəxsin dilindən) səslənir. Azərbaycan dilində danışan radioların, televiziyaların sayı bu dildə yazan qəzetlərin, jurnalların sayını keçməsə də, etiraf etməliyik ki, dinləyənlərin auditoriyası oxuyanların auditoriyasından çox-çox genişdir.Nitq dilin qanunları əsasında yaradılır, danışanın, yazanın həmin dilə nə dərəcədə yiyələnmə bacarığını əks etdirir. Nitq mədəniyyətinə maraq son zamanlar ünsiyyət problemlərinə diqqətin artması ilə əlaqədardır.
Nitq mədəniyyəti davranış etiketinə xidmət edir və ünsiyyətin geniş stereotiplər sahəsini təşkil edir.
Nitq mədəniyyəti dar mənada nitq davranışının milli spesifik qaydalarıdır ki, bunlar da həmsöhbətlərin əlaqəyə girmə və ünsiyyət şəraitinə uyğun olaraq seçilmiş formada ünsiyyətə qoşulma situasiyalarında tətbiq olunur.
Məzmunlu məlumat mübadiləsinə daxil olmazdan əvvəl, yəni ünsiyyətdən əvvəl, insan hər hansı bir vasitə ilə ünsiyyətə daxil olmalı, həmsöhbətin diqqətini cəlb etməli, ona müraciət etməlidir. Nitq mədəniyyəti başlıca olaraq, məhz bu əlaqəyaradıcı funksiyanı yerinə yetirir, başqa sözlə desək, həmsöhbətə münasibətdə öz mövqeyini müəyyən etməyə imkan verir. Nitq etiketlərinin vahidlərinin tələb edən kontakt yaratma situasiyaları arasında başlıca yeri həmsöhbətə müraciət, onun nitqini cəlb etmə tutur.
Həmsöhbətə müraciət situasiyasında iki aspekti ayırmaq olar: 1) qeyri-tanış adamlara müraciət və 2) tanış adamlara müraciət (buraya az tanış olan adamlardan çox yaxın adamlara qədər daxildir). Bu iki qrup üçün nitq etiketi formalarının məcmusu kimi, dialoq quruluşunun spesifikliyi də fərqlidir. Birinci hal üçün bir qayda olaraq özündə müraciət + məlumat hissəsini (sual, xahiş, məlumat və s.), cavab və mümkün olan lütfkarlıq mübadiləsini cəmləşdirən minimal dialoq xarakterikdir.
İkinci hal üçün bu imkandan əlavə, müraciətin arxasınca kifayət qədər uzun informasiya hissəsi gələ bilər ki, bu da bəzən monoloqa çevrilə bilir. Müraciətlər içərisində müstəqil və asılı müraciətlər fərqləndirilə bilər. Müstəqil müraciətlər vokativ funksiya – həmsöhbətin diqqəti cəlbetmə funksiyasını yerinə yetirir. Müraciət dialoji vahidin ilkin replikası kimi daha çox çıxış edir. Asılı müraciətlər başlanğıc mövqedə olmadıqları üçün söyləmə tamamlayıcı nəzakətlilik verə bilər və bəzən onlar qiymətləndirici rolunu oynayır.
Elə təsəvvür olunur ki, kiminləsə danışmaqdan, ünsiyyət bağlamaqdan təbii və asan bir şey yoxdur. Amma bizim gündəlik məişətimiz sübut edir ki, biz hərdən ünsiyyət saxlaya bilmirik, ya da bunu kifayət qədər yaxşı etmirik.
Ünsiyyət ən azı iki nəfərin mürəkkəb fəaliyyətidir. Buna görə də əsl ünsiyyətin ilkin şərti danışanın öz şəxsi maraqlarını, eləcə də həmsöhbətə, onun xüsusiyyət və tələbatlarına diqqətini nəzərə almasıdır.
«Müraciət – rabitəli nitqin elementlərindən biridir və məntiqə uyğun olaraq o, bu və ya başqa halda nitq mühiti ilə əlaqədardır» [1, 87]. Hər hansı müraciət formalarının işlənmə məqamları bir sıra xüsusiyyətlərdən asılıdır:
1) Müraciət edənlə adresatın arasında tanışlığın (qohumluğun) mövcudluğu və ya qeyri-mövcudluğu;
2) Adresatın yaşı ilə danışanın yaşının nisbəti;
3) Danışana nisbətən adresatın sosial vəziyyəti;
4) Adresatın peşəsi, məşğuliyyəti;
5) Verilən situasiyada müraciət edənin funksiyası;
6) Adresatın verilmiş situasiyada üzə çıxan və ya əvvəlki təcrübələrdən danışana məlum olan şəxsi keyfiyyətləri;
7) Emosional təsir obyekti kimi adresatın xüsusiyyətləri (əlamətləri) və danışan tərəfindən qiymətləndirilməsi və s.
Biz qeyd etdik ki, müraciət ən parlaq etiket göstəricisidir. «Etiket fransız, etika isə latın sözüdür. Etiket sözü fransız dilində iki mənadadır: a) yarlıq, etiket, yazı; b) mərasim. Etika sözü də latın dilində iki mənadadır: a) ictimai şüur formalarından biri kimi əxlaq, tərbiyə və mənəviyyat haqqında fəlsəfi nəzəriyyə; b) hər hansı sinfin, cəmiyyətin və ictimai təşkilatların əxlaq qaydaları» [2, 33].
«Etiket sözü holland dilində, əsasən, paycıq mənasında işlədilir. Paycıq əvvəlcə malın, eksponatın üstünə yapışdırılmış kağız, sonralar yazı kağızının özü mənasında işlədilmişdir. Etiket sözünün yazı mənası əsasında mərasimi məna yaranmışdır» [3, 125]. İndi etiket sözündən həm yarlıq, həm də danışıq forması mənasında istifadə edilir. Etiket sözü yarlıq mənasında ilkin danışıq formasında isə törəmədir. Danışıq etiketi deyəndə insanların zahirən bir-birinə olan münasibətləri, ünsiyyəti ilə bağlı əxlaq qaydalarının toplusu başa düşülür. Deməli, biz həmsöhbəti çağırarkən ona şəraitə uyğun daha müvafiq yarlıq seçmiş oluruq. Təbii ki, bu zaman cins, yaş, sənət, peşə mənsubiyyəti, yaşadığı şəhər və ya kənd mühiti də nəzərə alınmalıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bütöv nitq etiketi kimi müraciətimiz də milli xüsusiyyətlərlə müşaiət olunur ki, bu da əcnəbilər tərəfindən, adətən, çətinliklə mənimsənilir.
Müraciət formalarının seçimindəki çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün müraciət olunanın tanış və ya qeyri-tanış olduğunu nəzərə almaq lazımdır. Belə ki, tanışlıq dərəcəsindən asılı olaraq müraciət və bu, növbəti süjet xəttinə də təsir edir. Çünki biz tanımadığımız insanla daha formal və daha az müddətli ünsiyyətdə oluruq. Məsələn, Yoldaş, avtobus dayanacağı haradadır? Siz növbəti dayanacaqda düşəcəksinizmi? Zəhmət olmasa, yer verin və s.
Qısa söhbət üçün bizə müraciət olunanın fərdi əlamətləri o qədər də vacib deyildir. Ona görə də biz çox zaman əlaqəyə girərkən ən ümumi nəzakətlilik ifadələri ilə məhdudlaşırıq: «Bağışlayın», «Üzr istəyirəm», «İcazənizlə», «Rica edirəm» və s. Təbii ki, burada bir qədər yaşlı, ziyalı bir insana müraciət olunduğu göstərilir. («Xahiş edirəm», «Zəhmət olmasa», «Deyə bilərsinizmi…» və s.).
Ümumişlək müraciətlərdən müraciət olunanın cins və yaşına görə də fərqlənənləri var: məsələn, cavan oğlan!, gözəl qız! və s.
Ümumişlək müraciətlərdən geniş yayılanları qohumluq bildirən sözlərdir ki, onlar hətta bəzən tanış olmayan insanlara da müraciət edilərkən istifadə olunur (qardaş, bacı, xala, dayı, əmi, ana, ata, nənə, baba, oğul, bəzən qoca, ağsaqqal, dost və s.). Məsələn: Nə olar oğlum, qoy gəlsin, gözümüz üstündə yeri var [4, 73]. Ana, görürsən ki, Firəngiz gəlmək istəmir [4, 141]. Əmioğlu, neçə gündü burdasan? [5, 69]
Bizə tanış olan adamlara etdiyimiz müraciətləri nəzərdən keçirdikdə məlum olur ki, bu sözlərin əksəriyyəti hamı tərəfindən qəbul olunmuş qohumluq bildirən sözlər və xüsusi adlardır. Məsələn: Feyzulla, atam, qardaşım, – deyə sakit və təmkinlə danışmağa çalışdı, – özünə yazığın gəlmir, bizə gəlsin [6, 29]. Axı, Səkinə bacı, siz o qızın yerinə deyilsiz, mən sizi təsvir eləməmişəm [6, 46]. Dost, gəl səninlə açıq danışaq [7, 41].Gülsüm bacı, bir o radionu dindir görək, konsert vaxtıdır [7, 69].
Bəzən belə sözlərə əzizləmə, kiçiltmə bildirən şəkilçilər də artırılır. Məsələn: anacan, balacan, körpəciyəz, anaş, ataş, Kamış (Kəmalə), Cəmiş (Cəmilə), Nazı (Nazilə, Nazlı, Nəzakət). Bəzən əzizləmə bildirən xüsusi ifadələrdən də istifadə olunur. Məsələn,
Qaşların qurar divanı,
Taxtdan salar Süleymanı.
Xəstə Qasımın canını
Al, başına dolandığım. [8, 83]

Ey günəş camallım, sən nə gözəlsən,
İstəsən ki, tənə Aya qılasan.
Ahu gözlüm, hər bir qıya baxanda
Bir örkü salırsan, ay aqiləsən. [8, 459]

Danışıq dilində müraciət formaları arasında neqativ münasibət bildirən ifadələrə də rast gəlinir. Məsələn:
Niyaz: Səsini kəs, itin balası, vurram dişlərin tökülər qarnuva [9, 39]. Şərəbanı: Köpək oğlu, qolçomaq köpək oğlu, burda da istəyirsən məni dəstimar eləyəsən, güc ver deyirəm sənə [9, 41] İmamyar: Nə olmuşdur axı, ay gic oğlu gic?… [9, 44]. Niyaz: Oxu, zalımın qızı! İgidin sözü sınmaqdansa, namərdin beli sınsın [9, 63].
Pasport adı ilə müraciət bəzən ünsiyyətə rəsmi ton verir, söhbətin ciddiliyini bildirir, hətta danışanın narazılığını da ifadə edə bilir.
Göründüyü kimi, tanıdığımız adama müraciət edərkən biz elə bir ifadə vasitəsi seçirik ki, qarşılıqlı münasibətlərin xarakterindən, şəraitin rəsmi və qeyri-rəsmiliyindən asılı olaraq danışanın xüsusiyyətləri ilə əlaqədar müvafiq məqamda ünsiyyət tələbatlarına daha çox uyğun gəlsin.
Biz tanışlara dost, qohum, həmkar və yaxud yoldan ötənlərə müraciət edərkən sanki çox mürəkkəb musiqi alətində çalmış oluruq. Bu zaman rəngarəng, mürəkkəb qarşılıqlı nitq şəraitində bu və ya digər ünsiyyət registrini daxil edir, bu və ya digər tonu seçirik. Bütün bu nyüans bolluğu müxtəlif müraciətlər yaradır.
Yüksək nitq mədəniyyətinə yiyələnmək üçün hər bir azərbaycanlı, ilk növbədə doğma dilinin lüğət tərkibinə, xalqın söz xəzinəsinə dərindən bələd olmalı, ədəbi dil normalarını, qanun və qanunauyğunluqları bilməlidir. Ayrı-ayrı şəxslərin yüksək fərdi nitq mədəniyyətinə yiyələnməsi ümumi dil mədəniyyətinin zənginləşməsini şərtləndirir. Xalqın ümumi dil mədəniyyətinin inkişafı, nəzakətli ünsiyyətin tələblərinin hamı tərəfindən gözlənilməsi nitqin lüzumsuz alınmalardan, təhqiramiz söz, ifadə və cümlələrdən təmizlənməsinə, başqa sözlə, nitqin aydınlığına təminat verir.
Nitq mədəniyyətində mədəni danışıq etikası və müraciət qaydaları mühüm yer tutur. Hər bir adam ictimai yerlərdə, kollektivdə və ailədə danışıq etikasını gözləməli və kimə necə müraciət etmək qaydalarını bilməlidir.

Eminli BÖYÜKXANIM.
“Azərbaycan dili və Türkologiya” kafedrasının baş müəllimi.

Debüt: Törə MƏMMƏDOVA ( Sumqayıt ).Məqalə

PSİXOLOJİ NƏSR VƏ FOLKLOR
(İ.Əfəndiyevin hekayələri əsasında)

