“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri.
Bu uzun gecənin qaranlığında Canıma vəlvələ düşüb. Bir kəndir özünü asıb tavandan, Məndən əvvələ düşüb. Gecədən bir az keçir, Saat səhərə yaxın. Nə intihar vaxtıdı… Ruhum üzü göylərədi, Ölümün nübar vaxtıdı. Yoxdu burdan o tərəfi, Nə günəş, nə də ki, ay olasıdı. Bir cüt qərənfilə dönüb əllərim Sinəmin üstünə qoyulasıdı
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Şeir saatı rubrikasında bu gün sizlərə Rəsmiyyə Sabirin şeirləri təqdim edilir.
BU MƏHƏBBƏT
İçindən yıxılır adam (Ramiz Rövşən)
Bu məhəbbət bir az göydən, Bir az da yerdən sıxılır. Dünya ruhumuz boydadır, Fərq etməz hardan baxılır.
Sən getdin, yox oldu izin, Mən süründüm dizin-dizin, Baxmadığımız dənizin Suyu gözümə yığılır.
Yoxdur səndən xəbər-ətər, Həsrətin hər vaxt təzə-tər, Üst-üstə toplanan dərdlər Hamısı ömürdən çıxılır.
Hicran ağır, ürək kövrək, Gəl bu dərdin yükünü çək, Bir gün qurumuş ağactək, Hər kəs içindən yıxılır.
QADIN
Səni tanıyıram, qadın… Üzündəki minillik kədər tanışdır mənə. Nə etsən də, fələk gəlməz ki, imana-dinə.
Səni tanıyıram, qadın… Daşıdığın zibil torbaları ürəyinə ağır gələr. Bu arsız dərd də gəlib sənin könlündə dincələr.
Səni tanıyıram, qadın… Nə istəyir fələk səndən? Əli ətəyindən uzun bəxtin utanıb keçər gendən.
Səni tanıyıram, qadın… Dünya ruhuna dar olar. Al-əlvan yaz çiçəkləri payız əllərində solar.
Səni tanıyıram, qadın… Fəqət, unutdum. Görən, nəydi sənin adın?..
MƏN VƏ SƏN
Mən həqiqət arayırdım, Sən yalan kimi çıxdın qarşıma. Mən ümid arayırdım, Sən güman kimi çıxdın qarşıma. Mən xoşbəxtlik arayırdım, Sən təsəlli kimi çıxdın qarşıma. Mən əbədiyyət arayırdım, Sən ömür kimi çıxdın qarşıma. Mən Yer üzündə Nə vaxtsa itirdiyim Özümü axtarırdım, Sən çıxdın qarşıma…
SƏN YOXSAN
Sən yoxsan, Bayırda bahar fəslidir. Amma bənövşələrin boynu bükükdür hələ də…
Sən yoxsan, Bayırda yay fəslidir. Günəş həsrətindən alışıb-yanır.
Sən yoxsan, Bayırda payız fəslidir. Sarı yarpaqlar təbiətin qırmızı xəyanəti üzündən intihar edir.
Sən yoxsan, Bayırda qış fəslidr. Küçələrin buzunu ayrılığın alovu yandırıb-yaxır…
Sən yoxsan, Bütün fəsillərdə, bütün aylarda, bütün günlərdə içimdə sənsizlik havası var…
İLĞIM
Mən – kökündən qoparılmış bir ağacam. Kötüyüm belə qalmamış…
Mən – sındırılmış bir şüşəyəm. Toxunsan, qırıntılarım doğrayar əllərini…
Mən – saralmış bir yarpağam. Daha baharlar belə dəyişə bilməz rəngimi…
Mən – bir boşluğam ucsuz-bucaqsız… Yaxın gəlmə, yıxılarsan…
DÜNYANIN İÇ ÜZÜ
Ömrümüzün yollarına, Duman, yağış, sis bürünür. Çıxır astarı üzünə, Hərdən iç üzü görünür.
