Sükut boy veribdir boş otağımda, Yenə xatirələr durur sağımda. Bir həsrət közərir dil-dodağımda Səninlə şərabın başqadır dadı…
Şamlar da can verir, əriyir bir-bir, Bu gecə ayrılıq hökmünü deyir. Ürəyim qədəhlə kədər eyləyir, Səninlə şərabın başqadır dadı…
Saatlar ötüşdü, sönür şamlarım, Soyuyur qədəhdə, kam arzularım. Sən yoxsan, açılar çətin sabahım, Səninlə şərabın başqadır dadı…
Zamanın hökmünə boyun əymədim, Səndən başqasına “gəl” də demədim. Bir qurtum içdim ki, ruhuna dəyim, Səninlə şərabın başqadır dadı…
Gözlərim qapıda, qulağım səsdə, Bir ömür gözlərəm mən bu həvəsdə. Adını pıçıldar hər son nəfəsdə, Səninlə şərabın başqadır dadı…
Deyirsən ki, unut məni…
Get özünə bir həyat qur, unut məni, söyləyirsən. Elə bil gözümü alıb, get günəşə bax deyirsən. Yollarına çıxmayacam, dönməyəcəm bir də geri, Məni bu doğma yurdumdan, sən didərgin eyləyirsən.
Mən ki səni könlümün ən uca taxtında görmüşdüm, Sənli olan dünyamızı cənnət bağı tək hörmüşdüm. Bir sözünlə viran etdin, soldu bütün çiçəklərim, Sən dəmə ömrümü mən bir, vəfasız kəslə bölmüşdüm.
Bilmirsənmi, bu qurduğum hər kərpicdə adın yazır, Sənə gələn arzularım, çaşıb öz yolunu azır. Sükutun elə ağırdı , dağıdır bütün dünyamı, Ruhum bu uçqun altında, özünə bir məzar qazır.
Daha mənə hər yer qürbət, hamı yad olub gedəcək, Sənsiz keçən saniyələr, məni candan eyləyəcək. Deyirdin ki, vaxt hər şeyin əlacıdır, səbr et azca Bilmədin ki, zaman ancaq dərdimi dərin kəsəcək.
Yenə yağış yağır bu boş şəhərə, Yenə ağacların duası çindir. Adamsız şəhərdə bir ağac olmaq Susuz səhralardan daha çətindir.
Meyvəsi kölgədir, kölgəsi meyvə, Uduzur ömrünü gündə bir yoxa. Bu ağac bəxtindən haçan yarıya, Öyrənib, ümidi hey boşa çıxa.
Göylər… ümid yeri… son güman yeri, Göylər əl uzadar yerdəkilərə… Yarıyolda qalmaz göydən gələnlər, Gec də olsa çatar yerdəkilərə.
***
Hər gedən ayağında bir az ömür apardı, Tükətdilər, tükəndik bir uğursuz andaca. İçimizə qısılıb susacaqdıq, bəlkə də, Bir udum xoşbəxtliyi, dadardıqsa sondaca.
Nəfəs-nəfəs ərimək yaşamaq adlanırmış, Hamı kimi bizi də bizə verən olmadı. Bəxtdən başımız üstə hansı bulud düşdüsə, Elə qalın oldu ki, bizi görən olmadı.
Ümid bilib böyütdük, seçdi dönük çıxmağı, Sinəmizdə gəzirmiş ömrümüzün yağısı. Hər gecə zümzümədi, hər səhər oxşamadır, Bu gün ürək ağrısı, sabah ölüm ağısı.
Yaddaş qeydi
Mən səni də hardansa tanıyıram, hardansa, Xəyalların dənizdə batan yeri olmasın? Mən səni də hardasa unutmuşam, hardasa, Yaddaşımın ağrıdan itən yeri olmasın?!
Can üstündə ümiddir yaşamağın bir adı, Kölgələrin altına min bir arzu cəm olur. Günəşə gülümsəmək bəzən olur, bəzən yox, Bəzən də ümidlərin gözü elə nəm olur.
Günahkar axtarmağın zamanı çoxdan keçib, Barışmışıq necə var, elə ömür sürürük. Yaşamağa hələ ki zamanımız çatışmır, Hələ bikar deyilik, hələ ömür sürürük.
Üşüyən heykəl
Üşüyən heykələm yağışın altda, Sinəmdə ürək yox isinə canım. Kim ayaq saxlayar, kim hal soruşar, Adamsız şəhərdə adam dörd yanım.
Gözümdən min sual tuşlanıb göyə, Sual yağışıyla cavab verirəm. Yağış altda qalmaq bilirəm, nədir, Tanrı, mən sənə çox əzab verirəm.
Mənim bağışlanmaq istəyim yoxdur, Son nöqtə torpaqdı, daşdı uzağı. Bir gün biri çıxıb soruşacaq ki, Niyə yağış altda qoydun uşağı?
***
Ömürdən uzaqda bir kirayə tut, Qapını tanıyan kəsin olmasın. Divarlar ardında həmişəlik sus, Kiməsə çatası səsin olmasın.
Səni sən olmaqdan çoxdan çıxarıb Bu fil yorğunluğu, bu zindan acı. Oxşa, oxşadıqca o sərt süngünü, Sol köksün üstünə tuşlanıb ucu.
Ömür çox qısadır, dar ipi kimi, Həyatla aranda bir kötük qalır. Yaxud da divara çiyin verirsən, Yadında bir o səs, bir tətik qalır.
Məlikməmmədi hamı sevər… Axı o güclüdür, hamıdan, hamıdan güclüdür… Məlikməmmədin ətini duz yandırar – dinməz, qəlbini söz yandırar – dinməz… Divin əsir etdiyi qız qorxusundan səsini çıxarmaz. Hər dediyini edər… Məlikməmməd qurtarar onu əzabdan. Bir qəhrəman kimi sevər Məlikməmməd. Amma bircə an belə sevməkdən yorulsa, üzərinə hücum çəkər ordular…
Hamı, hamı küsər ondan. Və beləcə, məhv edərlər bir qəhrəmanı qəlbiqara adamlar. Qınaya-qınaya, əzə-əzə… Div isə nağıllarda pis olar. Şüşəsi qırılsa, içindən çıxan göyərçinə “sülh rəmzi” deyər adamlar, adamcığazlar…
Real həyatda qəhrəmanları heç vaxt bağışlamırlar…
***
Duyğusal asılılıqla sevmək bir-birindən o qədər uzaqdırlar ki… İnsanların “olmazsa olmaz”ı olmaq faciədir… Qarşındakı insanı gücləndirməkdir sevgi, zəiflətmək yox. Kimsə səndən asılıdırsa, deməli, onu sevmirsən, ona yazığın gəlir sadəcə… İnsanları özünə bənzətməksə ayrı bir faciədir… Hamı özü olsun… İnsanların dahası olmaq gözəldir… Sevdiyini düşündüyün adam sənsiz də yaxşıdırsa, deməli, sevi(li)rsən…
***
Özümüzdən daha çox sevdiyimiz adam yenə də özümüzdür. Ən işıqlı gündüz hüzurumuz, ən qaranlıq gecə özümüzdən uzaqlaşmağımızdır… Özümüzdən asılı hala salmağa çalışmadığımız hər bir adam doğmamızdır…
Bilirəm, sevdalar şəhərinə çatmaq asan deyil. Ölümə gedərkən, eşqimizi özümüzlə aparmaqdan savayı nə edə bilərik?
***
Yollar, yollar… Səpələnər, şaxələnər, çözələnər… Sevinər qəlblər şəhərinin aşağımərtəbəli arzuları…
Hara gedirik? Sonuncu mənzildə mələklər bizi gözləməyəcəkmi? Bəlkə də şeytanı yarı yolda düşürtməli olacağıq…
Ayna qırılsa, səni itirməmək üçün hər şeyə getmərəmmi?!
Sevgili qəlbim, gəl barışaq, iş-işdən keçməmiş…
***
İçimdə qəribə bir təlatüm var. Təlatümün ağına da, qarasına da lənət deyən nəfsim ilan kimi qıvrılır içimdən çölümə doğru. Beynim ürəyimin üzərində o qədər hakimiyyət qurub ki, eşq yadıma düşəndə utanıram.
Ağıllı olmasam, öləcəyimdən qorxuram.
Sevsəm, bağışlarmı məni beynim? Ah, bu nə gözəl ritorik sualdır…
“Gələcək gün” romanının qəhrəmanı Firudin İbrahimi ilə bağlı Mirzə İbrahimovun 1949-cu ildə qələmə aldığı və “Kommunist” qəzetində dərc olunmuş məqaləsi (İxtisarla)
Nizami dar ağacına gedərkən şadlıq edən bir qəhrəmanın əfsanəsini yaratmışdır. Həmin qəhrəmandan soruşurlar: “Bir neçə dəqiqə sonra öləcəksən, niyə sevinirsən?”. O:
– Bu az qalan ömrümü nə üçün qəm-qüssə içində keçirim? – deyə cavab verir.
Bu qəhrəmanı, həyatı tərənnüm edən mübarizə və yaşamaqda məna tapan böyük şair xəyalı yaratmışdır. Lakin belə mərd və məğrur qəhrəmanlar yalnız şair xəyalının məhsulu olsaydı, xalqlar tarixi çox kasıb və yeknəsəq olardı. Azadlıq döyüşləri və inqilabi mübarizələr hər xalqın tarixində yüzlərlə belə qəhrəman yetişdirdiyi üçün romantik bir gözəlliyə malikdir. Azərbaycan xalqının 1945-1946-cı illərdə İran istibdadı və əsarəti əleyhinə apardığı şərəfli azadlıq mübarizəsinin qızıl səhifələrində də Nizami əfsanələrinin qüdrət və gözəlliyini saxlayan yüzlərlə bu cür qəhrəmanın şəkli çəkilmişdir… Budur, o şəkillərdən birisi, tamaşa edin…
Amerikan-ingilis tankları və təyyarələri ilə Cənubi Azərbaycana soxulmuş, onun şəhər və kəndlərini xarabazara çevirən İran işğalçı orduları Təbrizi qana boyamışdılar. Qəhrəman demokratlar amansızcasına təqib olunurdular. Onları günün günortaçağı sorğusuz-sualsız güllələyir, arvad və uşaqlarını diri-diri quyulara atır, qızlarını soyundurub küçələri gəzdirirdilər. Mürtəcelər canlı insan bədənindən məşəllər düzəldir və demokratların evlərini talan edib yandırırdılar. Təbriz məhbəsləri ağzına qədər adamla dolu idi.
…Belə bir zamanda, məhbuslardan birisinə səhər tezdən asılacağını bildirmişdilər. Bütün gecəni ölüm hökmü altında yaşayan və yoldaşlarına insanın xalq qarşısındakı borcundan, mübarizə və həyatın şirinliyindən danışan məhbus sübh açılarkən durub səliqə ilə üzünü qırxmış, təmiz köynək geyib təzə qalstuk bağlamışdır. Təəccüblə:
– Bu nə üçün? – deyən yoldaşına o, belə cavab vermişdir:
– Biz təmiz və aydın bir həyatla yaşadıq, nə üçün dar ağacı altına əzgin və çirkli gedək?!.
Bu qəhrəmanın adı Firudin İbrahimidir. O, Azərbaycan demokrat partiyasının üzvü, milli dövlətin prokuroru idi. Onu şəxsən tanıyanlar bilir ki, Firudin ancaq bu cür hərəkət edə bilərdi…
Firudin 1918-ci ildə Astarada doğulmuşdu. Yeddiillik məktəbi orada qurtarmış, sonra Tehran darülfünununun Hüquq fakültəsində ali təhsil almışdı. Həyatı əvvəldən xalq ilə bağlı olmuşdu. Hələ uşaq ikən, atası mütərəqqi görüşləri üçün müstəbid Rza xan tərəfindən Azərbaycandan sürgün edilmişdi.