M.İmanov “Azərbaycan nəsrində psixologizm” adlı əsərinin “Psixoloji nəsr və folklor” adlı fəslində yazır: “Heç şübhəsiz, folklorda qəhrəmanın hiss – həyəcan və düşüncələrinin ifadə edilməsi mənasında psixologizm var. Özü də bu psixologizm incə duyğular üstündə köklənmiş lirik janrlarla məhdudlaşmayıb, epik janrları da əhatə edir.(2.86)
İ.Əfəndiyevin “Apardı sellər Saranı”, “Qarı dağı”, “Vəzir Allahverdi xan və Bəhlul Danəndə, “Yusif və Esfir”, “İsa – Musa”. “Abidin yuxusu” və s. hekayələri folklor mənbəyi, xalq ədəbiyyatı qaynaqları əsasında yazılmışdır.
K.Yunq mifoloji təsəvvürlərin iki tipini göstərir. Birincisi, ibtidai xalq təsəvvürlərindən bəhrələnməklə dövrün həqiqətlərini mif düşüncəsi ilə təqdim etmək, ikincisi, xalq yaradıcılığı, folklorda yaşayan mifik düşüncə, obraz, model və strukturdur, yazıçı bundan real hadisələrin təsvirində bəhrələnir.
İ.Əfəndiyev hekayələrində mifoloji süjet və mətnlərə də üz tutur. Bu mənada “Qarı dağı”(1944) hekayəsi Yunqun təsəvvürlərindən birinci tipi kimi diqqəti cəlb edir. Hekayədə Ballı qarı Güneylərdə sağ qalmış qocalardandır. Bu obrazı mifologiyadakı Ulu Ana (İlahi Ana) kompleksi və onun variantlarından olan mifoloji Qarı nənə obrazı ilə də bərabərləşirmək olar. Burada bir məqama nəzər salmaq lazımdır ki, mifik təsəvvürdə qarı obrazı ikili funksiya daşıyır. Himayəçi və həyat verən olmaqla yanaşı, qarı həm də can alan kimi təsvir olunur. “Qarı dağı” hekayəsində birinci məqamla rastlaşsaq da ikinci məqam önəmlidir.
Ballı qarı fal açır və bu falda “minlərlə qəzəbli ruh” görür. Və elə bu minlərlə qəzəbli ruh da qarını intiqama sövq edir. Qarı “həmyerlilərinin bütün … nifrətini sükutla qarşılayıb” düşmən övladına can verir. Can verir ki, bir can da artıq alsın, anaların qisasını yerdə qoymasın. “Qarı dağı” da belə yaranıb əfsanəyə, “ana haqqında ölməz bir hekayət”ə)(3 .4) çevrilir. Hekayədə əsas obrazın Ballı qarının fikri və psixoloji proseslər təsvir olunmur, onun psixi həyəcanlarının son nəticəsi (“Şahzadə qalan şirəni son damlasına qədər içib, kasanı qarıya qaytardığı zaman falçı rahat nəfəs aldı.”)(4.44) və yekun fikirləri (-Qarı, – dedi, – heç olmasa, oğluma bir çarə elə. Axı, sən onu ölümdən qurtarmışdın, axı, sən deyirdin, mən anayam.”
– Bəli, qibleyi – aləm! – deyə Ballı qarı ah çəkdi. – Mən anayam!..”)(4.45) verilir.
Ədəbiyyatın tez –tez müraciət etdiyi qədim əfsanələr, miflər mexaniki təkrar edilmir, xeyli şəkildə yenidən mənalandırılır. Bu haqda Ç.Aytmatov özünün “Ağ gəmi” povestinin müzakirəsində belə deyir: “Mən … belə bir baxışın tərəfindəyəm ki, əgər qədim əfsanələr bizim günümüzün məsələlərinə aktiv yönəlmək iqtidarında deyilsə, onların kölgəsini narahat etmək lazım deyil.”(6)
Yaradıcılıq elə bir mürəkkəb prosesdir ki, qarşıya qoyulan problemlərin həlli zamanı təkcə realist üsulun imkanları ilə kifayətlənmək yazıçıya kifayət etmir. “Bədii əsərdə bəzən nə isə birbaşa şərhə uymur, obyektiv, yaxud subyektiv səbəblər üzündən adi üsullarla “dərk olunmağa” müqavimət göstərir və bu zaman da müəllif qroteskə, yaxud başqa şərti vasitələrə müraciət etməli olur.”(7.99)
“Apardı Sellər Saranı”, “Qəhrəman ilə bülbülün nağılı” hekayələrində də müəllif Azərbaycan folklorunda mövcud olan əfsanələrə müraciət etmişdir. Bu hekayələri təhlil edən A.Abdulla doğru olaraq qeyd edir ki, əfsanələrdən qaynaqlanan əhvalatlar nə qədər romantik olsa da əsas hadisə real həyat həqiqətidir. “Elə bu nöqtədə də İlyas Əfəndiyev romantizmi realizm ilə qaynayıb – qarışır. Bu gün tənqidçilərin tez – tez işlətdikləri “qanadlı realizm” termini yada düşür.”(1.45)
A.Abdulla bu üslubun müəllifin digər hekayələrində də aydın sezildiyini qeyd edir.
İ.Əfəndiyev “Yusif və Esfir” (1991) hekayəsində fantasmoqoriyaya üz tutur, qeyri adi dəyişmə və çevrilmələrə yer verir. Hekayədə qəhrəmanın əvvəlcə cavanlaşması, sonra ayıya çevrilməsi onun mənəvi – psixoloji aləminin açılmasında mühüm rol oynayır. Xalq yaradıcılığından faydalanan belə fantastik çevrilmələr Azərbaycan nəsrində Elçinin “Dəyişmə”, “Qatar. Pikasso. Latur,1968”, “Qırmızı ayı balası” hekayələri, Anarın “Əlaqə” povestində var idi.
“Qarı dağı” hekayəsindən fərqli olaraq müəllif burada daha çox şərh edir, personajların davranışını açır. Jestlər, mimika, psixoloji prosesləriin nəticəsinin təqdimi böyük yer tutur. Təhkiyəçi – müəllif qəlbin dialektikasından, hisslərin dəyişməsindən çox personajların daxili nitqini nağıl edir. Məsələn, “Fikirləşdi ki, illər keçib gedir… On doqquz yaşın içindəyəm. Mən arzu elədiyim oğlanların heç biri mənimlə maraqlanmadı… Maraqlananda da, ancaq müvəqqəti əyləncə üçün… Yusifə getsəm, heç olmasa, öz ev – eşiyim olar. Bəlkə Allah gözəl bir övlad da verdi…”(5.46)
Qəhrəmanın daxili nitqi onun mənəvi aləmini oxucuya açır. Esfir yalnız ailə qurmaq, övlad sahibi olmaq üçün Yusifə ərə gedir, onu sevdiyi üçün yox. “Lakin illər keçirdi… Nə oğlan gəlirdi… Nə qız…(5.47)
Müəllif folklora xas arxaik düşüncə tərzini təqdim edir. Əvvəlcə şifahi xalq ədəbiyyatının nağıl maneralarına müraciət edərək onun köməyi ilə detal təsiri bağışlayan təsvir üsulundan istifadə edir. Yusif 40 il hər gün Allaha dua edir və ondan 3 arzu istəyir. Burada isə reallığı mif düşüncələrində təqdim edərək fantasmaqoriyaya keçir. Qəhrəmanın çevrilməsi başıayir. İnsan hisslərinə böyük qiymət verən müəllifin belə bir şərti – metoforik üsluba üz tutması əbəs deyildi. Esfirin yaşadığı həyat arzuladığı həyatdan qat –qat uzaq idi və belə bir çevrilmə anında ömür – boyu xəyalında çanlandırdığı həyata qovuşmaq istəyi özünü sübut edirdi. Belə bir çevrilmə üsulu ilə müəllif hisslərin çatdırılmasına nail olur. Və bu üsul müəllif ideyasının düşünülmüş yeni variantı kimi diqqəti cəlb edir. Ayı obrazında artıq başqalaşan, daha “məzlum”, daha sakit görünən Esfir elə bil ki, öz səhvini dərk edir. Artıq obrazın psixoloji vəziyyətini görürük. “O ayı, Yusifin bağçasından kənar heç yerə getmirdi. Bütün günü həyət qapısının qabağında oturub, gözlərini zilləyirdi evə. Sanki Yusifin heç bir hərəkətini gözdən qoymaq istəmirdi. Yusif hirslənib ona qışqırdı:
– Niyə çıxıb meşədəki qohumlarının yanına getmirsən?
Ayı isə, susaraq bütün günü eləcə baxırdı və onun ayı gözlərinin dərinində keçmək bilməyən bir kədər var idi.”(5.49)
Hekayədə nəqletmə, təsviretmə ilə yanaşı müəllif təhlilləri də özünü göstərir. 18 yaşlı gözəl qızın vəfasızlığı ayının öz sahibini müdafiə etməsi ziddiyyətində yekunlaşaraq çevrilmənin məzmun və məqsədini sübut edir, mənəvi çevrilməni göstərir. Məhz ikiləşmə də çevrilmələr arasında baş verir, daxili konflikt də burada tamamlanır. Esfir özünüdərk edərək “özünə” qayıdır, çevrilir.
1. Abdulla A.,Oxşarsız sənət, Ulduz, 1975
2. İmanov M., Azərbaycan nəsrində psixologizm (60-70-ci illər), Bakı, Elm, 1991
3. Məmmədli İ., Hamını xoşbəxt görmək istəyən sənətkar, Respublika, 31 may, 1994, N43 (138)
4. Əfəndiyev İ., Seçilmiş əsərləri, 3 cilddə, I c., Bakı, Avrasiya Press, 2005
5. Əfəndiyev İ.,Sən ey böyük yaradan, Bakı, Şərq – Qərb, 1997.
6. Айтматов Ч., Обсуждение повести «Белый пороход», Литературная газета, 1970, 29 июл
7. Hüseynov Çingiz, Həyat ziddiyyətləri və bədii konflikt, Azərbaycan, 1982, N6

İlahə BAYANDUR.Yeni şeirlər

Heç yadına düşmədimmi?

Payız qapını alanda,
Otağında tək qalanda,
Düşünüb fikrə dalanda
Heç yadına düşmədimmi?

Yastıqına baş qoyanda,
Yuxu gözünü oyanda,
Gözün tavanı sayanda
Heç yadına düşmədimmi?

Sevənlər birgə gəzəndə,
Toyda-mağarda süzəndə,
Saçlarında əl gəzəndə,
Heç yadına düşmədimmi?

Ürkək quşum, susdun, getdin,
Oxundun, dinləndin, bitdin.
Xəyal təki gözdən itdin,
Heç yadına düşmədimmi?

Durnalar geri dönmədi,
Bəxt quşum yerə enmədi,
İçimdə çəkdim, dinmədim,
Heç yadına düşmədimmi?

* * *

Əllərim havadan asılı qaldı,
Yalvardım Tanrıya səsim yetmədi.
Canımı həyəcan, vahimə aldı,
Mənim həsrətimin sonu bitmədi.

* * *

Bu dünyanın yükünü çəkməyə gücüm yetməz,
Nə qədər hayqırsam da ünüm Tanrıya getməz.
Mən yolların yorğunu, qüssə tutmuş ruhumu,
Paxır tutmuş kədərim nə söylənər, nə bitməz.

Şahinə KÖNÜL.Yeni şeirlər

***
Dünyaya dünən gəldi,
Bu gün köç etdi ömrüm.
Gələndə mənnən gəldi,
Küsdü, tək getdi ömrüm.

Ruhuydu, uçdu getdi.
Safıydı, suçlu getdi.
Əlimdən qaçdı getdi,
Gözümdən itdi ömrüm.

Oxşamadım bircə gün,
Hər günü qəmə sürgün.
Məndə məndən didərgin
Yaşadı, bitdi ömrüm.

***

Hara gedim, mən bəndən
Bu yer üzündən, Allah?
Bu yer üzü yaş olub,
Axır gözümdən, Allah!

Sonuncu ümidimin,
Sonuncu şamı söndü.
Yaşamaqdan, yazmaqdan
Könlümün üzü döndü.

Of… Necə də zalımmış,
Zalımmış bu adamlar.
Bu adamlar içində,
Ürəyimə qan damar.

Hardan gəldim dünyaya,
Gəldiyim günə lənət!
Bu dünyanı dərk edib,
Bildiyim günə lənət!

Bu adamlar qoymadı,
Ömrümü yaşayım mən.
Ömür də bəhanədir,
Özümü yaşayım mən.

Bu adamlar içində,
Adam ola bilmədim.
İntihar edə bildim,
Edam ola bilmədim.

***

Dünya yaman soyuqdu,
İstilər, ay istilər.
Başım üstən küləklər,
Əsdilər, ay, əsdilər.

Yordu məni o ki, var,
Boş-bekara qayğılar.
Təmiz hisslər, duyğular
Küsdülər, ay, küsdülər.

Ha dedim, ürək, qorun,
Çiçəksən, çiçək, qorun.
İndi də korun-korun
Tüstülə, ay, tüstülə

***
Darıxmışam səninçün,
Ay təmiz, ağ ürəyim.
Hardasan, ay bənövşə,
Nərgiz, zanbağ ürəyim?

Kimdi sənə daş atan,
Kimdən gəldi xoş xatan,
Eşqi qanına qəltan,
Köksü dağ-dağ ürəyim?

Ağlama, bəsdi, kiri,
Dedimmi, sevmə şeri,
Ay bir zaman dipdiri,
Ay sappasağ ürəyim?!

İndi yan-yaxıl belə,
İndi çox sıxıl belə.
Mərd Şahinə Könülə,
Namərd, alçağ ürəyim…

Qafqaz ƏVƏZOĞLU.Həyatı və Yaradıcılığı

Qafqaz Əvəzoğlu

QAFQAZ ƏVƏZOĞLU.HƏYATI VƏ YARADICILIĞI

Dəmirov Qafqaz Əvəz oğlu 1954-cü il aprel ayının 1-də Qubadlı rayonunun Mahmudlu kəndində anadan olub.İbtidai və orta təhsilini öz doğma kəndlərində alıb.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuat səhifələrində şeirləri və məqalələri dərc olunub.Hal-hazırda da müxtəlif mətbu orqanlarda şeirləri və məqalələri dərc olunmaqdadır.
Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin sədridir.”Sözün Sehri” qəzetinin təsisçisidir.”Qızıl qələm” və “Qızıl kitab” mükafatları laureatıdır. Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü və Baş redaktorudur. Bir neçə şeir və publisistik kitablar müəllifidir.Qarabağ müharibəsi veteranıdır.
Gözəl əməl və əxlaq sahibi Qafqaz Əvəzoğluna öz mətbu orqanında “Gənc Yazarlara dəstək” layihəsini həyata keçirərək Azərbaycanın bölgələrindən olan gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrini, poeziya örnəklərini, məqalələrini dərc edir.Bakı və Sumqayıt şəhərlərində müxtəlif mətbu orqanlarla sıx əməkdaşlıq əlaqələri saxlamaqdadır.

Yeri get, qız

Sən məni heç zaman sevə bilməzsən,
Məni sevənlərin sonluğu – yalqız.
Aldanma beləcə görkəmimə sən,
Yeri sev ağıllı bir adamı, qız!

Məni sevənlərin ağılı yoxdur,
Mənim şıltaqlığım dözülməz, çətin.
Yeri get yerində sakitcə otur,
Vallah, mən deyiləm sənin qismətin!

Səni qısqanaram mən yerə, göyə,
Doğma ataya da, südvermişə də…
Kasası – hamıya, nə var hər şeyə,
Lap belə dünyasın dəyişmişə də!..

Tüpürüb dabana elə qaçarsan,
Ancaq dilədiyin şükrlər olar.
Mənim sevilməyim deyildir asan,
Belə bir dəlidən kim sevgi umar?!

Xətrinə dəyməsin, pis olma da heç,
Yəqin ki, bu sevgin bir şıltaq ərkdir.
Yeri get özünə bir babını seç,
Məni sevmək üçün ürək gərəkdir!!

Mən dəliyəm, o da kür

Qaşa-gözə bax Allah,
Qüdrətinə min şükür.
Yandırdığın söndürməz,
Xan Arazla, dəli Kür!

Hürü-pəri misaldı,
Baxdım ağlımı aldı.
Elə bil ac maraldı,
Adamın qəlbin sökür!

Mən biləni bu qızın,
Oğurlasan “saqqız”ın,
Ürəyində düş qızın –
Qəlbi yanar görükür!

Baxıram “bişən” deyil,
Çıxıb görüşən deyil,
Kəməndə düşən deyil,
Belə ceyran tez ürkür!

A Qafqaz, bu qız bil ki,
Umur tər-təmiz sevgi.
Heyif, tutmaz bizimki,
Mən dəliyəm, o da kür!!

ÖZGƏ

– Dön,- dedim, dönmədin, düşündüm bəlkə,
Istəyin ayrıdı, təmənnan özgə…
De, mənim qiymətli daha nəyim var,
Məndə “mən” deyilən ta “mən”dən özgə?!

Səni axtarıram, dolanır gözüm,
Axır ürəyimə yaş düzüm-düzüm.
Alışmır ocağım, od tutmur közüm,
Olmaz yandıranı bir səndən özgə!

Dön geri, a mənim könül möhtacım,
Üzülüb taqətim, yoxdur illacım.
Heç kimə, heç kimə yox ehtiyacım,
Sənintək səbrimi kəsəndən özgə!

Qafqaz Əvəzoğlu hər şeydən betər,
Gecəli-gündüzlü yolunda bitər.
Inana bilmirəm səni mən qədər,
Sevən tapılarmı, de, məndən özgə?!

2006.

AĞLADI

Gözlədim, gəlmədin, görüş yerimiz,
Halıma mükəddər oldu, ağladı!
Sənin görüşünə tələsən güllər,
Əlimdə saralıb-soldu, ağladı!

Bükdü qamətimi, əydi bu halət,
Gəldiyin yollar da çəkdi xəcalət.
Məhəbbət yanğılı bir dəli həsrət,
Qolların boynuma saldı, ağladı!