Fələk də bizə zülm edir, Bəxtimizin gözün didir, Gedənlər uçaraq gedir, Yerdə qalanlar sürünür…
Hüznlü payız axşamı, Kədərə qərq olub hamı, Küləklər üfürür şamı, Dünyanın işığı sönür…
BÖYÜK İNSANLAR (Müəllimlərimə ithaf)
Bu kiçik dünyamızda böyük insanlar da var. Onların ürəyindən cücərərək boy atar böyük-böyük amallar.
Böyük insanların kölgəsi düşər kimsəsizlərin ahının odunun yandırdığı küçələrə.
Böyük insanların varlığı nur saçar işığı azalan dünyaya, qaranlıq gecələrə…
Böyük insanlar dərdlərin bizi küncə sıxdığı həyatda qəlbimizdə böyüyər, qəlbimizi böyüdər…
Həmin böyük insanlar bu kiçik dünyamızda böyük iz qoyub gedər…
QAYITDIM
Əvvəl bu dünyada bir yuxu gördüm, Sonra da röyamı yozub qayıtdım. Bu həyatda hər gün gördüklərimi Ömür kitabına yazıb qayıtdım.
Bu dünya mənlə yağımı, Axtarıram dayağımı, Of, söndürüb çırağımı Canımı yandırdın, zalım.
AZƏRBAYCAN ƏSGƏRİ
Sən Vətən torpağında silinməyən bir izsən, Bu günsən, gələcəksən, şanlı tariximizsən, Sənin şücaətini necə vəsf eləyim mən, Ey Odlar diyarının igid, qəhrəman əri, Azərbaycan əsgəri!
Bu torpaq and yerimiz, sən qürur mənbəyisən, Yolunu kəsə bilməz nə duman, nə də ki çən, Vətənə sipər olan şəhidsən, qazisən sən, Biz müqəddəs bilirik məzarın olan yeri, Azərbaycan əsgəri!
Addımların titrədir dağı, dərəni, daşı, Zəfərlə başa vurdun sən bu çətin savaşı, Hünərini unutmaz bu tarixin yaddaşı, Cəngavər ruhlusan sən uzaq keçmişdən bəri, Azərbaycan əsgəri!
Qutsal qanın qarışdı, torpağı Vətən etdin, Şanlı zəfər yolunu rəşadətinlə getdin, Qayaların buzunu nəfəsinlə əritdin, Göytürk xaqanlarının xələfidir hər biri, Azərbaycan əsgəri!
Şanlı qələbə çaldın, sənə zəfər yaraşır, Şöhrətinin sədası indi sərhədlər aşır, Sənə xalqın qəlbində məhəbbət aşıb-daşır, Qisasımızı alıb ovutdun dərdi-səri, Azərbaycan əsgəri!
Əsla dayanma, igid, yürü ancaq irəli, Döyüşlərdə hayqırtın dağı, daşları dəlir, Uzaqdan Bozqurdların ayaq səsləri gəlir… Silinir Yer üzünün bütün pisliyi, şəri, Azərbaycan əsgəri! Azərbaycan əsgəri!
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Şeir saatı rubrikasında bu gün sizlərə İltimas Səmiminin şeirləri təqdim edilir.
İltimas SƏMİMİ
YOX OLAR
Səni xatırlayanlardan Biri belə Kövrəlmədi.
Yoxluğuna nə göy qaraldı, Nə yer üşüdü. Sənsizlik belə başladı, Belə də ötəcək… Doğmaların yaddaşında Yaxasını cıran acı xatirələrin Köz-köz sönər. Əlləri qoynunda Xəyallara qərq olmuş Neçə söz Payız yarpağı kimi soldu. Yoxluğuna Nə zaman dayanar, Nə də göy üzündə günəş Yox olar.
