“Gənclər şəhəri” Sumqayıtın 70 illik yubileyinə həsr olunmuş “Həzin nəğmələrdə yaşayan şəhər” adlı ədəbi-bədii gecə keçiriləcək

Əziz sumqayıtlılar!
Sizi şəhərimizin 70 illik yubileyinə həsr olunmuş “Həzin nəğmələrdə yaşayan şəhər” adlı ədəbi-bədii gecəyə dəvət edirik! Tədbir 24 avqust 2019-cu il tarixində saat 19:00-da Heydər Parkında, Sumqayıt Poeziya Evinin qarşısında keçiriləcək.
Tədbir Sumqayıt Regional Mədəniyyət İdarəsinin dəstəyi, AYB və AAB Sumqayıt Bölmələrinin, Şəhər Mədəniyyət Evinin və Ə.Kərim adına Poeziya Evinin təşkilatçılığı ilə keçirilir.

Əziz MUSA.”Cəbrayıl”

em

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İlham çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

Səni tək-tənha qoyduq,
Yağıların əlində,
Gör kimlər at oynadır,
İgidlərin elində,
İndi ah-nalə bitib,
Köçkünlərin dilində,
Səndən ayrı neyləyək,
Həsrətə dözmür ürək,
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl.

Neyləyir Xan çinarım,
Gur bulaqlar axırmı?
Yenə Ağoğlan dağı
Məğrur-məğrur baxırmı?
Tey dağında, Qalada,
İldırımlar çaxırmı?
Yazda əlvan don geyən,
Necədir gözəl Gəyən?
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl.

Diri dağda bənövşə,
Saralıbmı, solubmu7
Topcağda bağça-bağım,
Görən talan olubmu?
Şişqayanın həsrətdən,
Gözü yaşla dolubmu?
Sönübdümü od-ocaq,
Susubdumu Daş bulaq?
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl.

Xan Arazım ağlayır,
Xudafərin gülməyir,
Ziyaratdan əsən meh,
Mil, Muğana gəlməyir,
Əziz Musa nə çəkir,
Heç fələk də bilməyir,
Hanı doğma yurd yuva,
Hanı o su, o hava7
Cəbrayıl, ay Cəbrayıl,

Əməkdar mədəniyyət işçisi Aşıq ŞƏMŞİR.”ANA!”

Alışıram şamlar kimi,
Düşəndə hər sözün, ANA!
Yoxsa, məni yetim qoydun,
Bilə-bilə özün, ANA!

Mənə ömür diləyərdin,
Üzümə gül ələyərdin,
Hey açırdın, bələyirdin,
Çəkdin oğul nazı, ANA!

Arılar tək sızıldaram,
Ana, Sənsiz biqəraram,
Cüyür kimi axtararam,
Bulaqlardan izin, ANA!

Yerdə necə dayanısan?
Daha çətin oyanısan.
Sanki dağlar tərlanısan,
MUROVUN, KƏPƏZİN, ANA!

ŞƏMŞİR ağlar, sərvinazdım,
Dərd üz verdi, nələr yazdım?
Yüz yaşında qocalmazdım,
Mənə baxsa, gözün, ANA!

1968.

Əməkdar mədəniyyət işçisi Aşıq ŞƏMŞİR.”Salam ver”

Kağız, yetişəndə bizim obaya,
Qohuma, qarada, elə salam ver.
Ərzim, iltimasım bir budur səndən,
Səni əzəl alan ələ salam ver.

Əgər görsən, qoca ustad atamı,
Əvvəl-vvəl ona yetir butamı,
Söylə, belə unutmazlar adamı,
Tuti kimi şirin dilə salam ver.

Ağdaban adlanan o gözəl oba,
Cənnətdə bənzəyir əhsən, mərhaba,
Alxanın yurduna kim çıxsa, ova,
Ona de ki, Çöplü gölə salam ver.

Bax Kəkil meşədən buzlağa sarı,
Soyuq Daşbulağı unutma barı,
Mən əzəvdən sən görəndə dağları,
Çəmənə salam ver, çölə salam ver.

ŞƏMŞİR bu məktubu yazdı nişana,
Xəstədi, gülməyin siz pərişana,
Qoşa Turşsulara, Çayqarışana,
Əyri gedən daşlı yola salam ver.

1928.

Əməkdar mədəniyyət işçisi Aşıq ŞƏMŞİR.”Mənəm, mən”

İkicə hərf ilə aləm yaradan,
Sənin ətəyindən tutan mənəm, mən.
Öz adın xətrinə elə bir dərman,
Uzun illər xəstə yatan mənəm, mən.

Əllərim döşümdə, üzüm duada,
Duam qəbul olsa, ərşi-əlada,
Dadıma sən yetiş, ey bari-xuda,
Deyərdim, arzuma çatan mənəm, mən.

Dərdim tüğyan edir vulkanlar kimi,
Qəlbimin hicranı tufanlar kimi,
Yaş axır gözümdən leysanlar kimi,
Car dib sellərə qatan mənəm, mən.

Möhət üzü məni eldən dişqarı,
Qəm yolumu kəsir, mənzilim yarı,
İnsafdırmı belə zəif, həm zarı,
Aman, ey dərdi-qəm, utan, mənəm, mən.

Daha çatmır əlim, dostum uzaqdı,
Qadir olan verib ŞƏMŞİRƏ baxtı,
Urvatsız eləməbu qoca baxtı,-
Sərrafa gövhəri satan mənəm, mən.

Əməkdar mədəniyyət işçisi Aşıq ŞƏMŞİR.”Bir də gül”

Cavanın gülməsi qocaya xoşdu,
Gül, ay qızım, mən qocaya, bir də gül!
Xətt ağarıb, diş tökülüb, üz batıb,
Gülünc edib o xudaya, bir də gül!

Əlimdən çıxıbdı cavanlıq dəmi,
Qocalıq dağlayıb bütün sinəmi,
Qoymur düz danışam, əyib çənəmi,
Salıb mən nə hay-haya, bir də gül.

Bir vaxt cavan idim mən də sizin tək,
Deyərdim, açılıb çəmən, gül, çiçək.
Sevməzdim çirkini, gəzərdim mələk,
Etibarsız bu dünyaya bir də gül!

Mənimlə qəmlərə yarı olarsız…
Gözəlliyin intizarı olarsız…
Siz də bir gün qoca, qarı olarsız…
Bu gərdişə, bu fənaya bir də gül!

Düşkünə lazımdı verəsən quymaq,
Axşam ballı qaymaq, səhər qayğanaq;
Şirin camalından olarmı doymaq?
Etdiyim bu təmənnaya bir də gül!

Eşq ucundan oda yandı pərvanam,
Zəhmətdən qaçmıram, mərd doğub Anam.
Deyirdim, ov alan qoca tərlanam,
ŞƏMŞİR kimi qarçıqaya* bir də gül!

1953.

*qarçıqaya-alıcı quş adıdır

Şair Bəhmən VƏTƏNOĞLU.”Yadıma düşəndə”

Gəncliyimin oynar, gülər çağında,
Qalmaz iman-din yadıma düşəndə.
O arzuya, o vüsala yetdiyim,
O günəşli gün yadıma düşəndə.

Unutmaram o ilqarı, o andı,
Çox da indi zaman ayrı zamandı.
“Sarı Bulaq” xəyalımda dolandı,
“Çənli Yurt”da çən yadıma düşəndə.

Sellər, sular mənim çağlamaz,
Səndən qeyri kəs yaramı bağlamaz.
Deyirlər ki, kişi olan ağlamaz,
Mən ağadım sən yadıma düşəndə.

Şair Bəhmən VƏTƏNOĞLU.”Biləndən sonra”

Nə pünhan yer axtar, nə xəlvətə gəl,
El-oba dərdimi biləndən sonra.
Məcnun, Məcnun deyə düşüb arxamca,
Uşaqlar üstümə güləndən sonra.

Hicran toxumundan dərd əkəcəksən,
Hər zaman ağlayıb yaş tökəcəksən.
Hədər yada salıb ah çəkəcəksən,
Əzrayıl üstümə gələndən sonra.

Dönmür qeyri yana, dəyişmir halım,
Sənsən gecə-gündüz fikrim, xəyalım,
Vədəsində yan oduma, maralım,
Ağlama BƏHMƏNİ öləndən sonra.

Şair Bəhmən VƏTƏNOĞLU.”Gəlibsən”

Bu uzaq yollara, a gözəl sonam,
Peşmanmı gəlibsən, şənmi gəlibsən?!
Xaindən, xəbisdən keçib aralı,
Bədnəzər olandan genmiş gəlibsən?!

Dilim baş aparsa, verim qadağa,
Sən gələn yollara canım sadağa.
Günəş zirvəsini yandıran dağa,
Dumanmı gəlibsən, çənmi gəlibsən?!

BƏHMƏNƏM, qurbanam özüm ellərə,
Mirvari sözləri düzüm ellərə,
A dünya gözəli, bizim ellərə,
ALLAHmı göndərib, Sənmi gəlibsən?!

Şair Bəhmən VƏTƏNOĞLU.”A zalım”

Məni görmək arzulama sən Allah,
İllər salıb saçlarıma dən mənim.
Elim-günüm köç eyləyib arana,
Bürüyübdür dağlarımı çən mənim.

Vəfasızsan bir də məni arama,
Dilə tutub saçlarımı darama,
Gəl toxunma qaysaqlanmış yarama,
Qoy tək çəkim öz dərdimi mən mənim.

Ürəyimdən tellər keçdi, a zalım,
Gözlərimdən sellər keçdi, a zalım,
Aylar ötdü, illər keçdi, a zalım,
Nə vaxt bildin qədrimi sən mənim?!

Şair Bəhmən VƏTƏNOĞLU.”Niyə gözəl yaradıb”

Nə insafın, nə mürvətin var sənin,
Allah səni niyə gözəl yaradıb?!
Nə qəlbində məhəbbətin var sənin,
Allah səni niyə gözəl yaradıb?!

Nə Leyli tək məni Məcnun sanırsan,
Nə Əsli tək Kərəm üçün yanırsan.
Nə yaxşını, nə yamanı qanırsan,
Allah səni niyə gözəl yaradıb?!

Nə Bəhməni Nəsimi tək soyursan,
Nə qovursan, nə yaxına qoyursan,
Nə söhbəti, nə eyhamı duyursan,
Allah səni niyə gözəl yaradıb?!

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.”Lirik duyğu”

Nə vüsalım, nə həsrətim,
Nə sevgim var, nə nifrətim,
Nə sevincim, səadətim,
Boş qalıbdır, boş, ürəyim!

Nə yazı var, nə qışı var,
Nə qarı, nə yağışı var,
Nə dünyaya baxışı var,
Daş olubdur, daş, ürəyim!

Yanar dağdır, sönməyəydi,
Zirvəsindən enməyəydi,
Yanıb külə dönməyəydi,
Kaş ürəyim! Kaş ürəyim!

1989.

Xalq şairi Hüseyn ARİF.”Yetişməmiş”

Külək qalxıb haray salır,
Maral gölə yetişməmiş.
Gün darıxır, qaş qaralır,
Köç mənzilə yetişməmiş.

Can alışıb qora dönür,
Yaş yanağa yetişməmiş.
Qara tellər, qara dönür,
Əl darağa yetişməmiş.

Yollar, izlər buz bağlayır,
Vaxt çilləyə yetişməmiş.
Həştad bizi yaxalayır,
Yaş əlliyə yetişməmiş.

Xalq şairi Osman SARIVƏLLİ.”Qızlar mahnısı”

Ey sevgilim, bu yerlərdə görünmə,
Anam dduyub, üstümüzə göz olur.
Səni, məni istəməyən az deyil,
Aralıqda söhbət olur, söz olur.

Meh əsdikcə qızıl güllər öpüşür,
Sən bülbüllər bağçamızda ötüşür,
Səbi görcək ürəyimə od düşür,
Görməyəndə bağrım başı köz olur.

Ürəyimdə bir arzu var, bir dilək;
Dolanıram bu dağlarda maraltək.
Deyirlər ki, bizə nişan gələcək,
Elin sözü əzəl-axır düz olur.

1946.

Xalq şairi Səməd VURĞUN.”Əyilmə”

Həyat! O çox zaman görünür iyrənc,
Bu səhnədə min bir qanlı pərdə var
Sən bu çətinliyə düssən də, ey gənc,
İçində saxlanan qüdrətə yalvar!

Zaman! O amansız, qatil bir düskün
Bəzən dünyaları döyər siddətlə.
Səni də məhv etmək istərsə bir gün,
Hər seyə qarsı çıx, həm də cürətlə.

Cürət! Odur bizi güldürən hər an,
Cürətsiz bir həyat məhv olur, inan.
İstə bu düsturu öyrənib də sən,
Ər oglu ər kimi tab et bəlayə.

Mən bu sözlərimlə nə dedim bil sən,
Çırpın üfüqlərə, uç etilayə!
Ey gənc! Səadəti bir xəyal bilmə,
Nə olursa-olsun, yalnız əyilmə!

Əziz MUSA.Yeni şeirlər

em

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İlham çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

MƏNİ

Bu dünyanın hər üzünü görmüşəm,
Acı dövran ağladıbdı hey məni,
Çiyinlərim yara olub, əyilib,
Daşımaqdan ağır-ağır heybəni.

Sərt küləklər qarsıb hər gün üzümü,
Kor taleyim bağlayıbdı gözümü,
Tanrı verib mənə səbri, dözümü,
Zalım fələk gecə-gündüz döy məni.

Əziz Musa haqq yolundan dönməz heç,
HaqQ sözünə qulaq asar, dinməz heç,
Hər sözümü dönə-dönə yoxla, seç,
Düz deməsəm qına məni, söy məni.

OQTAY RZANIN XATİRƏSİNƏ

Qısa danışardın, düz danışardaın,
Haqsızlıq görəndə əsib, coşardın,
Şeirə hörmətlə sən yanaşardın,
Sən qapı açmazdın ağlı dayaza,
Yerin behişt olsun ay Oqtay Rza.

Deyirdin qayıdın öz soyunuza,
İbadət edərdin çörəyə, duza,
Sən çoxdan dönmüşdün parlaq ulduza,
Bizə dərs keçərdin sən yaza-yaza,
Yerin behişt olsun ay Oqtay Rza.

Çoxuna əl tutub, dayaq olmusan,
Sənət meydanında mayaq olmusan,
Sən xalqın şairi adın almısan,
Heç vaxt qoymamısan şər yolun aza,
Yerin behişt olsun ay Oqtay Rza.

Ümidlə baxmısan gələn səhərə,
Sən sinə gərərdin dərdə, kədərə,
İnanmaq olmayır bu bəd xəbərə,
Bizi bağlayardın bahara yaza,
Yerin behişt olsun ay Oqtay Rza.

Sən sözdən ən uca qala qurardın,
Haqqın keşiyində dağ tək durardın,
Çox sözə, şeirə möhür vurardın,
Təbin bənzəyərdi Kürə, Araza,
Yerin behişt olsun ay Oqtay Rza.

Sındı şeirimizin qolu qanadı,
Vallah dünya özü haqsız dünyadı,
Sənə qıymadılar bir fəxri adı,
Sən qane olardın həmişə aza,
Yerin behişt olsun ay Oqtay Rza.

GƏLMİSƏN

Çoxdan sönüb qaladığın o ocaq,
Ürəyimdə xatirələr var ancaq,
Bu eşqimi niyə sandın oyuncaq,
İndi durub, sən yuxuma gəlmisən.

Bu sevginin sən qədrini bilmədin,
Bu könlümü sən viranə eylədin,
Sən ömrümə, sən günümə gəlmədin,
İndi durub, sən yuxuma gəlmisən.

Yasdığımı çox isladıb göz yaşı,
Nağıllara inanmışam mən naşı,
Ətəyindən tökmədin ki, sən daşı,
İndi durub, sən yuxuma gəlmisən,

İstəyimə yox demisən hər zaman,
Vüsalına heç olmayıb bir güman,
Ürəyimə dağlar çəkib bu hicran,
İndi durub, sən yuxuma gəlmisən.

Ah-nalələr hey ucalıb dilimdən,
Qara rəngi aparmısan telimdən,
Sən vaxtında yapışmadın əlimdən,
İndi durub, sən yuxuma gəlmisən.

SƏN OLMASAYDIN

Həsrətdən, hicrandan qəlbim bişərdi,
Dünya gözlərimdən tamam düşərdi,
Həyat mənim üçün adiləşərdi,
Sən olmasaydın.

Olmazdı qəlbimin arzu, istəyi,
Solardı bağların gülü, çiçəyi,
Mən seçə bilməzdim pisi, göyçəyi,
Sən olmasaydın.

Oldun saf eşqimdə ilkim, birincim,
Adınla bağlıdır dövətim, incim,
Çəkilib gedərdi, nəşəm, sevincim,
Sən olmasdaydın.

Mənəm bu dünyanın xoşbəxti indi,
Sevgisiz bir həyat dumandı, çəndi,
Bilməzdim səadət, vüsal şirindi,
Sən olmasaydın.

Eşqinlə çatmışam şöhrətə, ada,
Baxmaram heç zaman özgəyə, yada,
Mən heç mən olmazdım, fani dünyada,
Sən olmasaydın.

Eldar Nəsibli SİBİREL.”Əsgər çəkmələri”

12962488_1518521525123844_528584684_o

Qəribə bir istək keçər könlümdən,
Mən onu hamıyla bölmək istərəm:
Əsgər çəkməsini elə bu gündən
Tarix muzeyində görmək istərəm.

Deyən yanılıram, düz demirəm mən ,
Xalq var ki, kədəri dağdan ağırdır.
Bu gün də o yerdə yad əsgərlərin,
Gediş-gəlişindən yollar yağırdır.

Zalımdan mərhəmət gözləyənlərə
Sözünü tüfənglər, lülələr deyir.
Səadət yerinə , qonaq yerinə
Orda qapıları güllələr döyür.