Nə bilim bu imiş yaxınlığımız,
Bir eşqin oduna yaxındığımız.
Bir vaxt qucağına sığındığımız,
Söyüdlər saçını yoldu, ağladı!

A Qafqaz, bu necə taledi, baxtdı?
Ahım göyləri də yandırıb-yaxdı.
Şimşəklər oynadı, ildırım çaxdı,
Buludlar hönkürüb doldu, ağladı!

2008.

AZ

Deyirsən, uzaq ol, amma bir zaman,
Bitib yollarımda qalmırdınmı, az?!
Dolanıb başıma pərvanə kimi,
Qadamı-bəlamı almırdınmı, az?!

Süzdürə-süzdürə o qaş-gözünü,
Qurban eyləyərdin mənə özünü.
Söykəyib üzümə hərdən üzünü,
Şirin xəyallara dalmırdınmı, az?!

Ayrıla bilmidin, zəliydin, zəli,
Olmuşdun sərsəri, olmuşdun dəli.
Mənə salam verən hər bir gözəli,
Şahmar ilan kimi çalmırdınmı, az?!

Niyə qurdaladın sən yaddaşımı,
Qafqaz Əvəzoğlu yenə naşımı?!
Bişirə-bişirə bu gic başımı,
Gülüstan qoynuna salmırdınmı, az?!

2008.

Bacarsanız siz

Ey əziz dostlarım, a yaxınlarım,
Bir sözüm var sizə! Bacarsanız siz, –
Bir uca təpədə – bir uca yerdə,
Mənim məzarımı qazarsınız siz!

Başdaşım ucalsın ənginliklərə,
Dağlara-daşalra, düzənliklərə…
Bilirsiz vurğunam gözəlliklərə,
Qəbrimi güllərə qatarsınız siz!

Demirəm güllərdən tutuban dəstə,
Hər gün gələsiniz dəstəbədəstə…
Hərdənbir dönübən qəbrimin üstə,
O mənli günləri anarsınız siz!

İşdi, yurd-yuvamız alınsa bir gün,
Qaralmış ocaqlar çatılsa bir gün…
Dönüb qəbrim üstə nə vaxtsa bir gün,
Heç yoxsa bir ocaq çatarsınız siz!

Bəxtəvər deyərdim bu külbaşıma,
Ölümüm çıxsaydı yurdda qarşıma!
Əgər burda ölşəm, sinədaşıma,
“Öldü vətən deyə” yazarsınız siz!

Sormayın bu nədi, nə vəziyyətdi?
Bu da, bir arzudu, bir vəsiyyətdi,
Qafqazdan sizlərə son əziyyətdi!..
Bilirəm, sözümə naçarsınız siz;
Edin dediyimi bacarsanız siz!

2007

Gedirəm

Bələnibən öz ahıma,
Üz tutmuşam sabahıma…
Qurban olum Allahıma,
Dərd sarıdan kef edirəm!

Uca tutdum mən hörmətin,
Əskiltmədi kəramətin…
Hey içirdib qəm şərbətin,
Dərd də verdi can yedirəm!

Döyə-döyə közarımı,
Şükür, açdı “bazarımı”.
İndi düşüb məzarımı,
Axtarmağa yol gedirəm!

2005

Gedək, canım

Ömür ötdü, yaş haxladı,
Çan yetişdi – lalıxladı.
Ta əzrayıl marıxdadı,
Verdik ələ yedək, canım!

Ötürmüşük neçə qış-yaz,
Qonaq olan bunca qalmaz.
Çəkilməmiş altdan palaz,
Dur yır-yığış edək, canım!

Günü-gündən çaşır təbrim,
Tükənibdi daha səbrim…
Gözü yolda qalan qəbrim,
Nigarandı, gedək, canım!

2005

Min, deyir

Başımda turp əkir gül nəvələrim,
Ölərəm, desələr, öl,- nəvələrim.
Açıbdı şipşirin dil nəvələrim,
Biri bir deyəndə, biri min deyir!

Qoşulub onlara uşaxlaşıram,
Bu qoca vaxtımdan uzaxlaşıram…
Düşüb dizin-dizin iməkləçirəm, –
Arvad,- mübarəkdi qədəmin,- deyir!

Minirlər belimə çökdürüb yerə,
“Dəh-dəh”lə çıxırlar evdə “səfərə”.
Hələ bir üstəlik xırda “heyvərə”,
-Ay nənə, yer var e, sən də min, deyir!

Otaxdan-otağa başlanır yolum,
Belə nəvələrin qurbanı olub!
Nəvə şirinliyin bilməyən oğlum,
-Baho, ağlı çaşım dədəmin, deyir!..

Başıma gələnlər başıza gəlsin,
Hər nəvə həsrətli tamarı kəsin!..
Qafqaz Əvəzoğlu Allah kəsməsin,
Bütün nəvələrdən kərəmin, deyir!

2005

Gedir

Ay Allah, bu qızın ismətinə bax,
Həyadan yanağı allanıb gedir.
Onun taleyinə, qismətinə bax,
Beləsi kor olub allanıb gedir!

Belə gözəl olmaz, belə qız olmaz,
Hələ görməmişəm belə sərvinaz.
Nə olar, ay Allah, onu mənə yaz,
Qaymaq dödaqları ballanıb gedir!

Onunla ömr edən nə bəxtəvərdi,
Kimə könül versə onun nə dərdi!..
Özümü yoluna durub sərərdim,
Bilsəydim üstümdən sallanıb gedir!

Yazardım şəninə gözəl şeirlər,
Sevərdim, bilərdi necə sevirlər…
Beləsin görəndə sonra deyirlər,
Qafqaz Əvəzoğlu hallanıb, gedir!

2005

Dağlar

Sənlə getdi şad günlərim,
Xoş növrağım, çağım, dağlar!
Hər sağalan yara deyil,
Sinəmdəki dağım, dağlar!

Ağır-ağır bir el idim,
Zaman-zaman hey qovuldum…
Qərib eldə bağban oldum,
Gül açmadı bağım, dağlar!

Qərib boynun büküb gedər,
Ürəyini söküb gedər…
Qaçqın deyib tənə edər,
Mənə solum, sağım, dağlar!

Günüm sizsiz keçməz idi,
İndi gözüm yaş selidi.
Söylənməmiş bir şərqidi,
Mənim ahım, ağım, dağlar!

Bu dərd məni hey ağrıdır,
Bal da yesəm zəhər dadır…
Sinən üstə at oynadır,
Neçə ildi yağım, dağlar!..

Qafqaz deyir, hanı sənin,
Babəklərin, nəbilərin?!..
Bizim kimi “igidlərin”,
Boyun yerə soxum, dağlar!!

1996

ƏSİR DÜŞƏN ŞEİRLƏRİM

Gəncliyimin xoş çağıydı,
İlk eşqimin sorağıydı,
Ürəyimin ocağıydı,
Əsir düşən şeirlərim!

Gah utancaq bir gül idi,
Gah bir ötən bülbül idi,
Şirin-şəkər bir dil idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Bəzən qarlı dağım idi,
Bəzən güllü bağım idi,
Bəzən xəzan çağım idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Naxışıydı xanamın, oy,
Cilvəsiydi sonamın, oy,
Laylasıydı anamın, oy,
Əsir düşən şeirlərim!

Gah titrəyən bir yel idi,
Gah kükrəyən bir sel idi,
Gah pərişan ağ tel idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Bahür idi – yaz kimiydi,
Bir ismətli qız kimiydi,
İşvəlydi – naz kimiydi,
Əsir düşən şeirlərim!

Anadil tək gah ötərdi,
Gah qartal tək qıy çəkərdi,
Kəklik kimi hey səkərdi,
Əsir düşən şeirlərim!

Qəlb oxşayan xoş meh idi,
Gül üstündə bir şeh idi.
Haqq divanlı bir şah idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Yandı yurdum-yuvam, qaldı,
Sərin suyum, havam qaldı…
Kül olmamaış haram qaldı –
Əsir düşən şeirlərim!

Bostanımın tağıydı o,
Ürəyimin yağıydı o,
Üç il qabaq sağıydı o,-
Əsir düşən şeirlərim!

Bükdü onu bu qışlarmı,
Çürütdümü yağışlarmı,
Görən məni bağışlarmı,
Əsir düşən şeirlərim?!

1996

VAR SUMQAYITIM

(Sumqayıt şəhərinin 60 illiyinə)

Bəstəkar Nərminə Nağıyeva tərəfindən mahnı-əsər bəstələnmiş, Sumqayıt şəhərinin 60 illiyi münasibəti ilə keçirilən şeir-mahnı müsabiqəsində III yeri tutmuşdur.

Sevdim ilk baxışdan, təmasdan səni,
Gördüm ürəklərdə bir dastan səni.
Olasan beləcə gülüstan səni,
Düşməsin üstünə xar, Sumqayıtım!

Qəlbimdə yandırdın od-ocağını,
Ilkin bahar bildim hər bucağını.
Açıb ana kimi öz qucağını,
Olmusan bizlərə yar, Sumqayıtım!

Doldun ürəklərə məhəbbətinlə,
Ruha qida verdin ülviyyətinlə.
Tanındın dünyada şan-şöhrətinlə,
Eylədin özünü car, Sumqayıtım!

Igid oğlanların bir tərlan-tülək,
Qoynunu bəzəyən qızların mələk.
Məhəbbət yanğılı gör neçə ürək,
Tapdı qucağında yar, Sumqayıtım!

Hüsnün ürəyimi çəkib qopardı,
Mənimçün qışın da yazdı, bahardı.
Könlüm harda belə qərar tutardı,
Yaxşı ki, yaxşı ki, var Sumqayıtım!!

2009.

SUMQAYIT GÖZƏLLƏRİ

(Sumqayıt şəhərinin 60 illiyinə)

(mahnı)

Ovsunudur gözlərin,
Bahardılar, yazdılar.
Gözəllikdə özlərin,
Tarixlərə yazdılar,
Sumqayıt gözəlləri!

Yaranandan bu şəhər,
Atıldılar qoynuna.
Çələng olub təzə-tər,
Sarıldılar boynuna,
Sumqayıt gözəlləri!

Sevsə, cahandan keçər,
Sevgisinin yolunda.
Lap belə candan keçər,
Bağlasan əl-qolun da,
Sumqayıt gözəlləri!

Nazdılar başdan-başa,
Nazlı Xəzərim kimi.
Hər biri bir tamaşa,
Yanırlar zərin kimi,
Sumqayıt gözəlləri!

Oğulsansa dayan, döz,
Bu qızlarda baxışa…
Şair olan, götür yaz,
Layiqdilər alqışa,
Sumqayıt gözəlləri!

2009.

Rafiq ODAY.Həyatı və Yaradıcılığı

Rafiq Oday foto

RAFIQ ODAY

23 iyul 1960-cı ildə Naxçıvan MR Şərur rayonunun Şəhriyar kəndində anadan olub. 1983-1988-ci illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil almışdır. Orta məktəb illərindən rayonda nəşr olunan «İşıqlı yol» qəzetində kiçik məqalələri çap olunsa da, «Vətən gəz» adlı ilk mətbu şeri 1983-cü ildə «Sovet Nax¬çıvanı» («Şərq qapısı») qəzetində dərc olunmuşdur. Rayonda nəşr olunan «Işıqlı yol» qəzetində ictimai əsaslarla «Xalq yaradıcılığı və incəsənət» şöbəsinin müdiri olmuşdur.
Xələc kənd məktəbindəki fəaliyyəti dövründə «Şaman» folklor dərnəyi və eyniadlı ansambl yaratmış, bir neçə il kəndbəkənd gəzərək folklor nümu¬nələrini toplamış, onları mütəmadi olaraq rayon qəzetində dərc etdirmiş, sonradan bu yazıları bir araya gətirərək «Şərur folkloru – Rafiq Odayın təqdimatında» adı altında kitab halında çap etdirmişdir.
1985-ci ildə rayon Komsomol komitəsinin nəzdində yaradılmış «Dan yeri» ədəbi birliyinə rəhbər təyin edilmiş, istedadlı gənclərin aşkarlanıb ortaya çıxarılmasında geniş iş görmüşdür. 1988-ci ildə «Yazıçı» nəşriyyatı tərəfindən «Bir yol başlamışam» adlı ilk şeirlər kitabı dövlət planına salınmış, beləliklə, 1989-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respub¬likası üzrə 29 yaşında şeirlər kitabı dövlət tərəfindən çap olunan ilk qələm sahibidir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
2003-cü ildə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri seçilmişdir. Bu gün də bu vəzifəni icra edir.
2005-ci ildən 2008-ci ilin əvvəllərinə qədər «Şaman» ictimai-siyasi, ədəbi-bədii qəze¬tin təsisçisi və baş redaktoru olmuş, 2008-ci ilin əvvəllərindən bu günə qədər «Möhtə¬şəm Azərbaycan» ictimai-siyasi, ədəbi-bədii qəzetin təsisçisi və baş redaktorudur.
2008-ci ilin oktyabr ayından 2010-cu ilin may ayına kimi eyni zamanda «Azərikimya» Dövlət Şirkətinin mətbu orqanı olan «Azərbaycan kimyaçısı» qəzetinin baş redaktoru işləmişdir.
Respublika Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə «Azərikimya» Dövlət Şirkəti ARDNŞ-nin tabeçiliyinə veriləndən sonra, Rafiq Oday fəaliyyətini «Azərikimya» İstehsalat Birli¬yinin mətbuat xidməti və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsində davam etdirir.
«Bir yol başlamışam», «Gecələr içimə göyüzü yağar», «Ömür gedir öz köçündə», «Şərur folkloru – Rafiq Odayın təqdimatında», «Qarabağ şikəstəsi», «Xatirələr işığında», «3 Aprel günəşi», «Əlli min də qayğısı var əllimin», «Ədəbi – tənqidi məqalələr» kitablarının müəllifidir. “Qızıl qələm”, “Həsən bəy Zərdabi” və “Qafqaz – Media” mükafatları laureatıdır.
Sumqayıt şəhərində və ətraf rayonlarda yaşayan yazıçı və şairlərin əsərlərindən ibarət 15 almanax tərtib edərək çap etdirmiş, 100-dən artıq kibabın redaktoru olmuşdur. 40-dan artıq elmi, yüzlərlə publisistik məqalənin müəllifidir.

Rafiq ODAY

YAŞADIM

Düz əlli il ömür adlı,
Kürkün içində yaşadım.
Apaydın səma altında,
Bürkü içində yaşadım.

Xəbər yollayın Orxana,
Dünya özü bir zorxana.
Göz açandan nə qorxu, nə
Hürkü içində yaşadım.

Ümidi üzdüm yaşadım,
Canımdan bezdim yaşadım,
Yaşadım, düzdü, yaşadım,
Sürgün içində yaşadım.

Nə kimsəyə ərk eylədim,
Nə kimsəni görk eylədim,
Mənliyimi börk eylədim,
Börkün içində yaşadım.

Yada tutdum neçə il yön,
Ümid çıxdı puça min yol.
Heç deməzsən neçə milyon,
Türkün içində yaşadım.

Dost-doğma bildim müşkülü,
Sevdim-oxşadım püşkümü.
Ömür deyilən beş günü,
Bir gün içində yaşadım.

HAQQ DEYƏN HAQQA QOVUŞAR

Hərə bir nəzərlə baxır,
Yoldan ötən hər dəliyə.
Çox da mənə bənd olmayın,
Mən də bu təhər dəliyəm.