1945-ci ilin axırları, Cənubi Azərbaycanda demokratik dövlətin yaranmasının ilk günləri idi. Hələ Zəncanda satqın mülkədar Zülfiqarinin quldurları, Urmiyada sərhəng Zəngənənin hərbi hissəsi demokratik xalq hakimiyyətinə tabe olmaq istəməyib qanlı terror düzəltmişdi. Müstəbid və mürtəce İran dövlətinin qoşunları Azərbaycana girmək üçün Qəzvinin qapısında – Kirəcdə dayanmışdı. Belə bir zamanda Firudin İbrahimi Pişəvəri tərəfindən yenicə prokuror təyin edilmişdi… …O, bir yandan köhnə, pozğun əxlaqlı prokuror işçilərini yeni, xalq üçün yaşayan məsləkli və vicdanlı adamlarla əvəz edir, o biri yandan xalqın qəddar düşmənləri, xarici imperialistlərin satqın nökərləri olan mürtəcelərlə amansız mübarizə aparırdı.
Onun ilk atəşin çıxışı Azərbaycan xalqının cəlladı, silahsız Urmiya demokrat-kəndlilərini tankların altında əzmiş sərhəng Zəngənənin mühakiməsində olmuşdu. Firudin aydın və kəskin dəlillərlə Zəngənənin cinayətlərini sübut edərək ona ölüm cəzası tələb etmişdi. Sabahısı liberal təbiətli və hər işdə “mötədil siyasət” tərəfdarı olan bir ağa “xeyirxahlıqla” Firudinə müraciət edərək:
– Oğlan, sən hələ çox cavansın, – demişdi, – dünya görməmisən, mənim sözlərimə qulaq as, bilməyə-bilməyə ki, bu işlərin axırı hara gedib müncər olacaq, niyə belə tünd başlamısan. Niyə özünə düşmən qazanırsan. Bir fürsətdir keçib əlinə, olmusan müddənlümumi, istifadə elə, özünə dost qazan. Demirəm Zəngənəni təmizə çıxart, yox, amma ölüm də tələb eləmə…
Bu sözlərdən Firudinin siması ona xas olan qəribə bir uşaq təbəssümü ilə işıqlandı:
– Deməli, xalqın mənə etibar etdiyi vəzifədən bir sərmayə kimi istifadə edim? Yox! Mən bunu bacarmayacağam. Bizim hərəkat Azərbaycan tarixinin parlaq və müqəddəs bir səhifəsini təşkil edir. Bu hərəkat köhnə quruluşu dağıtdığı kimi köhnə əxlaqı da dağıdır. Biz xalq işindən şəxsi xeyrinə istifadə edən fasid və əxlaqsız adamların yolunu tuta bilmərik. Belə etsək gələcək nəsillər bizə lənət oxuyar. Biz dostla da, düşmənlə də “müdara etməyə” çalışan, pisə də yaxşı kimi boyun əyən bazar əhlinin əxlaqı ilə də yaşaya bilmərik. Biz əsri siyasət və idealı meydana çıxmış bir firqənin övladıyıq. Bu firqənin bayrağında “xalq və azadlıq” sözləri yazılmışdır. Bu iki söz bizim bütün məramımızdır. Ona zidd olan hər kəs bizim düşmənimizdir və ölümə layiqdir.
Firudinə “nəsihət” vermək istəyən ağanı bu sözlər qane etmədi, hətta onlardakı məna və məntiq, deyəsən, ona qətiyyən anlaşılmaz göründü:
– Oğul, məram məramlığında, adama yaşamaq da lazımdır. Adam gərək bir sabahkı gününü də düşünsün, birdən olmadı belə, oldu elə, Pişəvəri getdi, Tehran gəldi, Zəngənəni, ya qeyri bir Zəngənəni də gətirdi qoydu Təbrizə vali. İndi elə tərpən ki, onda özünü dar ağacına çəkməsinlər. Mən bunu deyirəm. Yəni deyirəm ki, adam öz-özünə ölüm hökmü çıxarmasa yaxşıdır.
Firudin çox ciddi bir hal aldı:
– Siz güman etməyin ki, mən elə bir günün mümkün olacağını düşünməmişəm. Yox, mən onu sizdən qabaq düşünmüşəm, çünki mən Tehranın satqın dairələrini də, onların ağalarının siyasətini də sizdən yaxşı bilirəm. Lakin elə o günü düşündüyüm üçün də mən Zəngənələrə ölüm hökmü tələb etmişəm. Çünki biz xalqın taleyi ilə ehtikar edən alış-verişçilər deyilik, onun azadlığı yolunda mübarizəyə qalxmış sərbazlarıq. Ölüm bizi qorxutmur…
Firudin İbrahimi son dərəcə təvazökar, xoşrəftar, mədəni bir insan və yaxşı yoldaş idi. Düzlük və sədaqət onun xasiyyətinin əsas cəhətləri idi. Firudin Azərbaycan xalqının azadlıq mübarizəsinə son nəfəsinə qədər sadiq qaldı. O, gənc və saf həyatını xalqımızın qəddar düşmənləri olan İran mürtəceləri əleyhinə, vətənin azadlığı və səadəti yolunda mübarizədə qurban verdi. Azərbaycan xalqını böyük övlad məhəbbəti ilə sevən Firudin İranda yaşayan başqa xalqlara da azad və xoşbəxt həyat arzu edirdi. O deyirdi:
– İnsanlar arasında ümumən ədavət toxumu səpmək çirkin işdirsə, xalqlar arasında ədavət törətmək yüz qat çirkin və murdar işdir.
Onun ruhi mətanət və böyüklüyü, imperialistlərə qarşı nifrəti məhbəsdə olarkən parlaq bir şəkildə özünü göstərdi. İngilis və Tehran müxbirinin zindanda Firudinlə olan görüşü bu cəhətdən çox maraqlıdır. Müxbirlərə verdiyi cavablar göstərir ki, Firudin məhbəsdə də ruhdan düşməmiş, öz səliqə və təmizliyindən əl çəkməmişdi…
Tehran mürtəceləri xalqın qəzəbindən qorxaraq Firudini səhər saat beşdə Təbrizin Səttarxan xiyabanının başlanğıcında Gülüstan bağının ağzında edam etdilər. Buna baxmayaraq qocaman Təbriz öz sadiq oğlu ilə ləyaqətlə vidalaşdı. Onun məğrur halda dar ağacına getdiyini görənlər ayaq saxlayır, uşaqlar və qocalar böyük bir kədər içində dayanıb başını aşağı dikir, başı çadralı qadınlar uşağını qucağına basaraq: “Ah, Firudin!” – deyə göz yaşı tökürdü. Çünki nəcib ürəkli Firudini xalq böyük bir məhəbbətlə sevirdi. Tehran mürtəceləri öz xarici ağalarının əmri ilə Azərbaycanın bu mərd və namuslu oğlunu Təbrizdə dar ağacından asdılar.
Bir Allah var, yaxşılıqdır gözümdə, O var olub hər bir kəsin özündə, Gəz Allahı sən yaxşılıq sözündə, Kasıbların pənahıdır yaxşılıq, Allahların Allahıdır yaxşılıq.
Yaxşı olma yaxşılıqdan ötəri, Yaxşılıq et, qoy olmasın xəbəri, Ək, dünyada birə yüzdür səməri, Qızıl taxıl dənəsidir yaxşılıq, Kimə versən dönəsidir yaxşılıq.
Ay acı dil, şirin söz qoy dilinə, Əl uzatdım, əlini ver əlimə, Sən də əl tut öz xalqına, elinə, Əl atmaq yox, əl tutmaqdır yaxşılıq, Öz-özünü unutmaqdır yaxşılıq.
Yaxşılığa qoyulmayıb tərəzi, Yaxşılıq et, sil qəlbindən qərəzi, Böyüklükdə yoxdur onun əvəzi, Arşın ilə ölçülməyib yaxşılıq, Pislik ilə kiçilməyib yaxşılıq.
Pislik etmə, heç vaxt üzün ağ olmaz, Pislik gəzən yaxşı olmaz, sağ olmaz, Eşələrsən, dərə olar, dağ olmaz, Dərələri nurla doldur, yaxşılıq, Yaxşı olmaq çətin yoldur, yaxşılıq.
Yaxşılıqla yola gətir hər pisi, Qızıl elə qara daşı, göy misi, Al tənbəli, ev yıxanı, hərisi, Bu dünyaya layiq elə, yaxşılıq, Layiqləri ayıq elə, yaxşılıq.
Mən xalqımdan çox yaxşılıq görmüşəm, Öz payımdan hamıya pay vermişəm, Yaxşılıqdan qızıl saray hörmüşəm, Qal baxtımın sarayında, yaxşılıq, O tayında, bu tayında, yaxşılıq.
Birinci
Düşünən bəşərin, Qoca dünyanın Hərlənən təkəri birincilərdir. Güllə sıxımının asan hədəfi, Yükün fil çəkəri birincilərdir.
İnqilab hayqırdı, Tufan bağırdı! Birinci oğlunu tarix çağırdı! Zəif birincilər ikinci oldu; Bir gün gecikənlər Üçüncü oldu. Dünya öz hökmünü elə dəyişdi – Birinci adamdan birinci oldu!
Birinci intihar, Birinci ölüm! Birinci ölümün ağzından dönüm! Ömrün gödəkliyi, Yolun təkliyi, Böhtan kələfçəsi, Yalan yumağı, Başının üstündə düşmən çomağı Birinci olmağın yol yoldaşıdır, Birinci – sabahın vətəndaşıdır!
Anam Nəsibə – qızım Nəsibə
Yuxuda ağlayıb – gülürsən bu gün, Ay qızım, nigaran qoymusan bizi. Sən gözəl Bakını yuxuda gördün, Yoxsa həbs olunan ana Təbrizi?!
Gözü qamaşdırır dişinin ağı, Yanağın Şirvanın ağ pambığıdır. Araz qundağının qırmızı bağı, Göygöl bələyinin göz muncuğudur.
İki vətən olub bir xalqımızdan, İki sərhəd olub vətənə bir çay. Elə gülməlisən, danışmalısan – Nə o tay incisin, nə də ki bu tay.
Mən bir güllə idim, tüfəngə doldum, Hədəfə dəymədim – çıxdım hədəfdən. Arazın içində bir ada oldum, Nə o tərəfdənəm, nə bu tərəfdən.
Boy at, körpə balam, qovuş vətənə, Ömrünü o taya-bu taya bağla. Qızım, nə versələr bu tayda sənə, Götür, o tayın da payını saxla!
Qızım, mühəndis ol – su mühəndisi, Dünya çaylarını Araza içirt. Yaxşı seç dünyada yaxşını, pisi, Arazı Culfadan, Salyandan deyil, Arazı Zəncandan, Qəzvindən keçirt.
Ortadan açılmış kitab kimidir, Baxır Astarlar sərhəd tirinə. Söykənir Culfalar sərhəd tirinə,
Mənim qollarımı iynə-sap edin, Tikin Astaranı biri-birinə. Çayları, yolları iynə-sap edin, Tikin Culfaları biri-birinə.
Sabah sən vətənə getmək istəsən Gərək nə icazə, nə izn olsun! Xalqın birləşməsi elə indidən, Qızım, qoy gəlinlik cehizin olsun!
Sağ ol
Gətirdiyin bu hədyədən nə qəsdin? – Mənə sağ ol deyibsənsə, bu, bəsdir, Bundan sonra nə versən də əbəsdir, Mən “sağol”un qurbanıyam, sağolmuş, Sağ olmayıb kim “sağol”a ağ olmuş.
Babam pula “can” deyənə qul dedi, Qul nədir ki, iki üzlü pul dedi, Mal-dövlətə palan dedi, çul dedi, Sağol idi hər səfərdən sovqatı, Sağol idi başdan-başa həyatı.