Qar , çovğun vursa da ilk baharını,
Ağrını, acını udur analar
Nizələrdə görüb qundaqlarını ,
Tüfəng qundağından tutur analar.

Gərək od götürə kirpiklərimiz,
Dünyaya səadət verməkdən ötrü.
Hələ bu çəkməni geyməliyik biz,
Bir vaxt muzeylərdə görməkdən ötrü.

Azərbaycanın Bəxtiyar şairi

Bu gün Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin anadan olmasından 94 il ötür.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycan ədəbiyyatının, bütövlükdə XX əsr poetik fikrinin görkəmli nümayəndəsi, Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin adı təkcə respublikamızda deyil, onun sərhədlərindən çox-çox uzaqlarda mütəfəkkir şair, lirik dramaturq, istedadlı alim və publisist, qeyrətli və cəsarətli ictimai xadim, sadə və səmimi insan kimi məşhurdur. Təsadüfi deyil ki, onun əsərləri – şeir kitabları, dramları və publisist yazıları dünyanın çox dillərində, o cümlədən ingilis, fransız, alman, fars, türk, polyak, ispan, macar və köhnə sovet birliyinə daxil olan bir çox xalqların dillərinə tərcümə edilib və bu əsərlər çox böyük maraq və sevgi ilə qarşılanıb.

O, 1925-ci ildə Şəki şəhərində anadan olub. Kiçik yaşlarında ikən ailəsi ilə Bakıya köçüblər. Burada orta məktəbi qurtarandan sonra Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb. Bədii yaradıcılığa 1943-cü ildə “Ana və şəkil” adlı ilk şeirini çap etdirdikdən sonra başlayıb. O vaxtdan dövrü mətbuatda şeirləri, elmi məqalələri, rəyləri müntəzəm çap olunur. “Mənim dostlarım” adlı ilk kitabında toplanmış lirik şeirlərdə faşizmə qarşı mübarizədə qalib çıxmış xalqın duyğu və düşüncələri əksini tapıb.

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının ən parlaq simalarından olan Bəxtiyar Vahabzadə öz yaradıcılığı ilə bədii fikrimizin zənginləşməsində mühüm rol oynayıb. Böyük söz ustası xalqımızın yüz illər boyu təşəkkül tapmış yüksək milli mənəvi dəyərlərinin qorunması, adət-ənənələrimizin yaşadılması naminə altmış ildən artıq bir müddət ərzində yorulmadan yazıb, yaradıb. O, azərbaycançılıq məfkurəsinə dərindən bağlı olan və özünüdərkə çağıran çoxsaylı əsərləri ilə ədəbiyyatımızın inkişafına töhfələr verib. Azərbaycan xalqının tarixinin qədim dövrlərdən bəri müxtəlif mərhələlərində baş vermiş taleyüklü hadisələr, böyük şəxsiyyətlərin parlaq simaları ustad sənətkarın diqqət mərkəzində olub.

Bəxtiyar Vahabzadənin bir alim kimi də Azərbaycan elmi qarşısında xidmətləri danılmazdır. Onun şifahi ədəbi irsimizin, klassik və müasir Azərbaycan ədəbiyyatının öyrənilməsi sahəsində axtarışlarının bəhrəsi olan əsərləri daim elmi ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanıb.

Bəxtiyar Vahabzadə ədəbi və elmi yaradıcılığı pedaqoji fəaliyyətlə uğurla əlaqələndirərək, uzun illər Bakı Dövlət Universitetinin professoru kimi Azərbaycanda yüksəkixtisaslı kadrların hazırlanmasına töhfələr verib. 1951-ci ildə “Səməd Vurğunun lirikası” mövzusunda namizədlik, 1964-cü ildə isə “Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılığı” mövzusunda monoqrafiyasını müdafiə edib, filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsini alıb. O, 1980-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilib.

Yetmişdən çox şeir kitabı ilə böyük oxucu sevgisi qazanan B.Vahabzadə 2 monoqrafiyanın, 11 elmi publisist kitabın və yüzlərlə məqalənin müəllifi olaraq əsl alim kimi öz sözünü deyib.

Haqsızlığa, ədalətsizliyə qarşı üsyan Bəxtiyar şeirinin əsas leytmotivlərindəndir. Görkəmli söz ustası hələ ötən əsrin 60-cı illərindən ölkəmizdə sovet imperiyasına qarşı milli azadlıq hərəkatının öncüllərindən biri olub. 1959-cu ildə yazdığı “Gülüstan” poeması ilə iki yerə parçalanmış Azərbaycanın tarixi faciəsini dilə gətirərək, imperiya pəncəsi altında inləyən Azərbaycan xalqının azadlıq və istiqlal uğurundakı ədalətli mübarizəsinə qoşulub.

Bəxtiyar Vahabzadə yaradıcılığında baş mövzulardan biri də ana dilidir. Onun qəti qənaətinə görə, dil xalqın varlığının nişanələrindən biri olub, onun ən qiymətli sərvətidir, üstəlik nəsillər silsiləsini birləşdirən, babaların vəsiyyətini nəvələrə çatdıran qüdrətli tərbiyə vasitəsidir.

Bəxtiyar Vahabzadənin tariximizin bir çox hadisələrini canlandıran dram əsərləri gənc nəslin tərbiyəsində böyük rol oynayır. Onun pyesləri Azərbaycan, eləcə də xarici ölkə teatrlarının səhnələrində uğurla tamaşaya qoyulub, müəllifinə böyük şöhrət gətirib. Onun müasir mövzularda qələmə aldığı “İkinci səs”, “Vicdan”, “Yağışdan sonra”, “Yollara iz düşür”, “Hara gedir bu dünya?”, “Fəryad”, “Cəzasız günah”, “Dar ağacı”, “Rəqabət” və “Özümüzü kəsən qılınc” kimi lirik-psixoloji pyesləri günün aktual problemlərindən, müasirlərimizin daxili dünyasından, daim təzələnən həyat və insan münasibətlərindən söz açmaqla gerçəkliyin ən müxtəlif tərəflərinə diqqət cəlb edib, layiqli səhnə təcəssümü taparaq, yarım əsrədək bir müddətdə Azərbaycan səhnəsindən düşməyib. O, tarixi və müasir mövzuda 20-dən artıq irihəcmli poemanın müəllifidir.

Azərbaycan xalqının müstəqilik ideyalarının ilk carçılarından olan Bəxtiyar Vahabzadə 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı qələmə aldığı “Şəhidlər” poeması ilə yeni bir tarix yazdı.

Bəxtiyar Vahabzadə millətin məhəbbətinə layiq olduğunu təsdiq etmək üçün ziddiyyətlər içində keçən həyatının bütün cəfalarına çəkinmədən tab gətirib, heç vaxt sarsılmayıb.

Şair 2009-cu il fevralın 13-də, 83 yaşında uzun sürən xəstəlikdən sonra Bakıda vəfat edib.

Mənbə: https://azertag.az

Şairə-publisist Nəcibə İLKİN.Seçmə şeirlər

ni

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fəndunun təqaüdçüsü,
“Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və
“Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru

GƏLMƏ GÖRÜŞÜMƏ

Gəlmə görüşümə, gəlmə,
Heç zəng də eləmə…
Unut olub keçənləri,
O mənli xatirələri…
Heç olmamış kimi
Qara bir örtüyə bük, bərk-bərk!
Üstündən qara bir xətt çək!
Hicranımın əli elə qanlıdı,
Səni yenidən ağuşuna alacaq,
Bakirə hisslərimi oyadacaq..
Yox .. istəmirəm, gəlmə.
Könlümün yuvasında sənin üçün
üşüyən günlərimi qoruyuram..
Yana-yana sevgi ilmələri toxuyuram.
Həsrətimin üzü elə soyuqdu,
Lap Sibirin uzaqları kimi…
Əllərim yanır, sənin üçün alışan
dodaqlarım kimi.
Sökəyirəm dodaqlarımı
həsrətimin buz aynasına,
Soyuq nəfəsində çırpınıram,
Özümü məhbəsdə sanıram.
Gəlmə görüşümə, gəlmə
Gəlsən də danışma, dinmə…
Get.. bütün ümidlərim sənin olsun,
Təkcə sənsizliyimia aparma….

BİLMİRƏM

Sən ömür baharı, mən könül qışı,
Haraya gedəcək bu yol, bilmirəm.
Mən bəxtin önündə payız yağışı,
Alırsan könlümü gəl al, bilmirəm.

Ayrılıq deməyə gəlmədi üzüm,
Verdiyin vədəndə qışladı sözüm,
Həsrəti eyləyib dağ, dərə, düzüm,
Çəkdin sinəm üstə min yol, bilmirəm.

Könlümün evinə bir yol uçduğun,
Gözümdən gizlənib nədən qaçdığın,
Hər məni görəndə geniş açdığın,
Kimlərə açılır o qol, bilmirəm.

Deməyin sərxoşam, xumar çəkibdi,
Mənə nə dağ çəkib o yar çəkibdi,
De kimin saçına tumar çəkibdi,
Əlimdə buzlayan o əl, bilmirəm..

Mənbə: https://edebiyyat-az.com

Əziz MUSA.Yeni şeirlər

em

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İlham çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

ABİ

Adımız bir, soyumuz bir,
Əziz dostsan vətənimdə,
Biz sirdaşıq, biz qardaşıq,
Xoş günümdə, dar günümdə,
Gələsən abi.

Bir babanın övladıyıq,
Can deyərəm nə söyləsən,
Ağlayanda ağlayasan,
Mən güləndə sevinəsən,
Güləsən abi.

Dalğalanır bayrağımız,
Uca tutum qoy başımı,
Yaxına gəl tut əlimdən,
İstəyirəm göz yaşımı,
Siləsən abi.

Hay ver mənim harayıma,
Tanrı qoy qorusun bizi,
Gəl bağrıma basım səni,
Gərək sən də dərdimizi ,
Böləsən abi.

Bir cənnətdir məkanımız,
Doğma, əziz məmləkətik.
Canımız bir, qanımız bir,
İki dövlət bir millətik,
Biləsən abi.

DAĞLAR YOL VERİN

Elim-obam boş qalıbdı,
Yaz ömrümü qış alıbdı,
Dərd qəlbimdə yurd salıbdı,
Dağlar yol verin, yol verin.

O bağlar, bağçalar hanı,
Neyləyirəm xəstə canı,
Qalıb dərdimin dərmanı,
Dağlar yol verin, yol verin.

Bu nə ömürdü, bilmirəm,
Qəlbim açılmır gülmürəm,
Ah çəkən şeyda bülbüləm,
Dağlar yol verin, yol verin.

Yollarımı bağlamayın,
Ürəyimi dağlamayın,
Məni yoldan saxlamayın,
Dağlar yol verin, yol verin.

Qürbət elə yurd demərəm,
Ayrılıqdı ən acı qəm,
Həm Lələyəm, həm də Kərəm,
Dağlar yol verin, yol verin.

Əziz Musa dözmür daha,
Yalvarır hər gün Allaha,
Batmayın bir də günaha,
Dağlar yol verin, yol verin.

GÜLÜM

Güllərin incəsi, qönçəsi, təri,
Ömrümün günümün nurlu səhəri,
Xoşbəxtəm mən səni görəndən bəri,
Səndən özgəsinə baxmaram gülüm.

Günəş olan yerdə nə ulduz, nə ay,
Mənim qismətimə düşən gözəl pay,
Sən məni özünə hər vaxt yaxın say,
Səndən özgəsinə baxmaram gülüm.

Qurbanın olaram əgər istəsən,
Ceyran baxışlısan, boyu bəstəsən,
Könül sarayımın sultanı sənsən,
Səndən özgəsinə baxmaram gülüm.

Yatıb yuxuda da görürəm səni,
Unutmaz heç zaman sevən sevəni,
Başqa birisinə qısqanma məni,
Səndən özgəsinə baxmaram gülün,

Adınla bağlıdır hər şirin sözüm,
Mən səni seçmişəm, sevmişəm özüm,
Baxsam özgəsinə, kor olsun gözüm,
Səndən özgəsinə baxmaram gülüm.

ANA

Elə sevinirdim, elə gülürdüm,
Özümü yenə də uşaq bilirdim,
Yox idi niskilim, yox idi dərdim,
Bu gecə yuxuma gəlmişdin, ana.

Yuxuda saçımı sığallayırdın,
Mənə şirin-şirin layla çalırdın,
Təndir qalayırdın, çörək salırdın,
Bu gecə yuxuma gəlmişdin, ana.

Başımı qoymuşdum dizinin üstə,
Saçların düşmüşdü gözümün üstə,
Bir nəğmə var idi o, şirin səsdə,
Bu gecə yuxuma gəlmişdin, ana.

Mənim hər kəlməmə can-can deyirdin,
Nağıl söyləyirdin, dastan deyirdin,
Canını canıma qurban deyirdin,
Bu gecə yuxuma gəlmişdin ana.

Qara qaşlarını çatırdın yenə,
Ömrümə bal-şəkər qatırdın yenə,
Arxamca sərin su atırdın yenə,
Bu gecə yuxuma gəlmişdin, ana.

Sönməz qaladığın bu od, bu ocaq,
Ruhun narahatdı göylərdə ancaq,
Bilirəm, bu günüm nurlu olacaq,
Bu gecə yuxumuma gəlmişdin, ana.

Mənbə: https://edebiyyat-az.com

Kənan AYDINOĞLU.Rübailər (Dünya haqqında)

1902788_614529541965133_896121757_n

Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü.

Ağladım göz yaşım silmədi dünya,
Yaşadım qədrimi bilmədi dünya.
Fərqi yox, yaşanan ömrün hər günü,
Dərdimi mənimlə bölmədi dünya.

Cücərdib, becərməz dəni bu dünya,
Gül olsam qoparmaz məni bu dünya.
Bu dünya dəyişib alt-üst olsa da,
Haqq yola aparmaz məni bu dünya.

Xeyirdən ayırıb şərinə çəkər,
Bəşər öövladını dərinə çəkər.
Savabı-günahı qarışıb salıb,
Cənnət-cəhənnəmdən birinə çəkər.

Dolanar, fırlanar gah solu, sağı,
Istər ki, başlara əritsin dağı.
Bu gün çıxmadısa, inan ki, sabah,
Bu dünya insana kəsilir yağı.

Biz çəkən dərdləri birgə çəkənməz,
Nizamla arpanı bu gün əkənməz.
Nə qədər çalışıb vuruşsa belə,
Ətəkdən xoş əməl yerə tökənməz.

Göynədər qəlbləri kaman, tar kimi,
Aldadar başları dövlət, var kimi.
Günah dəryasında bəşər övladın,
Əridər sonunda dümağ qar kimi.

Bir bəşər oğluna durmadı arxa,
Əvvəldə yalançı, sonunda darğa.
Yenə nağılını söyləyib gəlir,
Bu dünya hər insan çatanda qırxa.

Kədəri hər gözə ələyən dünya,
Qara əməllərçün mələyən dünya.
Alimə, cahilə elə əzəldən,
Cəhənnəm rarzusu diləyən dünya
.
Oxumuş alimi taxta saxlamaz,
Ağlasa bəşərlə birgə ağlamaz.
Vədələr söyləyən açıq dodağın,
Götürüb açarla yenə bağlamaz.

Fərhadı Şirindən uzaq eyləyər,
Ona sığınannı qonaq eyləyər.
Kitab tək yığılan arzu, istəyi,-
Alışıb yetməyən ocaq eyləyər.

Kənan AYDINOĞLU.”Allaha yalvarış”

1902788_614529541965133_896121757_n

Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü.

(Anam haqqında)

Uzat ki, ömrünü anamın, Allah,
Şükür söyləməkdə davam eyləsin.
Peyğəmbər, İmamlar, Məsumələrə,
Salavat göndərib, salam eyləsin.

Mərhəmət nurunu əskik eləmə,
Bu gün də anamın gözündən, Allah!
Əfv edib günahı ömrün bu günü,
Tökülsün min sevinc üzündən, Allah!

Qayğılı gözüylə var ehtiyacı,
Övladın, nəvənin ona baxmağa.
Sənə yalvarıram, yalvarıram mən,
Qıyma göz yaşını vaxtsız axmağa.

Dinləyib övladdan bir xoş xəbəri,
Yaşarıb gözləri sevincdən dolsun.
Həkimin qoyduğu yeni diaqnoz,
Çevrilib sonunda yenə puç olsun.

Qoyma ki, məni də böyüdən anam,
Kaman tək sızlayıb, ney tək inləsin.
Ruhunu oxşayıb, əzizləyəndə,
Mübarək aəyədən bir-bir dinləsin*.

Sənin tək bir olan Uca Allahın,
Bəndəyə sevincli min fərmanı var.
Üzmədim ümidim səndən heç zaman,
Çünki hər dərdin də min dərmanı var.

*Müqəddəs və təməl kitabımızın mübarək ayələri nəzərdə tutulur.

Kənan AYDINOĞLU.“Məhəmmədhüseyn Şəhriyara məktublar” silsiləsindən

1902788_614529541965133_896121757_n

Gündəlik Analitik İnformasiya Agentliyinin
Mətbuat xidmətinin rəhbəri,
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü.

ŞƏHRİYARIN HARAYI

Şəhriyarın o taydakı harayı,-
Süleymanın harayına qarışır.
“Azərbaycan” yenə doğma vətənə,
Məğrurluqdan, azadlıqdan danışır.
Yəhər üstə at belində igidlər,
Doğma yurdda, doğma eldə yarışır.

ŞİMAL-CƏNUB HƏSRƏTİ

Deyəsən, ay ustad, şimal həsrəti,
Cənub həsrətinə qardaş olacaq.
Dağ boyda bir dərdi tarixə yazan,
Yanaqdan süzülən bir yaş olacaq.
Mənzum məktubunun cavablarını,
Şimala yollayan dağ, daş olacaq.
Qorxuram, sonunda qılınc qaldıran,
Ərənlər yurdunda göz, qaş olacaq.