Hər talenin öz nərdi var,
Gözlərim göyə nərdivan.
Gecənin gecə dərdi var, –
Açıldı səhər – dəliyəm.
Bilən olmaz nə gündəyəm,
«Harda»yam, «nə üçün»dəyəm.
Milyon dəli içindəyəm, –
Mən də bir nəfər dəliyəm.

Bir qaysağam qan adında,
Qoparın da, qanadın da.
Mələklərin qanadında,
Eylərəm səfər – dəliyəm.

Başdı – yüz qada sovuşar,
Ya tutar, ya da sovuşar.
Haqq deyən haqqa qovuşar, –
Geymişəm kəfən dəliyəm.

Rafiq ODAY

GEDİM

Qoşulub qərib durnaya,
Qərib-qərib köçüm gedir.
İlahi, bir yol aç mənə,
Bu yerlərdən köçüm gedim.

Qərib durna, qərib ağı,
Darıxanda məni çağır.
Göndər bir piyalə ağu,
Şərbət kimi içim gedim.

Yaranışdan beləyəmmi,
Azadammı, köləyəmmi?!
Zəncir kəsir biləyimi,
Dizlərimdən gücüm gedir.

Aldanıb ağlıma gəlim,
Qoşulub ilğıma gəlim.
Yolumdan saxlama, gəlim,
Qoy sakitcə keçim gedim.

Kəc baxılsa yurd daşına,
El dağılar, yurd daşınar.
Bu dünyanın yaddaşına
Əbədilik köçüm, gedim.

Rafiq ODAY

USTAD, BİR DÖN SİNƏMƏ BAX…
«Gəl gör mənə eşq neylədi»
Yunis İmrə

Bu sevda dəli sevdadı,
Tükənməz macərası var.
Nə bu dərdə əlac edən,
Nə bu dərdin çarısı var.

Oldu ömrün yazı talan,
Yazıq satan, yazıq alan.
Nə ondan bir razı qalan,
Nə ondan bir narazı var.

Yön çevirib dağa-daşa,
Bulaq oldu gözüm – daşan.
Nə gözümdə ağdan nişan,
Nə gözümün qarası var.

Eşq qonaqmış, sinəm otaq,
Qonaq çəkdi sinəmə dağ.
Ustad, bir dön sinəmə bax,
Gör, salamat harası var?

GÖTÜRMÜR

Əsmə hər bir yarpaq üstə,
Bu ağac balta götürmür.
Yük olanı torpaq üstə,
Torpağın altı götürmür.

Nə sızlarsan, viran könlüm,
Öz içinə varan könlüm.
Dərdə könül verən könlüm
Başqa ovqatı götürmür.

Bıçaq kürəyə yol tapır,
Haram – çörəyə yol tapır.
Çat hər ürəyə yol tapır,
Ürək hər çatı götürmür.

Ölümü almam eynimə,
Əgər batmasa beynimə,
Dar ağacı, çox öyünmə,
Bu boğaz çatı götürmür.
GƏLDI

Bu örkən uzun örkəndi,
Durum dolanım bu kəndi.
Gözümün yaşı tükəndi,
Yerindən qara qan gəldi.

Göylərdən bir ulduz axdı,
Gördüm ki, yolum uzaqdı.
Təzə yurd saldığım vaxtı,
Bu karvan haradan gəldi.

Yön alım dedim haraya,
Yön alım gedim haraya.
Ağ ağa qənim, qaraya
Nə gəldi qaradan gəldi.

Bu sayaq yaşayammadım,
Başayaq yaşayammadım.
Mən oyaq yaşayammadım,
Hər dərd də röyadan gəldi.

Salma dedim çəp yerinə,
Biçdiyini səp yerinə.
Bu səhər də sübh yerinə,
Ömrümə qara dan gəldi.

Bir qəti hökm aradım,
Bu ömrü nakan aradım.
Bir özgə məkan aradım,
Dadıma yaradan gəldi.

ƏLINDƏ

Başımız qovğada, qalda,
Yaxamız namərd əlində.
Talanır cümlə varımız,
Yoxumuz namərd əlində.

Boşalan yer zorla dolur,
Düzü-dünya gorla dolu.
Yatağımız qorla dolu,
Yuxumuz namərd əlində.

Yerlər qılınc, göylər qalxan,
Qan ağlayır düşüb – qalxan.
Sinəmizi deşib qalxan,
Ahımız namərd əlində.

Ha bu qədər zəncir gəmir,
Qanqal dəmir, zəncir dəmir.
«Yazı»mızdan yox səs-səmir,
«Oxu»muz namərd əlində.

Sökülür yurdun hasarı,
Qurd oğlu qurdun hasarı.
Tuşlanan yurduma sarı,
Oxumuz namərd əlində.

Gördük qalxıb enənləri,
Gördük ötən dünənləri.
Bada verdik dinənləri,
Çoxumuz namərd əlində.

Rafiq ODAY

KEÇIR

Öz günümə ağlamıram,
Günüm ağlamaqdan keçib.
Ağlamağın faydası nə? –
Gülüm, ağlamaqdan keçib.

Qısıl yaşa tək içində,
Öz dərdini çək içində.
Ömrümüz ələk içində,
Qəddimiz yumaqdan keçir.

Tərk olduq təkə dönüncə,
Biz ürkə-ürkə dönüncə,
Çuxamız kürkə dönüncə,
Bəlkə yüz yamaqdan keçib.

Bu həyat bir qəm sandığı,
Kim açsın, de, kim, sandığı?
Ac balığın yem sandığı,
Ölümü qarmaqdaq keçir.

Haqqın uvandı, tərsi bir,
Haqq oğlu haqqa nə Sibir?!
Dolanmaq başın nəsibi,
Dolamaq, barmaqdan keçir.

Tanısa qəmlər yaxanı,
Kim tikər qəmlər yıxanı?
Naz ilə qəmlər yaxanın
Sevgisi bu baxtdan keçir.

BILIRƏM

Mənim virana könlümü,
Eşq abad eylər, bilirəm.
Gahdan da abad olanı
Aşqabad eylər, bilirəm.

Könül verdinsə təkliyə,
Ömrü dərd-qəm ətəkliyər.
Səni vadar dönüklüyə
Başqalar eylər, bilirəm.

Məni bu kənddən ötürün,
Ötürün, dərddən ötürün.
Hər boş söz-söhbətdən ötrü
Qaşqabaq eylər, bilirəm.

Sinəmin aha çəmi var,
Gözümün daha nəmi var.
Küsməyə bəhanəmi var? –
Başqa ad eylər, bilirəm.

Yığdı cana ələm məni,
Ömür adlı sələm məni.
Bu eşq üstə aləm məni
Daşqalaq eylər, bilirəm.

Kamran ŞEYXZAMANLI.Yeni şeirlər

Səni gətirəcək yola baxıram!

Qəlbimin kövrək dayanacağında
Gah sağa gah da ki, sola baxıram
Gecənin hürkək qaranlığında
Səni gətirəcək yola baxıram.

Gözlərim saat da ilişib qalıb
Göydən ulduzlarla sənə çatıram
Qəlbim sənsizliyə hamilə qalıb
Səni gətirəcək yola baxıram.

Küləyin soyuğu səni üşüdür
Havaya dəhşətli yumruq atıram
Gözlərin gözümə qovuşsun deyə
Səni gətirəcək yola baxıram.

Gözləmək sevginin taleyi imiş
Taleyin işinə lağım atıram
Səninlə birgə darıxmaq üçün
Səni gətirəcək yola baxıram.

Sevgililər Günü.

sssssss

Bir gece yarısı, soyuq havada
Sevgilim gəlmişəm yanına sənin
O mələk simana baxan zamanda
Ruhum Allahındır, ürəyim sənin.

Sevginin bayramı olarmış məgər
Sevən üçün hər gün bayrama dəyər
Sənin gözlərinə kor baxsam əgər
Bayramda tək-tənha ölməyə dəyər

İndi hər həvəsi sevgi sanırlar
Fakirlər sevgiyə para sayırlar
Qəlbimin açarın vermişəm sənə
Ürəyim səndədir başqa hədiyyə.?

Kamran Nizami 14 Fevral 2012

Həyat bir ” ŞEiR”..

Həyat bir şeirdir, sahibi şair
Ölüm qafiyədir, hər şeirə dair
Rədifsiz ömrümüz keçməz bircə an
Möhürsüz həyatdan köçmə ey insan.

Aşiqin həsrəti, küləyin gücü
Şeirin özü ilə daha gözəldir.
Qadının gülüşü, vüsalın özü
Şairin sözü ilə daha gözəldir.

Həyatın əvvəli sərbəstə düşdüm
Gənclik illərində döndüm qəzələ
Cavanlıq bitəndə qoşmaya döndüm
Ölüm səslərini memuara tökdüm

Şairin sözünə qulaq as ki, sən
Gecələr sakitcə yata biləsən
Şeir bir anadır, qafiyə ata
Şeirsiz bu dünya çətinki yata.

Yenə yorğunam gecə………

Yenə səhər açıldı
Yenə oyandım dalğın
Günəş vurdu üzümə
Öz isti şilləsini
Külək sığal çəkdi
Ana nəvazişi tək
Kitablar mənə baxdı
Gah cüt, gah tək

Dərslər yenə başladı
Gözlərim müəlliməni
Fikrim səni aradı
Sevgi məni danladı.

Qaranlıq düşdü birdən
Sən evə getməlisən
Sən gecədən qorxursan
Mən necə işıq olum
Yoluna çıraq olum

Qəlbim sükut içində
Qayıtdım evimizə
Boylandım buludlara
Baxdım ulduzlara
Səsləndim qaranlığa
Daha yorğunam gecə.

29.10.2012

Qadınların ən gözəli anadı…

Baxışları bu qəlblərə yaradı
Gülüşləri bu dünyada röyadı
Gözəlliyi sanki başqa dünyadı
Qadınların ən gözəli anadı

Övladına ən çox yanan anadı
Beşiyində layla çalan sonadı
Gecələr yuxusuz qalan xülyadı
Qadınların ən gözəli anadı

Doqquz ay bətnində gəzdirib səni
Yeməyib yedirdib böyüdüb səni
Soyuq qış gecəsi bələyib səni
Qadınların ən gözəli anadı.

Ey ana ey qadın ey gözəl mələk
Qarşında mən bəndə səcdə edərək
Bu böyük cahana mən səslənərək
Qadınların ən gözəli anadı

Debüt: Teymur HƏBİBİ (Gürcüstan Respublikası).Şeirlər

HƏYAT VƏ YARADICILIĞI
Teymur HƏBİBİ (Teymur Bayramov Rzaqulu oğlu) 9 iyul 1986-cı ildə Gürcüstanda – Qarayazı mahalının Ağtəhlə kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. Ailənin ikinci övladıdır.
1989-cu ildən ailə üzvləri ilə birlikdə Bakıda yaşayır. Erkən yaşlarından ədəbiyyata sevgisi olan Teymur şeir, sənət ocağının qoynunda böyüyüb. Ona bu istedad soykökündən, hələ məktəb illərindən müxtəlif mövzularda şeirlər yazan, ədəbiyyatı çox sevən anası Nisə xanımdan keçib.
O, 1993-2004-cü illərdə 143 saylı məktəbdə orta təhsilini, 2004-2008-ci illər də isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin “Kulturologiya” fakültəsinin Beynəlxalq Mədəni Əlaqələr ixtisasının əyani şöbəsində ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
Teymur Həbibinin mətbuatda ilk çap olunmuş şeirləri 2005-ci ildə “Müxəmməs” və “Namə” olub. O, 2006-2007-cı illərdə bir ilə yaxın mətbuatda çalışıb, “Qulluğunda hər an durum”, “Xəyalımdan keçən gözəl”, “Bir salamdır aramızdakı söhbət”, “Xatirəli bir gecə…”, “Səni axtarıram, yar, haradasan?” şeirləri mətbuatda çap olunub.
Elə həmin ildə də “Ağla, mənim gözü yaşlı məhəbbətim” başlığı altında “İsmi-Teymur” (Avtobioqrafik şeir), “Kitabi-mehrim”, “Biz ad günümüzü bir qeyd edirik”, “Müxəmməs”, “Gözəl”, “Bu həyatdan cavan köçdün, sevgilim”, “Xəstəyəm, dərmanım yardır” və s. şeirləri də mətbuatda çap olunub. O, mətbuatda birinci korrektor vəzifəsində çalışıb, Heydər Əliyev “Xalqa bağışlanan ömür” X kitab, Hacı xanım Rövşanə “Əllərimi Allaha açdım”, Şükufə Göyçəli “Səni ömrümə yazmışam”, Zeynal Qoca “Zindandı dünya”, Ramiz Məmmədzadə “İşıq günü”, və s. kitablarda adı çıxıb.
Sonradan müxbir vəzifəsində çalışıb, İlyas Əfəndiyev – 92 “Unudulmaz xalq yazıçısı”, “Kulturologiya” fakültəsi “ADMİU-nun öndə gedən fakültələrindən biri”, Mikayıl Müşfiq “30 illik ömür karvanı”, Bir olan Allahın izni ilə! “İslam inciləri”, Poetik məclislər “Onların yaranma və inkişaf tarixi, poetik məclis üzvləri”, Aşıq Ələsgər “Ustadın ömür səhifələri”, Mirzə Şəfi Vazeh “XIX əsrin birinci yarısı Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biri”, Xaqani Şirvani “Öz dövrünün ustadı”, Nizami Gəncəvi “Ustadın həyatı və yaradıcılığı”, Mənisə Xatın Məhsəti Gəncəvi “XII əsr Azərbaycan ədəbiyyatında yeni bir şeir məktəbinin, şeir sərgisinin təsisçilərindən biri” və s. məqalələri və bunlarla yanaşı, yeni yazdığı şeirləri də mətbuatda çap olunub.
Teymur Həbibi tələbə olarkən universitetin “Tələbə Həmkarlar İttifaqı” Komitəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən “Ədəbi Məclis”in üzvü olub və bu məclis üzvləri ilə bərabər 2007-ci ildə mətbuatda “Darıxmışam” şeiri çap olunub.
Teymur Həbibi 2008-2009-cu illərdə (“Xidməti xasiyyətnamə” ilə təltif olunmuş) Qusar rayonunda hərbi xidmətdə olduğu müddətdə “Ana”, “Xəstəyəm, bu ürək darıxır sənsiz”, “Küsəyən qız”, “Ayrılıq”, “Əsgər məktubu”, “Şahdağ”, “Şeir yazmaq istəyirəm”, “Gülüşlərin” və s. şeirlərini qələmə alıb.
2010-2011-ci illərdə Azpress.az saytında (Azərbaycan press video-foto faktoru jurnalı) müxbir, rejissor, montajçı vəzifəsində çalışıb.
2010-cu il oktyabırın 28-də müəllifi olduğu “Həbibi dünyası…” şeirlər kitabı işıq üzü görüb. Elə həmin il dekabrın 21-də isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dəstəyi və təşkili ilə “Səda” tədris teatrında kitabının təqdimat gecəsi keçirilib.
Xatırladaq ki, “Həbibi dünyası…” müəllifin ilk kitabıdır. Burada müəllifin özünün dediyi kimi, ikinci dəfə ədəbiyyata gəldiyi dövrdən, indiki son dövrə qədər yazdığı şeirlərinin bəziləri salınmışdır. Kitab dörd fəsildən (“Şeirlər”, “Tarixsiz şeirlər”, “Bayatılar”, “Natamam sətirlər”) ibarətdir. Kitabın adından bəlli olduğu kimi müəllifin öz dünyası var…
O, 2011-2012-ci illərdə AzTV və ATV televiziya kanallarında “Səhər” Proqramı Redaksiyasında müxbir vəzifəsində işləyib.
2012-ci ildə “Süleyman Rəhimov” adına Qubadlı rayon Ədəbi İctimai Birliyinin, “Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyinin, “Hüseyn Arif” Ədəbi Birliyinin, “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin, “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Birinci Qurultayında Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü, “Azərbaycan ədəbiyyatı”, “Türkiyə ədəbiyyatı”, “Publisistika”, “Elektron kitablar” bölmələrinin əməkdaşı seçilib.
Bununla yanaşı gənc şairin şeirləri “Sözün Sehri”, “Möhtəşəm Azərbaycan” qəzetlərində, “Ziyalı Ocağı” jurnalında, müxtəlif ədəbiyyat, o cümlədən “Mədəniyyət və Ədəbiyyat” portalında dərc olunub.
Kitab və kitabın elektron versiyası sosial şəbəkələrdə (Facebook.com, Oдноклассники.ru, Twitter.com), respublikanın bir çox şəhər və rayon mərkəzi kitabxanalarında (“Gənclik” Elektron Kitabxanası, M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanası, bineqedi-mks.az, azlibnet.az, C.Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanası, Ağdaş rayon Mərkəzi Kitabxanası, Bərdə rayon Mərkəzi Kitabxanası, Hacıqabul rayon Mərkəzi Kitabxanası, Neftçala rayon Mərkəzi Kitabxanası, Qubadlı rayon Mərkəzi Kitabxanası, Gəncə şəhər Mərkəzi Kitabxanası, Qusar rayon Mərkəzi Kitabxanası və.s), internet saytlarında (alinino.az, Kitabxana.net, Azpress.az, edebiyyat-az.com, Kitab klubu) yerləşdirilib.
Hal-hazırda Teymur Həbibinin şeirləri dövri mətbuat səhifələrində müntəzəm olaraq dərc olunmaqdadır.