Saqqalının süd işığı bulaqda, Əllərinin hərəkəti budaqda, Alın təri dən-dən olub torpaqda, Sağ ol, baba, əlin, qolun var olsun, Allah sənə hər bir yerdə yar olsun.
Mən dadmışam xalqın “sağol” balından, “Sağol” tutub hər bir yerdə qolumdan, Neçə illik səfərimdən yolumdan, Evə bir cüt qəşəng “sağol” gətirdim, Hər şey verdi, mən “sağolu” götürdüm.
Mənim xalqın sağolluqdan doğuldu, O, hər xalqa, hər millətə oğuldu. Xalqın elə bir adı da “Sağoldu”, Xalq nədir ki, salamlardır, sağollar, Bir sağola yüz yaşayan oğullar.
Atam düşdü dağa-daşa, meşəyə, Qoymadı ki, möhtac olaq bir şeyə. Bir yol sağol deməmişəm kişiyə – Nə olar ki, mən gedənə sağ ola, Gedib dönüm qabağında “sağola”.
Mənim xalqım sağolluqda birinci, Hər sağolu bir səadət, bir inci. Mənəm onun sağolunun sevinci… Mən xalqımdan bir “sağol” da alaram, Qismət olsa, sağol baba olaram.
Öləndə…
Öləndə kəfənim ikiqat olsun, Mən həm o tayınam, həm də bu tayın. Qoy bütün dünyaya belə yayılsın Öləndən sonra da birlik harayım.
Öləndə kəfənim ikiqat olsun, Ruhum o taydadır, qəbrim bu tayda. Dözümlü xalqıma heykəl qoyulsun Ortadan qurumuş bir dəli çayda.
Bir gün xalqım üçün şairləşəndə, Şair torpağıma quylanacağam. Vətən birləşəndə, Xalq birləşəndə Mən də öz qəbrimdən boylanacağam.
Daha
Dərdi dərd olmuşdur elin də mənə, Ağladım, bir naşı güləndə mənə, Heç kəs ağlamasın öləndə mənə, Mən heç vaxt, heç zaman ölmərəm daha!
Azad qardaşım var, onunla xoşam, Mən gərək sahili sahilə qoşam, İki bölünməkdən elə qorxmuşam, Çöpü də ikiyə bölmərəm daha!
Dənizlər, dəryalar mənə dayazdır, Ən dərin bir çay var, o da Arazdır. Mənə görüş verin, azadlıq azdır, Görüşsəm, ayrılmaq bilmərəm daha.
Ömrümdən qürbətlər, yadlar qovulsun, Keçmişim yiyəsiz qaldı, qoy olsun!.. Ancaq gələcəyim mənimki olsun, Mən onu ömrümdən silmərəm daha!
Mənim səadətim hardasa itdi, O asan gəlmişdi, asan da getdi, Mənə nə etdisə səadət etdi, Bədbaxt səadətə gülmərəm daha!
Qorxaqlar önümdə çöküb əyilsin, Vətənsiz vüqarım göyə dikəlsin; deyin azadlığa, ardımca gəlsin, Mən onun ardınca gəlmərəm daha.
Tərtərdən baxanda dəvə boynuna oxşayan bir yüksəklik vardı. Ağdərədən baxanda həmin yüksəklik ağzıüstə çevrilmiş yarımkürəyə bənzəyirdi. Ağdamdan baxanda isə heç nəyə oxşamırdı, adi yüksəklik idi, vəssalam. Bu yüksəklik üç rayonun sərhədində yerləşirdi. İllər öncə Bakıda məktəb oxuyub gələn ağdərəlilərdən biri Papravənd yolunun üstündəki bu yüksəkliyə baxıb-baxıb: “Bu ki qlobusdur”, – demişdi. Elə o vaxtdan da yüksəkliyin adı “Qlobus” qalmışdı. Uzun, yorucu qış başa çatmışdı. Yaz gəlmiş, baharın nəfəsi düz-dünyanı isitməyə başlamışdı. Havalar xoş keçirdi. Təpələrin böyür-başında qalan qar sulanıb lığlanmışdı. Qlobus yüksəkliyi uğrunda ağır döyüş gedirdi. Ermənilər təpənin üstündə qurduqları istehkamların içinə girib inadla müdadfiə olunurdular. Könüllü batalyonun əsgərləri dərəni keçib kolluqların arasıyla hücum edir, döyüşə-döyüşə yoxuşa qalxırdılar. Vəzir dizüstə çöküb kol boyda oldu. Silahını üzünə qaldırdı. Düşmən mövqelərinə atəş aça-aça əsgərlərinə: İrəli gedin, sizi qoruyuram! – deyə bağırdı. Yoldaşları yanından keçib yeddi-səkkiz metr irəlidəki kolların dibində mövqeləndilər. Artıq düşmən mövqelərinə az, lap az qalmışdı. Avtomat, pulemyot güllələri bir-birilərini qovalaya-qovalaya başlarının üstündən uçub gedirdi. Düşmənlərin atdıqları əl bombaları gəlib yaxınlıqlarına düşür, diyirlənib önlərinə qədər gəlirdi. Vəzir gözəyarı aradakı məsafəni ölçdü. Düşmənin yaylım atəşi azacıq səngiyən kimi cibindən çıxardığı qumbaranın qoruyucusunu çəkib var-gücü ilə irəli atdı. Qumbara səngərə düşüb partladı. Düşmən mövqeyindəki silahlar susdu. Elə bil qurbağa gölünə daş atıldı. Vəzir cəld ayağa qalxdı. İrəli – düşmən səngərlərinə doğru qaçdı. Yoldaşlarını ikicə addım keçmişdi ki, sinəsindən aldığı təkanla silkələndi. Səndələdi, amma yıxılmadı. Özünü toparladı. Yoluna davam etmək istədi. Sinəsindən ikinci, üçüncü, dördüncü təkanı aldı…. Dönüb əsgərlərinə baxdı. Biri qarnından dəyən qumbaraatan mərmisindən parçalandı. Başqa birinin sinəsindən dəyən güllələr qanını qaldırıb toz kimi ətrafa səpələdi. Digəri yaxınlığına düşən əl bombasının partlaması ilə havaya qalxıb bir neçə metr kənara düşdü. Bağırmaq, əsgərlərinə komanda vermək istədi, səsi çıxmadı. Heç yoldaşlarının da səslərini eşitmirdi. Bombaların partladıqlarını göyə qaldırdıqları toz-torpaqdan anlayırdı. Güllələr də əvvəlki kimi dəhşətli vıyıltılarla yan-yörəsindən keçmirdilər. O, güllələrin havanı yarıb keçmələrini hiss edirdi. Başı hərləndi. Müvazinətini saxlamaq üçün cəld avtomatının qundağını yerə söykədi. Gözlərini qırparaq ətrafına boylandı. Hər şey günəşin çənin içində səkib oynaşan şəfəqlərindən al-qırmızı görünürdü. Sonra çən qatılaşıb dumana döndü. Al-qırmızı zərrəciklər birləşib böyüdülər. Ətrafda dalğa-dalğa rəqs etməyə başladılar… Kimsə avazı çıxdıqca: “Komandir vuruldu!”, – deyə bağırdı. Bir başqası, “Orucov yaralandı!”, – deyə hayqırırdı. Kim idi Orucov? Yaralanan o idimi? Yoxsa burada başqa Orucov varmıydı? Başını çevirib özünə baxdı. Sinəsində, sırıqlısının yaxasında üstdən enişə düşən qırmızı şəridləri gördü. Bu şəridlər nə idi belə? O yaralanmışdımı? Əgər yaralanmışdısa, niyə ağrımırdı? Ona nə olmuşdu? Niyə irəli gedə bilmirdi? Hücuma keçən yoldaşlarının ardınca baxdı. Boğazında düyümlənən qəhər qırtlağını yandırıb-yaxdı. Gözləri doldu. Ayaqları onu saxlamaqda çətinlik çəkirdilər. Sağ dizini yerə qoydu. Avtomatına dayaqlanııb sol dizini də torpağa qoydu. Əlini yerə söykəyib otların üstünə uzandı. Üzüyuxarı çevrildi. Yan-yörəsindəki kollar çarəsizcə yellənirdilər. Yarpaqları bir-birinə toxunub xışıldayırdı. Ona pıçıldayaraq: “Uzan, uzan səni örtüb-gizləyək”, – deyirdilər. Gözlərini çevirib dumanın arxasından süzülüb gedən buludlara baxdı…
II
…Kiçik çillə yenicə çıxmışdı. Bayram ayının adı gəlmişdi. Özü hələ çox uzaqlarda idi. Torpaq göz işlədikcə qar, hava şaxta idi. Göyün bir tərəfində çıxıb o biri tərəfində batan günəş çoban çırağı kimi işıldayırdı. Uzun gecələr ayaz, qısa gündüzlər pəlmə olurdu… Pskov desant diviziyasını kirayələyən ermənilər cəbhədə günbəgün irəliləyirdilər. Ruslar postları, yüksəklikləri, yaşayış məntəqələrini bir-bir işğal edib ermənilərə verirdilər. Sərsəng su anbarının ətrafında ağır döyüşlər gedirdi. Desant diviziyasının qarşısında davam gətirə bilməyən özünümüdafiə batalyonu daha bir neçə döyüş postu və bir kəndi qoyub geri çəkilirdi. İnsanlar ev-eşiyini, mal-qarasını, əşyasını atıb qaçırdı. Hər kəs yaşamaq, hər kəs həyatda qalmaq istəyirdi. Kənd camaatına qarışan əsgərlər avtobuslara doluşub aradan çıxmağa çalışırdılar. Qorxunun verdiyi dəhşətlə kimsə əmrə tabe olmaq istəmirdi. Nizam-intizamdan əsər qalmamışdı. Əsgərlərdən heç biri özünü yetirən qərargah rəisini görmür, komandirlərinin yenicə işğal olunmuş döyüş mövqeləri haqqındakı suallarını duymurdu. Vəzir əsgərlərdən birinin köynəyinin yaxasından tutaraq çəkib avtobusdan saldı. Digərini təpikləyib söyərək: – Həlak olanların cənazələri haradadı? Yaralı yoldaşlarınız hanı? – deyə bağırırdı. Əsgərlərdən biri işarə ilə, digəri pıçıldayaraq dağları göstərib: “Orada qaldı…” – deyə cavabladı. Desant diviziyasının zirehli texnikasının atəş gücü qarşısında çarəsiz qalan könüllülərdən kimsə qalıb ölmək istəmirdi. Vəzir üzünü əsgərlərinə tutub: Gedirəm, yaralıları çıxardam. Mənimlə getmək istəyən gəlsin, – dedi. Kişilər özlərini eşitməzliyə vurmuşdular. Kimsə onu görmürdü, kimsə gəlmədi. İki addım arxaya çəkildi. Yolun kənarındakı daşın üstünə çıxdı. Bir-birilərini əzərək maşınlara minənlərə baxdı. Başını bulayıb “UAZ”-a tərəf getdi. Ermənilərdən qənimət götürdüyü bu maşın vəfalı idi. Onu heç vaxt yarı yolda qoymamışdı. Açarı starter kilidinə salıb çevirdi. Mühərriki işə salarkən “UAZ”-ın qapısı açıldı. Jurnalist gödəkcəsi geyinmiş biri başını ona tərəf uzadaraq: Hara gedirsiniz, komandir?