USTADA KİÇİK SUAL

Heydərbaba dağlarının yaşıl-yaşıl ətəkləri,
Ya yaxından, ya uzaqdan söylə görək görünürmü?!
Zərrə-zərrə şirə çəkən arıların pətəkləri,
Doğma kəndin, el-obanın arxasınca sürünürmü?!
Qarlı gündə oğrun-oğrun güllərinin çiçəkləri,
Al qumaşa, qızıl rəngə bəs yayda da bürünürmü?!
Savalının ətəyindən ordan bura görünürmü?!

YOLUNU GÖZLƏYİR
BU TORPAQ SƏNİN

Bağlanan sərhədə dirəklər çəkmək,-
O tayın, bu tayın həsrəti oldu.
Ustad Nizaminin böyük heykəli,-
Bir qəlbin bir qəlbə hörməti oldu.

Üstündən nə qədər ötüşdü illər,
Nə sözün kəsildi, nə də əsərin.
Tökdü göz yaşını əsrlər boyu,
Geniş xatirəli ayna Xəzərin.

Tehran da, Təbriz də yanaşı durub,
Yolunu gözləyir, yolunu, şair!
O tay da, bu tay da unudarmı heç,
Bir şair oğlunu, oğlunu, şair?!

İnan ki, torpağın ehtiyacı var,
Sənin tək alovlu yanar bir cana.
Bəs niyə qayıdıb gəlmirsən, denən,
“Şairlər torpağı Azərbaycana?!”.

Gərək ki, şerinin hər bir kəsəri,
Bir elin-obanın dağ-daşı olsun!
Haraylı şeirin Kövkəb ananın,-
Yanaqdan süzülən göz yaşı olsun!

Xalq şairi Zəlimxan YAQUB.”Suç mənim”

Aldanmışam sәrvәtinә dünyanın,
Ömrüm-günüm yalan mәnim, puç mәnim.
Nahaq yerә yaxasından yapışdım,
Tәqsir mәnim, günah mәnim, suç mәnim.

Beş-altı gün yas paltarı geyәrlәr,
Hәrdәn yaxşı, hәrdәn yaman deyәrlәr.
Ehsanımı şirin-şirin yeyәrlәr,
Qırxa qәdәr yeddi mәnim, üç mәnim.

Qәlәm alsın baş daşımı yazanlar,
Bel götürsün mәzarımı qazanlar.
Ay Zәlimxan, ağı desin ozanlar,
Kәfәn mәnim, karvan mәnim, köç mәnim.

Xalq şairi Zəlimxan YAQUB.”Məkkə yolu”

Bu yol Mәkkә yoludu,
Bu yol şәrәf-şan yolu.
İnsana, insanlığa,
Nurlu Kәhkәşan yolu.

Göydәn gәlәn sәslәrin,
Sәsi duyan kәslәrin,
Əsil müqәddәslәrin,
Əbәdi nişan yolu.

Ürәkdәn gәlәn sözün,
Sözdәn yaşaran gözün,
Gözdә alışan közün,
Hәddini aşan yolu.

Arzuların, kamların,
Sevgi dolu camların,
Haqqa qul adamların,
Qaynayıb daşan yolu.

Fürsәt verәr duyana,
Canı haqqa qıyana.
Günahını yuyana,
Ən böyük imkan yolu.

Gedәn dost, gәlәn Hacı,
Peyğәmbәrin meracı.
Bütün yolların tacı,
Din yolu, iman yolu.

Bu yol Mәkkә yoludu,
Duyğuların saf yolu,
Tövbә, etiraf yolu,
Mәrhәmәt, insaf yolu.

Fikirlәrin, hisslәrin,
Su kimi şәffaf yolu!
Haqq yolu, vicdan yolu,
Din yolu, iman yolu!

Gözsüzlәrә gur işıq,
Cansızlara can yolu!
Əbәdiyyәt yolunda
Əbәdi nişan yolu!!!

Bakı-Ciddә, 1994, iyul

Xalq şairi Zəlimxan YAQUB.”Məkkədə”

Çağırdıq qadir Allahı,
Yazıldı qismәt Mәkkәdә.
Çәkdi bizi ziyarәtә,
Ulu bir qüdrәt Mәkkәdә.

Hәftәlәr aya qovuşdu,
Çeşmәlәr çaya qovuşdu.
Damla dәryaya qovuşdu,
Yox oldu hәsrәt Mәkkәdә.

Şәkәr imiş sözdәn ötrü,
İşıq imiş gözdәn ötrü,
Zәmzәm suyu bizdәn ötrü,
Oldu bir şәrbәt Mәkkәdә.

Fikir fikrә heyran oldu,
Sәsimizi yayan oldu.
Baxanlara әyan oldu,
Əsil hәqiqәt Mәkkәdә.

Yerdәn göyә mәhәbbәt var,
Göydәn yerә mәrhәmәt var.
Haqqa doğru hәrәkәt var,
Bircәdi sifәt Mәkkәdә.

Nur yaranıb, zor doğulub,
İmam, peyğәmbәr doğulub.
Əli kimi әr doğulub,
Kәbәsi Hikmәt Mәkkәdә.

Dilindә Quran ayәsi,
Üstündә haqqın sayәsi.
Allahdandı sәrmayәsi,
Tükәnmәz sәrvәt Mәkkәdә.

Geyindik ehram paltarı,
Ağlığı dağların qarı.
Yeridik qiblәyә sarı,
Qıldıq ibadәt Mәkkәdә.

Sevgi çәlәngi, gül toxuduq,
Ətir daddıq, gül qoxuduq.
İmama rәhmәt oxuduq,
Yezidә lәnәt Mәkkәdә.

Aydınlığı haqqın nuru,
Tәmizliyi sudan duru.
Bu şöhrәti, bu uğuru,
Yaradıb qeyrәt Mәkkәdә.

Əl vuranda qara daşa,
Az qalır ki, ağlın çaşa.
Nә gördüksә başdan-başa,
Heyrәtdi, heyrәt, Mәkkәdә.

Nahaq yerә ürәk yarma,
Haqq olmasan, haqqa varma.
Ey insan, cәnnәt axtarma,
Gәzdiyin cәnnәt Mәkkәdә.

Baxışlardan nur tökülür,
Dodaqlardan dürr tökülür.
Hәr yerdәn şükür tökülür,
Yoxdu şikayәt Mәkkәdә.

Tarix qәdim, dәrgah ulu,
Torpaq odlu, çeşmә sulu.
Kim olsa Allahın qulu,
Çәkmәz xәcalәt Mәkkәdә.

Baxın Kәbәnin yaşına,
Dünya dolanır başına.
Toz qonsa bircә daşına,
Qopar qiyamәt Mәkkәdә.

Ən uca dövlәt kimidir,
Ən dadlı qismәt kimidir,
Allaha xidmәt kimdir,
Kәbәyә xidmәt Mәkkәdә.

Hәr ürәk bir dolu camdı,
Hәr könül bir yanan şamdı.
Sabaha bir ehtiramdı,
Dünәnә diqqәt Mәkkәdә.

Bir tanış ol, yaxşı tanış,
Qәlәmim, yaz, dilim, danış.
Allah әli toxunmamış,
Yoxdu bir sәnәt Mәkkәdә.

Ər demişik әrәnlәrә,
Haqqa könül verәnlәrә.
Mәhәmmәdi görәnlәrә,
Var bir şәrafәt Mәkkәdә.

Yaxın gәlmәz ağrı-acı,
İman olsa başın tacı.
Zәlimxan da oldu Hacı,
Tapdı sәadәt Mәkkәdә!

Mәkkә, 1994, iyul

Xalq şairi Zəlimxan YAQUB.”Şairin andı”

“Ey qadir Allah! Sənə ona görə səcdə eləmirəm ki, Sənin cənnə ti nə tamahım var, ona görə səcdə eləmirəm ki, Sənin cəhənnə mindən qorxuram. Sənə ona görə səcdə edirəm ki, Sən bu səcdəyə layiqsən”. Həzrəti Əli.

Allah evi! And içirәm,
Ərәnlәrin canı haqqı!
Mәni sәnlә görüşdürәn,
Vaxtın xoşbәxt anı haqqı!

Ürәklәrin dolu camı,
Könüllәrin yanan şamı,
Gecәlәrin dadı, tamı,
Sübhün nurlu danı haqqı!

Fikri sәf-sәf olanların,
Haqqa tәrәf olanların,
İşi şәrәf olanların,
Ölmәz adı-sanı haqqı!

Düzün gülü, dağın qarı,
Göyün nuru, yerin barı,
Güldәn şirә çәkәn arı,
Bal süzdürәn şanı haqqı!

Tәmizlәrin tәravәti,
Halalların lәyaqәti,
Zirvәlәrin әzәmәti,
Otun, suyun sanı haqqı!

Doğan günün, xoş saatın,
Üzә gülәn bir hәyatın,
Yerin, göyün, Kainatın,
Əbәdi nişanı haqqı!

Mәnim fikrim, mәnim hissim,
Haqq yolundan dönmәyәcәk!
Əqidәmin qulluğunda,
Mәhәbbәtim sönmәyәcәk!

Əl vurub Kәbә daşına,
Olmuşamsa haqq aşığı –
Mәnim süfrәm indәn belә,
Haqq xörәyi, haqq qaşığı!

Ey evimә gәlәn qonaq,
Süfrәmdә şәrab görmәzsәn.
Canımda bir narahatlıq,
Ruhumda әzab görmәzsәn.

Haqqı sәpә bilmәyәnlәr,
Hәqiqәti dәrә bilmәz.
Heç kәs mәni әqidәmdәn,
Yolumdan döndәrә bilmәz!

Qarışqa mәndәn incimәz,
Danışaram, dilim tәmiz.
Yatanda yatağım halal,
Qalxanda mәnzilim tәmiz.

Özünü yormasın şeytan,
Onu yaxına qoymaram.
Ömrüm boyu haqq yolunda
Qılıncı qına qoymaram!

İnanıram, mәn әl vursam,
Əlim qumu göyәrdәcәk.
Nәfәsim daşlar üstünә,
Düşәn tumu göyәrdәcәk!

Minadan ucalan eşqim,
Kәbәdәn güc alan eşqim,
Mәkkәdә hac olan eşqim,
Saf toxumu göyәrdәcәk!

Mәn ki qırx beş yaş içindә,
Zәvvar oldum ziyarәtә,
Girdim Kәbә qapısından,
Durdum haqqa ibadәtә.

Mәn ki Zәmzәm bulağında,
Əl-üzümü yuya bildim,
Göz gördü, qulaq eşitdi,
Hәqiqәti duya bildim.

Mәn ki ehram paltarına,
Cәnnәt әtri sәpә bildim.
Dilim “Allah!” deyә-deyә,
Qara daşdan öpә bildim.

Mәn ki Mәkkә xatirәli,
Bir sәfәrin zәvvarıyam.
Peyğәmbәrin Mәdinәsi,
Bir şәhәrin zәvvarıyam.

Bulaqların gözü kimi,
Ruhun tәmiz olmalıdı.
Könüllәri isitmәyә,
Eşqin dәniz olmalıdı!

Gәlәn gәlmiş axın-axın,
Daha mәnә indәn belә.
Hamı doğma, hamı yaxın,
Hamı әziz olmalıdı!

Bu söhbәti mәn demirәm,
Bu Hikmәti Quran deyir.
Haqqın ulu dәrgahına,
Öz evitәk varan deyir.

Meraca çapıb atını,
Dindә tapıb hәyatını,
Göyün yeddinci qatını,
Bir gecәdә yaran deyir.

Ziyarәti qәbul olan,
Hekayәti mәqbul olan,
Allahına Rәsul olan,
İman әhli iman deyir.

Ulu tanrım! Varlığımı,
Bu imana layiq eylә!
Peyğәmbәrin damarından,
Axan qana layiq eylә!

Daha mәnә ölüm yoxdu,
Daha mәnә zaval yoxdu.
Daha mәnim dәftәrimdә,
Hәqiqәt var, xәyal yoxdu!

Daha mәnim yeriyәndә,
Büdrәmәyә haqqım yoxdu.
Daha mәnim danışanda,
Titrәmәyә haqqım yoxdu!

Əlin harama haqqı yox,
Dilin yalana haqqı yox.
Qәlbin kinә-küdurәtә,
Nәfsin talana haqqı yox,

Qadir Allah, daha mәnim,
Günahımı bağışlama!
Bir nemәtә әyri baxsam,
Tamahımı bağışlama!

Şair könlüm, indәn belә,
Günah sәnin işin deyil.
Alan alsın, verәn versin,
Tamah sәnin işin deyil!

Çәkil xәlvәt bir guşәyә,
Qәlәm olsun, varaq olsun.
Qәlbin, ruhun haqq yolunda,
Şölәlәnәn çıraq olsun!

Dözüm min-bir әzabına,
Hәr haqqına, hesabına.
Canım qurban kitabına,
Canı cana layiq eylә!

Haqqın yerdә nişanıyam,
Övliyalar mehmanıyam.
Hәr kimin ki heyranıyam,
O heyrana layiq eylә!

Dәrk elәdim hikmәtini,
Bildim ki, nәyә layiqsәn.
Sәcdә qılır bәşәr sәnә,
Sәn bu sәcdәyә layiqsәn!

Qayaların sinәsindәn,
Qalxan atәşә layiqsәn.
Gedәn vaxta, gәlәn günә,
Doğan Günәşә layiqsәn!

Buludların yağışına,
Çiçәklәrin naxışına,
Ulduzların baxışına,
Göyün rәnginә layiqsәn!

Bu qurğunun, bu nizamın,
Öz әlinlә yanan şamın,
Bu әbәdi ehtişamın,
Xoş ahәnginә layiqsәn!!!

Mәkkә-Bakı, 1994, avqust

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.Seçmə şeirlər

Zaməddin oğul

Hərdən Karqayaya yolun düşəndə,
Sənin yanındayam zənn elə mən də.
Məni o cənnətə apar özünlə,
Bax o gözəlliyə heyrət gözümlə.
Dinlə, nə danışır o dağ yelləri,
Dinlə, ilk uşaqlıq laylamı çalan,
Orda qərib səsli anadilləri,
Ah, həsrət illəri, həsrət illəri.

Bakı, 08.10.1997

Şirin dilim

Saçlarından tel əsəndə,
Telinə qurban olmuşam.
Dilin sözə tələsəndə,
Dilinə qurban olmuşam.

Təzə çıxan süd dişinə,
Qəh-qəhəli gülüşünə.
Tırıp- tırıp yerişinə,
Çox baxıb heyran olmuşam.

Yanağının gülü solsa,
Könlün bir an tutqun olsa,
Bir ağrıyla gözün dolsa,
Mən ürəyi qan olmuşam.

Keçib getdi ayım, ilim,
Sən açıldın, qönçə gülüm,
” Ana” deyən gündən dilin,
Ən xoşbəxt insan olmuşam.

MÜƏLLİMİM
O elə şəfqətli, elə gözəldi,
Yox idi gözümdə heç bərabəri.
O, bir arzu idi, xoş bir əməldi,
Yaşayır könlümdə illərdən bəri…

Necə məlahətli, qəşəngdi səsi
Axan saf suların təranəsitək;
Necə də istiydi doğma nəfəsi,
Necə də böyükdü köksündə ürək!

Qarlı qış axşamı soyuq küləklər
Körpə ürəklərə gətirəndə qəm,
Onun bir sözüylə açar çiçəklər,
Nura qərq olardı elə bil aləm!

Min nəğmə gələrdi qulağımıza
Daim çiçəklənən könül bağından.
Elə bil çıxırdıq təzə bir yaza
Soyuq, cansıxıcı qış otağından.

O bizim şəfqətlə sığallayanda
Hərdən başımızı bir ana kimi
Onun ətrafında biz də bu anda
Olardıq nur görmüş pərvanə kimi.

Heyif ki, əl çatmaz o gözəl günə,
Aradan keçmişdir neçə qış, bahar!
Ancaq saçlarımın üstündə yenə
Sanki o əllərin hərarəti var.

Ah, ey uşaqlığın gözəl günləri,
Əziz müəlliməm, hardasınız siz?
O məktəb illərim dönsəydi geri,
Önündə hörmətlə indi çöküb diz —

Deyərdim: — Bu şeirim, sənətim üçün
Həmişə, həmişə borcluyam sənə.
Şərəflə keçirib ömrünü bütün,
Nəsillər böyütdün doğma vətənə.

Sözü inci kimi düzdün dilimə,
Öyrətdin düşünüb cümlə qurmağı.
Qələmi bir dayaq edib əlimə,
Çox usta çıxartdın uca bir dağı.

Coşqun bir çay kimi, bir bulaq kimi
Sən həyat eşqilə coşdun, çağladın,
Mümkün olsa idi açmaq qəlbimi
Görərdin orada həkk olub adın.

Sən uşaq könlümün eşqi, ilqarı,
Andıydın, ustadım, dostum, yoldaşım!
Bununçün bu adı daşıyanların
Önündə hörmətlə əyilir başım.

Xalq şairi Osman SARIVƏLLİ.”Dərdin alım”

Çiçəklərdən səni könlüm,
Dilər keçər, dərdin alım!
Xəyalın tez-tez yanımdan
Gülər küçər, dərdin alım!

Dağ başını aldı duman,
Körpə quzu anasından,
Azıb ayrı düşən zaman,
Mələr keçər, dərdin alım!

Demə: dünya bir qəfəsdi,
Mahnıların quru səsdi…
Eşq, sevda bir həvəsdi,
Gələr keçər, dərdin alım!

Bahar çağı, səhər erkən,
Göy çəməndə gəzəndə sən,
Bilirsənmi ürəyimdən,
Nələr keçər, dərdin alım?!

1943.

Xalq şairi Vaqif SƏMƏDOĞLU.Seçmə şeirlər

* * *

Azadlıq həsrəti var
Yenə titrək səsində.
Neçə quş dustaq qalıb
Köksünün qəfəsində,

Burda yurd salma, gülüm,
Bura vətən yeridir.
Üfüqə gedənlərin,
Gözdən itən yeridir…

1991.