ANA
Dünyada ən əziz nemətsən, ana!
Hər bir an diqqətə layiqsən, ana!
Dünyada dəyərli zinətsən, ana!
Sənsən şeir dünyam, sazım da, ana.

Sənsiz darıxıram yuxularımda,
Sənsən muradım da, arzum da, ana.
Laylalar deyirsən xəyallarımda,
Sənsən baharım da, yazım da, ana.

Günlərim, aylarım darıxdırıcı,
Darıxa-darıxa həm də sıxıcı,
Həsrətindən ruhum olub baxıcı,
Sənsən bəxtim, alın yazım da, ana.

QULLUĞUNDA HƏR AN DURUM

Sən şahzadə, mən bir qulun,
Qulluğunda hər an durum.
Pakdır sənin həyat yolun,
Qulluğunda hər an durum.

Bərbəzəyin, boy-buxunun,
Gözəlliyin, ətrin, qoxun,
Yatsan, şirin olsun yuxun,
Qulluğunda hər an durum.

Hər sözümə can demisən,
Canıma ilham vermisən,
Sadə olub sevilmisən,
Qulluğunda hər an durum.

Həbibinin sənin üçün
Qul olmağı şərəflidir.
Boynundakı zümrüd qaşı
Məndən sənə hədiyyədir.

AY VƏ ULDUZUN TOYU

Bir gecə bir Ulduz Aya vuruldu,
Həmin gecə Aya nəğmə qoşuldu,
Göydə toy-bayram havası duyuldu,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Əl-ələ verib səmada gəzdilər,
Ay və Ulduzun toyunu etdilər,
Günəşə də tez xəbər göndərdilər,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Səma al-əlvan içrə bəzənmişdi,
Məclisə yaxın qohumlar gəlmişdi,
Sağdış da, solduş da məclisdə idi,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Məclisə Günəş tamada seçildi,
Günəş məclisi açıq elan etdi,
“Cənablar, bəylər, xoş gəlmisiz” – dedi.
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Qohumlar, yaxınlar yeyib-içdilər,
Ay və Ulduza sağlıqlar dedilər,
Günəşə də təşəkkürlər etdilər,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Vağzalı ilə məclis başa çatdı,
Gənc ailə öz arzusuna çatdı,
Günəş də sonda məclisə nur saçdı,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

MƏN NİYƏ SEVƏ BİLMİRƏM?

Tanrı mənə bu əzabı
Niyə verirsən, bilmirəm.
Görən nədir məndəki səhv
Mən niyə sevə bilmirəm?

Baxıb gəzən sevənlərə,
Alovlanan o gözlərə,
Sonda döyüb bu dizlərə,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Məhəbbətim yanar bir daş,
Gözlərimdən axan sel, yaş,
Mən də sevə biləydim kaş…
Mən niyə sevə bilmirəm?

Ürəyimin sarı simi,
Yarama toxunan kimi,
Köks ötürüb, çəkib qəmi,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Xəstə oldum saf eşq üçün,
Sonda qalmadı heç gücüm,
Dərd çəkməkdən yandı içim,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Axtardığım gözəl yarım,
Sənsən ürəyimdə ağrım,
Həbibiyəm, yandı bağrım,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Gənc yazar Aynur Abbasadənin yeni kitabı işıq üzü gördü

Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında poeziyayla yanaşı, həm də romanların xüsusi rolu vardır.Son zamanlar Çağdaş Azərbaycan ədəbi mühitində ədəbi-bədii yaradıcılıqla məşğul olan gənc yazarların da roman janrına marağı artıb.Məhz bunun nəticəsidir ki, bu yaxınlarda “Apostrof” nəşriyyatı tərəfindən “Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyinin üzvü, istedadlı xanım yazar Aynur Abbaszadənin “Sonuncu addım” romanının təkrar nəşri işıq üzü gördü.
İlk tirajı qısa müddət ərzində satılan və oxucu kütləsi toplamağı bacaran “Sonuncu addım” romanı (Müəllif: Aynur Abbaszadə) yeni üz qabığı ilə təkrar çapdan çıxdı. Yazıçı insan ticarətindən bəhs edən bu sevgi romanında şübhə, nifrət və yalanın məhv etdiyi həyatları qələmə alıb.
Romanı bütün Ali&Nino mağazalarından,Yeraltından kitablar mağazasından (Mado restoranı ile üzbeüz “YerAltından Kitablar” kitab evi ( Nizami küçəsi), Baku, Azerbaijan),Bakı Kitab klubundan,Bütün metrolardakı kitab köşklərindən, Bukinist kitab mağazalarından,Şəhərimizin digər kitab mağazalarından əldə edə bilərsiniz.

Hasan AKAR ( Tokat, Türkiye ).Makale

AYRILIR MI GÖNÜL SENDEN AZERBAYCAN

“Gülen başkalarıdır, ağlayan menem.
Oynayan başkalarıdır, ağlayan menem.”

Hasan Akar

20 Ocak, Azerbaycan’daki soydaşlarımızın Rus tanklarının Paletleri arasında yok edilmek istenmesinin, ancak esareti kabul etmeyerek bayrak açıp ortaya çıktıkları bağımsızlık hareketlerinin 7. yıldönümüdür.
Olayların perde arkasında Ermeni terör örgütleri, ön tarafında olanların işbirlikçileri, Orta Asya’daki Türkleri esaret zincirinde boğmaya çalışan Sovyetler Birliği vardır. 1915 yılında soykırımına uğramadıklarını iddia eden Ermenilerin destek olduğu Asala terör örgütü1973 yılından itibaren yurt dışındaki Türk Büyükelçiliklerini, dışişleri bakanlığı mensuplarını hedef alarak 1985 yılına kadar cinayetlerini sürdürdüler. Türkiye’yi güçsüz kılmak, istediklerini kabule zorlamak ve Osmanlıların kendilerine soykırım yaptıklarına meşruluk kazandırmaya çalıştılar.
Ermenileri bu terör ve katliamlarına Azerbaycan hükümeti gereken etkinliği gösteremedi. 22-23 Şubat 1988’de Azerbaycan’da “Dağlık Karabağ bizim bir parçamızdır.” sloganı ile halk hareketleri başladı. 1989’da bu hareketler halk cephesi tarafından yönlendirildi. Bu kıpırdanmalar Azerbaycan’ın bağımsızlığı için verilen mücadelelerin esasını teşkil etti.
1990’a geldiğinde Sovyetler, bu hareketleri bastırmak için bölgeyi denetim altına aldı. Çaresiz görünen Azerbaycan Kominist Parti Birinci Sekreteri A. Vezirov yardım amacıyla maalesef Kızılordu’yu Bakü’ye davet etti. Gorbaçov’un gönderdiği Savunma bakanı Yazov ve Özel müşaviri Prımakov Bakü’ye gelerek halk hareketlerini takip ettiler, bölgeye giremeyeceklerine tahattüt garantisi verdiler. Ancak bütün bunlar sözde kaldı. Ermeniler bu oyalama taktiği içinde katliamlarına vahşice devam ettiler.
Ocak ayının ilk haftasından itibaren Kızılordu Bakü’yü denetimi altına almaya başladı, haberleşme bağlantılarını kesti. 19-20 Ocak’ta ise Bakü hava, kara ve denizden saldırıya uğradı. Yüzlerce Türk kin kusan silahlarla karşı karşıya kalarak tanklara kolunu, bacağını, bedenini verdi. Ancak M. Emin Resulzade’nin “yükselen bayrak bir daha inmez” parolasıyla bağımsızlıklarını tekrar vermediler.
Yazov, nitekim ”Kızılordu’nun yaptığı operasyonun tek amacı vardır. Milliyetçi Halk cephesini parçalamak, yok etmek ve Kominist rejimi yıkarak iktidarı ele geçirmelerine engel olmak” diye içlerindeki kini kusarken sözlerini “Savaştan zaferle çıktık” cümleleriyle tamamlıyordu.
Evet, onlara göre bunlar doğruydu, zaferdi. Tanklar, zırhlı araçlar, roket atarlar, yüzlerce çete terörist Kızılordu ile birlikte sivil halka karşı kullanılmış, karşılarında asker arayan Kızılordu kuklaları sivil halkı görünce kullanıldığını anlamıştı.
Yedi yıl geçti aradan ama 20 Ocak unutulmadı. Azerbaycan’da hala istikrarlı bir hükümete kavuşmadı. Bağımsızlığıyla birlikte bağrımızda hissettiğimiz Azerbaycan’ı bizlerden uzaklaştırmaya çalışanlar çıktı. Yiğit lider, Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey’e sahip çıkmadık. Yıllarca Nahçivan’da kendi köyünde bir nevi esaret yaşamasına ses çıkaramadık. Ortadoğu ülkelerine ziyaretler yaparken, tarihimize dil uzatanları hoşgörü ile karşılayıp, hareketlerine göz yumup İslamiyetin bayraktarlığını yaparak tüm dünyaya yayılmasını sağlayan Necip Türk Milletinin Asya’daki temsilcilerini görmemezlikten gelenler oldu.
Azerbaycan bülbülü, devlet sanatçısı Zeynep Hanlarova 1970’li yıllarda arkasında KGB ajanlarıyla çıktığı İstanbul konserinde “unuttun beni zalim” şarkısıyla hepimize açık mesajını verirdi. Yıllar geçiyor, hayıflanıyoruz ama içimizdeki senin aşkını unutturamazlar. Ne seni, ne 20 Ocakların sembolü “Şehitler Hıyabanını” unuttuk ne de seni gönüllerine sindiremeyenleri. Son sözümüzü söylüyoruz. Ayrılır mı hiç gönül senden Azerbaycan.

Raciv RƏCƏBOV.Yeni şeirlər

Əvvəlcə axşam düşər, sonra mənim ürəyim…
Küləklər dənizlərin üzünü qırışdırar.
Qapını cırmaqlayar səni görmək istəyim,
Səbrimin pişiyini divara dırmaşdırar.

Əllərimi yandırar soyuq, quru fotolar
Axtararam, tapmaram otağımda ölməyi…
Külqabıda dəfn olar siqaretlər, qutular,
Qədəhlərə boşalar şüşələrin ürəyi.

Mən bu sevda testini istəmirəm yoxlayım,
Qorxuram üç doğrunu silər yanlışın biri.
Başın çiynimdə yoxdu, səni necə qoxlayım ?
Əllərimdə darıxır əllərinin boş yeri…

Mən bir az öz-özümdən, bir az səndən gedirəm
Mən hamıdan gedirəm gəlib sənə çıxmağa…
Hər səhər darıxmağı parça-parça edirəm,
Hər gecə qandallanır ürəyim darıxmağa…

əvvəlcə axşam düşür, sonra mənim ürəyim…

Teymur HƏBİBİ.Yeni şeirlər

ANA
Dünyada ən əziz nemətsən, ana!
Hər bir an diqqətə layiqsən, ana!
Dünyada dəyərli zinətsən, ana!
Sənsən şeir dünyam, sazım da, ana.

Sənsiz darıxıram yuxularımda,
Sənsən muradım da, arzum da, ana.
Laylalar deyirsən xəyallarımda,
Sənsən baharım da, yazım da, ana.

Günlərim, aylarım darıxdırıcı,
Darıxa-darıxa həm də sıxıcı,
Həsrətindən ruhum olub baxıcı,
Sənsən bəxtim, alın yazım da, ana.

QULLUĞUNDA HƏR AN DURUM

Sən şahzadə, mən bir qulun,
Qulluğunda hər an durum.
Pakdır sənin həyat yolun,
Qulluğunda hər an durum.

Bərbəzəyin, boy-buxunun,
Gözəlliyin, ətrin, qoxun,
Yatsan, şirin olsun yuxun,
Qulluğunda hər an durum.

Hər sözümə can demisən,
Canıma ilham vermisən,
Sadə olub sevilmisən,
Qulluğunda hər an durum.

Həbibinin sənin üçün
Qul olmağı şərəflidir.
Boynundakı zümrüd qaşı
Məndən sənə hədiyyədir.

AY VƏ ULDUZUN TOYU

Bir gecə bir Ulduz Aya vuruldu,
Həmin gecə Aya nəğmə qoşuldu,
Göydə toy-bayram havası duyuldu,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Əl-ələ verib səmada gəzdilər,
Ay və Ulduzun toyunu etdilər,
Günəşə də tez xəbər göndərdilər,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.
Səma al-əlvan içrə bəzənmişdi,
Məclisə yaxın qohumlar gəlmişdi,
Sağdış da, solduş da məclisdə idi,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Məclisə Günəş tamada seçildi,
Günəş məclisi açıq elan etdi,
“Cənablar, bəylər, xoş gəlmisiz” – dedi.
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Qohumlar, yaxınlar yeyib-içdilər,
Ay və Ulduza sağlıqlar dedilər,
Günəşə də təşəkkürlər etdilər,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

Vağzalı ilə məclis başa çatdı,
Gənc ailə öz arzusuna çatdı,
Günəş də sonda məclisə nur saçdı,
Neçə illik arzu yerinə yetdi.
Bulud da onlara sevinc bəxş etdi.

MƏN NİYƏ SEVƏ BİLMİRƏM?

Tanrı mənə bu əzabı
Niyə verirsən, bilmirəm.
Görən nədir məndəki səhv
Mən niyə sevə bilmirəm?

Baxıb gəzən sevənlərə,
Alovlanan o gözlərə,
Sonda döyüb bu dizlərə,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Məhəbbətim yanar bir daş,
Gözlərimdən axan sel, yaş,
Mən də sevə biləydim kaş…
Mən niyə sevə bilmirəm?