– deyə soruşdu. Yaralıları gətirməyə. – Muftanı basıb maşını ikinci sürətə keçirdi. Olar, mən də sizinlə gəlim? Otur, Nevzorov. Aleksandr Nevzorov jurnalist idi. Rusiyanın hansısa media şirkətindən gəlmişdi. Döyüş əməliyyatlarını çəkir, reportajlar hazırlayırdı. O, maşına əyləşən kimi, Vəzir muftanı buraxdı. Qaz pedalını sonadək sıxdı. Yerindən götürülən “UAZ” Uluqarabəy Çardaqlı yolunda tozu torpağa qatıb irəliləməyə başladı. Çardaqlını keçib Sərsəng su anbarına aparan yoxuşu dırmaşırdılar. Meşənin içində, sıx ağacların arasındakı nahamvar yolla, yüksək sürətlə irəliləyən “UAZ” onları atıb tutur, nehrə kimi çalxalayırdı. Aleksandr qapı əlcəyindən möhkəm-möhkəm tutmuşdu ki, baş-gözünü maşının içində harasa vurub yaralamasın. Yoxuş bitib yol sağa dönərkən maşın mühərrikxanasından aldığı qəfil təkanla sarsıldı. Vəzir idarəetməni itirdi. Yoldan çıxan “UAZ” ağaca çırpılıb aşdı. Onlar “UAZ”-ın içindən çıxmağa çalışırdılar. Ağacların arasından çıxan rus əsgərləri silahlarını üstlərinə tutaraq: Əllərinizi qaldırın, – deyə bağırdılar. Hər ikisi də əsir düşdü. Desantların batalyon komandirinin yanına aparıldılar. Aleksandrın üzərindəki jurnalist gödəkcəsi və rus pasportu onun işinə yaradı. Nevzorov komandirlə danışaraq Vəzirin azad edilməsini rica etdi: O məni gətirirdi, – dedi. Komandir Vəziri üstdən aşağı süzüb saatına baxdı: Sənə iki dəqiqə vaxt, yox ol, – dedi. Vəzirin əllərini açdılar. O, Aleksandrla əl tutub sağollaşdı: Hələlik, Nevzorov, ümid edirəm ki, yenidən görüşərik. “UAZ”-ın yanına gəldi. Çevrilib tərs durmuş maşınının içinə girərək avtomatını tapıb götürdü. Dönüb onu izləyən rus əsgərlərinə baxdı. Gözlərini batalyon komandirinin üzərinə çevirdi. Buz kimi soyuq baxışları: Biz hələ görüşəcəyik, mayor, – deyirdi. Rus əsgərləri Vəzirin saymazyana hərəkətindən qıcıqlanırdılar. Batalyon komandirinin dişi bağırsağını kəsirdi. Aleksandra verdiyi sözə boğulub qalmışdı. Vəziri azad etdiyində onun tələsik dönüb uzaqlaşacağını, gözdən itən kimi qaçaraq nəfəs-nəfəsə öz əsgərlərinin yanına dönəcəyini düşünmüşdü. Ancaq heç nə onun istədiyi kimi olmadı. Vəzir silahını çiyninə asıb üzü Çardaqlıya sarı yola düşdü. O, ağır-ağır uzaqlaşırdı. Hər addımını atdıqca dabanından saçınadək bütün vücudu əzəmətlə yırğalanırdı. Başını dik tutub gözlərini uzaqlardakı məchul bir nöqtəyə zilləmişdi. Vəzirin yerişindəki zəfər qazanmış komandir ədası mayoru özündən çıxarırdı. Mayor Vəzirin ölümə meydan oxuyan cəsarətinin onun zabit şərəfini təhqir etdiyini düşündü. O, haqlı idi. Yanındakı əsgərin avtomatını çəkib aldı. Silahı doldurdu: Beqom marş, Çernoe (qaçaraq marş, Qara)! – deyə bağırdı. Vəzirin başının üstündən yaylım atəşi açdı. Onunla bərabər yaxınlığındakı əsgərlər də silahlarının ağzını havaya tutaraq Vəzirin başının üstündən, böyür-başından yaylım atəşi açdılar. Mayor Vəzirin qorxub-sinəcəyini, yerə uzanıb aman diləyəcəyini zənn edirdi. Vəzir başının üstündən keçən güllələri saya salmadı, heç tükü də tərpənmədi. Sanki qulaqları kar olmuşdu, duyğuları, hissləri ölmüşdü. Nə onbeş-iyirmi metr arxasından atılan yaylım atəşini duyur, nə də başının üstündən keçən güllələri hiss edirdi. Aleksandr illərdir ki, savaş müxbiri olaraq fəaliyyət göstərirdi. Dünyanın dörd bir yanında münaqişə ocaqlarında olmuşdu. Çox döyüşləri çəkmiş, çox qəhrəmanlıq salnamələrinə şahid olmuşdu, ancaq beləsini görməmişdi. Onun gözləri önündə ortaboylu, saçlarına yenicə dən düşmüş biri əynində sırıqlı, çiynindəki “Kalaşnikov”la üzü o tərəfə gedirdi. Arxasınca onlarca avtomatdan atılan güllələri vecinə də almırdı. Tükü belə tərpənmirdi. Bu, ölümü öldürmüş birinin yerişi idi. Ağır, sanballı, əzəmətli… Nevzorov əlini qaldırıb bağırdı: Dayanın! Əllər tətikdən çəkildi. Onlarca cüt göz yan yatmış ağacın üstünə çıxıb dəlicəsinə bağıran Nevzorova çevrildi. Sakitlik çökdü. O, gözlərini Vəzirdən çəkdi. Gözləri alacalanmışdı. Mayora döndü: O əsl zabitdir. Qorxusuz, mərd, igid…. Vəzir tini dönüb torpaq yolda gözdən itdiyində mayor silahı əsgərinə verdi. Cibindən dəsmalını çıxardı. Alnından gicgahlarında tumurcuqlanıb axan tərini sildi. Qarın üstündəcə yanını qoyub oturdu. Ayaqları onu daşıya blmirdi…
III
İki gün öncə bayram axşamı idi. Əsgərlərini topladı. Bayramlaşdılar. Onlara söz verdi, –” “Qlobusu” azad eləyək, hamınızı növbə ilə ötürəcəyəm, gedib ailə-uşağınızı görəsiniz”. Dünən komandirləri ətrafına topladı. Hücum planını izah etdi: “Gedin şəxsi heyəti başa salın. Döyüşün əvvəlindən axırınadək hər kəs vəzifəsini əzbərləsin. Sabah ən kiçik axsaqlıq istəmirəm. Gün ağaranda hücuma keçəcəyik. Qaş qaralanda “Qlobus” bizdə olmalıdır!” Dan yeri söküləndə Tərtər özünümüdafiə batalyonu üzüm bağlarındakı mövqelərindən çıxıb hücuma keçdi. Batalyon yüksəkliyi bıçaq kimi kəsib ətrafındakı bağlardan ayıran yarğanın qaşına gəlib çatanadək minamyot qəlpələrindən üç nəfər yaralanmışdı. Buradan o tərəfə getmək çətin idi. Üzüm bağları artıq geridə qaldığından arxasında gizlənib daldalanacaqları maneə yox idi. Yollarının üstündə bolluca çalılar, tikanlı kollar var idi. Vəzir kolların dibində uzanmışdı. Nəfəsi tıncıxır, boğulurdu. Gözlərini açıb göyə baxdı. Ala-qaranlıq buludların arasından səmanın sonsuzluğu görünürdü. Buludların altında durna qatarı uçurdu. Durnaları görəndə dodaqları təbəssümlə büzüldü. Əlini qaldırdı. Durnalara səsləndi: “Ay havada uçan durna!” Arxangelskə, oğluna xəbər göndərmək istəyirdi. Ciyərlərindən daşan qan dodaqlarının kənarından axıb töküldü. Qolu yanına düşdü, gözləri səyridi. Mübarizə yolunun bitdiyini anladı. Onunku bura qədərdi. Tale bir addım belə irəli getməsinə imkan vermədi. “Heç olmasa, “Qlobus”u alsaydıq”, – deyə ürəyindən keçirdi. Dünya qaranlıqladı. Gözləri qapandı. Qarşısında açılan qapıdan gümüşü işıqla aydınlanmış şəffaf məkana keçdi. Onu örtüb-bürüyən işıq seli qəlbini riqqətə gətirirdi. Uzaqdan əl edib onu çağıran sevdiklərinin yanına getmədən dönüb keçdiyi qapıya tərəf boylandı. Hələ də kolların arasında uzanıb qalmışdı. Biri ona süni nəfəs verirdi. Rota komandirlərindən İlham Paşayev batalyonda komandanlığı üzərinə götürmüşdü… Əmrlər yağdırır, batalyonu hücuma səsləyirdi. Əsgərlərinin bir neçəsi düşmən səngərlərinə doluşmuşdu. Geridə qalanlar da axın-axın gəlirdilər. Ermənilərin “Qlobus” yüksəkliyindən qovulduğunu anladı. Ürəyi sakitləşdi. Bayaq onun keçdiyi qapıdan keçib yanına gələn əsgərləri ilə birlikdə Bərzəxə, gümüşü işığın qaynağına yönəldi….
Kulis.az Həyat Şəminin yeni şeirlərini təqdim edir.
SULU-SULU PIÇILTILAR
Ələnib bitmiş çiskini əmir torpaq, susadım… Ağaca sırğa olan damcılar, zamanın donmuş anıdı. Öpür havanı tumurcuqlar, hava yüksəlir ağır-ağır, darıxmaqdı bunun adı, anladım.
Doğulmaq istəyən günəş yox, Tərk və dərk olunan həqiqətdir. Bitmiş bir gecənin davamı kimi deyil, əzəli bir işıq tək gəldin ağlıma.
Sakaryanın sahilində od qaladım, Dilim-dilim yanırdı yaddaşım. Girdim keçmişə, qarışdım çaya, uzandım Arazdan o taya…
Bir su səsi gəldi, sulu-sulu pıçıldayırdı… Axdı ürəyimə Sakaryanın bir qolu boynuma dolandı, daşıdım min illik müdrikliyin ağır zəncirini…
Anladım ki, bütün çaylar “Vətən” adlı okeana susayır… özündən qaçmağın son dayanacağında üşüdüm…
Alovun suya verdiyi and yerindəydim…
İnsan xatirələri tökülməsin deyə tutar göz yaşlarını…
BAĞ
Ucu açıq fikrinin – Bağ verim, bağla… Çıx düşdüyün yerdən Könlümə sultan ol!
Quyu dərin, Baxtın ağzı dar, Sevdan ağırdan ağır…
Dilin sükut olsun, Köynəyin səbirdən.
Ucu açıq fikrinin, Bağ verim Bir nöqtəyə bağlan.
VƏTƏN ANTOLOGİYASI
İncə bir sükutla sındı qayalar, Ağır daş diliylə dindi qayalar, Mənim yastığımdır indi qayalar, Başımın altında yuxumdu Vətən…
Susuz dodaqda şükür, Suçlu əldə tövbəydi. Allaha əl açırdım Dua üçün – növbəydi.
TORPAQ
Gizlədir dar qarnında tarixin daşlarını, Oxuya bilirsənsə munis yaddaşlarını – Dərin kitabdı Torpaq.
Bu qədim ocaqların külündə can gizlənir: Ən ulu məskənimiz, Adurbadaqan gizlənir. Qucağı pakdı Torpaq!
Zilində fəryadım var, bəmindəki qürbətdir, Hər bir “Mayə” qayıdış, hər “Hicaz” bir həsrətdir, Şirin Segahdı Torpaq!
Hər gün bir şey pıçıldar, əlində nazlı hilal, Gecənin nəğməsinə dəm tutar göydə qaval, Tozunda gizli keçmiş, palçığında istiqbal – Sonsuz bir oyanışın Susduğu yerdi Torpaq.
Göbəklitəpə bir səs, min illərin dilindən, Sıfır nöqtəsi kimi tutmuşuq əllərindən. Sığmaz ki, bu dar yerə daşan ruhun nağılı. Açmadı ürəyini, dastanlara dağıldı – Göbəyi dardı Torpaq.