* * *

Sal qayadan daman su,
aləm duman,
hər yan duman,
gəlib-gedir zaman-zaman
bu yerlərdən dümağ duman…

Günəş çıxır lap kəlləyə,
dözmür duman sərt küləyə,
seyrəlir, dağılır duman ,
ağlama, ağlama, dayan,
ey bu yolların yolçusu,
ey yetim doğulan insan,
bir ora bax,
sırğa kimi düşür yerə
kar baxtının qulağından,
sal qayadan daman duman…

1991.

* * *

Gün doğanda ceyran gözü
gün batanda tülkü gözü,
gün kəllədə olanda
gözəl qadın gözü işıldar, yanar…
Ay doğanda bayquş gözü,
Ay batanda oğru gözü,
zil qaranlıq düşəndə
gözəl qadın
gözü işıldar, yanar…

1991.

Xalq şairi Səməd VURĞUN.Seçmə şeirlər

Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz!
Sevda dediyin hər kəsə meydan ola bilməz!

Arifləri dindir ki, nədir şer ilə sənət?
Şair yaranan ömrə peşiman ola bilməz!

Könlüm evi bir gülşənə bənzər ki, əzizim,
Min badi – xəzan əssə də viran ola bilməz!

Qəlbin, ürəyin odlarına yanmasa bir söz
Dillərdə, ağızlarda o dastan ola bilməz!

Girdim günəşin qoynuna, minbir səhərim var,
Bülbül də mənim, gül də , zimistan ola bilməz.

Yüksəl, fəqət insanlığa pis gözlə baxanlar
Dünyada bir ad qoysa da, insan ola bilməz!

Xoşbəxt elimin, yurdumun öz Vurğunuyam mən,
Bundan da gözəl bir daha dövran ola bilməz!

Anam gəlini

Başına döndüyüm, anam gəlini!
Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin.
Hər səhər günəşə uzat əlini,
İşıqda, qüvvətdə adın var sənin…
Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin.

Öpsün ayağını çöldə çiçəklər,
Quşların avazı bir toya dönsün.
Tökülsün sinənə qara birçəklər,
Gözəllik dünyada açıq görünsün
Quşların avazı bir toya dönsün.

Sən ilk pərisisən şеrin, sənətin,
Adın tarixlərdə bir yadigardır.
Günəşdən rəng alan bir məhəbbətin
O açıq alnında işığı vardır,
Adın tarixlərdə bir yadigardır.

Hüsnünü örtməsin nə pərdə, nə rəng,
Ay kibi saf dolan, gün kibi açıq,
Kеçmişin üstünə qələm çəkərək,
Vuruş mеydanında vuruşmağa çıx,
Ay kibi saf dolan, gün kibi açıq.

Könlümdə sirri var, tərlan sonamın
Bütün gözəlliyin gözüdür insan,
Zülmətdə şam kibi sönmüş anamın
Ölüm qisasını alaq dünyadan
Bütün gözəlliyin gözüdür insan.

Bеşikdən başlamış ölümə qədər,
Tarixlər yazılır sənin əlinlə.
Səndədir yaraşıq səndədir hünər,
Şеirim qanad çalır hər əməlinlə
Tarixlər yazılır sənin əlinlə.

Başına döndüyüm, anam gəlini!
Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin.
Hər səhər günəşə uzat əlini,
İşıqda, qüvvətdə adın var sənin…
Sən ilk qönçəsisən bizim gülşənin.

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.”İstəməsəydim”

İstəsəydim səni səndən alardım,
Gozəlləri öz taxtından salardım.
Ürəyimi ürəyinə çalardım,
Sən yanardın, mən baxardım tüstünə.

Ulduz olub öz zirvemdən enərdim,
Dövrəndəki mələkləri yönərdim.
Al laləyə, qərənfilə dönərdim,
Səpilərdim yollarının üstünə.

İstəsəydim vusalına yeterdim,
Mən gül olub ürəyində bitərdim,
Orda bülbül fəryadıyla ötərdim,
Mən yanardım, sən baxardın tüstümə.

Ölsəm, bir gün gəl qəbrimin üstünə,
Bircə dəstə bənövşə qoy, bəsimdir.
Baş üstündə bir qaranquş ötəcək,
O da sənə minnetdarlıq səsimdir ..

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.“Vətənin keşiyində”

Mirvarid Dilbazinin “Vətənin keşiyində” şeirində əri cəbhədə olan qadın oğlunu da müharibəyə yola salır. Əsgər isə anasının sözlərini belə xatırlayır:

Laylasında anam mənə
Belə demiş dönə-dönə:
“Bir anan mən, biri Vətən.
Yadda saxla bunları sən,
Canın kimi sev Vətəni,
O bəsləmiş, oğul, səni.
Bayrağını möhkəm saxla
Sərhədini tez-tez yoxla.
Atan qızıl komandandır,
Qorxu bilməz bir insandır.
Qəhrəman ol, oğul, sən də
Qoru bizi böyüyəndə”.
Gözəl Vətən, gözəl Vətən,
Xidmətində durmuşam mən.

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.”İncənin yolları burma-burmadı…”

İncənin yolları burma-burmadı…
Yolçu oldum yollar məni yormadı,
Elə bilmə,el halımı sormadı?..
Qərib gəldim,qərib getdim vətəndən!

Bu el mənim nənəm-babam elidi,
İncə çayı,göz yaşımın selidi,
Mən gəlmişəm,il ayrılıq ilidi,
Cənnətdəyəm,bura gəlib-gedəndən!

İncə kəndim,sazın-sözün vətəni,
Şair etdin,səni qəlbən sevəni,
Mirvaridəm,könlüm sənə güvəni,
Anadiltək,İsaq-Musaq ötəndən.

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.”Yadıma uşaqlıq illərim gəlir”

Lalədən biçəndə donunu dağlar,
Yadıma uşaqlıq illərim gəlir.
İşıqlı, günəşli, əlvan bir bahar,
Gözəl obalarım, ellərim gəlir.

Min nəğmə səsləyir elə bil mənə,
Anır məhəbbətlə min könül məni.
Yadımda yurdumun çölü, çəməni,
Zümrüd çeşmələrim, göllərim gəlir.

Tez yatan çovğunlar, ötən boranlar,
Gəzib dolaştığım dağlar, aranlar.
Şehli çəmənlərdə qaçdığım anlar
Yadıma islanan tellərim gəlir.

Əziz uşaqlığın uzaq illəri,
Qar altdan dərdiyim novruz gülləri,
Yadıma baharın ilıq yelləri,
Nəğmələr oxuyan dillərim gəlir.

Azərbaycan Respublikasının Xalq şairlərinin siyahısı

1991

Məmməd İnfil oğlu İbrahimov (Məmməd Araz) — 07.12.1991[1]

1992

Xəlil Rza oğlu Xəlilov (Xəlil Rza Ulutürk) — 24.04.1992[2]
Qabil Allahverdi oğlu İmamverdiyev — 10.09.1992[3]

1998

Hökümә İbrahim qızı Billuri — 23.05.1998[4]
Fikrət Göyüş oğlu Qocayev — 23.05.1998[4]
Söhrab Əbülfəz oğlu Tahiri — 23.05.1998[4]

1999

Vaqif Səməd oğlu Vəkilov — 09.12.1999[5]
Cabir Mirzəbəy oğlu Novruzov — 09.12.1999[6]

2005

Sabir Rüstəmxanlı — 2005
Nəriman Həsənzadə — 2005
Zəlimxan Yaqub — 2005

2019

Cəfərov Vahid Əziz oğlu (Vahid Əziz) — 24.05.2019[7]
Əliyev Ramiz Məmmədəli oğlu (Ramiz Rövşən) — 24.05.2019[7]
Yaqubov Musa Səfiməmməd oğlu (Musa Yaqub) — 24.05.2019[7]

Azərbaycan Respublikasının Xalq yazıçılarının siyahısı

1991

Hüseyn Abbas oğlu Abbaszadə — 03.06.1991[1]

1992

Sabir Məhəmməd oğlu Əhmədov — 10.09.1992[2]

1998

Elçin İlyas oğlu Əfəndiyev — 23.05.1998[3]
Maqsud Məmmədibrahim oğlu İbrahimbəyov — 23.05.1998[3]
Rüstəm Məmmədibrahim oğlu İbrahimbəyov — 23.05.1998[3]
Hüseyn Məmmədəli oğlu İbrahimov — 23.05.1998[3]
Əkrəm Nəcəf oğlu Naibov — 23.05.1998[3] məhrumetmə – 7.02.2013[4]
Anar Rəsul oğlu Rzayev — 23.05.1998[3]
Yusif Səməd oğlu Vəkilov — 23.05.1998[3]

2001

Əzizə Məmməd qızı Cəfərzadə —

2003

Musayev Qılman İsabala oğlu — 27.01.2003[5]

2005

Çingiz Akif oğlu Abdullayev —

2006

Mövlud Süleyman oğlu Balakişiyev —

2018

Elmira Hüseyn qızı Axundova — 25.05.2018[6]

2019

Abdullayev Kamal Mehdi oğlu (Kamal Abdulla) — 24.05.2019[7]
Rəsulzadə Natiq Rəsul oğlu — 24.05.2019[7]
Vəliyeva Afaq Məsud qızı (Afaq Məsud) — 24.05.2019[7]

Azərbaycan Respublikasının Xalq yazıçısı Əkrəm ƏYLİSLİ

Naibov Əkrəm Nəcəf oğlu (Əkrəm Əylisli) — nasir, dramaturq, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sabiq üzvü[1], Azərbaycan Respublikasının sabiq xalq yazıçısı[2][3], respublika Lenin komsomolu mükafatı laureatı (1968), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1968), M.F.Axundov adına ədəbi mükafat laureatı (1991), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış[4] deputatı.

Həyatı
Əkrəm Əylisli 6 dekabr 1937-ci ildə Ordubad rayonunun Yuxarı Əylis kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi qurtardıqdan sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun nəsr şöbəsini bitirdikdən sonra Azərnəşrin tərcümə redaksiyasında redaktor (1965-1968), “Gənclik” nəşriyyatında baş redaktor (1968-1970), “Mozalan” satirik jurnalında baş redaktor (1970-1971) olmuşdur.

1974-1978-ci illərdə Azərbaycan Nazirlər Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin baş redaktoru işləmiş, sonra “Azərbaycan” jurnalının baş redaktoru kimi çalışmışdır (1978-1983). Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının katibi (1987-1991), “Yazıçı” nəşriyyatının direktoru olmuşdur (1992-ci ildən). Gənc yazıçıların Moskvada keçirilən Ümumittifaq müşavirəsində (1962), Belorusiya, Moldova və Özbəkistanda sovet ədəbiyyatı günlərində və digər tədbirlərdə iştirak etmişdir (1968-1980).

“Ulduz” jurnalı redaksiya heyətinin üzvü (1967-1978), SSRİ Yazıçılar İttifaqı bədii şurasının üzvü (1968-1976) olmuşdur. SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin və Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı rəyasət heyətinin, eyni zamanda “Azərbaycan” və “Drujba narodov” jurnalları redaksiya heyətlərinin üzvü seçilmişdir (1978-1990). Sovet yazıçılarının nümayəndə heyətinin tərkibində Macarıstan, Polşa və Şimali Yəməndə səfərdə, Əziz Nesinin şəxsi dəvətilə Türkiyədə olmuşdur.

Polşanın Poznan şəhərinin Fəxri vətəndaşıdır. Belorusiya SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı, “Şərəf nişanı” ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Bədii yaradıcılığa şeirlə başlamış, lakin ilk mətbu hekayəsi “Qəşəm və onun kürəkəni”dir (“Azərbaycan” jurnalı, 1959, N 7). Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur. Özü də bədii tərcümələr edir, Vasili Şukşinin, Qabriel Qarsiya Markesin, V.Korolenkonun, İ.Turgenevin, Ç.Aytmatovun, H.Məlikin əsərlərini dilimizə çevirmişdir.

Yaradıcılığında dram əsərlərı xüsusi yer tutur. “Quşu uçan budaqlar”, “Mənim nəğməkar bibim”, “Bağdada putyovka var”,”Vəzifə”, “Anamın pasportu”, “Ata mülkü”, “Bir cüt badmüşk ağacı”, “Yastı təpə” pyesləri Bakı, Naxçıvan, Gəncə və İrəvan dram teatrlarında tamaşaya qoyulmuşdur. Ssenariləri əsasında “Gilas ağacı”, “Ürək yaman şeydir”, “Sürəyya” filmləri çəkilmişdir.

Xidmətlərinə görə Şərəf nişanı və “Şöhrət” ordenləri təltif olunmuşdur.

2005-ci ildə Azərbaycan Milli Məclisinə üzv seçilmişdir.

Əkrəm Əylisli “Daş yuxular” əsərində Azərbaycanın tarixi ilə bağlı gerçəklikləri Azərbaycan yazıçısı adına yaraşmayan şəkildə təhrif etməsi ilə ittiham edilərək, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 fevral 2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdündən[5] və “Xalq yazıçısı” fəxri adından[6] məhrum edilmişdir.

Mövzular
Amerikalı ədəbiyyatşünas Malihe Tayrelın fikrincə, Əylisli “Sovet cəmiyyətinin soyuqluğu və biganəliyindən doğan özgəlik hissini” təsvir edir. Əylislinin prozası səmimi və alovlu, ancaq eyni zamanda müstəqil fikirlidir. Onun əsərləri ədəbi və siyasi cərəyanlardan eyni dərəcədə uzaq durur və “soyuq, yad cəmiyyətə qarşı mübarizə apararaq, onun öz şəxsiyyətini ifadə edir”.[7]

Əsərləri
Gilas ağacı. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1961, 47 səh.
Dağlara çən düşəndə. Bakı: Azərnəşr, 1963, 56 səh.
Atalar və atasızlar. Bakı: Azərnəşr, 1965, 121 səh.
Mənim nəğməkar bibim. Bakı: Azərnəşr, 1968
Adamlar və ağaclar. Bakı: Gənclik, 1970, 247 səh.
Kür qırağının meşələri. Bakı: Gənclik, 1971, 50 səh.
Ürək yaman şeydir. Bakı: Gənclik, 1973, 152 səh.
Bu kənddən bir qatar keçdi. Bakı: Azərnəşr, 1977, 267 səh.
Gilənar çiçəyinin dedikləri. Bakı: Yazıçı, 1983, 438 səh.
Adamlar və ağaclar. Bakı: Gənclik, 1985, 320 səh.
Ədəbiyyat yanğısı. Bakı: Yazıçı, 1989,
Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). I c, Bakı: Azərnəşr, 1987, 497 səh.
Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). II c, Bakı: Azərnəşr, 1987, 416 səh.
Möhtəşəm tıxac (roman)[8].
Daş yuxular (roman).
Tərcümələri
Ruscadan
Malik Həddad. Çevrilmiş səhifə (roman). Bakı: Azərnəşr, 1965, 116 səh.
Henrix Böll. O illərin çörəyi (povest). Bakı: Azərnəşr, 1966, 126 səh.
Konstantin Paustovski. Qızıl Qönçə. Bakı: Azərnəşr, 1968, 238 səh.
Çingiz Aytmatov. Əlvida, Gülsarı. Bakı: Gənclik, 1969, 261 səh.
Filmoqrafiya
Bağdada putyovka var… (film, 2000)
Çay daşının göz yaşı… (film, 1971)
Əkrəm Əylisli. İşıq həsrəti (film, 2003)
Gilas ağacı (film, 1972)
Həmyerli (film, 1989)
Hörmətli alim yoldaşlar (film, 1971)
Kimdir Məmməd Məmmədov? (film, 1973)
Kür – dostluq çayıdır (film, 1985)
Müşavirə (film, 1971)
Sürəyya (film, 1987)
Şəbih (film, 1971)
Tənha narın nağılı (film, 1984)
Ulu diyar (film, 1984)
Üçüncü zəng (film, 2006)
Ürək yaman şeydir… (film, 1992)
Vətəndaş sərnişinlər… (film, 1971)
“Yüz vədə bir borcu ödəməz” (film, 1971)

Azərbaycan Respublikasının Xalq yazıçısı Əzizə CƏFƏRZADƏ

Cəfərzadə Əzizə Məmməd qızı (1921-2003) — yazıçı, ədəbiyyatşünas, ictimai xadim, filologiya elmləri doktoru, professor, 1946-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
1921-ci il dekabrın 29-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini 25 saylı məktəbdə almış, sonra teatr texniki məktəbində və ikiillik müəllimlər institutunda oxumuş, 1942-1944-cü illərdə Ağsu rayonundakı Çaparlı kəndində müəllim işləmişdir. 1946-1947-ci illərdə ekstern yolu ilə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1944-1946-ci illərdə Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında ssenari şöbəsinin rəisi, 1947-1949-cu illərdə teatr texniki məktəbinin müdiri, 1950-1955-cı illərdə pedaqoji institutda dosent, kafedra müdiri, 1956-cı ildə Kamçatka pedaqoji institutunda dosent, 1957-1974-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının əlyazmalar İnstitutunda baş elmi işçi, şöbə müdiri, 1974-cü ildən isə Bakı Dövlət Universitetinin professoru vəzifələrində çalışmışdır[1]. Əzizə Cəfərzadə XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin bilicisi kimi tanınırdı və bu sahədə 1950-ci ildə “XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında maarifçi-ziyalı surətləri” mövzusunda namizədlik, 1970-ci ildə “XIX əsr Azərbaycan poeziyasında xalq şeiri üslubu” mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir.