Ürəyimin sarı simi,
Yarama toxunan kimi,
Köks ötürüb, çəkib qəmi,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Xəstə oldum saf eşq üçün,
Sonda qalmadı heç gücüm,
Dərd çəkməkdən yandı içim,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Axtardığım gözəl yarım,
Sənsən ürəyimdə ağrım,
Həbibiyəm, yandı bağrım,
Mən niyə sevə bilmirəm?

Debüt: Kamran ŞEYXZAMANLI ( Gəncə ).Şeirlər

TƏRCÜMEYİ-HAL

Kamran Şeyxzamanlı 1992-ci il oktyabr ayının 4-də Azərbaycan ədəbiyyatı üçün görkəmli söz sənətkarları, mütəfəkkirlər, filosoflar bəxş etmiş qədim Gəncə şəhərində Şeyxzamanlılar ailəsində anadan olub.1999-cu ildə Gəncə şəhər 20 saylı orta məktəbin birinci sinfinə daxil olub.2010-cu ildə həmin məktəbi bitirib.2010-cu ildə Sumqayıt Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə qəbul olub.
Hələ orta məktəb illərindən poeziyaya maraq göstərir.Dövri mətbuatda ara-sıra şeirləri ilə çıxış edib. Tələbəlik illərində isə şeirləri Sumqayıt şəhərindəki “Sumqayıt Universiteti”, Bakı şəhərində isə “Sözün sehri” qəzetlərində, müxtəlif ədəbiyyat, o cümlədən Mədəniyyət və Ədəbiyyat portallarında çap olunub.Sumqayıt Dövlət Universitetinin elmi məqalələr toplusunda Müasir Azərbaycan dili və Ədəbiyyatı sahəsində məqalələri dərc olunub.
Hal-hazırda Sumqayıt şəhərində “Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyinin, S. Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin üzvüdür. Sumqayıt şəhərində ”Sumqayıt Universiteti” qəzeti, Bakı şəhərində “Sözün Sehri” qəzetləri ilə sıx əməkdaşlıq əlaqələri saxlamaqdadır.
2012-ci ildən Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayədə Heyətlərinin üzvü və “Azərbaycan ədəbiyyatı”,”Türkiyə ədəbiyyatı”, “Publisistika”, “Elektron kitablar” bölmələrinin əməkdaşı seçilmişdir.
2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökümət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurası tərəfindən maliyyələşdirlilən və Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi tərəfindən həyata keçirilən ”Bölgə yazarlarına dəstək” layihəsi çərçivəsində “Bölgələrdən səslər” kitabında şeirləri dərc olunaraq ilk dəfə olaraq Respublika səviyyəsində ictiamiyyətin nəzərinə çatdırıldı.

Uzaqlara-Himalay dağının arxasına.
Sənsizliyə öyrəşdirmə məni
uçub getsən uzaqlara
bax ey ora
himalay dağının arxasına
nə edərəm axı mən?!
bu qara, balaca, kövrək oğlan
baş barmağını dişləyərək
hıçqıraraq için-için
ağlayaram sən getsən.
Bayramlarda gülmərəm
içərəm sənsizliyə
sənin yanına gəlmək üçün
qaranquşlara qoşulub
qatar olub gələrəm
bax ora
uzaq himalay dağının arxasına.
Sən getsən üzüm gülməz
dodaqlarım dodaqlarına
əlim əllərinə
gözüm gözlərinə
həsrət qalar.
Əgər ki, uçub getsən uzaqlara
orda bir qarayanız oğlan
sevərsən
məndə mənə bənzəyən
birini sevdin deyərəm.
Bəd dua etmərəm sənə
Sevgimi qəlbimə basdırıb
Bir məktub yazaram
öpərəm məktubu
doyunca bax səni öpən kimi
qadınım, dostum, sevgilim
deyən kimi
Göndərərəm bax ora
Ey uzaq himalay dağının arxasına.
Getsən, Getsən uzaqlara
Mən nə edərəm?!
Dişlərəm baş barmağımı
Silərəm göz yaşımı
Deyərəm dostlara
qəlbimdən bir mələk uçdubax ora
ey uzaq himalay dağının arxasına.
Kamran Şeyxzamanlı(Nizami)
18.03.2013 Gece 03.00

Üsyan!
Elə getmək istəyirəm
arxama baxmadan
saatımı götürmədən
heç bir çanta filan
yemək də istəmirəm.
Elə söymək istəyirəm
uşağın anadan olanda
anasını söyən kimi
ağlayaraq, çırpınaraq.
Elə çırpmaq istəyirəm
Qapını üzümə
Üzlərini görəməyim
Atamın
Anamın
Qardaşımın.
Elə söymək istəyirəm
Dünyaya,həyata
cəmiyətə və sənə
Bəlkə eşidər tanrı
Söyüşlərimi
Axı o eşitmək istəmir
Dualarımı ,Üsyanımı
fəryadımı, naləmi..
Getmək istəyirəm
Uzaq bir adaya
Insanların az olduğu
Insanlığın olduğu
Bir yerə.
Axı darıxmaq
Bura üçün
Cəhənnəmçün
Qonşumuz
Limon satan xalaçün
Tütək çalan qaraçı üçün.
Getmək istəyirəm
Ancaq
Mən bilirəm axı
Həyat dediyin
Yaşam, darıxmaq, ölüm
Arasında keçən
Gözəl, çirkin, kasıb, zəngin
Bütün qadınların
Eyni dadı verdiyi
Yumru bir kürədə
Mənasızlıq içində
əzab çəkməkdən ibarətdir.
Getmək istəyirəm
Hara ?
Hara gedirsən get
Qayıdacaqsan əlbət bir gün
Bu pisliyin- yaşamın içinə
Hamımız bir gün gedəcəyik
Ölümə-naməlum yerə
Gəldiyimiz yerə.

Kamran Şeyxzamanlı(Nizami)
9 Mart 2013

Şəkil

Nazını-qəmzəni kənara qoyub
Şəklini qəlbimə çəksənə gözəl
Albomda bir şəkil gözləyir səni
Alboma özünü çəksənə gözəl

Qəlbindən nifrəti at bir kənara
Şəklimi qəlbinə yapışdır görək
Darıxmış saçını salıb yanına
Başını sinəmə bitişdir görək

Daha illər keçər günlər qocalar
Şəklimiz ikidən-üçə yüksələr
Analıq sözünün sədalarında
Bizim ailəmizdə bir albom olar

2012-Senytabr

Sən demə Yalanmış o gözəl gözlər.

Bu qədər olarmı gözəl bu gözlər
Axtarıb tapardım orda hər sözü
Qaranlıq dünyama isıq saçardı
Mənə baxan gözlər alov saçardı.

O gözlər baxırdi çox xumar-xumar
Qəlbimə çəkirdi sanki bir tumar
Qaşlari gözlərə bir siğal sarar
Mənə baxan zaman sanki qəlb yanar

Gözlərin gözümə sataşan anda
O baxış qəlbimə toxunan anda
Saçlarin üzüne düşən zamanda
Ürəyim məhv olur sənə baxanda

Həyat tapmışdım mən o gözlərdə
Dodaqlar susurdu gözlər danışır
Ölümə məhkumdum mən o gözlərdə
Ürəyim dayanıb gözlər danışır.

Zamanın çarxıyla dəyişdi dövran
Yad baxış,özgə göz sataşdı sənə
Kamranı məhv edir bu dərdli hicran
Gözlərin fikrimdə canlanr her an.

Artıq unuduram mən o gözləri
Kor olub onları görməz olaydım
Sevirdim sevgiylə mən o gözəli
Sevməzdim daş olub dinməz olaydım..

Kəlbəcərin işğalından 20 il ötür

PA-nın məlumatına görə, tədbirə Ağdaban kənd sakinləri, ictimaiyyət nümayəndələri, millət vəkilləri qatılıb.
Əvvəlcə Ağdabanda qətlə yetirilmiş insanların xatirəsi 1 dəqiqəlik sükutla yad edilib. Tədbirdə çıxış edən deputat Fəzail Ağamalı deyib ki, 1992-ci il aprelin 7-dən 8-nə keçən gecə ermənilər tərəfindən 130 evdən ibarət Ağdaban kəndi tamamilə yandırılıb, insanlara işgəncələr verilib, 33 sakin qətlə yetirilib. 8 nəfər 90-100 yaşlı qoca, 2 azyaşlı uşaq, 7 qadın diri-diri yandırılıb, 2 nəfər itkin düşüb, 12 nəfərə isə ağır bədən xəsarəti yetirilib. Ermənilər şair Ağdabanlı Qurbanın və Aşıq Şəmşirin əlyazmalarını dağıdıb talan ediblər.
Əslən Ağdabandan olan millət vəkili Cavid Qurbanov bildirib ki, Ağdaban faciəsi ilə bağlı bu günədək cinayət işi açılmayıb: “Bu faciəni unutmamaq və gənc nəslə tanıtmaq lazımdır”.
Daha sonra tədbirdə “Aşıq Şəmşir” Mədəniyyət Ocağı İctimai Birliyinin hazırladığı Ağdaban faciəsindən bəhs edən “Ağdaban faciəsi: sındırılmış sazın fəryadı” bədii-sənədli filmi nümayiş olunub.

Bu gün Qafqaz Əvəzoğlunun doğum günüdür

Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyi üzvləri, Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyi, “Gənc Yazarlar” Ədəbi Birliyi, “Hüseyn Arif” Ədəbi Birliyi, “Neftçi” Ədəbi Məclisi, “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvləri “Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyi”nin sədri, “Sözün Sehri” qəzetinin təsisçisi, “Qızıl qələm” və “Qızıl kitab” mükafatlarl laureatı, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktou Qafqaz Əvəzoğlunu doğum günü münasibətilə təbrik edir, uzun ömür, can sağlığı, ədəbi-bədii yaradıcılığında bol-bol uğurlar diləyirlər!

ANA VƏTƏN

Ana Vətən, sinən üstə zaman-zaman,
Hey çəkilən hər dağına qurban olum!
Ömrüm boyu öz canımdan çox sevdiyim,
Hər bir qarış torpağına qurban olum!

Tarixlərə sinə gərdin, mərd yaşadın,
Qərinələr dolaşacaq şanlı adın.
Birləşəcək ayrı düşmüş qol-qanadın,
Alovlanan ocağına qurban olum!

Sevinirəm, baxdıqca xoş çağlarına,
Əzəmətli, başı qarlı dağlarına.
Ətir saçan gül-çiçəkli bağlarına,
Hər bir açan yarpağına qurban olum!

Səndən özgə yox dövlətim, qeyri varım,
Dərdi-sərin – dərdi-sərim, intizarım.
Hər xoş günün qəlb oxşayan bir baharım,
Toy-büsatlı növrağına qurban olum!

Oğul yetir, hər birisi bir qəhrəman,
Ta verməsin düşmənlərə bir də aman.
Başın üstə məğrur-məğrur dalğalanan,
O üçrəngli bayrağına qurban olum!!

05.06.2004.

ŞƏHİDLƏRƏ

Bu Vətən naminə varsa ölən kim,
Həmişə bizimlə yaşayacaqdır!
Ən uca zirvədə qərar tutub o,
Şəhidlik adını daşıyacaqdır!

Bu adın önündə baş əyirəm mən,
Durub üz tutduğum qibləgahımdır.
Dünən özlərini şəhid edənlər,
Üzümə açılan xoş sabahımdır!

Bu vətən naminə, bu xalq naminə,
Ölümün üstünə düz gedən şəhid;
Açılan gülləyə, açılan topa,
Gərib sinəsini tuş edən şəhid:

-Sənin axıtdığın hər qətrə qanın,
Bu gün Vətən boyu açan çiçəkdir.
Bu Vətən naminə çəkdiyin nərə,
Bil ki, tarix boyu səslənəcəkdir!

Sinən sipər oldu neçə güllıəyə,
Haqqa çıraq oldun ölməzliyinlə.
Ey şəhid qardaşım, sən bu millətə,
Ölməzlik gətirdin ölməzliyinlə!

Sən kimsən – ən uca möhtəşəm zirvə!
Mən isə kimsəyə gərək olmadım.
Özümü bir xoşbəxt sanardım, vallah,
Qoşa çəkilsəydi səninlə adım!..

Bu Vətən naminə varsa ölən kim,
Həmişə bizimlə yaşayacaqdır!
Ən uca zirvədə qərar tutub o,
Şəhidlik adını daşıyacaqdır!

06.08.2004.

SORUŞ

= Bir nəfər yerli “şair” biz qaçqınlara xitabən mənə:
Eh, sizin nə dərdiniz var e, bütün kommunal – işıq,
qaz, su və s. xərclərinizi dövlət ödəyir, üstəlik də
sizlərə verilən yardımlra əlavələr də alırsız,- dedi =

Mənə dərdsiz deyən ay zalım oğlu,
Sən məni mən dərdli olandan soruş!
Yuvası uçandan, yurdu yanandan,
Obası virandan, talandan soruş!

Qapını kəsməyib hələ duman-çən,
Demirəm mən dərdə sən də düşəsən.
Dərdimi öyrənib bilmək istəsən,
Qəzadan qəhərin alandan soruş!

Fələk qarğayandan, evin yıxandan,
Başına qayalar, daşlar yağandan,
Gündüzlər yurd sarı durub baxandan,
Şər vaxtı gözləri dolandan soruş!

Ətirli baxçası, bəhrəli bağı,
Yarpızlı bostanı, çiçəkli tağı,
Laləli çəməni, reyhanlı dağı,
Yamyaşıl ormanı solandan soruş!

Başının üstünü kəsəndə yağı,
Qazanda qatığı, nehrədə yağı,
Ləyəndə ayranı, teştdə qaymağı,
Atıb qaça bilən nalandan soruş!

Ulağı alıxda, dəvəsi xıxda,
Sürüsü ağılda, malları mıxda,
Toyuğu-cücəsi əldə-ayağda,
Itləri zəncirdə qalandan soruş!

Qız-gəlin bulaqda atdı sənəyi,
Tavada xörəyi, sacda çörəyi…
Bir təhər çıxartdım anam Göyçəyi,
Sal bizdən yolunu, bir ondan soruş!

Qaldı qapılarda tığla taxılı,
Tayası vurulu, kumu tıxılı…
Saydıqca birbəbir qəlbim sıxılır,
Bilmə ki, deyirəm yalandan, soruş!

Halakın çıxar e, itsə bir iynən,
Olarsan imandan, çıxarsan dindən…
Bir çöp götürməyib dolu evindən,
Yol boyu saçını yolandan soruş!

Taptaq altındadı qəbirstanlığım,
Qoparıb daşını, aparıb yağım.
Qaralıb ocağım, sönüb çırağım,
Dərd nədi, havasın çalandan soruş!

Dördgözlü açıram hər gecə danı,
Gedib yoxlayıram yirdu-yuvanı.
Hər gün xatırlayıb eli-obanı,
Şirin xəyallara dalandan soruş!..

Qafqaz Əvəzoğlu incimir səndən,
Ta bir də bir kəlmə soruşma məndən.
Get torpaq satandan, yer-yurd verəndən,
Bizi bu düzlərə salandan soruş!!

2004.

BATIRAM İÇİMİN HIÇQIRIĞINDA

Yenə xəyallarla mən başıdaşlı,
Qopub öz içimdən uzaqlaşmışam.
Ürəyim ağrılı, gözlərim yaşlı,
Gedib o yerlərlə qucaqlaşmışam!