Və bir son, bir başlanğıc, içində qoca bir iz, Hər qatında gizlənib sevgili tariximiz. Susar bütün dillər də, daşlar dilə gələndə, Çözüm dilsiz zamanın möhürlənmiş əlində – Səssiz radardı Torpaq.
Daşlarıyla sərtdir o, otlarıyla yumuşaq, Binələrlə yurddur o, məzarlarla qarışıq, Məftillərlə sərhəddir – bölünmüş bir can kimi, Tikanlar canda yara, o isə loğman kimi, Sarılan qoldu torpaq.
Soyunar ağır-ağır sərtliyini qayadan, Odur bizi qoruyan, odur bizi oyadan, Yol keçirər içindən – bir fikir tunelidir, Soyulmuş dərilərin aşınmayan tənidir, Dərin bir yoldu torpaq.
Sarmaşıqlar dolanır bu qədim bilməzliyə, Torpaq bir körpü qurar palçıqdan ölməzliyə. Nə səs var, nə də səda, yalnızca sükutdur o, İçində sirlər yatan gör bir neçə qatdır o? Hüsnü-cəlaldı Torpaq.
Ölüm deyil dönüşüm – daşın torpağa eşqi, Silər hər bir kölgədən o bihudə təlaşı. Sonsuzluq qapısıdır əvvəlimə, sonuma, Çürüyən çiçəklərin sevgi dolu dönüşü, Sadiq bir yardı Torpaq.
Qaranlıq bir dəhlizdir köklərin yuxusunda, Hamilə dənələri şişirir yaxasında, Çatlayan toxumların səsini tək o duyar, İçindən çıxan sirlə yerin köksünü döyər, Əzəli sirdi Torpaq.
Ayağımız altında dilsiz bir kitabxana, Açılar vərəq-vərəq, oxunar xanə-xanə. Çox hökmdarlar gömüb, basıb torpaq bağrına, Dili var, laldı Torpaq.
Xatirə dəftəridir, sirrini yazan da var, Qələmin yazdığını qılıncla pozan da var. Udar, fəqət unutmaz, qan sızsa da içinə, Güvənər içindəki ədalətin gücünə, Adil bir yerdi Torpaq.
Bir üzü ağ, bir üzü qapqara candı, neynim, Gecə-gündüz qonağam, nazlı sonamdı, neynim! Ovcunda zaman yatar, xəyala rəng qatandır, Gah beşik, gah məzardı, gah da anamdı, neynim! Hər yerdən haqdı torpaq. Torpaq torpaqdır, Torpaq!
Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının CƏNUB Bürosunun Rəhbəri
İndi biz, göydə Afroditanın arabasını daşıyan göyərçinlə ayağına məktub bağlanan Şərq göyərçini kimiyik yorulmuşuq ikimiz də göydə daha qoya bilmirik iz də yerə qayıda bilmərik qəbul etməz bizi dəniz də…! Kimə deyə bilərik? -məni əzizlə bəlkə birlikdə olsaydıq, ruhumuzu əcələ verə bilərik bir-birimizin olmadan görəsən, ölərdik hansı diz də?! Daha axtarmırıq bir-birimizi, uça bilmir səbrimiz də… Daha bir-birimizi yox qəfəslərimizi istəyirik… buluddakı addım səslərimizi izləyirik. Axı bir-birimizi tapa bilmirik, görəsən, son nəfəslərimizi gözləyirik? Bizi aldadıb deyiblər ki, azadlığımız göy boyda amma bu göy boğur bizi! Sadiq və xoşxasiyyət göyərçin olmaq, özü əzab çəksə də, ürəklərə sevinc kimi dolmaq, görəsən bundan başqa, daha nə yazılıb taleyimizdə ? Arada qışqırmaq istəyir şərq göyərçini,—Erot oyna bizimlə, Aqrosu xilas edək, arxamızca buraxaq iki lələk, nə qədər qovsa da çata bilməsin sevgimizə külək…! Qara göyərçin olmağa razılaşaqmı? Bəlkə birlikdə olmaqdan ötrü daha göyərçin olmayaq, eləcə gecəyə qarışaqmı? Sən də razısansa, onda insanlara əlvida deyəkmi? Bəzən insan dilində danışmağa məhkumuq son dəfə kahinlərə kömək edəkmi? Etməsək, ülkər ulduzundan ömürlük məhrumuq… Hamıdan uzaqdayıq, deməli hələ məsumuq. Darıxmaq keçmişdə qaldı, bizimki tənhalıqdı axı göyərçinlər darıxa bilmir, qəlbləri dardı, sıxlıqdı alınlarına bir yazı yazılıb, adı ayrılıqdı. Onlar da insan kimidi, yaş dolanda gözlərinə, baxa bilmir Qanadları olsa da, biri o birinin ürəyindən çıxa bilmir…
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
“Ölmüş insanın yasını saxlamaq, yaşadığını bildiyin insanın yasını saxlamaqdan daha asanmış. Hər ikisinin dadını bilirəm… Ölənin arxasınca ağlayırsan, ağlayırsan… sonda qəbul edirsən. Gəlməyəcəyini bilirsən, görməyəcəyini bilirsən, ümidin tamamən yox olur. Onu qəlbində, xatirələrində yaşadırsan. Bir də ölənin arxasınca xatirələr adətən xoş olur, onun üçün darıxırsan. Amma… xoş xatirələrim nə qədər az olsa da, mən sənin üçün də darıxıram…
Bu gün iki ay tamam olur – bir-birimizin həyatından “yox olmağa” qərar verdiyimiz gündən. Qərar verdiyimiz… Sən qərar verdin, əslində. Elə bildin sən “Nə edək? Gəl ayrılaq, madam yola gedə bilmirik…” dediyində razılaşmayacağam? Canımdan çox sevdiyim üçün yenə qürurumu çeynəyib, qorxaqlığını qəbul edib sevgi dilənəcəyəm səndən? Yox… Edə bilmərəm, bilmədim… O zaman bu sevgi zamanla dəyərsizləşəcəkdi. Paramparça etdiyin qəlbimin bir küncündə gözəl qal sən – yanımda olmasan da…
Məni görməyə zərrə qədər can atdığını bilsəydim, hiss etsəydim, nə olardı deyə düşünürəm hərdən. Yəqin ki, unudardım bütün ağrıları, bütün axıtdığım göz yaşlarımı. Elə bilirsən təkcə sən görə bilmirsən məni? Mən özümü itirdim səndən sonra… Ha toparlamağa çalışsam da, bacara bilmirəm.
Bəs sən? Necəsən mənsiz, ay… Ay… nə desəm, ürəyim soyuyar, bilmirəm ki… Pismi desəm, yaxşımı? Pisə dilim gəlmir, yaxşı desəm, özümə haqsızlıq olar. Bəlkə şeirdəki kimi deyim elə – “… zalım”…
Niyə yazıram bu məktubları, heç özüm də bilmirəm. Bəzən hiss edirəm ki, gücüm qalmayıb, çox yorğunam və duyğularımı – yaxşılarımı, pislərimi – bölüşəcək kimsəm yoxdur. Var, əslində… Ətrafımda çox insan var, amma mən hər şeyi bölüşəcək tək bir nəfəri istəyirəm – səni… Amma sən heç olmadın, heç bölüşə bilmədim nə kiçik kədərlərimi, nə qəlbimdə dolub qalmış bütün duyğuların cəmini.
Beynimdə uydurduğum adama yazıram indi, əslində. Çünki sən məni dinləməyi bacarmadın, məni hiss edə bilmədin. Çox yordun… Son dediklərin sanki valın ilişib qalmış, təkrarlanan mahnı sözləri kimidir beynimdə: “Tamamən yox olaq”… Mənsə heç düşünmədən “Əminsən?” deyə sual verdim. “Hə”… dedin. “Hə”…
Sənə verdiyim ürəyimi incitdin. Çox incitdin. O an… o an ürəyim sanki bir itin ağzında imiş kimi hiss etdim. Ürəyimi çeynədi, çeynədi… sonra tüpürdü…
Yenə də söküb ata bilmirəm səni içimdən. Səndən mənə qalan tək gözəl xatirə o ilk görüşümüzdür. Məni qucaqlamağın… möhkəm… Və bir tək o qucaqlamağına görə, səni mənə çəkdirdiyin hər şeyə görə bağışlayıram, bağışlamaq istəyirəm.
İndi bu məktubu da digərləri kimi yazıb, sonra bir dəfə oxuyub yandıracağam. Külə dönəcək bütün sözlərim, bütün duyğularım. Amma narahat olma, yaxşıyam mən. Həmişəki kimi, yenə nə olursa-olsun gülürəm. Ya da ki… narahat ol! Çox nigaran qal! Məni axtar, çox axtar. Tapınca da çox sevin, həm də çox kədərlən, əhvalın pozulsun. Tapdığın üçün sevin. “Gülümsəyir, yenə gülür. Demək xoşbəxtdir mənsiz”, – deyib içdən-içə ye, bitir özünü.
Amma yox… yenə də qıymıram sənə. Heç qıymıram…
Bu günlük bu qədər. Yenə gedim yandırım sənə heç vaxt deyə bilmədiklərimi.”
Leyla dəftərin ortasından iki vərəqi ehmalca qopardı. İri qəhvəyi gözləri yaşdan daha da böyümüş kimi görünürdü. Amma üzündə qəribə bir sakitlik var idi. Sanki hər şeydən bezmiş, yorulmuş, artıq heç nə ilə mübarizə aparmaq istəməyən bir sakitlik.
Məktubu sinəsinə sıxdı. Digər əli ilə çantasından alışqan çıxarıb maşının qapısını açdı və düşdü. Dənizdən gələn sərt külək saçlarını havaya sovurub üzünü tam örtmüşdü. Leyla qapını örtüb saçlarını üzündən aralamağa çalışaraq dənizə doğru addımladı. Külək elə güclü əsirdi ki, hər addımı sanki geri çəkilirdi. Uçub getməsin deyə məktubu əlində bərk-bərk tutub irəli uzatdı — yandırmaq üçün. Amma bu gün o gün deyildi. Bu gün yandıra bilməyəcəkdi göndərə bilmədiyi məktubu.
Elə bu anda, lap yaxınlıqdan eşidilən bərk it hürüşü onu diksindirdi. Əli boşaldı. Məktub hikkəli küləyin qoynuna düşüb bir anda göyə qalxdı və bir neçə saniyənin içində gözdən itdi. Leyla arxasınca baxıb qaldı. Üzündə acı bir təbəssüm yarandı. Başını yavaşca çevirib itin sahibinə baxdı. Gənc oğlan çaşqın halda üzr istəyirdi.
– Bağışlayın, qorxutdu…
– Heç nə olmaz… – dedi Leyla sakitcə və geri dönüb maşınına doğru addımladı.
***
– A bala, sevdiyin qızı belə başqasına vermələrinə göz yumacaqsan? – yaşlı balıqçı gözlərini qıyaraq Rəsula baxdı.
– Vermirlər ki… özü gedir.
– Sən özün ondan ayrılanda, onu tərk edəndə bilmirdin belə olacaq? – yanında oturan dostu sakit, amma sərt səslə dedi.
Rəsul gözlərini qaçıraraq yavaş səslə dedi: – Dalaşdıq… yola getmirdik. Mən də bir anlıq əsəblə “bitsin” dedim.
Balıqçı başını yavaşca yellədi:
– Rəsul, oğul… nə qədər əsəbi olsan da, “bitsin” demək qadının qürurunu sındırır. Qadın “bitsin” deyəndə, əslində nəyisə düzəltməyini gözləyir, səndən bir addım istəyir. Amma kişi “bitsin” deyəndə… o artıq bitirmək istəyir. Başa düşürsən?
Rəsul dərindən nəfəs aldı.