Əzizə Cəfərzadə 01.jpg
Yaradıcılığı
Ədəbi fəaliyyətə 16 yaşında başlamış və “Əzrayıl” adlı ilk hekayəsini 1937-ci ildə “Ədəbiyyat” qəzetində çap etdirmişdir. İlk kitabı 1948-ci ildə çap edilmiş, lakin Moskvanın xüsusi qərarı ilə satışa çıxmamışdan əvvəl qadağan olunub yandırılmışdır. Əzizə xanımın nəsr əsərləri əsasən tarixi roman janrında yazılmışdır. O, müasir Azərbaycan nəsr tarixində bu janrı yenidən həyata gətirmişdir. Onun bu qəbildən yazdığı əsərləri aşağıdakılardır:

“Natəvan haqqında hekayələr” (1963) – bu hekayələrdə yazıçı Qarabağın son xanı Xurşidbanu Natəvanın (XIX əsr) həyatını qələmə almışdır;
“Aləmdə səsim var mənim” (1973-1978)- ilk tarixi romanı XIX əsrdə Şamaxıda yaşayıb-yaratmış məşhur şair Seyid Əzim Şirvaninin ədəbi həyatı haqqındadır;
“Vətənə qayıt” (1977) – XVIII əsrdə rus qoşunlarının Azərbaycana ilk gəlişi fonunda şair Nişat Şirvaninin həyatı və Şirvanın Salyan bölgəsində baş verən hadisələr;
“Yad et məni” (1980) – XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində romantik şair Abbas Səhhətin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı roman;
“Bakı-1501” (1981) – Şah İsmayıl Xətai və onun Bakıya yürüşu tarixinə həsr olunmuş roman;[2]
“Cəlaliyyə” (1983) – XII əsr Naxçıvanın qadın hökmdarı Cəlaliyyənin ölkənin müdafiəsi uğrunda apardığı mübarizənin tarixi;
“Sabir” (1989) – XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaratmış məşhur satirik şair Mirzə Ələkbər Sabirə həsr edilmiş əsər;
“Eldən elə” (1992) – XIX əsrdə 37 il dünya səyahətində olan coğrafiyaşünas Zeynalabdin Şirvaninin həyatı haqqında roman;
“Bir səsin faciəsi” (1995) – XIX əsrin sonunda yaşamış müğənni Mirzə Güllərin faciəli həyatından bəhs edən əsər;
“”Gülüstan”dan öncə” (1996) – XIX əsrin əvvəllərində rus qoşunlarının Şirvana hücumu tarixinə həsr olunmuş roman;
“Zərrintac-Tahirə” (1996) – XIX əsrdə İran Azərbaycanında yaşayıb-yaratmış qadın şairə və Bab hərakatının liderlərindən biri Tahirə Qürrətüleynin həyatı haqqında əsər;
“İşığa doğru” (1998) – XX əsrdə İranda Bab hərakatının əks-sədası kimi baş verən faciəvi tarixə həsr edilmiş povest;
“Bəla” (2001) XVI əsrdə Şah İsmayıl Xətaidən sonra Azərbaycanda baş verən və sonu Azəbaycanın xırda xanlıqlara parçalanması ilə nəticələnən hakimiyyət uğrunda gedən saray çəkişmələri haqqında əsər;
“Rübabə-sultanım” (2001) – XX əsrdə baş verən ictimai-siyasi hadisələr fonunda yarı bioqrafik romanı;
“Xəzərin göz yaşları” (2003) – 1938-cı ildə Azərbaycanda yaşayan İran azərbaycanlılarının Stalin rejimi tərəfindən 3-4 gün ərzində İrana məcburi deportasiyası haqqında povest;
“Eşq Sultanı” (Ölümündən bir az əvvəl bitirmişdir)- XV-XVI əsrdə yaşayıb-yaratmış böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin həyatı haqqında roman.
Yazıçının “Sahibsiz ev” (1966), “Əllərini mənə ver” (1970), “Sənsən ümidim” (1984), “Xəyalım mənim” (2002) kimi bir sıra povestlərinin mövzusu müasir həyatdan götürülmüşdür.

“Qızımın hekayələri” (1964), “Anamın nağılları” (1982), “Çiçəklərim” (1988), “Pişik dili” (2001) və sair uşaqlar üçün yazdığı hekayə və nağıllardır.

Əzizə Cəfərzadə, eyni zamanda, bir tədqiqatçı alim kimi Azərbaycan elmi qarşısında təqdirəlayiq xidmətlər göstərmişdir. Onun klassik Azərbaycan ədəbiyyatının, xüsusilə də şifahi ədəbi irsimizin öyrənilməsi sahəsində gərgin elmi axtarişlarının bəhrəsi olan əsərlər həmişə elmi ictimaiyyətin marağına səbəb olmuşdur. Əzizə xanımın elmi-tədqiqatları onun ədəbi yaradıcılığına da güclü təsir göstərmiş və yazıçının əsərlərini Azərbaycan dilinin saflığı və təmizliyi uğrunda mübarizənin bariz nümunəsinə çevirmişdir. Əzizə xanım ədəbi və elmi yaradıcılığı pedaqoji fəaliyyətlə uğurlu bir şəkildə əlaqələndirməyi bacarırdı. Elmi tədqiqatçı kimi bir sıra aşıq və şairlərin əsərlərini toplayıb çap etdirmişdir ki, bunlara “Fatma xanım Kəminə” (1971), “Könül çırpıntıları” (1972), “Azərbaycanın aşıq və şair qadınları” (1974, 1991), “Azərbaycanın şair və aşıq qadınları” (II nəşr 2003), “Şirvanın üç şairi” (1971), “Mücrüm Kərim Vardani. Sünbülstan” (1978), “Abdulla Padarlı. Seçilmiş əsərləri” (1979), “Hər budaqdan bir yarpaq” (1983) daxildir. Onun bir çox toplayib çap etdirdiyi əsərlərin əsas hissəsini ana və qadın mövzusu təşkil edir ki, bunlar da Əzizə xanıma romanlarından az şöhrət gətirməmişdir. Bu kitablar vasitəsi ilə o, ta qədim dövrlərdən Azərbaycanda yüksək poetik səviyyəli yazılı və şifahi qadın yaradıcılığının mövcud olduğunu və dünya ədəbiyyatında öndər olduğunu sübut etmişdir. Bu əsərlərlə yanaşı onun yüzlərlə məqalə, oçerk, elmi tədqiqat və publisistik məqalələri dövrü mətbuatda çap edilmişdir.

O, “Natavan” adli kinossenari, çoxlu sayda radio-televiziya pyesləri xatirat və saysız hesabsız bayatı yazmışdır. Əzizə xanım folklorumuzun vurğunu idi, “Bayatı düşüncələrim”, “Xızır Nəbi”, “Novruz” və başqa Azərbaycan adət-ənənələri, etnoqrafiyası ilə bağlı yazıları, televiziya-radioda çıxışları onu xalqın sevimlisi etmişdir. Bir çox xarici ölkələrdə, o cümlədən Yuqoslaviya, Suriya, Kipr, Hindistan, Sinqapur, Malaziya, İsrail, İraq və Türkiyədə beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərin iştirakçısı olmuşdur. Bu ölkələrin kitabxanalarından tarixi əsərlərlə bağlı məlumatlar toplamış və səyahət gündəlikləri yazmışdır. Bunlardan birində 1965-1966-cı illərdə həyat yoldaşının işi ilə bağlı Qanaya səfərinin gündəlikləri “Qızıl sahilə səyahət” (1968) xatiratını yazmasıdir.

Əzizə xanım bir sıra xarici müəlliflərin o cümlədən S.Smirnovun “Brest qalası”, Ş.Rəşidovun “Güclü dalğa”, A. Lixanovun “Mənim generalım”, Ə.Kabaklənin “Əjdaha daşı”, S.Çokumun “Bizim diyar” və sair əsərləri Azərbaycan dilinə tərcümə etmiş, bir çox kitabın redaktoru olmuşdur. Onun əsərləri də bir sıra xarici dillərə, o cümlədən rus, fars, tacik, ərəb, qazax və sair tərcümə edilib xaricdə nəşr edilmişdir. Fasiləsiz olaraq televiziya və radioda müxtəlif mövzularda çıxışlar etmiş, televiziyada “Klassik irsimizdən”, “Aşıq Pəri” və sair çoxsayı proqramların müəllifi və aparıcısı olmuşdur. Bu verilişlər vasitəsi ilə xalqa Azərbaycan klassik və müasir ədəbi irsini təbliğ etmişdir. Bununla yanaşı o radioda Cənubi Azərbaycan üçün verilən proqramların və “Ana” radio jurnalının uzun illər daimi iştirakçısı olmuşdur.

1981-1989-cu illərdə Respublika Qadınlar Şurasının sədri vəzifəsində işləmişdir. Azərbaycan qadın və uşaqlarının hüquqlarının qorunması sahəsində aktiv fəaliyyət göstərmiş, respublikanın ən ucqar rayon-kəndlərinə belə dəfələrlə getmiş və millətin tarixi, taleyi ilə bağlı problemlərlə tanış olmuş, bu problemlərin həll edilməsində yaxından iştirak etmişdir. O həyatı boyu xeyriyyəçiliklə məşğul olmuş, 1979-cu ildə indiki Hacıqabul rayonunun Tağılı kəndində öz vəsaiti hesabına orta məktəb və klub binası tikdirmişdir. Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda və erməni təcavüzünə qarşı hərəkatda daim öndə və fəal iştirak edən bir vətəndaş olmuşdur.

Əzizə Cəfərzadənin Azərbaycan elmi və ədəbiyyatı qarşısında göstərdiyi xidmətlər yüksək qiymətləndirilmişdir. O, dönə-dönə müxtəlif fəxri fərmanlar, “Xalqlar dostluğu” ordeni və müstəqil Azərbaycanın ali mükafatı – “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərdi təqaüdçüsü idi. Azərtelefilm birliyi onun həyat və yaradıcılığı haqqında 2 telefilm çəkmişdir. Əzizə xanımın ən böyük mükafatı isə xalqın ona qarşı olan böyük məhəbbəti idi. Bu sevginin məntiqi nəticəsi kimi, o 2001-ci ildə “Azərbaycan Anası” və “Xalq Yazıçısı” kimi yüksək adlara layiq görülmüşdür. Əzizə Cəfərzadə 2003-cü il sentyabrın 4-də ömrünün 82-ci ilində uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra haqqın dərgahına qovuşmuşdu və vəsiyyətinə əsasən Hacıqabul rayonunun Tağılı kəndində valideynləri, həyat yoldaşı və qardaşları ilə bir məzarlıqda dəfn edilmişdir.[3][4]

Tarixi romanları
“Vətənə qayıt” romanı 1973-cü ildə qələmə alınmışdır. Romanda vətən və məhəbbət xətti aparıcı yer tutmaqdadır. Yazıçı bütün roman boyu bu sujet xətlərini paralel və bəzənsə qovşaq təsvirini vermişdir. Əsərdə yalnız Nişat Şirvaninin deyil, taleyini vətənlə bağlamış bir sıra qəhrəmanların obrazları da bədii inikasını tapmışdır. “Vətənə qayıt” əsərində hadisələrin cərəyan etdiyi tarixi dövr haqqında oxucuda bitkin təsəvvür yarada bilmişdir. “Bu baxımdan romanın başlanğıcı olan “Beş qız idik…” hekayəsi xüsusilə nəzəri cəlb edir. Təsvir edilən hadisə xalqın faciəvi həyatını öyrənmək üçün oxucunu keçmişə aparır”.

Əsl ismət timsalı olan Sürəyya xanımın gözəl qızı Nisəbəyimin yad ellərə düşməkdənsə övladı ilə birlikdə od içində yanması xalqın sonsuz qəzəbindən xəbər verir.

Romanda təsvir olunan hadisələr, əsasən, qədim Şamaxıda cərəyan edir. XVIII əsrdə artıq böyük ticarət mərkəzi olan Şamaxı həm də elm, mədəniyyət və memarlıq sahəsində böyük müvəffəqiyyət qazanmışdır. Sonralar Nadir şahın Şirvana hücumu Şamaxını bərbad vəziyyətə salmışdır. Bir müddət istiqlaliyyət qazana bilməyən Şirvan Türkiyə soltanlığının əlinə keçmiş, beləliklə, Zaqafqaziyada İran və Türkiyəyə qarşı münasibətinin kəskinləşməsi Rusiyaya tərəf meylin yaranmasına səbəb olmuşdur. Belə ziddiyyətli bir dövrdə Şirvanda yaşayıb-yaradan Nişat Şirvani, Zülali, Ağa Məsih Şirvani, Raci Şirvanlı, Rəşid və digər şairlər özlərini bu mübarizələrə həsr etmiş, hamısı vətəndən didərgin düşmüşdür.

Əsərin süjet xətti dediyimiz tarixi hadisələrə uyğun inkişaf etsə də, bəzi tarixi şəxsiyyətlərin adları olduğu kimi saxlanılsa da, müəllifin hadisələrə qabarıq münasibəti aydın nəzərə çarpır.

Əslində belə romanda bu iki cəhət gözlənilmiş, biri digərini tamamlamışdır. Xüsusən, Nişat Şirvaninin qəzəllərinin təsiri, Maro əhvalatı, onların məhəbbətlərinə inamı daha da gücləndirmişdir. Əsərdə təsvir edilən Əsgər bəy və Şəbnəm yazıçı tərəfindən çox xarakterik təsvir edilmişdir. Feodalizmin nümayəndələri olan bu bacı-qardaşın xarakterləri psixoloji vəziyyətləri ilə qarşılaşdırılmışdır. Belə halda oxucu Şəbnəmə qarşı rəğbət hissi ilə yanaşır.

Müəllif Əsgər bəyin də ziddiyyətli xarakterini çox böyük ustalıqla qələmə almışdır. Zahirdə Türkiyə soltanının Şamaxıdakı hakimi Ehsan bəyin ən yaxın adamı olan Əsgər bəy daxilən müstəqil hakimiyyətə can atır. Nişatın qardaşları Qələmşah və Ələmşahın rəhbərliyi ilə baş verən el üsyanına qoşulur və son halda üsyana xəyanət edir. Onun xarakterindəki bu ziddiyyətlər yazıçı tərəfindən məharətlə işlənmişdir.

“Aləmdə səsim var mənim” romanı 1972-ci ildə yazılmışdır. Bu roman yalnız ədibin yaradıcılığında deyil, ümumən Azərbaycan tarixi nəsrində əhəmiyyətli yer tutur. Müəllifin ilk romanı olan və ədəbi mühitdə böyük həssaslıqla qarşılanan bu əsərin adı elə məhz Seyid Əzim Şirvaninin şeirindən götürülmüşür:

Mövti-cismani ilə sanma mənim ölməyimi,

Seyyida, ölmərəm, aləmdə səsim var mənim.

Yazıçı romanı əvvəlcə “Məhəbbət günahdırmı?” adlandırmağı düşünsə də,ancaq əsərin nəşri zamanı dəyişməyi münasib bilmişdir. Bu şübhəsiz ki, romanın ictimai məzmunu ilə əlaqədardır.

“Aləmdə səsim var mənim” romanında Əzizə Cəfərzadə yaradıcılığına və şəxsiyyətinə böyük məhəbbət bəslədiyi Seyid Əzim Şirvaninin obrazını yaratmağı qarşısına məqsəd qoysa da yazıçı bununla kifayətlənməmiş, bütövlükdə XIX əsr Şirvan tarixini, daha doğrusu Şirvan mühitini ictimai-siyasi və ədəbi-mədəni hadisələrin canlı mənzərəsi fonunda və etnoqrafik yaddaşın işığında izləmişdir.[5] Romanda Seyid Əzimin mükəmməl obrazı yaradılmışdır. Şamaxı yollardan başlanır deyərək yazıçı bir həyatın, bir mühitin və bir cəfakeş mübarizin həyat romanını başlayır. Şamaxı bazarlarının da təsviri geniş verilir, eyni zamanda burada bu həyat romanının iştirakçıları ilə tanış oluruq. Onalar haqqında və XIX əsr Şamaxı mühiti haqqında geniş təsəvvür əldə edirik. Əsərdə Seyid Əzim Şirvaninin hərtərəfli obrazı yaradılmışdır. Romanın ilk səhifələrində Seyid Əzim gənc bir şairdir yeni tanınmağa başlayır.Mahmud ağanın məclisində ilk dəfə iştirak edir və burada rastlaşdığı gözəl rəqs ustası olan, zahirən də görənləri bihuş edən Sonanın gözəlliyinə yazdığı şeiri oxuyur. Bu məclisdə Seyid Əzim həm də Sonaya aşiq olur. Seyid Əzimin ən yaxın dostu Tərlanda bu məclisdə idi və o da Sonanın eşqinə düçar olmuşdu. Lakin Sonanın eşqi onların dostluğunu poza bilmir. Seyid Əzim dostunun Sonaya olan sevgisini bildikdə öz hisslərini yalnız şeirlərdə biruzə verir. Onların qovuşması üçün həyatının sonuna qədər çalışır. Bunları əsas götürərək əsərin məhəbbət yönümlü olduğunu deyə bilmərik. Bu sadəcə dövrün mühitinin avam, cahil və xürafatçı tərəflərini açmaq üçündür. Bu Sona bir rəqassədir və rəqsin ustasıdır, heç kim onun kimi rəqs edə bilməz. Lakin sənəti və sənətkarı qəbul edə bilməyən bu dar çərçivəli mövhumat əhli onu çəngi adlandırır hətta onun adında söyüş, qarğış kimi istifadə edirlər. Hətta onu görərəkən qadınlar yaşmanırlar. Bu münasibətə görə heç kim Sonanı sevə bilməz, onunla evlənə bilməz, bunu namussuzluq və biabırçılıq qəbul edərlər. Rəqs kimi şeir də, musiqi də qəbul olunmur hər biri Allaha xoş getməyən əməl kimi qələmə verilir. Lakin bu sənətkarları yolundan döndərmir. Burada biz sənətin və sənətkarın sözsüz və kəlamsız nitqini də görürürük. Burada Seyid Əzimin rəssasmla məhz duyğular və baxışları ilə danışdığının şahidi oluruq onlar bir-birinin dilini bilməsələr də lakin bir-birinin ruhunu anlayırlar.