Gümanın itirmiş yalquzaq kimi,
Düşüb dolaşıram viran yurdları.
Gəzirəm yad kimi, bir uzaq kimi,
Bir vaxt növrağımı quran yurdları!

Gah “Qara qaya”da, gah “Ağ qaya”da,
Keçən günlərimin sorağındayam.
Gah “Qlzıl qaya”dan boylanıb, ya da,
Çağlar Bərgüşadın qırağındayam!..

Baxıram hər tərəf yesirdən yesir,
Möhtacdı qayası, daşı sığala.
Nə Babək görükür, nə də Cavanşir,
Nə də ki, Koroğlu – qılıncın çala!

Axır gözlərimdən yaş gilə-gilə,
Batıram içimin hıçqırığında.
Gəzdirə bilsəydik qalmazdıq belə,
Vətən qeyrətinin bir qırığın da!!

2006.

SIZILDAŞIRMI

Görən o yerlərdə yenə, ay Allah,
Şimşəklər oynaşıb şaqqıldaşırmı?!
Buludlar sıxanda kirpiklərini,
Sellər dərələrdə aşıb-daşırmı?!

Zümrüd bulaqların xoş nəğmələri,
Yenə oxşayırmı gen dərələri?!
Kükrəyən Bərgüşad, coşan Həkəri,
Çırpılıb daşlara qıjıldaşırmı?!

Şahinlər, şonqarlar ucalıqlarda,
Durnalar, turaclar ovalıqlarda,
Xınalı kəkliklər qayalıqlarda,
Veribən səs-səsə qaqqıldaşırmı?!

Səhərlər əsdikcə sərin küləklər,
Gəlintək nazlanan al biçənəklər,
Meşədə xəzəllər, çöldə çiçəklər,
Göllərdə lilparlar pıçıldaşırmı?!..

Qafqaz Əvəzoğlu olsa gedəsi,
Canın o yerlərə qurban edəsi…
Görən mənim kmi hər bir bəndəsi,
Dönüb sarı simə sızıldaşırmı?!

2005.

Qafqaz ƏVƏZOĞLU.Həyatı və Yaradıcılığı

QAFQAZ ƏVƏZOĞLU.HƏYATI VƏ YARADICILIĞI

Dəmirov Qafqaz Əvəz oğlu 1954-cü il aprel ayının 1-də Qubadlı rayonunun Mahmudlu kəndində anadan olub.İbtidai və orta təhsilini öz doğma kəndlərində alıb.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.Dövri mətbuat səhifələrində şeirləri və məqalələri dərc olunub.Hal-hazırda da müxtəlif mətbu orqanlarda şeirləri və məqalələri dərc olunmaqdadır.
Süleyman Rəhimov adına Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin sədridir.”Sözün Sehri” qəzetinin təsisçisidir.”Qızıl qələm” və “Qızıl kitab” mükafatları laureatıdır. Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Redaksiya, Yaradıcı, Nümayəndə Heyətlərinin üzvü və Baş redaktorudur. Bir neçə şeir və publisistik kitablar müəllifidir.Qarabağ müharibəsi veteranıdır.
Gözəl əməl və əxlaq sahibi Qafqaz Əvəzoğluna öz mətbu orqanında “Gənc Yazarlara dəstək” layihəsini həyata keçirərək Azərbaycanın bölgələrindən olan gənc yazarların ədəbi-bədii nümunələrini, poeziya örnəklərini, məqalələrini dərc edir.Bakı və Sumqayıt şəhərlərində müxtəlif mətbu orqanlarla sıx əməkdaşlıq əlaqələri saxlamaqdadır.

Yeri get, qız

Sən məni heç zaman sevə bilməzsən,
Məni sevənlərin sonluğu – yalqız.
Aldanma beləcə görkəmimə sən,
Yeri sev ağıllı bir adamı, qız!

Məni sevənlərin ağılı yoxdur,
Mənim şıltaqlığım dözülməz, çətin.
Yeri get yerində sakitcə otur,
Vallah, mən deyiləm sənin qismətin!

Səni qısqanaram mən yerə, göyə,
Doğma ataya da, südvermişə də…
Kasası – hamıya, nə var hər şeyə,
Lap belə dünyasın dəyişmişə də!..

Tüpürüb dabana elə qaçarsan,
Ancaq dilədiyin şükrlər olar.
Mənim sevilməyim deyildir asan,
Belə bir dəlidən kim sevgi umar?!

Xətrinə dəyməsin, pis olma da heç,
Yəqin ki, bu sevgin bir şıltaq ərkdir.
Yeri get özünə bir babını seç,
Məni sevmək üçün ürək gərəkdir!!

Mən dəliyəm, o da kür

Qaşa-gözə bax Allah,
Qüdrətinə min şükür.
Yandırdığın söndürməz,
Xan Arazla, dəli Kür!

Hürü-pəri misaldı,
Baxdım ağlımı aldı.
Elə bil ac maraldı,
Adamın qəlbin sökür!

Mən biləni bu qızın,
Oğurlasan “saqqız”ın,
Ürəyində düş qızın –
Qəlbi yanar görükür!

Baxıram “bişən” deyil,
Çıxıb görüşən deyil,
Kəməndə düşən deyil,
Belə ceyran tez ürkür!

A Qafqaz, bu qız bil ki,
Umur tər-təmiz sevgi.
Heyif, tutmaz bizimki,
Mən dəliyəm, o da kür!!

ÖZGƏ

– Dön,- dedim, dönmədin, düşündüm bəlkə,
Istəyin ayrıdı, təmənnan özgə…
De, mənim qiymətli daha nəyim var,
Məndə “mən” deyilən ta “mən”dən özgə?!

Səni axtarıram, dolanır gözüm,
Axır ürəyimə yaş düzüm-düzüm.
Alışmır ocağım, od tutmur közüm,
Olmaz yandıranı bir səndən özgə!

Dön geri, a mənim könül möhtacım,
Üzülüb taqətim, yoxdur illacım.
Heç kimə, heç kimə yox ehtiyacım,
Sənintək səbrimi kəsəndən özgə!

Qafqaz Əvəzoğlu hər şeydən betər,
Gecəli-gündüzlü yolunda bitər.
Inana bilmirəm səni mən qədər,
Sevən tapılarmı, de, məndən özgə?!

2006.

AĞLADI

Gözlədim, gəlmədin, görüş yerimiz,
Halıma mükəddər oldu, ağladı!
Sənin görüşünə tələsən güllər,
Əlimdə saralıb-soldu, ağladı!

Bükdü qamətimi, əydi bu halət,
Gəldiyin yollar da çəkdi xəcalət.
Məhəbbət yanğılı bir dəli həsrət,
Qolların boynuma saldı, ağladı!

Nə bilim bu imiş yaxınlığımız,
Bir eşqin oduna yaxındığımız.
Bir vaxt qucağına sığındığımız,
Söyüdlər saçını yoldu, ağladı!

A Qafqaz, bu necə taledi, baxtdı?
Ahım göyləri də yandırıb-yaxdı.
Şimşəklər oynadı, ildırım çaxdı,
Buludlar hönkürüb doldu, ağladı!

2008.

AZ

Deyirsən, uzaq ol, amma bir zaman,
Bitib yollarımda qalmırdınmı, az?!
Dolanıb başıma pərvanə kimi,
Qadamı-bəlamı almırdınmı, az?!

Süzdürə-süzdürə o qaş-gözünü,
Qurban eyləyərdin mənə özünü.
Söykəyib üzümə hərdən üzünü,
Şirin xəyallara dalmırdınmı, az?!

Ayrıla bilmidin, zəliydin, zəli,
Olmuşdun sərsəri, olmuşdun dəli.
Mənə salam verən hər bir gözəli,
Şahmar ilan kimi çalmırdınmı, az?!

Niyə qurdaladın sən yaddaşımı,
Qafqaz Əvəzoğlu yenə naşımı?!
Bişirə-bişirə bu gic başımı,
Gülüstan qoynuna salmırdınmı, az?!

2008.

Bacarsanız siz

Ey əziz dostlarım, a yaxınlarım,
Bir sözüm var sizə! Bacarsanız siz, –
Bir uca təpədə – bir uca yerdə,
Mənim məzarımı qazarsınız siz!

Başdaşım ucalsın ənginliklərə,
Dağlara-daşalra, düzənliklərə…
Bilirsiz vurğunam gözəlliklərə,
Qəbrimi güllərə qatarsınız siz!

Demirəm güllərdən tutuban dəstə,
Hər gün gələsiniz dəstəbədəstə…
Hərdənbir dönübən qəbrimin üstə,
O mənli günləri anarsınız siz!

İşdi, yurd-yuvamız alınsa bir gün,
Qaralmış ocaqlar çatılsa bir gün…
Dönüb qəbrim üstə nə vaxtsa bir gün,
Heç yoxsa bir ocaq çatarsınız siz!

Bəxtəvər deyərdim bu külbaşıma,
Ölümüm çıxsaydı yurdda qarşıma!
Əgər burda ölşəm, sinədaşıma,
“Öldü vətən deyə” yazarsınız siz!

Sormayın bu nədi, nə vəziyyətdi?
Bu da, bir arzudu, bir vəsiyyətdi,
Qafqazdan sizlərə son əziyyətdi!..
Bilirəm, sözümə naçarsınız siz;
Edin dediyimi bacarsanız siz!

2007

Gedirəm

Bələnibən öz ahıma,
Üz tutmuşam sabahıma…
Qurban olum Allahıma,
Dərd sarıdan kef edirəm!

Uca tutdum mən hörmətin,
Əskiltmədi kəramətin…
Hey içirdib qəm şərbətin,
Dərd də verdi can yedirəm!

Döyə-döyə közarımı,
Şükür, açdı “bazarımı”.
İndi düşüb məzarımı,
Axtarmağa yol gedirəm!

2005

Gedək, canım

Ömür ötdü, yaş haxladı,
Çan yetişdi – lalıxladı.
Ta əzrayıl marıxdadı,
Verdik ələ yedək, canım!

Ötürmüşük neçə qış-yaz,
Qonaq olan bunca qalmaz.
Çəkilməmiş altdan palaz,
Dur yır-yığış edək, canım!

Günü-gündən çaşır təbrim,
Tükənibdi daha səbrim…
Gözü yolda qalan qəbrim,
Nigarandı, gedək, canım!

2005

Min, deyir

Başımda turp əkir gül nəvələrim,
Ölərəm, desələr, öl,- nəvələrim.
Açıbdı şipşirin dil nəvələrim,
Biri bir deyəndə, biri min deyir!

Qoşulub onlara uşaxlaşıram,
Bu qoca vaxtımdan uzaxlaşıram…
Düşüb dizin-dizin iməkləçirəm, –
Arvad,- mübarəkdi qədəmin,- deyir!

Minirlər belimə çökdürüb yerə,
“Dəh-dəh”lə çıxırlar evdə “səfərə”.
Hələ bir üstəlik xırda “heyvərə”,
-Ay nənə, yer var e, sən də min, deyir!

Otaxdan-otağa başlanır yolum,
Belə nəvələrin qurbanı olub!
Nəvə şirinliyin bilməyən oğlum,
-Baho, ağlı çaşım dədəmin, deyir!..

Başıma gələnlər başıza gəlsin,
Hər nəvə həsrətli tamarı kəsin!..
Qafqaz Əvəzoğlu Allah kəsməsin,
Bütün nəvələrdən kərəmin, deyir!

2005

Gedir

Ay Allah, bu qızın ismətinə bax,
Həyadan yanağı allanıb gedir.
Onun taleyinə, qismətinə bax,
Beləsi kor olub allanıb gedir!

Belə gözəl olmaz, belə qız olmaz,
Hələ görməmişəm belə sərvinaz.
Nə olar, ay Allah, onu mənə yaz,
Qaymaq dödaqları ballanıb gedir!

Onunla ömr edən nə bəxtəvərdi,
Kimə könül versə onun nə dərdi!..
Özümü yoluna durub sərərdim,
Bilsəydim üstümdən sallanıb gedir!

Yazardım şəninə gözəl şeirlər,
Sevərdim, bilərdi necə sevirlər…
Beləsin görəndə sonra deyirlər,
Qafqaz Əvəzoğlu hallanıb, gedir!

2005

Dağlar

Sənlə getdi şad günlərim,
Xoş növrağım, çağım, dağlar!
Hər sağalan yara deyil,
Sinəmdəki dağım, dağlar!

Ağır-ağır bir el idim,
Zaman-zaman hey qovuldum…
Qərib eldə bağban oldum,
Gül açmadı bağım, dağlar!

Qərib boynun büküb gedər,
Ürəyini söküb gedər…
Qaçqın deyib tənə edər,
Mənə solum, sağım, dağlar!

Günüm sizsiz keçməz idi,
İndi gözüm yaş selidi.
Söylənməmiş bir şərqidi,
Mənim ahım, ağım, dağlar!

Bu dərd məni hey ağrıdır,
Bal da yesəm zəhər dadır…
Sinən üstə at oynadır,
Neçə ildi yağım, dağlar!..

Qafqaz deyir, hanı sənin,
Babəklərin, nəbilərin?!..
Bizim kimi “igidlərin”,
Boyun yerə soxum, dağlar!!

1996

ƏSİR DÜŞƏN ŞEİRLƏRİM

Gəncliyimin xoş çağıydı,
İlk eşqimin sorağıydı,
Ürəyimin ocağıydı,
Əsir düşən şeirlərim!

Gah utancaq bir gül idi,
Gah bir ötən bülbül idi,
Şirin-şəkər bir dil idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Bəzən qarlı dağım idi,
Bəzən güllü bağım idi,
Bəzən xəzan çağım idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Naxışıydı xanamın, oy,
Cilvəsiydi sonamın, oy,
Laylasıydı anamın, oy,
Əsir düşən şeirlərim!

Gah titrəyən bir yel idi,
Gah kükrəyən bir sel idi,
Gah pərişan ağ tel idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Bahür idi – yaz kimiydi,
Bir ismətli qız kimiydi,
İşvəlydi – naz kimiydi,
Əsir düşən şeirlərim!

Anadil tək gah ötərdi,
Gah qartal tək qıy çəkərdi,
Kəklik kimi hey səkərdi,
Əsir düşən şeirlərim!

Qəlb oxşayan xoş meh idi,
Gül üstündə bir şeh idi.
Haqq divanlı bir şah idi,
Əsir düşən şeirlərim!

Yandı yurdum-yuvam, qaldı,
Sərin suyum, havam qaldı…
Kül olmamaış haram qaldı –
Əsir düşən şeirlərim!

Bostanımın tağıydı o,
Ürəyimin yağıydı o,
Üç il qabaq sağıydı o,-
Əsir düşən şeirlərim!

Bükdü onu bu qışlarmı,
Çürütdümü yağışlarmı,
Görən məni bağışlarmı,
Əsir düşən şeirlərim?!

1996

VAR SUMQAYITIM

(Sumqayıt şəhərinin 60 illiyinə)

Bəstəkar Nərminə Nağıyeva tərəfindən mahnı-əsər bəstələnmiş, Sumqayıt şəhərinin 60 illiyi münasibəti ilə keçirilən şeir-mahnı müsabiqəsində III yeri tutmuşdur.

Sevdim ilk baxışdan, təmasdan səni,
Gördüm ürəklərdə bir dastan səni.
Olasan beləcə gülüstan səni,
Düşməsin üstünə xar, Sumqayıtım!

Qəlbimdə yandırdın od-ocağını,
Ilkin bahar bildim hər bucağını.
Açıb ana kimi öz qucağını,
Olmusan bizlərə yar, Sumqayıtım!