– Elə alındı… bitməsini istəmirdim… – deyə bir anlıq susdu, sonra davam etdi: – Amma o nə etdi? Atasının dostunun oğluna ərə getməyə razılıq verdi. Ayrılığımızdan heç bir il keçməmiş…
Dostu istehzalı şəkildə gülümsədi:
– Bir il azdır? İndiki qızlar bu gün ayrılır, sabah başqasını tapır.
Rəsul dərhal başını qaldırdı:
– O elə biri deyil… – deyib stulunu itələdi və ayağa qalxdı. – Mən bir az hava alım…
Balıqçı daxmasından çıxıb dənizə doğru addımladı. Gödəkcəsinin yaxasını qaldırıb köhnə, üzü üstə çevrilmiş qayığın yanında çöməlib oturdu. Külək üzünə çırpılırdı. Siqaretini yandırmaq istədi, amma alışqan alışmadı. Qayığın arxasına sığınıb küləkdən gizlənərək yenidən cəhd etdi. Elə bu anda gözü qayığın altına ilişmiş bir kağıza sataşdı. Əlini uzadıb kağızı ehtiyatla çəkdi. Məktub idi.
Oxumağa başladı. Sətirlər irəlilədikcə baxışları dəyişdi. Bir qadının bütün dünyası, bütün həyatı bu iki vərəqin içində idi. Rəsul məktubu qatladı. Əlləri bir az titrəyirdi. Cibinə qoydu və qəfil ayağa qalxıb maşınına doğru qaçmağa başladı.
Onun bu halını görən balıqçı ilə dostu da çölə çıxıb arxasınca səsləndilər:
– Rəsul! Hara gedirsən?
Rəsul dönmədən qışqırdı:
– Mən nə onun, nə də öz həyatımı boş qürura və qorxulara qurban verə bilmərəm!
Maşına minən kimi telefonu çıxarıb zəng etdi. Bir neçə saniyə sonra o tanış, doğma səs eşidildi:
Sahildə dayanan balıqqulağı, Yenə döyəcləyir qumun ayağın…
Tanrının əlində Musa əsası Suda tükənməkdə balıq nəfəsim…
Sahildə boğulur gözyaşım hədər, Tutub saçlarımı atıram lövbər.
Yenə köhnə qayıq, yenə tənha mən, Asıb dor ağacın sahillərimdən
Qalmışam həsrətin göyərtəsində…
* * *
Hər gün bir tel qopur ruhumun sevgi simlərindən… Yavaş-yavaş Xaric səslənirik Oxuduğumuz eşq nəğməsində. Do notu barmaqlarım arasında susqun, Re- ni üzgün görürəm. Bir həsrət çaları var Mi səsində… Fa- notu yolun ortasında peşman və üzgün, Sol səsi Sol açarından küskün, Lya- oktavada ayrılığa gedən yolun sonu, Si- bu sevgidəki ən yanıqlı nöqtə, Peşmanlıq Və yalnış həyatımdakı Son beyt, Məqtə… Budur, bizim musiqimiz səslənir, Bir günahsız sevgi ömrün son akkordlarında bəstələnir, Gözlərimdəki kədərdə Dəfn olur… Maestro, Götür bu şeiri İfa et, əlvida əvəzi Mavi gözlü göy adama, bulud əlçimlərində…
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
Göy üzündə, yer üzündə Gecəsində, gündüzündə.. Hər yeni gün aydınlıqdır. Sənin olmaq əminlikdir, -amanlıqdır. Sənə uzaq, səndən uzaq Sənsizliklər bizə tuzaq.. Ümidlər də bulanıqdır. Sənsiz olmaq sonsuzluqdur, -qaranlıqdır. Fırtınada ,qar -ayazda Dərinliyəm dayazlarda.. Dəli külək qərarsızdır. Həsrət,hicran nə arsızdır.. -amansızdır. Gül də açsa, quş da uçsa Bir ahıma dağlar uçsa, Mən sağ çıxsam-imkansızdır. Deməzlərmi: – “bu qansızdır?..” -imansızdır? Sənsiz olmaq sonsuzluqdur, -qaranlıqdır. Sənin olmaq əminlikdir, -amanlıqdır. Taxtım göydə samanlıqdır. Gedəcəyəm, zamanlıqdır ..
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Nəyim varıydı ki, guya?! Gecəm vardı, yuxum yoxdu. Mənim səni unutmağa Sehirli çubuğum yoxdu.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət içisi, görkəmli şair, ədəbiyyatşünas, publisist, nasir, tərcüməçi, filoiogiya elmləri doktoru, professor
Həsrət alovunda şam tək əridim, Ürəyim bələndi çənə, əzizim. Sözün işığında bəxtəvər idim, Onu da çox gördün mənə, əzizim.
Eşqin öləziyən bir xırda közdü, Ayrılıq yelləri əsir deyəsən. Təkcə umacağım bir quru sözdü, Onu da sən məndən əsirgəyirsən…
Deyirsən əlini üz sarı simdən, – Ömür qısadı ha, tələsməliyik! Imtina eləsək biz sarı simdən, Sevgi nəğməsindən əl üzməliyik…
Baş aça bilmirəm özüm-özümdən, Yanılır, kim bizə ağıllı deyir! Mənə ağıl verib düşmə gözümdən, Mən dəli sevmişəm, ağıllı deyil…
Sevgini qorumaq deyilmiş asan, Çalış verməyəsən ayaza məni… Mən dərya dibində üzən qəvvasam, Sənsə hey çəkirsən dayaza məni.
Gözlərin nur saçır bəxt ulduzu tək, Həsrət at oynadır içində sənin. Mənim məhəbbətim yetim quzu tək Büzüşüb qəlbinin künsündə sənin…
Kösöv nə söyləsin sinə dağlıya? – Közdən bərk qorxursan, od arasan da! Nə qova bilirsən, nə də saxlaya, Qalmısan su ilə od arasında.
Elə düşünmə ki, məni unutsan Həyat yollarında xoşbəxt olarsan. Nur gələn yeganə deşiyi tutsan, Sən zülmət içində tənha qalarsan…
Bacar al həyatdan arzu-kamını, Bir gül tək vədəsiz solmaq istəmə. Sən öz taleyinin intiqamını Gizli sevgimizdən almaq istəmə…
Tale yazdığını poza bilməzsən, “Unutmaq” havayı söz-söhbət imiş… Sevgi dumanında aza bilməzsən, Sevgi burulğanı müsibət imiş…
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
Yolun kənarı ilə fikirli-fikirli gedən Bəxtiyar müəllim işıqfora çatanda nə düşündüsə, əlini cibinə atdı və telefonun evdə qaldığını görüb başını yelləyərək geri qayıtdı. Pilləkənlə yuxarı qalxarkən həyat yoldaşı Sənubərin telefonla yüksək səslə danışdığını eşitdi.
– Niyə telefonla danışanda qışqıra-qışqıra danışırsan axı?.. – deyə dodağının altında pıçıldadı.
– Hə də… O da ev almasın, kim alsın bəs?! Mən də vaxtında eşq-meşq arxasınca yox, imkan arxasınca düşsəydim, müəllim oğlu Bəxtiyarı yox, dörd evi, şəhərin hər yerində mağazaları olan Səmədin oğlu Rzanı seçsəydim, indi mən də qəşəng baseynli-maseynli ev alardım. Yayda gedib normal istirahət edərdim, ürəyim istəyəndə də xaricə çıxardım… – telefonda yüksək səslə danışan Sənubər dedi.
Bəxtiyar müəllim qapının kandarında bir anlıq dayandı. Ona görə yox ki, bu sözlər ona pis təsir etdi – ilk dəfə eşitmirdi. Sadəcə düşündü ki, bəlkə Sənubər dediklərindən utanar, ya özünü narahat hiss edər. Bir neçə saniyə sonra ayaqlarını bir az bərk yerə vurdu ki, həyat yoldaşı onun gəldiyini eşitsin.
– Dayan görüm, ay qız, gələn var, – deyib telefonu kənara qoydu Sənubər.
– Mənəm… Telefonu unutmuşam, – dedi Bəxtiyar müəllim, sanki heç nə eşitməmiş kimi.
Amma Sənubər onun gözlərinə baxmamağından anladı ki, hər şeyi eşidib. Eşitsə də, heç nə deməyəcəyini də bilirdi.
– Fikrin özündədir ki?! Adam nə qədər yazar, pozar, oxuyar… Gözlə, gətirirəm.
Bəxtiyar telefonu alıb heç nə demədən çıxdı. Sənubər onun arxasınca bir neçə saniyə baxdı, sonra qayıdıb işləri ilə məşğul olmağa davam etdi.
Bəxtiyar Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi idi. Ömrünü müəllimliyə və ailəsinə həsr etmiş, vicdanlı, sakit, mərd bir adam idi. Uşaqlıqdan qonşu qızı Sənubəri sevmiş, onunla da ailə qurmuşdu. İki övladları var idi: oğlu yenicə evlənmiş, qızı isə dördüncü kursda oxuyurdu.
Sənubər də vaxtilə onu sevərək seçmişdi. Rza isə məhlələrində “imkanlı adam”ın oğlu idi, o da Sənubərə elçi göndərmişdi. Amma Sənubər sevdiyi adamla evlənmişdi.
Bəxtiyar nə kasıb idi, nə də varlı. Halal qazancı ilə evini dolandırır, əlində olanla kifayətlənməyi bacarırdı. Sənubər isə həmişə imkanlı ailələrə baxıb həsəd aparar, zaman-zaman bunu dilə gətirərdi. Bəxtiyar isə heç vaxt cavab verməzdi.
İşində-gücündə adam idi. Əsl müəllim. Dəfələrlə şəhər məktəblərində işləmək imkanı olsa da, şəhərdən kənarda işləməyi seçmişdi. Hər gün uzun yolu yorulmadan gedib-gəlirdi. Şagirdlərinin hər biri ilə ayrı-ayrılıqda maraqlanır, onlara vaxt ayırırdı. Onlardan biri ali məktəbə qəbul olanda isə öz övladı kimi sevinirdi.
Axşam evə qayıdanda səhər eşitdikləri ilə bağlı heç nə demədi. Amma Sənubər mövzunu özü açdı:
– Xalaqızı ilə danışırdıq səhər. Sinif yoldaşım Şəhlagil dəniz kənarından villa alıblar.
– Amin! Versin e… Amma kaş bizim də olardı, kaş zamanında buraxardın bu müəllimliyin başını…
– Mən sənətimi sevirəm, – dedi Bəxtiyar müəllim. Amma səsi yenə də mülayim və təmkinli idi.
– Hə də, sən sevirsən… Amma mən sevmirəm bu yaşadığım həyatı. Gəncliyim keçib getdi, heç olmasa bu yaşımda yaxşı həyat yaşayardım.
Həyat yoldaşının sakitliyini görüb sanki daha da özündən çıxdı Sənubər və sanki onu incitmək istəyirmiş kimi bir ağızdan dedi:
– Sənlə deyil, Rzayla evlənsəydim…
Bəxtiyar müəllim əlini bərkdən masaya çırpdı, nəsə demək istəyirdi, amma fikrini dəyişib mətbəxdən çıxdı. Bu neçə il ərzində o, bir dəfə olsun Sənubərə güldən ağır söz deməmişdi. Sənubər üçün onun əlini masaya çırpması artıq səbrinin tükənməsinin işarəsi idi.
Səhər tezdən, səhər yeməyi yemədən evdən çıxdı Bəxtiyar müəllim. Sənubər qapının səsini eşidib onun getdiyini anladı. Həyat yoldaşının qəlbini qırdığını bilirdi. Amma yenə də özünü haqlı çıxarmağa çalışırdı.
Yataq otağına keçəndə Bəxtiyarın telefonunun yenə evdə qaldığını gördü. Bir qədər gözlədi. Amma bu dəfə o, qayıtmadı.