OYANA
Arzular məzarlığına dönən Bu yarımçıq ömür Kimindir? Bir az göz yaşı,
Bir az da hicran qoxuyur. Üstündən ayrılıqlar Yol salıb, Ölümə üz tutanlar Ağır-ağır yeriyir. Yaşamaq kəlməsi Göz yaşı sıxmaqdadır. Şirin bir yuxuya sarılıb Ömrü bitirməyənlər Mümkün deyil oyana.
SİLİNƏR
Ovcunu bərk sıx, Yollar qaçar əlindən. Ayağın altında torpaq Diksinər, İçində yuxusu qarışmış Arzuların Yarpaq-yarpaq saralar. Təsəllin bir qarış yol, Bir qaşıq ümiddir. Nə yol bitir, Nə ümid. Bu sükut alın yazındır, Bütün cığırlar ayrılığa aparır. Yer üzünə kölgə tökən Bu qaranlıq gecə Taleyini oxuyur. Kiri, qoy küləklər əsməsin, Yer üzündə bütün xatirələr silinər…
ADA KİMİ
Sığalmı istədin? Küləklər əsdi. Qəfil bir yaz yağışı Yollara süzülən Bütün göz yaşlarını yudu. İndi Yer üzündə Bir “Əlvida” kəlməsi Göyərməkdədir. Kölgəsində tənha bir qoca Xatirələrə qərq olub. Qayğılardan sıxılan ürəyi Dənizdə, Üstündə qara ruhlar dolaşan Kiçik bir ada kimi…
BİRCƏ XATİRƏ QALIR
O gözlərdən uzaq düşmək Qəfil ölümlə Üz-üzə gəlməkdir. Hər şey bitmiş kimi… Evin bir küncünə Qısılıb ağlamaqdan başqa Sevənlərin əlindən Nə gəlir ki? Ona da vaxt olsa. İntizar bir yandan, Həsrət bir yandan. Səhər nə vaxt doğuldu, Gün nə tez ötüşdü, Axşam nə tez düşdü?.. Sevənlərə yeltək ötən zamandan Bircə xatirə qalır…
YAVAŞ-YAVAŞ İTƏCƏKSƏN
Sevdiyin insanlar da Çıxıb gedəcək, Yorğun baxışlarından Heç nə duya bilməz sən. Qaranlıq gecədə Başının üstündən Qara ruhlar dolaşar. Qorxulu yuxular, Qulağına axan səslər Səni bir an da rahat qoymaz. Ürəyini didən Ölüm xofu, Yaddaşından silinməyən Bir nakam sevgi saçlarını yolacaq. Sən o sevginin kölgəsində Yavaş-yavaş itəcəksən…
AXTARMAQDADIR
Yorulub əldən düşdü: Kim hansı qapıda, Hansı tində, Hansı küçədə? Şəhər sükut içində, Hava da göz yaşı Qoxuyur. Balıqsız dəniz kimi, Bu şəhərin küçələrində Bir kimsə yox. Qara ruhlar dolaşır. Yollar yorulub, Bir yarpaq pıçıltısına Həsrət qalıb elə bil.
Əllərim qaranlığa Qərq olmuş küçələrdə İtirdiyim günləri axtarmaqdadır…
QARA EDİB
Üz tutub qarşıdakı O divara da Bir kəlmə söz de. Daşqəlbli insanlartək Soyuqanlı… Önündə qan tökülsə də, Yenə susar. Kilidləmiş o ağ qapı Heç kimin üzünə açılmaz. O ağ qapıya üz tutanlar Ümidinin hər şeydən Üzüldüyünü bilib Hönkür-hönkür ağlayarlar. Elə bil dar ağacıdır, Cəllad kötüyüdür, Qəfil çaxan bir güllədir. O ağ qapı ağ olsa da, Çox insanın taleyini qara edib…
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Hekayə saatı” rubrikasında bu gün sizlərə Azərbaycan Yazıçlar Birliyinin üzvü Coşqun Xəliloğlunun “Sükan arxasında” adlı qısa hekayəsi təqdim edilir.