Seyid Əzimin ailə qurması və həyat yoldaşı Ceyrana olna münasibəti mehribanlığı və şəfqəti də əsərdə geniş təsvir olunmuşdur. Seyid Əzimin dünayaya göz açan uşaqlarına verdiyi adlarda insanlar arasında etiraz yaradır. Uşaqlara Aişə, Ömər adlarının qoyulmasını avam camaat qəbul etmək istəmir. Seyid övladlarına bu adlar qoyula bilməz deyirlər. Bütün bunlar yazıçının mühitin xüsusiyyətlərini, cizgilərini vermək üçün istifadə etdiyi xırda detallardır.

Seyid Əzim Şirvaninin maarif və məktəb yolunda apardığı mübarizələr əsərin əsasını təşkil edir. Xalqın övladlarının savadsız və cahil qalmasına şair dözə bilmir. Uşaqlar mollaxanalarda, mədrəsələrdə illərlə çərəkəni öyrənir və Quranı oxumağı öyrənirlər və bundan savayı heç nə bilmirlər. Bu Seyid Əzimi narahat edir çünki o, uşaqlar sadəcə cahil olaraq yetişirlər. Onlar Quranı oxumağı öyrənsələrdə mahiyyətini dərk etmirlər. İnsanlar kordurlar bu mühitdə sadəcə mollaların dediklərinə inanırlar. Bunun mahiyyətini dərk etmirlər, sözdə dindar müsəlman olsalarda dinlərindən belə xəbərləri yoxdur və mollalar tərəfindən aldadılırlar. Bütün bunlar Əzimin ürəyini parçalayır o xalqını belə avam görmək istəmir. İnsanları mədəni savadlı, həm dünyəvi elmlərə yiyələnmiş həm də dininin mahiyətini dərk etmiş görmək istəyir. Bir para mollalar var ki, onlar xalqın hər zaman avam olmasını istəyirlər. Avam insanları oyatmağa çalışanları isə qəbul etmirlər. Seyid Əzimin də yaratdığı məktəb bu şəkildə fitnəkar mollaların, dindən xəbəri olmayan möminlərin hədəfinə çevrilir. Qapaqlılar, Məşədi Alışlar və Qurbanqulular onu əzmək üçün əllərindən gələni edirlər. Bu kütlə heç cür maarifi, məktəbi, mədəniyyəti, irəliyə atılmış heç bir addımı qəbul etmək istəmirlər. Dar çərçivənin Qapaqlıları cahil kütlənin söz keçirəni olmaqda davam etmək istəyirlər. Seyid Əzimə qarşı avam camaatın isə münasibəti bir tərəfli deyil. Onu bir tərəfdən seyid, peyğəmbər övladı bilirlər, haqqında eşidilənlər və danışdıqlarını eşidən də isə ziddiyyətlər içində qalırlar. Bütün bunlara baxmayaraq, Seyid Əzim çalışır. Bilir ki, bu gün olmasa da bir gün mütləq onun da xalqı tərəqqi edəcək. İstedadlar musiqi şeir, sənət torpağı olan Şamaxı bir gün sənətkarlara da öz qucağını açacaq. Uşaqlar dünyadan xəbərli savadlı olacaqlar. Buna inanaraq Seyid Əzim bir an belə mübarizəsindən qalmır. O, uşaqları ac qaldıqda belə yenə də yalnız özünü düşünmür, qapıya gələnləri əliboş yola salmır. Əlində olanını yarı bölür.

Əsərin sonlarında artıq görürük ki, Seyid Əzim qocalmışdır. Xalqın dərdi Seyid Əzimi qocaltmışdır. Şəhərə yeni təyin olunan axundun gəlişini fürsət bilən Qapaqlılar, Məşədi Alışlar hücuma keçirlər hərəsi bir yandan Seyid Əzimin şeirini deyərək onun kafirliyini isbatlamağa çalışır. Onlar şeirləri əzbər bilirlər. Bütün bunlar qoca şairə pis təsir edir. Şair bir müddət xəstə yatdıqdan sonra dünyasını dəyişir amma köçən çairin cismidir, ruhu hər zaman xalqı ilədir. Seyid Əzimin səsi aləmdə hələ də yaşayır.

“Yad et məni” romanında XX yüzilliyin əvvəllərində cərəyan edən hadisələrdən danışılır. Romanda Abbas Səhhət, Mirzə Ələkbər Sabir və Ağəli Nasehin obrazları yaradılmışdır. Səhhətin simasında vətəndaşlıq və xeyirxahlıq, Sabirin timsalında fədakarlıq və cəsurluq, Nasehin şəxsində təvazökarlıq və səmimilik kimi mənəvi-əxlaqi keyfiyyətlər inandırıcı detallar və ştrixlərlə əks olunmuşdur. Lakin yazıçı romanda əsas diqqəti Abbas Səhhətə yönəltməyə çalışmışdır.

1980-ci illərdə Azərbaycan bədii nəsri özünün roman dövrünü yaşadı. Milli roman bu onillikdə yeni bir keyfiyyət mərhələsinə daxil oldu. Bədii nəsr tariximizdə ədəbi hadisəyə çevrilən onlarla roman bu onillikdə yarandı. Yusif Səmədoğlunun “Qətl günü”, Elçinin “Ölüm hökmü”, İsa Hüseynovun (Muğanna) “Məhşər” və s. Bu illər milli varlıq romanın mövzu və problematikasında ön mövqeyə keçdi. Tarixi roman xeyli zənginlik qazandı. 80-ci illərin romanında tariximizin müxtəlif dövrləri bədii təhlil predmeti olsa da, daha çox Şah İsmayıl mövzusu yer almışdır. Fərman Kərimzadənin “Xudafərin körpüsü”, ”Çaldıran döyüşü” dilogiyasında, Elçinin “Mahmud və Məryəm”, Əzizə Cəfərzadənin “Bakı-1501”, Əlisa Nicatın “Qızılbaşlar” romanlarında bu dövr əks olunmuşdur. Demək lazımdır ki, Səfəvilərin fəaliyyəti, xüsusən, Şah İsmayılın tarixi şəxsiyyət kimi marağı və milli müstəqillik, milli dövlətilik uğrunda mübarizə ilə şərtlənən müasirliyi indi də, bu gün də öz əhəmiyyətini saxlayır.

Əzizə Cəfərzadənin “Bakı-1501” romanı Şah İsmayıl mövzusunda yazılmış ilk tarixi romandır.Bundan sonra Fərman Kərimzadə “Xudafərin körpüsü”(1987), Əlisa Nicatın “Qızılbaşlar” romanları (1982) Səfəvilərin hakimiyyəti və o dövrdə baş verən tarix hadisələr eləcə də Şah İsmayıl Xətai şəxsiyyəti sərkərdəliyi ön plana çıxıb. Əzizə Cəfərzadə “Bakı-1501” romanı Şah İsmayılın bütün həyatı deyil, əsasən, 1501-ci ilə qədər olan tarixi hadisələr izlənir. Əslində, Şah İsmayıl Xətai mövzusuna dönüşün əsasını Əzizə Cəfərzadə bu əsəri ilə qoyduğunu demək olar. Yazıçı bu əsərində Şah İsmayılın Şirvanşah Fərrux Yassar ilə apardığı mübarizə və Bakını ələ keçirməsihadisəsi üzərində dayanır. Bu tarixi roman çoxfəsilli olmamış cəmi üç fəsildə (Bakı-1501, Qanlı-qadalı illər,hökmdarın şair ürəyi) verilmişdir. Romanın baş qəhrəmanının Şah İsmayıl Xətai olması yazıçıya həmin dövrün hadisələrinə nəzər salmağa imkan verir. Romanda Şah İsmayıl həm bir şah, həm şair, həm də bir səyyah kimi təsvir edilir. Yazıçı Şah İsmayıl obrazını, həm vətəninin mövcud vəziyətini təsvir edir, həm də onu xalqının, vətəninin gələcəyini düşünən sərkərdə və bir şah olaraq təsvir edir. Burada Şah İsmayılın uşaqlığı, taxta çıxması, şair kimi fəaliyyəti təsvir olunmuşdur. Bu romanda Əzizə Cəfərzadə birtərəflilik göstərmir, obrazı təsvir edərkən onun üstün xüsusiyyətləri ilə yanaşı qüsurlarını da göstərir. Həmçinin Şah İsmayılın milli şüurunu, vətənpərvərlik duyğularını da göstərmişdir. Romanda Şah İsmayıl Azərbaycan hökmdarı, Azərbaycan dövlətinin yaradıcısı kimi səciyələndirilir. Romana nəzər saldıqda görürük ki, burada Şah İsmayılın uşaqlığı xatırlanır və uşaqlıq dövründə belə Şah İsmayıl təmkinli, geniş dünyagörüşlü,açıq fikirli, gözüaçıq bir uşaqdır. Uşaqlığından o hökmdar kimi yetişdirilmiş və ona hökmdar şeyx kimi münasibərt göstərilmişdir. Onun yaçı ona olan münasibətə zərrə qədər də təsir göstərə bilmir. Şah İsmayıl səfərə çıxması və Kürü necə mərdliklə keçməsi, qoşunu öz arxası ilə aparması şeirlərinin qoşunda ruh yüksəkliyi yaratması romanda geniş əksini tapmışdır.

Romanda Şah İsmayıl obrazı ilə yanaşı hakim Mirzəli, Bəhram qazi, Bibixanım-Sultanım, Aytəkin, Rəhim bəy, İbrahim və başqa surətlərdə yaradılmışdır. Əsərdə yazıçı oxucuya belə müraciət edir: “Əziz oxucu, bu böyük mübarizə meydanında sən Bibixanım Sultanım, Aytəkin, İbrahim və o vaxtlar şeyx oğlu şah kimi tanınan Şah İsmayıl Xətai ilə görüşürsən. Bu görüşdə Bibixanım-Sultanım, Aytəkin və İbrahim hərəsi öz anlayışınca şiəlik təriqətinin başçısı,on dörd ildə on dörd əyalət fəth etmiş sərkərdə, hökmdar və ən incə məhəbbət qəzəlləri qoşmuş, “Dəhnamə” müəllifi şair Xətaini dərk etməyə çalışacaq”.

Romanın epiloqunda Şah İsmayıl şəxsiyyətinin və mübarizəsinin simvolu kimi dil, qeyrət, və vətən sevgisi göstərilmişdir. Roman bu cümlə ilə bitir. Sizə üç əmanət qoyub ərən babalar: dilimiz, qeyrətimiz, vətənimiz-can sizin can onlar əmanəti. Onu da qeyd edək ki, Şah İsmayılın dilindən deyilən bu sözlər Əzizə Cəfərzadənin məzar daşına da yazılmışdır “Sizə vəsiyyətim: dilimizi, qeyrətimizi, Vətənimizi qoruyun”.[6]

Fərman Kərimzadə “Xudafərin körpüsü” romanını yazarkən ilk dəfə idi ki, belə bir mövzu haqqında düşünürdü. Burada Şah İsmayılın uşaqlılq illərini, hakimiyyət başına keçməzdən əvvəlki dövrü təsvir etməklə onun mühitinə nəzər salır. Mövcud ictimai-siyasi mühiti canlandırmağa çalışır. Yazıçı buna nail olur.Burada Şah İsmayıl obrazı tarixi həqiqətə uyöun olaraq işlənib. O bir sərkərdə dövlət adamı olmaqla yanaşı. Həm də bir xalq, el adamıdır.O düşüncə, arzu və istəklərilə yalnız özünü deyil, bütün Azərbaycan xalqını təmsil edir.Ona görə də yazıçı onu daim xalqla birgə təsvir edir. Şah İsmayılın apardığı mübarizə şəxsi mübarizə deyil, xalqın mübarizəsidir.

Əlisa Nicatın “Qızılbaşlar” romanında isə Şah İsmayılın ayrı-ayrı döyüş səhnələrindən danışılır və onun vətən, xalq yolunda atdığı addımlardan bəhs edilir.Onun əsas qayəsi Azərbaycanda ağalıq edən yadları burdan çıxarmaq, Azərbaycan torpağında hökmdarın bir azərbaycanlı olmasını təmin etməkdən ibarət olmuşdur. Yazıçı Şah İsmayılı xalqın məhəbbətini, rəğbətini qazanan Azərbaycanın vahidliyini düşünən və bunu həyata keçirən bir qəhrəman sərkərdədir. Bəzən onun vətən haqqında düşüncələri roman qəhrəmanlığından çıxaraq, dramaturgiya qəhrəmanlığına çevrilir (Vətən! Vətən! Vətən, sən nə qədər əziz və gözəlsən. And içirəm nə qədər ki, sağam sənin qızıl torpaqların tapdaq altında qalmayacaq…) Şah İsmayıl obrazı bir neçə yazıçı tərəfindən yaradılmasına baxmayaraq onun mükəmməl obrazının yaradılmasını demək çətindir. Dövr ziddiyyətli və çətin olduğu kimi ona yanaşmalarda müxtəlif və ziddiyyətlidir.

“Eldən-elə” romanı tarixi romanlar içində xüsusilə seçilir.Yazıçının “Xoş gördük,səyyah” adlı povestinin yenidən işlənmiş və genişləndirilmiş variantı kimi təqdim etdiyi ”Eldən-elə” romanı Azərbaycan alimi və səyyahı Zeynalabdin Şirvaninin həyatından bəhs edir. Həyatının otuz yeddi ilini səyahətlərdə keçirmiş olan bu görkəmli səyyah-mütəfəkkirin ömür yolunu vərəq-vərəq izləmiş, bir çox məqamlara aydınlıq gətirmişdir. Roman Zeynalabdin Şirvaninin uşaqlıq illəri ilə başlayır, beləcə səyyahın ömrünün sonunadək təsvir olunur. Burada alimin İran, Türkiyə, Hindistan, Pakistan, Orta Asiya, ərəb ölkələrinə səyahəti haqqında geniş təfsilatlı məlumat vermişdir. Ölkələr haqqında verilmiş zəngin məlumatlar əsərin oxunaqlılığını və inandırıcılığını təmin edir.

Əsərdə Zeynalabdin Şirvaninin atası İsgəndər, anası Şirinbəyim,qardaşı Məhəmmədəli obrazları da yaradılmışdır. Atası çox ciddi, zəhmli, dininə çox bağlı biri kimi təsvir olunur. Anası isə çox mülayim, mehriban bir qadındır. Eyni zamanda Süheyla, Altıntelli, Ömür bəy, vəliəhd Erkin və başqalarının obrazları yaradılmışdır. Əsərdə 1821-1827-ci illərdə ”Riyazüs-səyahə”, 1826-cı ildə “Hədayiqüs-səyahə”, 1832-ci ildə isə “Bustanüs-səyahə”,”Kəşfül-maarif” kimi əsərlərini yazması haqqında da məlumat yer almışdır. Biz görürük ki, yazıçı əsəri yazarkən də bu əsərlərdən istifadə etmiş, Şirvaninin öz əsərlərindəki məlumatlara istinad edərək gözəl bir əsər meydana gətirmişdir.

“Eldən-elə” romanını Əzizə Cəfərzadə atası Məhəmməd Cəfər oğluna və coğrafiyaşünas alim Nurəddin Kərimovun xatirəsinə həsr etmişdir. Əsər 1992-ci ildə qələmə alınmışdır[5].

Mükafatları
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı — 28.12.1981[7]
Haqqında çəkilən filmlər
Ağ saçların işığı (film, 1993)
Əzizə Cəfərzadə (film, 1999)
İstinadlar
Broom icon.svg
Bu məqalədəki istinadlar müvafiq istinad şablonları ilə göstərilməlidir.
Flora XƏLİLZADƏ,Əbədi ayrılığın qüssəsi. “Azərbaycan” qəzeti
“Sinifdənxaric tədbirlər zamanı tarixi şəxsiyyətlərə dair materialların öyrənilməsi”. Afaq Qasımova. Yeniyetmələrin tarixi şəxsiyyətlərin nümunəsində tərbiyə edilməsi. Bakı: Nurlan, 2006. – səh. 125.
Əzizə Cəfərzadənin rəsmi saytında bioqrafiyası
AYTƏN, Xalq yazıçısı Əzizə Cəfərzadə dünyasını dəyişib. Əzizə Cəfərzadənin rəsmi saytında dərc olunan Vida Sözü
1) Abdullayeva C.M. və b. Müasir Azərbayca ədəbiyyatı.İki cilddə, II cild, Bakı, Bakı Universiteti nəşriyyatı,2007, səh 564.
1) Əzizə Cəfərzadə. Bakı-1501. Yazıçı,1981, səh 263.
Ə.M.Cəfərzadə yoldaşın Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 28 dekabr 1981-ci il tarixli Fərmanı — anl.az saytı

Azərbaycan Respublikasının Xalq yazıçısı Çingiz ABDULLAYEV

Çingiz Akif oğlu Abdullayev (d. 7 aprel 1959) — Azərbaycan detektiv yazıçısı, nasir, publisist, Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı (2005), 1989-cu ildən Azərbaycan SSR Yazıçılar İttifaqının, 1991-ci ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi(müavini), hüquq elmləri doktoru (1991); “Neftçi” PFK-nın Müşahidə Şurasının sədri (31 mart 2015-ci ildən).[1]

Həyatı
Çingiz Abdullayev 1959-cu il aprelin 7-də Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.[2] Atası Abdullayev Akif Abdulla oğlu Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuş, Naxçıvan Muxtar Respublikasında prokuror, Bakı şəhərində prokuror müavini, Azərbaycan Vəkillər Rəyasət Heyətinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. Ç.Abdullayev Bakıda 189 saylı şəhər məktəbini bitirmişdir (1976). Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1976-1981)

Fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə Bakı istehsalat birliyində hüquq məsləhətçisi, böyük hüquq məsləhətçisi və şöbə rəisi kimi başlamışdır (1981). Afrika, Asiya və Avropa ölkələrində ezamiyyətdə olmuşdur (1984-1986). Sonra Bakı şəhəri Əzizbəyov rayonu icraiyyə komitəsində şöbə müdiri, KP Qaradağ rayonu komitəsində təşkilat şöbəsinin təlimatçısı, siyasi-maarif kabinetinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1989-cu ilin fevralından Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının katibi olmuşdur. Beynəlxalq təcavüz problemi barədə dissertasiya müdafiə edib hüquq elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır (1988). Polşanın Krakov Universitetinin fəxri professorudur (1989). H.Z.Tağıyev adına Xeyriyyə Cəmiyyətinin sədri (1990-cı ildən) və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi (1991-ci ildən) seçilmişdir. Azərbaycan Demokratik Ziyalılar İttifaqı nəzdində olan milli akademiyanın doktorudur (1990). Beynəlxalq cinayət problemi barədə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir (1991). Azərbaycan PEN klubunun vitse-prezidentidir (1990).