Bir neçə saat sonra telefona zəng gəldi. Ekranda “Elnarə R.” yazılmışdı. Əvvəlcə zəngə cavab vermək istəməsə də, qadının israrla zəng etdiyini görüb marağına hakim olmayıb telefonu açdı.
– Alo! Bəxtiyar müəllim… – telefonun digər ucundan qadın səsi eşidildi.
– Buyurun, kimdir?
– Bəxtiyar müəllimin telefonu deyil?
– Onun telefonudur, mən həyat yoldaşıyam. Bəxtiyar müəllim telefonu evdə unudub. Kimdir?
– Sənubər? Sənsən?
– Bəli… Siz?
– Mənəm də, Elnarə. Sizin köhnə məhəllədən, Rzanın həyat yoldaşı.
Sənubər bir anlıq susdu, sonra özünü toplayıb nə baş verdiyini anlamağa çalışdı.
– Rzanın… Elnarə? Hə…
– Bəxtiyar müəllimdən bir neçə dəfə nömrəni istəsəm də, deyəsən unudurdu, sonra da utandım. Necəsən?
– Yaxşıyam. Bəxtiyar deməyib heç…
– Hə… Bizim uşağı təmənnasız hazırlaşdırırdı neçə ildir. Rza borc ucbatından bizi atıb ölkədən qaçdı… eeh, uzun söhbətdir, görüşəndə danışaram.
– Allah köməyiniz olsun… – deyə bildi sadəcə Sənubər.
Elnarə şad xəbər vermək üçün zəng vurduğunu, oğlunun buraxılış imtahanından yaxşı nəticə aldığını deyirdi, lakin Sənubərin fikri Bəxtiyarın yanında idi. Nə qədər incitmişdi həyat yoldaşını, necə utanırdı dediyi sözlərdən… Bəxtiyar Rzanın vəziyyətini bilsə də, ona heç nə deməmişdi, hətta Rzanın ailəsinə yardım etdiyini belə bir dəfə olsun evində dilə gətirməmişdi.
Telefonu söndürər-söndürməz Sənubər əynini tələm-tələsik dəyişib evdən çıxdı. Həyat yoldaşının yanına tələsirdi, telefonu ona çatdırmaq bəhanəsi ilə gedirdi, lakin məqsədi sadəcə onu görmək idi. İlk dəfə idi ki, illər sonra Bəxtiyar üçün bu qədər darıxdığını hiss edirdi. Tək istəyi onu görmək idi. Yolun yarısını metro ilə, tıxaca düşməmək üçün digər yarısını isə taksi ilə getdi.
Məktəbə daxil olanda girişdəkilər ona Bəxtiyar müəllimin təcili yardımla yaxındakı xəstəxanaya aparıldığını dedilər. Sənubərin sanki dünyası başına uçdu. Qəlbini incitmişdi… Ürəyini ağrıtmışdı həyat yoldaşının, ona görə olmuşdu… Özünü günahlandıraraq, dayanmadan ağlaya-ağlaya taksi ilə xəstəxanaya getdi.
Xəstəxanaya girəndə Bəxtiyar müəllimin dəhlizdə həkimlə danışdığını gördü. Dərindən nəfəs alaraq hönkürməyə başladı. Girişdəki tibb bacıları ona yaxınlaşıb yaxşı olub-olmadığını soruşdular. Səsə tərəf dönən Bəxtiyar həyat yoldaşını görüb təəccübləndi və ona doğru iti addımlarla gəldi. Sənubərə su verdilər. Bəxtiyarın epilepsiyası tutmuş bir şagirdlə birlikdə xəstəxanaya gətirildiyini dedilər.
Sənubər sakitləşib oturacaqlardan birində oturdu. Bəxtiyar əlini onun çiyninə qoyub təlaşla soruşdu:
– Nə işin var burada? Nə olub? Niyə ağlayırsan?
Sənubər çantadan onun telefonunu çıxarıb başını aşağı salaraq dedi:
– Elnarə zəng vurmuşdu… Rzanın… oğlu yaxşı yazıb…
Bəxtiyar müəllim sanki nə baş verdiyini anlamırmış kimi:
– Həə, nə gözəl. Şükür, – dedi.
– Sonrakı peşmançılıq fayda verməz, deyib atalar, amma…
– Nə danışırsan sən? – deyə gülümsədi Bəxtiyar müəllim.
– Yaxşı ki səni seçmişəm, Bəxtiyar. Bağışla məni.
– Qalx. Evimizə gedək, – deyə həyat yoldaşının qolundan tutub qalxmağına kömək etdi Bəxtiyar.
Aristotelin də işarə etdiyi kimi, “Peşmanlıq hissindən məhrum olan insan sağalma yolunu tapa bilməz”. Peşmanlıq insanın özünə baxa bildiyi, həqiqətlə üzləşdiyi andır.
Mən görüşə gedirəm, Məni bir qız gözləyir. Gün əyilir, yel əsir, Yarpaq yarpağa dəyir. Məni bir qız gözləyir. Tələsirəm… bilmirəm, Heç niyə tələsirəm… O qızın gülüşünü görməyə tələsirəm… Çənəsindən, üzündən öpməyə tələsirəm. Dəyişmərəm mən onu dünyada heç bir qıza. Gözü moruğa bənzər, ətri təzə yarpıza. Elə ki, axşam olur, yarpaq yarpağa dəyir; bir bağçada hər axşam o qız məni gözləyir. Mən görüşə gedirəm; Balam məni gözləyir, Qızım məni gözləyir.
Nə olar gül özünə məni əgər yar eləsə, gənc ikən- qocalmadan ömrü bəxtiyar eləsə, ya duyub sevdiyimi, qəlbinin hökmüylə edib, yada ki, heyran olub qeyri-ixtiyar eləsə?
Nə olar gözlərini- gözlərimə zilləyəyərək, dərdimi ya bilərək, yada bunu bilməyərək, bircə an rəhm eləyib göylər üzündən enərək dərdimnən öldüyünü yer üzünə car eləsə?
Nə olar çəxri-fələk dönsə yönü mən tərəfə, yönəlsə illərimi taleim gülən tərəfə, döndərsə yar yolunu bizlərə gələn tərəfə- Xəbislər gözlərini bu ülfətə kor eləsə?
Nə olar, Vahid ƏZİZ, yar görsə qəlbin çəkəni, görə bilsən ömrünün Dərgahda rəsmin çəkıni? Nə olar ki, röyada gördüyüm xoş günlərimi, qismətim rəhmə gəlib bir gün aşikar eləsə?
Bir-iki kəlmə dua, beş-altı kələmə arzu, Tanrım, qoy saf saxlasın sən verən öyüt bizi. Sənə üz çevirən gün üzümüzə nur çilə, Səndən üz döndərən gün daş elə, keyit bizi.
İnsanı Haqq yanında hər varlıqdan baş elə, Qızını doğma bacı, oğlunu qardaş elə. İnsanlığı unutsaq, bağrımızı daş elə, Qışın qarına döndər, buz kimi soyut bizi.
Köksüzlər öz ömrünü bəxtəvər saya bilməz, Dağdan dayağı yoxsa, sellər çağlaya bilməz. Ruhda, qanda yoxdusa, Haqqa bağlaya bilməz Nə peyğəmbər, nə imam, nə qərib seyid bizi.
Şah sevgilər yolunda qaya kimi çapılaq, Harda yıxılan olsa, dayaq olaq, tapılaq. Çörək olaq yeyilək, kündə olaq yapılaq, Dəyirmanı işə sal, dən kimi üyüt bizi.
Nə millətə dərd, ələm, nə xalqa ah-zar verək, Ürəyi yanan kəsə dağımızdan qar verək. Düymələnək, açılaq, çiçək olaq, bar verək, Qoy nəsillər bilməsin barsız bir söyüd bizi.
Gözlərimiz göydədi, əllərimiz Haqdadı, Haqqa tapınmayan kəs qara daşdı, taxtadı. Demə ki, mən Allaham, bəndə çox uzaqdadı, Nə göylərdən arala, nə yerdən soyut bizi.
Dünya başdan-ayağa insaf olsun, din olsun, Dünyada yaxşı nə var, artsın birə-min olsun. Verdiyin hər nemətə min dəfə şükür olsun, İlahi! Xırdalama, həmişə böyüt bizi!
Sənin baxışların yad baxışıdı. Biraz ötəridi, yaz yağışıdı. Buda bir taledi bir naxış idi Daha ürəyində yaşamaq olmur.
Qış olub ruhumu üşüdür hərdən Yaş olub qəlbimə süzülür bəzən Çox vaxt boğuluram mən bu qəhərdən Sənin ürəyində yaşamaq olmur.
Köçəri quş kimi uçub gedəcəm Gözündən yaş kimi düşüb gedəcəm Başqa bir ürəyə köçüb gedəcəm Sənin ürəyində yaşamaq olmur.
Mənə çox uzaqsan, heç çatmır əlim Ay mənim ağılı, gözəl sevgilim Gəl məni bağışla, bağışla gülüm Sənin ürəyində yaşamaq olmur. Daha ürəyində yaşamaq olmur.
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
Bahar nəfəsli sinən güllələrə tuş gəldi, Ağu dedi bülbülün, qaranquşun nəğməsi. Çiçəklərin, güllərin gözlərindən yaş gəldi, Daraldı hər bir yerdə təbiətin nəfəsi. Şəhid ayım, aprelim!
Qönçə-qönçə gül açan güllərin güllələndi, Şəhid ətrin yayıldı, qara geydi buludlar. Hər arzun, hər diləyin qəlbində düyünləndi, Torpağına, daşına başın əydi buludlar. Şəhid ayım, aprelim!
Dalğalandı dəniz tək, çaxdı ildırım kimi, İgidləri hayladı azadlığın işığı. Ölümə sinə gərən ərən oğullarına, Əbədiyyət yaratdı o bahar yaraşığın. Şəhid ayım, aprelim!
Nəfəsində igidlik toxumları səpildi, Şəhidlərin ruhunda açıldı danın gözü. Qönçələrin qan əmdi, küləklərin acıdı, Çiçək açdı dilində azadlıq adlı sözün. Şəhid ayım, aprelim!
Vətən adllı tarixin düşüb igid payına, Aprel şəhidlərimin qızıl səsli bu ünü. Şəhidlərim doğuldu dil açdı sinən üstdə, Apeliin ikisində yazıldı doğum günü. Şəhid ayım, aprelim!
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
2 aprel gününə, Göy də matəm saxlıyır. Dünəndən dolub gözü, İçin-için ağlıyır…..
Ağla millətim, ağla, Yurdun qana boyanlb. Amma bir az sevin ki, Qeyrətimiz oyanıb.
Sən də qarşıla Vətən, Yenə şəhidin gəlir. Xidmətin vurub başa, Şəhid… igidin gəlir.
Gözaydınlığı verin, Hər şəhid atasına. Analar ağı desin , Şəhidlik butasına..
Dəvətnamələr yazın 2 aprel gününə. Subay şəhidlərimin Bu günkü toy düynünə.
Uğurunda öldüyü, Torpağından ev verin. Bəy libaslı bayrağı Gözləri üstdə sərin.
Şəhid Qarabağımız Allah, nağıla döndü. Hər daşı, hər qayası, Şəhid oğula döndü.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
Sonra necə oldusa.. Dünən axşam qəribsədim bir qucaq. Bu şəhəri gizləməyə çalışdım gözlərimdə.Doluxsundu od-ocaq.
Sonra necə oldusa, Çərşənbələr yekunlaşdı o gecə. Dedilər ki: “elimizdə bayramdı” . Telefonlar təbrikləşdi eləcə. Hər bəhəsə şahid olduq- seyrandı.