COŞQUN XƏLİLOĞLU
SÜKAN ARXASINDA
QISA HEKAYƏ
Ceyhun babanın altmış beş illik ömründə heç vaxt maşını olmamışdı. Gəncliyində kasıbçılıq, sonralar isə ailə qayğıları ona bu barədə düşünməyə belə imkan verməmişdi. Düzdür, təqaüdə çıxmağa az qalmış bir az vəsaiti var idi. Amma fikirləşirdi ki, artıq gecdir. Maşın sürməyi öyrənmək üçün xeyli vaxt, təcrübə və bacarıq lazımdır. Onun üçün maşın sürmək həmişə əlçatmaz, məsuliyyət tələb edən və həyəcanlı bir məşğuliyyət idi. Amma hər şey beşyaşlı nəvəsi Muradın onlara qonaq gəlməsi ilə dəyişdi.
Həmin gün parkda gəzərkən Murad rəngbərəng attraksion maşınlarının olduğu meydançanı gördü. Balaca əlləri ilə babasının pencəyindən dartıb, “Baba, mən də sürüm!” – yalvarışa bənzər səslə dedi. Meydançada uşaqlar maşınları bir-birinə çırpır, gülüş səsləri, şən qışqırıqlar ətrafa yayılırdı. Murad hələ çox balaca idi, maşını tək idarə edə bilməzdi. Nəzarətçi gülümsəyərək dedi: “Əmi, Siz də minməlisiniz, uşaq hələ kiçikdir.”
Ceyhun baba birdən duruxdu. Ətrafa boylandı. O, yaşlı bir adamın oyuncaq maşına minməsini ayıb, bir az da gülünc hesab etdi. “Yox, a bala, mən hara, maşın hara? Ayıbdır, camaat baxır,” deyə tərəddüd etdi. Amma Muradın nəmlənmiş gözlərini görəndə tab gətirə bilmədi. Utana-utana, əynindəki təzə, səliqəli kostyumla balaca, qırmızı maşına tərəf addımladı və güclə də olsa, Muradın yanında əyləşdi.
Siqnal səsi eşidildi və maşınlar işə düşdü. Murad sevinclə sükandan yapışdı, amma maşını döndərə bilmədi. Ceyhun baba böyük əlləri ilə balaca sükanı bərk-bərk tutdu, ayağını isə ehtiyatla qaz pedalına basdı. İlk toqquşmada maşın titrədi və onlar silkələndilər. Baba diksinən kimi oldu, amma Muradın bərkdən gülməsi onun ürəyinə sərinlik gətirdi. Digər maşın gəlib onlara dəyəndə, baba artıq özü də bilmədən sükanı sola burdu, cəld manevr etdi. Üç-dörd dəqiqə ərzində o, illərdir unutduğu, bəlkə də heç yaşamadığı bir hissi – uşaqlıq sevincini dadırdı. Çöhrəsindəki o ciddi, qaraqabaq ifadə yox olmuşdu – uşaq kimi gülümsəyirdi.
Növbəti gündən başlayaraq hər gün axşamçağı baba nəvəsi ilə parka gəlir, bilet alıb maşına minirdilər. Bu zaman təkcə balaca Murad yox, həm də baba sevinirdi. Ceyhun baba artıq qazı vaxtında verməyi, toqquşmalardan yayınmağı öyrənmişdi. O, sanki itirilmiş uşaqlığını bu balaca meydançada tapmışdı.
Amma hər gözəl nağılın bir sonu olur. Bir neçə gündən sonra Muradın valideynləri gəlib uşağı öz evlərinə apardılar. Muradsız ev birdən-birə sanki boşaldı, səssizləşdi.
Ertəsi gün Ceyhun baba yenə parka gəldi. Ayaqları onu ixtiyarsız maşın meydançasının yanına gətirdi. Kənarda dayanıb rezin altlıqlı maşınların səsinə, uşaqların hay-küyünə qulaq asdı. İçindən qəribə bir istək keçdi: “Gedim bir bilet alım, yenə sürüm”.