Doldun ürəklərə məhəbbətinlə,
Ruha qida verdin ülviyyətinlə.
Tanındın dünyada şan-şöhrətinlə,
Eylədin özünü car, Sumqayıtım!

Igid oğlanların bir tərlan-tülək,
Qoynunu bəzəyən qızların mələk.
Məhəbbət yanğılı gör neçə ürək,
Tapdı qucağında yar, Sumqayıtım!

Hüsnün ürəyimi çəkib qopardı,
Mənimçün qışın da yazdı, bahardı.
Könlüm harda belə qərar tutardı,
Yaxşı ki, yaxşı ki, var Sumqayıtım!!

2009.

SUMQAYIT GÖZƏLLƏRİ

(Sumqayıt şəhərinin 60 illiyinə)

(mahnı)

Ovsunudur gözlərin,
Bahardılar, yazdılar.
Gözəllikdə özlərin,
Tarixlərə yazdılar,
Sumqayıt gözəlləri!

Yaranandan bu şəhər,
Atıldılar qoynuna.
Çələng olub təzə-tər,
Sarıldılar boynuna,
Sumqayıt gözəlləri!

Sevsə, cahandan keçər,
Sevgisinin yolunda.
Lap belə candan keçər,
Bağlasan əl-qolun da,
Sumqayıt gözəlləri!

Nazdılar başdan-başa,
Nazlı Xəzərim kimi.
Hər biri bir tamaşa,
Yanırlar zərin kimi,
Sumqayıt gözəlləri!

Oğulsansa dayan, döz,
Bu qızlarda baxışa…
Şair olan, götür yaz,
Layiqdilər alqışa,
Sumqayıt gözəlləri!

2009.

Hacı Zaməddin ZİYADOĞLU.Həyatı və Yaradıcılığı

Həmişəyev Zaməddin Ziyad oğlu 1947-ci il aprel ayının 1-də Qazax rayonunun Xanlıqlar kədində anadan olub.İlk təhsilini öz doğma kəndlərində alıb.Bakıda neft texnikumunu bitirib.Sonra Moskavada Sosial Münasibətlər Akademiyasının məzunu olub.Gənc neftçi kimi əmək fəaliyyətinə dalğalar, təlatümlər qoynunda qərar tutmuş Neft Daşlarında başlayıb.Gecəli-gündüzlü Xəzərin ayna sularında çətin və şərəfli zəhmətə qatlaşıb.Ömrünün qaynar oynaq çağını düz 25 ilini Neft Daşlarında keçirib.Şeirləri, publisist məqalələri, yumorlu hekayələri, poemaları “Neft daşları”, “Vışka”, “Qaradağ”, “İki sahil”, “Xalq qəzeti”, “Azərbaycan”, “Yeni Azərbaycan”, “Müstəqil Respublika”, “Respublika”, “Şərq”,“Ədalət”, “Göyəzən”, “Dəli Kür” qəzetlərində, “Məshəti”, “Kulina” jurnallarında, ədəbiyyat, o cümlədən müxtəlif mədəniyyət və ədəbiyyat portallarında dərc olunub.”İlham bulağı”, “Vurğuna Vurğun gəlin”, “Tale yolum”, “Turşməzə əhvalatlar”, “Ümid çırağım”, “Borçalı nisgili”, “Həncərisən”, “60 ildən 60 yarpaq”, “İzim, sorağım”, “Həncərisən” kitablarının müəllifidir.2009-cu ildə Müqəddəs Məkkə-Kəbə ziyarətində olub.
Zaməddin Ziyadoğlu Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvüdür.”Əmək veteranı” medalı, keçmiş SSRİ və Azərbaycan Həmkarlar İttifaqının 40-dan artıq Fəxri fərmanı ilə qiymətləndirilmiş, o, “Səməd Vurğun”, “Qızıl qələm”, “Əliağa Şıxlınski”, “XXI əsrin neftçisi” mükafatları laureatı olmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasının 20 illiyi ilə əlaqədar Prezident İlham Əliyevin 18 oktyabr 2011-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zaməddin Ziyad oğlu Həmişəyev ölkənin ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni həyatında xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalına layiq görülmüşdür.
“Neftçi” Ədəbi Məclisinin sədridir.Yüz iyirmidən çox neftçi-şairi “Neftçi” Ədəbi Məclisi ətrafında birləşdirə bilmişdir.Otuz dörd qələm sahibinin kitabının redaktoru və ön söz müəllifi olmuşdur.Şeirləri 50-yə yaxın tanınmış şairin kitabına salınmış, publisistik yazıları, müsahibələri, bədii yaradıcılıq nümunələri Azərbaycan, Türkiyə və Rusiyanın 100-dək qəzet, jurnal və dərgisində çap edilmişdir.

MƏNİM ŞAİR ANAM, MİRVARİD ANAM

Anadan olmasının 85 illiyi münasibətilə

Acılı-şirinli ömür yaşadın,
Mənim şair anam, Mirvarid anam.
Qəlbində sevgiylə şeir daşıdın,
Qeyrətli, ismətli, mərd, igid anam,
Mənim şair anam, Mirvarid anam.

Vəlxanda tarlalar ətir qoxuyur,
Karqaya bulağı xalı toxuyur.
Qərib anadillər şərqi oxuyur,
Elin arzusunu nə həddim danam?
Mənim şair anam, Mirvarid anam.

Yamanca darıxıb bənövşə, nərgiz,
Hər səhər seyrə çıx, öz əlinlə üz,
Dəstə, çələng bağla, saçlarına düz,
Çiçəklər qalmasın naümid, anam,
Mənim şair anam, Mirvarid anam.

Didəvan zirvədən bir əl eylədi,
Göyəzən uzaqdan boylanıb dedi,
Damcılı müxtəsər belə söylədi:
-Durur üstümüzdə o haqq-salam,
Mənim şair anam, Mirvarid anam.
Sevdin obmızın şirin dilini,
Vəsf etdin Aveyi, məğrur elini,
Bir şair ömrünün yüzcə ilini,
Zaməddin qəlbinin istəyi sanam,
Mənim şair anam, Mirvarid anam.
Qeyrətli, ismətli, mərd, igid anam.

Qazax, Xanlıqlar, 11 oktyabr, 1997.

QALDIN, QƏLBİMİZDƏ QALDIN, AY CİJİ

Əziz və unudulmaz anamız, Azərbaycanın Xalq şairi Mirvarid Dilbazinin Bakı şəhərində yaşadığı binanın önündə barelyefinin açılışı münasibətilə

Yazın astanası.., çərşənbə günü,
Yolunu-evindən saldın, ay ciji.
Yaşatdın bizlərə sevincli ünü..,
Qaldın, qəlbimizdə qaldın, ay ciji!

Ellər şairiydin.., millət anası,
Ulu Xanlıqların gözəl sonası,
Şairlər yurdumdur, şerin binası,
Kövrək xəyallara daldın, ay ciji!

Yaşa gözümüzdə sən tunc biçimdə,
Ağbirçək anamız-sadə seçimdə,
Sevdin bənövşəni, güllər içində,
Aldın, sevgimizi aldın, ay ciji!
Qaldın, qəlbimizdə qaldın, ay ciji!

Bakı şəhəri.14 mart 2006.

Xürrəm QAFANLI.Həyatı və Yaradıcılığı

XÜRRƏM QAFANLI (Bədəlov Xürrəm Bədəl oğlu)1960-cı il noyabr ayının 15-də Qərbi Azərbaycanın Qafan rayonunun Həçəti kəndində kolxozçu ailəsində anadan olub. İbtidai təhsili doğulduğu kənddə, orta məktəbi isə Gığı kəndində fərqlənmə ilə bitirib.Nəsrəddin Tusi adına Dövlət Pedaqoji Universitetitini bitirib.
Ədəbiyyata, poeziyaya erkən yaşlarından maraq göstərir.İlk şeirlərini orta məktəb illərində qələmə alıb.Dövri mətbuat səhifələrində şeirləri dərc olunub.
Üç il Qafan rayonunda müəllim işlədikdən sonra 1984-cü ildə Sumqayıt şəhərinə köçüb.Bu günə kimi MKİİ idarəsində fasiləsiz işləyir.”Bir elin harayı”, “Hələ deyiləsi sözüm var mənim”, “Sən məni yaşatdın” kitabların müəllifidir.
Hal-hazırda Süleyman Rəhimov adında Qubadlı rayon ədəbi ictimai birliyinin üzvüdür.”Sözün Sehri” qəzeti, “Ziyalı Ocağ” jurnalı, “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliyinin elektron orqanı Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalı ilə əməkdaşlıq əlaqələri saxlamaqdadır.Dövri mətbuat səhifələrində-qəzet və jurnallarda tez-tez yazıları çap olunur. Ailəlidir, üç övladı var.

QIFILBƏND

O kimdir ki,öz işi ilə söyünür?
İş tamamda əməliylə öyünür.
Bədənində neçə ürək döyünür?
Ya bir olur,ya çox olur deyirlər?

Hansı quşdur yuva qurmur ömürdə?
O kimdir ki,günah görür səbirdə?
Hansı bədən narahatdır qəbirdə?
Ya bir olur,ya çox olur deyirlər?

O nədir ki,məhkum olub bir işə?
O nədir ki,donur yayda həmişə?
Öz başına qışda açər əndişə?
Ya bir olur,ya çox olur deyirlər?

Hansı dağdır zirvəsində qarı yox?
O nədir ki,yarı candır yarı yox?
O nədir ki,qismətində yarı yox?
Ya bir olur,ya çox olur deyirlər?

ZƏNCİR

Zəncir olur burum-burum,
halqa-halqa,-
Qızıl zəncir,
gümüş zəncir,
dəmir zəncir.
Niyyətləri müxtəlifdir,-
Xoş niyyət var,
Bəd niyyət var.
Hər birində ayrı-ayrı
Bir hikmət var.
Vurulmasın qollarına,
Çəkilməsin yollarına
Bəd niyyətli o qandallar,
Töküb neçə-neçə qanlar.
O sərhəddir,
O çəpərdir
O bir səddir qarşımıza.
Neçəsini ağlar qoyub,
Qapısını bağlar qoyub
Dəmirçinin düzəltdiyi
Bu zəncirlər, bu qandallar
Gör nə qədər alıb canlar.
Bax odur ki, bu zəncirdən
Qorunmalı biz insanlar…
Bəzən isə
Bir zərgərin
Əllərində incələnir,
Ürəyində incilənir
gözəl olur,
Incə olur,
inci olur.
Düzəltdiyi bu zəncirlər
Bir ömrün sevinci olur.

QƏFƏS

Qəfəs
Beş hərf – Beş səs.
Amma bu səs
Yer oynadır,
Göy titrədir.
Azadlığı alır hərdən,
Azadlığı boğur hərdən.
Yox yerindən doğur hərdən.
O atomdan, fırtınadan təhlükəli,
O ilandan zəhərlidir.
Düşdün ora – Düşdün tora.
Onun hökmü
Hakimdən də kəsərlidir.
Amma bəzən, necə deyim,
Xoşum gəlir –
Qadağadan çıxanları
Nankorları, nadanları
Ağuşuna alanda o,
Öz içinə salanda o.
Onda belə bir pıçıltı
Keçir mənim ürəyimdən:
Nə qədər ki azanlar var,
Dosta quyu qazanlar var,
Qulağıma deyir bir səs:
Sizə lazım bəzən qəfəs,
Beş hərf – beş səs!

GECƏLƏR

Ay Sücayət, kim ki,qəbrə əmmanət-
Qoyulurlar,yatmayırlar gecələr.
Torpağında əgər görsə xəyanət-
Oyulurlar,yatmayırlar gecələr.

Bilimmədi hardan əsdi bu yellər,
Hara getdi,hara köçdü bu ellər,
Çalın-çarpaz dağ çəkilən neyləyər-
Soyulurlar,yatmayırlar gecələr.

Xürrəm də səninlə olub bir dərdli,
Qaçqınlıq yaşayıb ağır,zillətli,
Kiminsə çörəyi gəlsə minnətli-
“Doydururlar,”yatmayırlar gecələr.

Xürrəm QAFANLI.Yeni şeirlər

BİR DƏLİ CEYRAN GƏZİRƏM

Çoxlarının dolaşıbdı kələfi,
Yavaş-yavaş xəlbirlənib ələfi,
Etiraf eyləyən günahı,səhvi,
Həmsöhbət olmağa insan gəzirəm
Bir dəli ceyran gəzirəm.

Gül açıb hər tərəf, dərə,təpə,çöl,
Məni vurğun edib Göygöl,Qazangöl,
Atalar demişkən Vətənində öl,
Olmuşam o yerə heyran gəzirəm
Bir dəli ceyran gəzirəm.

Naz edə,naz sata,nazını çəkəm,
Onsuz boğazımdan keçməyir tikəm,
Daşları əridəm,dağları sökəm,
İmkan yaradalar meydan gəzirəm
Bir dəli ceyran gəzirəm.
Ağız nazik,dodaq nazik,dildə bal,
Ala gözlü,lalə yanaq,üzdə xal,
Onun üçün çox salaram qalmaqal,
Mənə qəlbin verən canan gəzirəm
Bir dəli ceyran gəzirəm.

PƏNCƏRƏMƏ GÜL ÇƏKİLİB
Pəncərəmə gül çəkilib.
Hanı onun rəssamı?
Necə çəkib,
incə çəkib,
gecə çəkib.
Görünməyir gözlərimə.
Ləçəkləri yerindədir,
Çiçəkləri yerindədir.
Hər bir çiçək gəl-gəl deyir
qoxla məni.
Nə olar ki,bircə dəfə
yoxla məni.
Yaxınlaşıb ona,mən dinməzcə
Qorxa –qorxa
Qorxum budur o soluxa.
Bu qorxunu üstələyib,
Yavaş-yavaş əl çəkirəm.
Sanki məndən utanırmış,
Ləçəkləri bir-bir düşür.
Sən demə ki,bu çiçəklər
saxta imiş,
Onu çəkən o rəssam
ŞAXTA im
YAĞIŞ YAĞIR

Yağış yağır
leysan təki,
Bəzə olur
asta yağır,
Bəzən narın
yağır seyrək.
Su yığışıb,sel yaranır
onda neynək.

Yağış yağır şıdırğı
Yuyur dağı ,yuyur daşı.
Çəməni ,çiçəyi yuyur,
Yalanı, gerçəyi yuyur,
Çirkini ,göyçəyi yuyur.

Yağış yağır,
Şimşək çaxır.
Buludların arasından
İldırımlar şaqqıldayır.
Sanki yer ,göy
Qarışıbdır bir-birinə
Toxunaraq taqqıldayır.

Yağış yağır,
nur ələnir.
Bütöv təbiət
cana gəlir.
Yağış yağır,
Yağış yağır.

KİŞİ DEYİLSƏ

Bu gün arvadına qul olan kişi,
Yəqin ki,sabah da noxda vuracaq,
Minib çapırdallar bu baş o başa,
Xıx desə xıxlanıb mıxda duracaq.

Arvad sola,uşaq sağa çəkirsə,
Gör bunun evində halı necədi.
Ayaq başa, baş ayağa keçirsə,
Bədəndə göyərmiş “xalı “neçədi.

Əgər o saqqalı veribsə ələ,
Sorular hər saat qanı qurtarar.
Belə yaşamaqdan kəndir yaxşıdır,
Salsa boğazına canı qurtarar

Bir kişi evində kişi deyilsə,
Qazan yalamaqdı həmişə payı.
Hər şalvar geyənə kişi deyilsə,
Azalar dünyada qadının sayı.