Sonra necə oldusa, bağlı qapı arxasında böyüklər, bağlı qapı qarşısında kiçiklər gizləndilər,qapıları döydülər. Gözlədilər.. Gözlədilər.. Olmadı.. Papaqları əllərində qayıtdılar-içiboş. Ürək ilə qapı açan olmadı ki olmadı. Bizim yoxsul uşaqlığa baxanda bu xəsislik ürəkaçan olmadı ki… Olmadı!
Külək qəfil qəzəb ilə əsincə küçələrin ocaqları sönürdü. “Heç belə də bayram olar?” deyəndə uşaqların gözlərində neçə ümid ölürdü. Dünya mənim gözlərimdə dönürdü.
Sonra necə oldusa.. Qarışdırdım fikirləri birtəhər Yumurtalar toqquşdurduq o gecə. Küsüb-küsüb barışdılar uşaqlar. Bilmədi heç bu şəhərin özü də, Toz bətnində məyus neçə uşaq var.
Getmək kimi bir istəyə tutuldum. dünən axşam qəribsədim bir qucaq. Gecə yatdım anam gəldi yuxuma, dedi:” qızım, hərdən olan olur da.. Gerçək həyat budur da!
İşıq olur, Günəş olur yaradanın sevgisi. Dünya dönür, insan ölür, yol bitir. Son günədək qəribsəyir adamlar. Qapıların qarşısında qəfildən ümidləri qırılan o uşaq tək yetim qalmış bu şəhəri buraxma, nə qədər ki,açılmamış qapı var.
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Ara-sıra yadıma da düşürsən, Ara-sıra darıxıram da sənsiz. Əvvəliydi, yarısıydı, sonuydu, Harasından qayıtmışdıq yolu biz?
Hər şey eyni- bilmədinsə, bilmə heç, Düzəldirəm dağıtdığın düzəni. Belə asan, belə sadə, belə tez Nə bilmişdin, unudarammı səni?
Ara-sıra gülürəm sözlərinə, Telefonda səsin qalıb, silmirəm… Ara-sıra düşürəmmi yadına? Məni necə unudursan, bilmirəm.
Yoxdur buğdanın qanadı; Yük olmadan qarışqaya Uçsun sünbüldən yuxarı, Bitsin torpaqdan aşağı. Sən də bir gün külək olsan, Yağışın yolunu kəssən, İslatdığı hər telinin Dilini, boyunu kəssən, Ağlar ürəkdən yuxarı, Susar daraqdan aşağı. Gözləginən yarasanı Alatoran düşən vaxtı. Gündüzləri haraylama, Gecələrə düşər baxtı. Qaçar gözündən yuxarı, Enməz qulaqdan aşağı. Yıxılmısan, əzilmisən, Qanamısan zaman-zaman. Dizlərinə vaxtın izi Düşüb qapaqdan yuxarı, Sızıb topuqdan aşağı. Adını da unutmusan, Gözünün rənginə kimi. Eşqin yaman çaşbaş qalıb Səni gözləyənə kimi; Baxıb günəşdən yuxarı, Görüb ocaqdan aşağı. Hərdən vicdanın sızlayıb, İçin-için göynəmisən. Bir az Allahdan yuxarı, Bir az dodaqdan aşağı…
Zülmətin Çırağı
Tək-tək asılıb yenə , Pəncərəmdən qorxular. Səssizliyin gözünə Səs qatıbdı yuxular. Arzular xəstə düşüb, Canı şərin əlində. Ürəyimi tapıram Tez -tez yerin dibindən. Günahlarım boy verib, Vicdanımın boyuna. Zəhərləyib qanımı, Alışmışam huyuna. Nəyə həvəslənib ki, Duaların ağrısı? İtirmişəm içimdə Mərhəmətin Tanrısın. Sübhə kimi qəm tökdüm , Zülmətin çırağına. Saçımdan kəsib verdim Şeytanın darağına…
Yarı Kağız…
Son çiçəyin üst-başı, Toza düşdü bu payız. Harda qoruyum onu? Kitabım yarı kağız . Yarısı sözdü, qəmdi, Yazısı cəhənnəmdi, Sandıqda yeri nəmdi, Olacaq sarı kağız .
Sarı ayrılıq dəmi, Həsrətin tutdu gəmi, İçimdə batan məni Çıxartdı quru kağız . Quru vərəq nə gözəl, Bəxtə ,yazıya dözər. Məktubla doldu Xəzər , Daşacaq geri kağız…
Qubernator Bağı
Yarpaqlar mövsümünü yaşamışdı, Gecikdim… Şamın ömrü gənc idi Boyumdan xeyli hündür, Yaşımdan çox balaca… Dəlisov xəzri yenə Dağıdırdı saçlarımı sonacan; Qubernator bağında, Bizim evdən buracan… Üşüyürdü əllərim, Əlcəyi unutmuşdum, Çətirimin yanında. Külək niyə dolanır Bu əsəbi qanımda? Bürünmüşdüm fevralın Soyuq rəngli donuna; Havadan ətri gəldi, Ən sevdiyim qəhvənin Soyuqlamış burnuma… Daşdı Xəzərin səsi Ürəyimdə birə-bir.
Bu gün Qubernatora, Dərdimi, kədərimi Danışmışdım elə bil…
Aya Doğru
Bir iz qalıb yerdən uzaq, Bir addım var göyə doğru. Hansı ulduzun tozuyam Üzüm baxır aya doğru?! Sanma, zil muğam üstəyəm, Şur dinləyən can üstəyəm. Ömrü yenidən izləyən Təqvim asdım saya doğru. Çox işlədi buz dolabım, Dondu içində inadım. Gizlətməli yerdi sandım Gün görmədi yaya doğru.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Şeir saatı rubrikasında sizlərə Fərqanə Səfərlinin şeirlərini təqdim edir.
GƏLİRƏM
Yerin pis əməlindən Üşüyürəm, İlahi – Göydə bir ocaq qala, Qızınmağa gəlirəm.
Çiynimdəki hörüklər Mələklərə yol açıb – Dəftərimi bilməkçün Arınmağa gəlirəm.
Qaranlıq peşimandı, Qardaş bilib işığı – Kəfənin iç üzünə Sarınmağa gəlirəm.
Biz uçmaq vərdişini Doğuluşdan itirdik – Bir kəpənək belində Barınmağa gəlirəm.
YENƏ
Yenə durna qatarı, Yenə sazaq bir hava. Yenə könlüm yön alır O isti uzaqlara…
Yenə gün batımını gözləyir qamış səsi, Bir də həsrət qoxuyan Kədərimin naləsi…
Yenə günəş gedəcək Öz doğma ocağına. Yenə düşər qaranlıq Yerin kor bucağına.
Yenə… Yenə burda mən, Bir də azğın ümidlər- Həm məni, həm özünü Xəyallara kilidlər.
SEVGİ VALSI
Gəl, rəqs edək səninlə, Mələklər savab yazsın Çiynimizdə ritmlə… Gəl, üzümüz ölümə Dözək hər bir zülmə. Zaman şərə qarışsın, Gecənin işıqları Gözümüzdən alışsın…
Tərləsin əllərimiz Valsın şən notlarında. Büdrəsin ayağımız Zər qırçınlı donumda. Cismim ağırlıq etsin, Sol qoluna əksimi – Oynayaq sənin ilə Ölümsüzlük rəqsini.
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
Mark xatırladıqca mən də yada salıram…
(Kəlbəcər alınandan sonra bir anlıq özümü orda hiss etdim)
Qoynunda keçibdir uşaqlıq çağım, Necəsən a çiçək, gül Kəlbəcərim. Doyub həsrətindən cana gəlmişəm, Kösövdü ağzımda dil, Kəlbəcərim.
Gəzib dağlarının çəmən üzünü, Sinəmə tuş etdim bulaq gözünü, Sənli günlərimin həsrət izini, Apardı nə yaxşı yel, Kəlbəcərim.
Ana qucağıdı köksü hər daşın, Nə yaxşı qalmadı yerdə göz yaşın, Sənə zülm edəni tutdu qarğışın, Yudu həsrətini sel, Kəlbəcərim.
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
Burax əllərimi, qoy çıxım gedim, Nəyinə lazımdır sənin bu sevgi. Həsrəti gözümə qoy sıxım, gedim, Olsun üryəyimə qənim, bu sevgi.
Nə əlhəd daşıyam, nə ümid yeri, Yonulub, yoğrulan qəm ağacıyam. Burax əllərimi qoy çıxım gedim, Bəlkə bir ürəyin ehtiyacıyam..
Ağacdan yonulub, daşdan yonulub, Bəxtimin naxışlı oyuncağı tək. Qıfıl da asılıb könül taxtından, Nəzəri qaytaran göz muncuğu tək.
Burax əllərmi, a sevda yolçum, Kipriyim asılıb göz yaşlarımdan. Qurtara bildim ki, sevəm də səni, Taleyin atılan bəd daşlarından.
Burax əllərimi qoy çıxım gedim.. İsti baxışında əriyən buzam. Bu ömrün qışında axı nə edim? Mən sevgi bağına gec gələn yazam.
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Ayağım yerdən kəsilir, Uçmağın dadın bilirem. Onu dayağım bilirəm, Onu qanadım bilirəm.
Yaşadımmı bundan əvvəl? Həyat varmış sondan əvvəl. Kimiydim ki, ondan əvvəl? Mən indi qadın bilirəm.
Bu nə təhər, bu necə sirr? Hayandan baxsan, bilinir. Yadım, yaddaşım silinir, Tək onun adın bilirəm.
Ayağım yerdən kəsilir, Uçmağın dadın bilirem. Onu dayağım bilirəm, Onu qanadım bilirəm.
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının AĞSTAFA Bürosunun Rəhbəri
İllər ötür Azərbaycan, şanlı tarix, o möhtəşəm zəfərindən, Od ürəkli igidlərin qisas deyib yürüdüyü haqlı savaş səfərindən…
44 günə tarix yazan mərd oğul və mərd qızların yaşar olsun, Zaman-zaman ürəklərdə bu zəfərin eşqi aşıb-daşar olsun!
Əli silah tətiyində, şirin candan keçənləri ehtiramla anmadayıq, Ana Vətən, qanım sənə halal deyib: Şəhadəti seçənləri ehtiramla anmadayıq!
Azərbaycan, gör nə gözəl məğrur-məğrur dalğalanır bayrağımız! 30 ildə görülməmiş çiçək açır, gül bitirir torpağımız!
“Dəmir yumruq” ətrafında birləşərək, güc göstərən millətin var, Bu millətin var olduqca, yaşadıqca sənin hər an qüdrətin var!
O millət ki, namusunu, qeyrətini qoruyaraq cihad etdi… Yağı düşmən viran qoymuş torpaqları qarış-qarış azad etdi!
O millət ki, uğurunda bir ölərsə min doğular, min yaşadar, Sənə əyri baxanları yox etməyə sinəsində kin yaşadar…
Sənə nankor çıxanlara havan, suyun haram olsun Azərbaycan! Gecə-gündüz keşiyində duranlara salam olsun Azərbaycan!
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının AĞSTAFA Bürosunun Rəhbəri
Səsi dönən haqq səsinə. Nursan “ODLAR ÖLKƏSİ”nə. Yağı düşmən həmləsinə, Sinəsi sipər olanım.
Dişə-diş, qana-qan dedin, Köməkdir YARADAN dedin. Öpüb bayrağı can dedin, Canında hünər olanım.
Dik tutanda sən qəddini, Bildi düşmən öz həddini. Qorudun yurd sərhəddini, Yurduna çəpər olanım.
İgidlik ruhun, canında, Namus, qeyrət var qanında. Zəfər, hünər meydanında, Biri, on nəfər olanım.
Ər tək, şir tək yarandın sən! Öz gücünə inandın sən! “ÖLMƏZLİYİ” qazandın sən! Amalı zəfər olanım.