Ədəbi fəaliyyətə tələbəlik dövründən başlamışdır. 1983-cü ildən dövri mətbuatda oçerk, məqalə və detektiv janrda yazdığı hekayələrlə müntəzəm çıxış edir. Rus dilində yazıb-yaradır. İngilis və italyan dillərində sərbəst danışır. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur. Almaniyada, İrlandiyada, Fransada, Rusiyada kütləvi tirajla buraxılmış, 27 milyon nüsxədə olan 600-dən çox kitabı dünyada yayılmışdır. 194 adda kitabın müəllifidir[3]. Bütün bu kitablar onu siyasi detektiv janrında yazan ən məhsuldar müasir yazıçılardan biri kimi tanıtdırmışdır. Xidmətlərinə görə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni və medallarla təltif olunmuşdur. Keçmiş SSRİ Yazıçılar İttifaqının nümayəndələri tərkibində Çexoslovakiya, Yuqoslaviya (1978), Bolqarıstan (1986), Danimarka (1989), Polşada (1989) səfərdə olmuşdur.

Çingiz Abdullayev 2009-cu il aprel ayının 7-də Azərbaycanın ədəbi həyatında fəal iştirakına görə “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib.[4]

2014-cü ilin noyabr ayından İnterpolun fəxri səfiridir.

30 mart 2015-ci ildən “Neftçi” Futbol Klubunun Müşahidə Şurasının sədridir[5]

Ad və mükafatlar
Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı — 12 iyul 2005
“Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni
“Şöhrət” ordeni — 7 aprel 2009
Filmoqrafiya
Əsər müəllifi kimi

Dronqo (serial, 2002)(bədii serial)(Rusiya)
Məhkumlar (film, 2007)(tammetrajlı bədii film)
Ssenari müəllifi kimi

Dronqo (serial, 2002)(bədii serial)(Rusiya)
Məhkumlar (film, 2007)(tammetrajlı bədii film)
Tərsinə çevrilən dünya (film, 2011)(tammetrajlı bədii film)
Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2016)(tammetrajlı bədii film)
Məsləhətçi kimi

40-cı qapı (film, 2008)(tammetrajlı bədii film)
Prodüser kimi

Adın sirri və tale. Qurban Səid (film, 2010)

Azərbaycan Respublikasının Xalq yazıçısı Qılman İLKİN

Qılman İlkin (doğum adı: Qılman İsabala oğlu Musayev; 11 aprel 1914 – 6 noyabr 2009) — azərbaycanlı nasir, 1950-ci ildən AYB-nin üzvü, M.F. Axundov adına Dövlət mükafatı laureatı (1967), Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi (1989).

Həyatı
Musayev Qılman İsabala oğlu (Qılman İlkin) Bakının Mərdəkan kəndində, 1914-cü ilin aprelin 11-də anadan olmuşdur. 1932-ci ildə daxil olduğu indiki Pedaqoji Universitetin dil-ədəbiyyat fakültəsini 1936-cı ildə bitirib, indiki Bakı Dövlət Universitetində baş müəllim işləyib, “Azərbaycan” jurnalının baş redaktoru (1963-1966), “Uşaqgəncnəşr”, “Azərnəşr” nəşriyyatlarının direktoru (1966-1971) olub.

6 noyabr 2009-cu ildə Bakı şəhərində vəfat edib və 2-ci Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Yaradıcılığı
“Kölgələr sürünür”, “Yenilməz batalyon” bədii filmlərinin və bir neçə televiziya filminin ssenarini də Qılman İlkin yazıb.

Kitabları
“Qalada üsyan” (1959)
“Şimal küləyi” (1962)
“Hədiyyə” (1969)
“Dağlı məhəlləsi” (1978)
“Dəniz qapısı” (1984)
“Madam Qədri” (1988)
Mükafatları
“Xalq yazıçısı” — 27.01.2003[1]
Xidmətlərinə görə “Qırmızı əmək bayrağı”, “İkinci dərəcəli Böyük Vətən müharibəsi” ordenləri, iki dəfə Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı və medallarla təltif olunmuşdur. Qafqaz xalqları Ali Dini Şurasının “Paklıq” mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
Kölgələr sürünür (film, 1958)
Yenilməz batalyon (film, 1965)
General (film, 1970)

Azərbaycan Respublikasının Xalq yazıçısı Sabir ƏHMƏDLİ

Əhmədli Sabir Məmməd oğlu (d. 10 iyul 1930-cu il – ö. 17 aprel 2009-cu il) — nasir, publisist, 1955-ci ildən AYB-nın üzvü, Azərbaycanın xalq yazıçısı (199z2), Əməkdar incəsənət xadimi (1984).

Həyatı
Sabir Əhmədli 1930-cu il iyulun 10-da Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun Cəbrayıl kəndində anadan olmuşdur. 1951-ci ildə ADU-nun filologiya fakultəsini bitirmişdir.

1951-1954-cü illərdə Cəbrayıl rayon mərkəzində müəllim işləmişdi. 1955-1956-cı illərdə Şükürbəyli kəndində orta məktəbin direktoru işləmişdi. “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, Nəsr şöbəsinin müdiri (1956-1993), baş redaktor (1993-1996) işləmişdir.

1955-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvüdür. Sabir Əhmədli Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının Mirzə Fətəli Axundov adına ədəbi mükafat komissiyasının sədri seçilmişdir.

Ədəbi fəaliyyətə 1951-ci ildən “Pioner” jurnalında çap olunan “Poçtalyon” hekayəsi ilə başlamışdır. 1961-ci ildə onun “Bir payız axşamı” kitabı çıxmışdı. 1989-cu ildə Azərnəşrdə ikicildlik əsərləri çap edilmişdir.

Qarabağ hadısələrinə həsr etdiyi irihəcmli ədəbi-publisistik məqalələri – “Qarabağın gecikmiş yazı”, “Qarabağın qarlı səngərləri” “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetinin 1992-1993-cü illərdə dərc edilmişdir. Əsərləri keçmiş SSRİ xalqlarının və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə edilmişdir.

Sabir Əhmədli 2009-cu il aprelin 17 Bakıda vəfat etmişdir.[1]

İkinci dünya müharibəsi qəhrəmanı Cəmil Əhmədovun qardaşıdır.
Öz oğlu Xəlil Rza Ulutürkün oğlu ilə birgə şəhid olmuşdur.

Mükafatları
“Əmək şöhrətinə görə” medalı ilə təltif edilmişdir (1975).
“Əməkdar incəsənət xadimi” fəxri adı (1984)
“Qızıl sünbül” ədəbi mükafatı laureatı (1991).
“Azərbaycanın Xalq yazıçısı” fəxri adı (1992)
“Xalqlar Dostluğu” ordeni.
“Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni.
Əsərləri
“Aran” ikihissəli roman (1962),
“Pillələr” (1964),
“Yamacda nişanə” (1973),
“Toğana” (1981),
“Yasamal gölündə qayıqlar” (1984),
“Mavi günbəz” povestlər (1984),
“Gedənlərin qayıtmağı, dünyanın arşını” (1985),
“Yasaq edilmiş oyun, Gülməli kişinin axırı” (1988)
“Kütlə” (1999),
“Axirət sevdası” (2003),
“Şəhid ruhu” (2004) və s. kitabların müəllifidir.
Filmoqrafiya
Evlənmək istəyirəm (film, 1983)

Şairə-publisist Nəcibə İLKİN.”Dözmürəm soyuqluğuna”

ni

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fəndunun təqaüdçüsü,
“Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və
“Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru

Nədəndi bu qədər soyuqsan mənə,
Yoxsa eşqimizi kədərmi uddu?
Dedin “hər kəlmənlə dayaqsan mənə”,
Bəlkə sözlərin də sənə yad oldu?!

Bəlkə günahınam, bəlkə suçunam,
Düşmüşəm ömrünün sevgi payına.
Mən həsrət qoxulu vüsal acınam,
Nə zaman çağırsan gəlləm hayına.

Sənli yuxularım şaxtaya düşüb,
Taleyin boranlı yolları kimi.
Bəxtimin əlindən qismət sürüşüb,
Taleyin bəmbəyaz ilqarı kimi.

Payız libasında çiçəkli yazam,
Xəyala dalmışam qış gecəsində.
Eşqinin yolunda qəm dolu nazam,
Qalmışam taleyin bilməcəsində.

Yenə qəm gecəsi, yenə gileylər,
Yenə ümidimə kəmənd atmışam,
Qınama məni də yorub bəlkələr,
Özümlə özümü çox aldatmışam.

Məni hey isladır ümid yağışı,
Qorxuram bu eşqin qış nəfəsindən.
Üstümə zillənən soyuq baxışı,
Bir anda duyuram isti səsindən.

Ərköyün sevginəm, götür ərkimi,
Sevgi dəlisiyəm, inan sən buna.
Sən yalan bir sözə dözməyən kimi,
Mən də ki, dözmürəm söyuqluğuna.

Şairə-publisist Nəcibə İLKİN.”Ağlama şəhid balası”

ni

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fəndunun təqaüdçüsü,
“Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və
“Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru

( Şəhid oğlunun yaxasından atasına verilən medalı asdılar. O isə ağlayırdı…)

Ağlama şəhid balası,
Ağlama gözümün nuru.
Təzə adın mübarəkdi,
Bu adı şərəflə qoru.

Atan sənə qoyduğu ad,
Ürəyincə olmamışdı.
Bunun üçün nazın çəkib,
Qayğına da qalmamışdı.

İtirdiyin ata yeri
Medalla əvəz olundu.
Arzuların, ümidlərin,
Bu medal üstdə qalandı.

İndi sənin “Medal” atan,
Hər gün könlünü alacaq,
Vaxt tapıb əl vurmadığı,
Başını sığallayacaq.

Dərdlərindən halı olub,
Səni hər gün qucacaqdır.
O qönçə arzuların da,
Çiçək-çiçək açacaqdır.

Sən dəcəllik eylədikcə,
Bir acı söz deməyəcək.
Nə narahat olma deyib,
Nə üzünə gülməyəcək.

Atalı dostlar görəndə,
Ürəyin tel-tel olacaq.
Gözlərin ata axtarıb,
Daş üstünə çaxılacaq.

O zaman sinən üstündə,
Olan atana baxarsan.
“Medal” atanın nurundan,
Tutub gəzməyə çıxarsan.

Asıb qəlbinin küncündən,
Dərdini ona deyərsən.
Nazını çəkən “atanın”
Qarşısında baş əyərsən.

Ağlama, yaşına qurban,
Ucadan ucadır adın.
Dağ boyda ata yerinə,
Əlinə bir medal aldın.

Sən anadan doğulanda,
Dedi keçilməz çəpərsən.
Atan yadına düşəndə,
“Medal” atanı öpərsən.

İradə AYTEL.”Ölüm gözümdən düşəcək”

Bax, indi bayaqdan
bəri arxamca sürünən
bu bahalı maşına əyləşəcəm!
Qapının boyuna əyılən kimi
Qamətim gözümnən düşəcək!
Sonra bahalı maşının
varlı sahibi ilə tanış olacam.
O qədər yalanlar uyduracam ki,
(anam xəstədi, ərim məni atıb….)
Həqəqətim gözümnən düşəcək.
Sonra varacağız bahalı bir otelə…
Ayaqlarımı üst-üstə aşıracam,
Varlı “dostuma” qoşulub,
Dolu şərab butulkalarını boşaltdıqca
Deyəcəm,
Güləcəm,
Sevinəcəm!
Lap həddimi aşacam.
Onun kobud əlləri
əvvəl saçlarıma toxunacaq,
Darağa belə qısqandığım tellərim,
Gözümnən düşəcək.
İylənən, qoxuyan nəfəsi
Yanaqlarıma,
Boğazıma dəydikcə
üzüm-gözüm,
varlı kişinin varsız bədəninə dəyən əllərim,
sevgi üçün çat-çat olan dodaqlarım…
gözümdən düşəcək.
Sonra…
Başını gözlərə dik tutan sinəm,
Sevgi ləzzəti damağından getməyən vücudum
Gözümnən düşəcək.
Sonra…
Ayaqlarım
Bahalı maşının
Varlı sahibinin
sol çiyninı bir az da əyəcək,
Qışqıracam,
İnləyəcəm,
Hayqıracam,
Sonra…
Bahalı maşının
Varlı sahibinin bahalı siqaretini yandırıb
Eynən onun kimi çəkəcəm.
Ciyərlərim (elə özüm kimi)
İlk gördüyünü ağuşuna alacaq.
Ayılacam və…
Özüm gözümnən düşəcəm.
Ah.. nə gözəl.
Uraaaaaaaaaaaaaaaa!!!
Ölüm gözümnən düşəcək!

İradə AYTEL.”Göyərmədi…”

(Musa Yaqub məni bağışlasın….)

Bu dünyanın qara daşı
göyərmədi, Musa Yaqub!
Qara daşda qara gözlər xumar oldu.
Göy yeridi,
Yer əridi,
Qara daşa
qara saçlar sığal çəkdi,
Qara daşda
Qara daş da qucaqlandı,
Günahlandı,
Savablandı…
Qara daşda bəyaz yallar
Yırğalandı,
Qorğalandı,
Göyər(mə)di!
Qara daşda iki nəfəs dolaş düşdü
Asta-asta,
Hövlnak-hövlnak…
Bu dünyanın qara daşı
Qaralandı
Dağdan,
Daşdan,
Çaydan,
Aydan…
Bu dünyanın qara daşı
göyərmədi, Musa Yaqub!

İradə AYTEL.”İki nöqtə, bir mötərizə”

İki nöqtə, bir mötərizə – Mən,
İki nöqtə, bir mötərizə – Sən!
Ən əvvəl bu yumruca Sən və Mənə
Ayaq uyduracam,
Əl uyduracam,
Ürək uyduracam…
Sonra monitorun qapısını evimə açacam.
(Nöqtələri açmadan.)
Mötərizə dodağımı,
Yumruca bədənimi
Mötərizə dodağınla dadacaqsan.
Mötərizələr gah açılacaq,
Gah yumulacaq…
Saçlarım sinəmə dağılacaq,
Sinəm əllərinə dağılacaq…
Yumruca bədənimdə
Yumruca sinəm ağrıyacaq,
Qışqıracam!
Mötərizə dodaqlarımızı qoşalaşdıracaqsan.
(Gizlənmişik sanacağız.)
Susmayacam!
Bağıracam!
Elə bağıracam ki,
Həyasız-həyasız məni qoynuna alıb
Qoynumda mışıl-mışıl uyuyan
Gecəni oyandıranacan.
Elə bağıracam ki,
İllərdir tənhalığımı sevib də qoruyan,
Bəxtim!
Səni oyandıranacan!
– Bextim! Bextim!
– Hay caaaaaaaaaan!!!!
Bütün bunlar ürəyinə elə yatacaq ki,
İki nöqtə, bir mötərizə – Sən,
İki nöqtə, bir mötərizə – Mənim
Ürəyimin üstündə yatmağa çalışacaqsan.
– Dayan!
Yıxılacaqsan!
Axı biz iki nöqtə, bir mötərizəyik.
Bax, birazdan ikimiz də
Yatmağa hazırlaşan
Bilgisayarın gözlərində
Ö-lə-cə-yiiiiiiiik!……

Əziz MUSA.”Dağlar”

em

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İlham çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

Qoy zirvəndə əriməyən qar olum,
Qucağında tükənməyən var olum,
Etibarlı sirdaş olum , yar olum,
Unutmayın, nolar məni, a dağlar.

Günəş olub göylərində görünüm,
Duman olub, ətəyində sürünüm,
Güneyində gül-çiçəyə bürünüm,
Unutmayın, nolar məni, a dağlar.

Bulaq olub göz yaşıtək çağlayım,
Hər gülünü sinəm üstə saxlayım,
Bulud kimi hərdən dolub, ağlayım,
Unutmayın, nolar məni, a dağlar.

Dərələrdə dönüm sərin küləyə,
Nəğmə qoşum gözəlliyə, bəzəyə,
Qurban olum hər gülə, hər çiçəyə,
Unutmayın, nolar məni, a dağlar.

Zirvənizdə dövrə vuran quş olum,
Sizə gələn dərd, bəlaya tuş olum,
Öləndə də qoynunuzda daş olum,
Unutmayın, nolar məni, a dağlar.

Əziz MUSA.”Gözəldi dünya”

em

Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü,
“İlham çeşməsi” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru,
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü

Günəş sarı fətiri,
Buludlar ağ çətiri,
Tər çiçəklər ətiri,
Bəh-bəh gözəldi dünya.

Gecələr qara saçı,
Ulduzlar göyün tacı,
Sərgidi dağ yamacı,
Bəh-bəh gözəldi dünya.

Naz eyləyir gül-gülə,
Dən çevrilir sünbülə,
Bir qulaq as bülbülə,
Bəh-bəh gözəldi dünya.

Hər gözəli bir mələk,
Nəğmələri tər çiçək,
Dünya al-əlvan çələng,
Bəh-bəh gözəldi dünya.