Amma yanında nəvəsi yox idi. Təkbaşına o maşına minsə, kənardakılar nə düşünərdilər? “Ağsaqqal kişidir, deyəsən, başı çatmır”, deyərdilər.
Cibindəki pulu yoxladı. Pulu var idi. Amma özündə cəsarət tapıb nəzarətçidən xahiş edə bilmədi. İndi o, meydançanın dəmir barmaqlıqlarından yapışıb içəridəki maşınlara baxan kasıb və oyuncaqsız qalmış uşaqdan fərqlənmirdi. Uşaqlığında kasıbçılıqdan oyuncaq maşınlarla oynaya bilmədiyi günlərin həsrəti, qocalığın gətirdiyi “ayıbdır” qorxusu ilə birləşmişdi.
Ceyhun baba dərindən ah çəkdi, əllərini pencəyinin cibinə qoyub, sakitcə evlərinə tərəf addımladı. Amma əllərində o balaca sükanın istisini hiss edir, Muradın dünən maşından düşərkən çöhrəsini bəzəyən gülüşünü xatırlayırdı.
Dibçəklərə əsir edilən güllərin, Azadlığı yoluxa ürəklərə. Sevgi hissiylə bəslənən, əzizlənən. Qanadlanıb uçmadan Ruh vücuda sarılaraq yaşaya azadlığı. Bu dünyanı cənnət edə O dünyada cənnətə qovuşmaq istəyənlərin saflığı.
HƏYATA YARI YAMAĞAM
Elə tutubdur tərsliyim, Ağlamağa ərinirəm. Mən yetimin fağır qızı, Bəxti yavər görünürəm.
Ruhumda bir yorğunluq var, Yükü ürəyimi əzib. Deyingənəm bu aralar, Öz anam da məndən bezib.
Dua etdim, duyulmadı, Əlim ətəyimə düşdü. Günahlarım yuyulmadı, Ölüm gəlib, son görüşdü.
Ümidimin üstü yırtıq, Həyata yarı yamağam. Hamı ev sahibi olmuş, Bu dünyaya mən qonağam.
Qavroş tənhalığında səfilliyi yaşayıram, Fil heykəlində isinməyə çalışan ümidləri Fantinanin doğum ağrılarına daşıyıram… Özümdən böyük ömür yükü ilə qorxulu gecələrin vahiməli tənhalığından keçirəm. Yuxularım katorqalı bir məhkumun arzuları qədər az və ağrılı, insanlıq “Yepiskopdan” bagışlanmaq istəmək qədər qayğılı… Oyanıb qoynuma buraxılan gəlincik sevinci yaşamaq həsrətiylə yeni üfüqlərə can atmaq istəkliyəm, Talesiz misralarda küskün bir ruham, həsrəti cildlənmiş sabaham… Ömür, göz qapaqlarım arasında intihara yol gedir…. Arzular zədə alanda yalnızlıq da qoşun çəkir, savaşır düşüncələr də hətta, Görən səfilliyin nə olduğunu mənim kimi bilirmi Kozetta???
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
Məhəbbətin dərin, xəyalın dərin, Nə çıxar sözlərə könlümü versəm?! Əslinə varmaqçın bu söhbətlərin, Nolur gözlərini telefonda görsəm?!
Mikayıl Müşfiq
Nə Leylilər bitib bu dünyada, nə Məcnunlar. Nə Əslilər yox olub, nə Kərəmlər. Nə də Şirinlə Fərhadın hekayəsi zamanın yaddaşından silinib. Sadəcə dövr dəyişib.