Şehli çəmən, buz bulaq,
Odlu baxış, bal dodaq,
Sərin meh, yaşıl yarpaq,
Bəh-bəh gözəldi dünya,

Xalq şairi Mirvarid DİLBAZİ.Seçmə şeirlər

Çayçı qızlar nəğməsi

Gözəl qız əlində çay gözəl olur,
Buluddan çıxanda ay gözəl olur,
Ürəklə verilən pay gözəl olur,
Bol olsun Vətənə payınız, qızlar!

Yaraşır ağ ələ məxməri rəngi,
Ağın, qırmızının var öz ahəngi.
Olsun başınızda zəhmət çələngi,
Xoş gəlsin iliniz, ayınız, qızlar!

Ətrinə gülabmı qatıllb belə?
Yarpağı gündənmi tutulub belə?
Gedir sərvətimiz gör neçə elə,
Yoxdur gözəllikdə tayınız, qızlar!

Armudu stəkan süfrələr üstə,
Gətirin, buğlansın bizim ‘Güldəstə”.
İçməmiş ətrindən sağalar xəstə,
Həkimdir, loğmandır çayınız, qızlar!

Məni fikirli görsən

Məni fikirli görsən,
Demə ki, bir qəmim var.
Mən vəcd aləmindəyəm,
Əlimdə qəlımim var.

Məni fikirli görsən,
Demə ki, möhnətdəyəm.
Sükutuma toxunma!
Xalqımla söhbətdəyəm.

Əynimi sadə görsən,
Demə kasaddır əlim.
Mənim başqa geyimim,
Bəzəyim var, gözəlim!

Süfrəmi sadə görsən,
Utanma nemətlərin.
Orda az-çoxluöundan.
Sənin nə xəbərin var:
Qələm sahiblərinin,
Mənəvi toxluğundan.

Xalq şairi Hüseyn ARİF.”Xatırla məni”

Sevirəm çəməndə gülü, çiçəyi,
Gələndə ilk bahar xatırla məni.
Öpsün alınları dağlar küləyi,
Güləndə rüzigar xatırla məni.

Torpağı bəzəsin bənövşə, nərgiz,
Ruhuma doğmadır hər cığır, hər iz,
Geniş sinəsini açsın göy dəniz,
Dinəndə dalğalar xatırla məni.

Fəsillt dolanıb, ötdükcə zaman,
Vaxt olur həyatda dəyişir insan.
Mən səni unudan deyiləm inan,
Sən də, ey gözəl yar, xatırla məni!

Xalq şairi Osman SARIVƏLLİ.”Olarmı?”

Ey mələk, qınama bir sualım var,-
Qəribəm, yanında qalım, olarmı?
Sədəfli sazımı basıb bağrıma
Qaşların eşqinə çalım, olarmı?

Mən canandan, canan məndən ayrılıb,
Ruh yaşarmı de, bədəndən ayrılıb?
Gecənin bu çağı səndən ayrılıb,
Çöllərə düşməyə halım olarmı?

Ay niyə tutulur, söylə, ey nigar,-
Səni hicran boğur, yoxsa intizar?!
Bəlkə, ürəyində bir dərdin də var,
Mən sənin dərdini alım, olarmı?

1943.

Xalq şairi Vaqif SƏMƏDOĞLU.Seçmə şeirlər

Bağışlayın, yorğunam,

Bağışlayın, yorğunam,
baş qaldırıb
baxa bilmirəm sizə, buludlar.
Ağınızı, qaranızı
salamlaya bilmirəm bu gün.
Bu gün içimdə sükut var.
Kor.
Kar.
Şikəst bir sükut qoynundayam.
Nə göydə, nə yerdə,
tamam başqa yandayam,
hayandayam buludlar?

Üzüm-gözüm quma batıb

Üzüm-gözüm quma batıb,
Başım hara düşüb yatıb?
Ayaqlarım göylə gedir,
İzim buludlarda itir…

Əllərim at yalı hörür,
Gözlərim zülmətdə görür!
Bu bir şeytan əməlimi?
Son məzilin təməlimi?

Qaqa, göylərə uçmuşdum,
İki ağ qanad açmışdım,
Biri dəydi baş daşına,
Düşdüm dolanım başına…

Xalq şairi Səməd VURĞUN.Seçmə şeirlər

Quşlar qatar-qatar ellərdən keçər,
Bəşər nəsil-nəsil dünyadan köçər;
İnsanlıq gah zəhər, gah şərbət içər…
Əzəldən belədir hökmü zamanın –
Düyümlü bir sirri var asimanın!

Çarxını qurduqça dövranın əli
Bəzən ağlar olur, bəzən gülməli…
İnsanın ən böyük eşqi, əməli
Bəzən aslan kimi çırpınır darda,
Bəzən də qərq olur fırtınalarda…

Dəyişir səmtini daima sular,
Dəyişir fikirlər, dönür duyğular.
Kainat tutmayır bir yerdə qərar:
– Çarpır sinəsini qayalıqlara-
O gah qışa çıxır, gah da bahara!

Dünya binasını qurandan bəri
Səadət adlanan o gözəl pəri
Gəl! – deyə səsləmiş qərinələri;
Yazıqlar olsun ki, hələ insanlıq
Gəlib qovuşmamış ona bir anlıq.

Ey dünya gözəli, qaçma bəşərdən!
İnsandır ayıran xeyiri bəşərdən!
Gəl onun eşqini ücüz tutma sən, –
Qəlbi var, hissi var hər məhəbbətin,
Qaralmaz ulduzu əbədiyyatın!…

Ölüm bir iblisdir, həyat bir mələk!
Varlığı izləyir heçlik kölgə tək…
İşıq qaranlıqla pəncələşərək
Yaşatmaq istəyir cahanda bizi,
Günəş salamlayır iradəmizi!

Yamanlıq, yaxşılıq durmuş üz-üzə,
Dilsiz əsrlərdən mirasdır bizə.
Əsir bahar yeli qəlblərimizə,
Lakin arxasınca kəfən geyir qış,
Təbiət varlığa belə qarğamış.

Bir bayram sözü var, bir də ki, matəm,
Nəşə bir aləmdir, qüssə bir aləm.
Həyat öz atını sürür dəmadəm;
Odlar içində də hər bir mənzərə
Yenə qanad verir düşüncələrə!

Yenə də insanın xəyal şəhpəri
Gəzir fəzaları, göy dənizləri.
Sən ey səadətin gözəl pak əməlini,
Uzat yer üzünə hünər əlini!

Zamandır, bəşərin imdadına gəl!
Xəstə bir gözəldir hünərsiz əməl…
Hünər söylədiyim o qüdrətli əl
Bütün kainata qoy qanad gərsin,
Bəşər karvanına o yol göstərsin.

Hünər qanad versin torpağa, daşa,
Dənizlər çatılıb gəlsin baş-başa…
Azadlıq ordusu varsın birbaşa,
Hər zəfər dastanı yadigar olsun,
Ölüm təslim olsun, həyat var olsun!

Dünyaya bir şöhrət yaranmışıq biz,
Günəş çökməmişdir qaranlığa diz.
Qoy ölsün yamanlıq, o xain iblis!…
Yaxşılıq çağırsın hər qəlbin neyi,
Qurtaraq zəncirdən Prometeyi…

Fəlakət qocalmış…qartdır o köpək.
Onun sümükləri tez çürüyəcək…
Səadət – gənclikdir, adı – gələcək!
Onun gözlərində həyat eşqi var-
Var olsun gələcək! Var olsun bahar!

1942.

Deyin, gülün, Övladlarım!

Şəhər üstə qanad gərib mürgülədi yorğun axşam…
Nеçə çadır qurdu göydə topa-topa sıx buludlar.
Yavaş-yavaş qaraldıqca mavi sular, yaşıl otlar,
Çəkib məni öz ardınca еvə saldı gəlin – ilham…
Şəhər üstə qanad gərib mürgülədi yorğun axşam…

Dağılmışdır mеydanların, döngələrin izdihamı,
Sеyrəlmişdir küçələrdə avtoların xəbər səsi.
Şəhər böyük, hər insanın öz zövqü var, öz həvəsi.
Saraylara, tеatrlara, kinolara dolmuş hamı,
Dağılmışdır mеydanların, döngələrin izdihamı.
Mənsə bir ay görmədiyim masam üstə baş əyərək,
Dеyirəm ki, salam vеrim şеir-sənət dünyasına…
Söz еvimi bomboş görüb at çarpmasın əsən külək…
Ürək qoyub can yandırıb hər bir sözün mənasına,
Dеyirəm ki, salam vеrim şеir-sənət dünyasına.

Ürək böyük, arzular çox, yollar uzun, səbrimsə az…
Ah dеyirəm, qıra bilsəm zəncirini ətalətin…
Dolmuş ürək boşalmasa can yanğısı sakit olmaz,
Yaratmaqdır, yaratmaqdır al bayrağı səadətin!
Ah dеyirəm, qıra bilsəm zəncirini ətalətin!..
Bu fikirlər dünyasına əyilmişdir yеnə başım,
Sanki mənə qulaq asır sakit olmuş böyük şəhər…
Ağ kağıza kotan kimi şırım açır karandaşım,
Hərdən gəlir qulağıma qəlbimdəki döyüntülər,
Sanki mənə qulaq asır sakit olmuş böyük şəhər…

Еv o qədər səssizdir ki!.. Nə danışan, nə gülən var.
Kəsilmişdir uşaqların ağız dolu qəhqəhəsi.
Danışmayır hər zamankı qarmon səsi, kaman səsi.
Bəzən uşaq dünyasını nə anlayan, nə bilən var;
Еv o qədər səssizdir ki, nə danışan, nə gülən var.
Yusif alıb fırçasını şəkil çəkir bir kənarda.
Nəsə qurub-quraşdırır kiçik-kiçik tablolarda.
Aybəniz də sağ əlini söykəmişdir çənəsinə,
Divan üstə qulaq asır nağıl dеyən nənəsinə.
Vaqif də ki, yuvarlanır, gah da dönür üzü üstə;
Xumarlanır pişik kimi anasının dizi üstə!

Onlar nеçin danışmayır? Nеçin gülüb oynamayır?
Nеçin mənim təbim kimi bulaq olub qaynamayır?
O körpəcik ürəklərdən nələr kеçir indi, nələr!
Nənəm dеyir: – Səs salmayın! Əsər yazır atan, əsər…
O hər şеir oxuduqca, dağa dönür ürəyimiz;
Onun halal zəhmətilə qazanılır çörəyimiz! –
Yox, yox, əziz balalarım! Hеç qısmayın səsinizi,
Sizin şaqraq dilinizi еşitməsəm bir anlıq mən,
Qaya boyda daş asılar mənim ata ürəyimdən…
Gülər görüm, oynar görüm, xoşbəxt görüm hər vaxt sizi.
Gülün, əziz balalarım! Hеç qısmayın səsinizi!

Mən görmüşəm uşaqlıqda çörək dərdi düşünəni –
Anam soyuq bir daxmada ac qarına doğdu məni…
Sizə nə var, övladlarım, görmədiniz o pis günü.
Görmədiniz yoxsulların xəcalətdən öldüyünü.
Görmədiniz qələm qaşlı, durna gözlü o gəlini,
Can üstündə mənə sarı uzatmışdı öz əlini…
Siz işıqlı, yaraşıqlı binalarda yarandınız,
Səadətdir ilk еviniz, azadlıqdır ilk andınız!
Boynunuza al qırmızı qalstuklar taxanda siz,
Bilirəm ki, mənsiz bеlə xoşbəxtlikdir nəsibiniz…
Bilirəm ki, sizin kimi sabahın da şaddır üzü…
Gözəl günlər ana kimi oxşayacaq ömrünüzü.

Еlin qadir əllərilə çoxaldıqca еlin varı,
Atasız da ömür sürür min-min vətən balaları,
Bir əbədi al bahara təslim oldu boranlı qış…
Sabahın duz-çörək dərdi alnınıza yazılmamış…
Bir də məndən çəkinməyin, sükunətə düşmənəm mən,
Səssiz kеçən günlərimi saymamışam öz ömrümdən…
Mən əzəldən tufanların qoynunda bir ötən quşam,
Fırtınalar, qasırğalar qucağında doğulmuşam…
Ağır toplar dilə gəlib səs saldıqca dağ dalına,
Mənim şair ürəyim də dönür dağlar qartalına.
Şirlər kimi çox çıxmışam yanğınların arasından;
İgid igid ola bilməz qan axmamış yarasından.

Polad kimi, odda bişib bir mərmiyə dönsə ürək,
Sözün hökmü mеydan sürər uzaq vuran mərmilərtək.
Dеyin, gülün övladlarım! Sükunətə düşmənəm mən,
Səssiz kеçən günlərimi saymamışam öz ömrümdən.
Dеyin, gülün, əl də çalın, hеç qısmayın səsinizi,
Gülər görüm, oynar görüm, xoşbəxt görüm hər vaxt sizi!..

1949.

Dinlə, Xavər!

Başımın üstünü kəssə də ölüm
Sağ əli baltalı bir cəllad kimi,
Mənim talеyimə yanma, sеvgilim!
Lakin bu dəhşətə baxma yad kimi…

Solsa da qüssədən al yanaqların,
Sən bu müsibəti qəlbində saxla…
Dil açsın hər yеrdə gül dodaqların
Bir əxlaq, bir sеvgi, bir qanacaqla.

O zaman mənim də ruhum şad olar,
Qəbrim çiçək açar bu ülfətinlə;
Sorsalar nə qaldı məndən yadigar?
Dayan hеykəl kimi məhəbbətinlə!

Molla Vəli VİDADİ.Seçmə şeirlər (Qoşmalar)

Ağlamazmı

Еy məni qınayan, ağlama,dеyib,
Ağlar yarı gеdən bəs ağlamazmı?
İllər ilən həmdəmindən ayrılıb,
Хоş nigarı gеdən bəs ağlamazmı?

Оlmaya yanında yarı, cananı,
Puça çıхıb gеdə ömri-cavanı,
Günbəgün əksilib şövkəti, şanı,
İхtiyarı gеdən bəs ağlamazmı?

Bəхt çönüb, çünki zəmanə dönüb,
Şadü хürrəm işi fəğanə dönüb,
Ömrünün gülzarı хəzanə dönüb,
Nоvbaharı gеdən bəs ağlamazmı?

Ərz еlərəm sən хasların хasına,
Səbr еləyim mən bu dərdin hasına,
Göz yоllarda, can gеdincə ta sinə,
İntizarı gеdən bəs ağlamazmı?

Vidadi хəstəni gəl indi tanı,
Hanı о sən görən şəklü nişanı,
Rəngü ruyi, cismi, taqəti, canı,
Külli-varı gеdən bəs ağlamazmı?

Çərхi-fələk zülmü ziyad еyləmiş,
Hicran məni gündə döyər, ağlaram.
Еy yaranlar, sındırıbdır bеlimi,
Möhnət yükü qəddim əyər, ağlaram.
Məni bеlə hər kim görə, bir ağlar,
Dağ-daş yanar, ulus, оymaq, еl ağlar.
Cismim sızlar, göz yaş tökər, dil ağlar,
Öz başıma yalqız məgər ağlaram?
Еy mənim tək göz yaşını saçanlar,
Qürbətlikdə cigər qanın içənlər,
Fikr еtdikcə cümlə bir-bir kеçənlər,
Yadə düşər, yanar cigər, ağlaram.
Hayıf оldu о dövranlar, о dəmlər,
Gəldi, kеçdi yar, müsahib, həmdəmlər,
Bərhəm оlur dərdlər, qəmlər ələmlər,
Bir-birinə gündə dəgər, ağlaram.
Çərхi-fələk, mən ha köçdüm yurdumdan,
Ayrı düşdüm qоşunumdan, оrdumdan,
Vidadiyəm, aləm tanır dərdimdən,
Əgər ağlamanam, əgər ağlaram.

Molla Pənah VAQİF.Seçmə şeirlər (Qəzəllər)

mpv

* * *

Kim ki, sevdayi-səri-zülfu-pərişanə düşər,
Gah zindanə, gehi çahi-zenəxdanə düşər.

Afəti-dəhr dəyer ol kəsə kim, kamildir,
Mah hər gün ki, kəmalə yetə, nöqsane düşər.

Mərd igidler özünə məhbəsi meydan bilir,
Sanma kim, nakəsü namərd bu meydanə düşər.

Eybdən saf çıxar, pakü mübərra görünür,
Hər tila kim, küreyi-atəşi-suzanə düşər.

Piçü tabə düşənin işi, bəli, üzde olur,
Zülf bu vechlə rüxsareyi-tabanə düşər.

Hər yaman yer ki, olur — yaxşılann mənzilidir,
Ləl daş içrə, xəzinə dəxi viranə düşər.

Şəmi-qəm şadlıq əyyamma xoş ziyvərdir,
Necə kim, xali-siyəh arizi-cananə düşər.

Ey Vidadi, qəmi-zindane giriftar olmaq,
Bir sənə, bir məne, bir Yusifı-Kənane düşər.

Eşqə düşmək səne düşmez, qocalıbsan belə dur,
Belə işlər yenə Vaqif kimi oğlanə düşər.

* * *

Mehribanlıq görməyib bir mehliqadən küsmüşəm,
Gündə yüz al eyləyən qəlbi qəradən küsmüşəm.

Şənine dedim şirin söz, bir şey ondan dadmadım,
Bu səbəbden ağzı şəkkər dilrübadən küsmüşəm.

Bir qədəh mey istədim, smdırdı könlüm şişəsin,
Daş bağırlı saqiyi-sahib-cəfedan küsmüşəm.

Çün “uman yerdən küsərlər” bir məsəldir xalq ara,
Küsdüyüm bica deyildir, aşinadən küsmüşəm.

Gördüm ewəl ki, binasın yarlıq etmek deyil,
Vaqifa! Əsli budur, mən bu binadan küsmüşəm.