Bir vaxtlar sevənlər uzun yollar aşır, aylarla, bəzən illərlə xəbər gözləyirdilər. Həsrətlər məktublara köçür, gecələr şeirlərə çevrilirdi. İndi isə məsafələr əvvəlki qədər uzaq deyil. İnsanlar istədikləri an bir-birinin səsini eşidə, üzünü görə bilirlər. Amma eşq dəyişməyib. O hələ də insanı gözlətməyi, darıxdırmağı, ümidlə yaşatmağı bacarır. Bəzən bir baxış üçün, bəzən bir söz üçün, bəzən də heç kimin anlamadığı bir telefon söhbəti üçün…
***
Axşam yenicə düşürdü. Göy üzünü örtən boz buludlar şəhərin üstünə ağır-ağır enir, xırda yağış damcıları tələsik addımlayan insanlar kimi bir-birini ötərək yerə düşürdü. Küçədən keçənlər addımlarını sürətləndirir, dükanların kölgəliyinə, avtobus dayanacaqlarına sığınmağa çalışırdılar. Nigardan başqa…
Nazik ev paltarı çoxdan islanmışdı. Çiyinlərinə tökülən saçları suyun ağırlığından daha da tündləşmiş, yanaqlarına yapışmışdı. Amma o, sanki bunların heç birini hiss etmirdi. Üzündə qəribə bir işıq vardı. İnsan yalnız çox sevdiyi birinə doğru gedəndə belə baxardı həyata.
Addımlarını gah sürətləndirir, gah da yavaşıdırdı. Elə bil görüşə tələsirdi. Ürəyi bədənindən qabaq qaçır, ayaqları ona çatmağa çalışırdı.
Küçə boyu düzülmüş işıqlar yağışın altında bulanıqlaşmış, hər tərəf xəyal kimi görünürdü. Nigar isə gözlərini qarşıdakı telefon köşkündən ayırmırdı. Onun üçün həmin an bu şəhərdə başqa heç nə yox idi. Bir azdan səsini eşidəcəkdi, bir azdan yenə onunla danışacaqdı, bir azdan ürəyində günlərlə yığılan sözləri bir-bir ona deyəcəkdi.
Dodaqlarına qeyri-ixtiyari təbəssüm qondu. Başını qaldırıb yağışa baxdı. Damcılar üzünə düşür, kirpiklərində inci kimi yığılırdı. Xoşbəxt idi. Uzun ayrılıqdan sonra sevdiyinə qovuşmağa gedən insanlar kimi…
Telefon köşkünün yaxınlığındakı dükanda iki gənc oğlandan biri oturmuşdu, digəri isə gələn müştərilərə xidmət göstərirdi. Elə həmin an dükandan çıxan son müştərini yola salan Elnurun gözü Nigara sataşdı. Onu görən kimi üzündəki ifadə dəyişdi, baxışlarına narahatlıq çökdü.
– Elnur, nə olub? – dostu təəccüblə soruşdu. – Kimdi o?
Nigar artıq telefon köşkünə çatmışdı. Dəstəyi götürüb qulağına apardı və üzü işıqlandı.
– Sevgilim… Nəhayət səsini duydum. Çox darıxmışdım sənin üçün.
Yağış dəstəyin üstünə döyür, külək yaş saçlarını üzünə vururdu.
– Bilirsən, evdən qaçmışam. Telefonumu yenə alıblar. Ona görə buradan zəng edirəm. Heç istəmirlər danışaq. Bilmirəm nə baş verir…
Uşaq kimi güldü.
– Amma mən yenə də sənə yol tapıram.
Bir neçə saniyə susdu.
– Bəs sən? Sən də darıxmısan?
Dodaqlarındakı təbəssüm bir az da böyüdü.
– Bilirəm…
Sonra uzaqlara baxaraq davam etdi:
– Bizim yerdə artıq başqa sevgililər gəzir. Hərdən onlara baxıb paxıllığım tutur. Bəyaz paxıllıq… Yadındadır? İlk dəfə əlimi tutanda bizi Cavid görmüşdü. İlahi, o nə gün idi…
Bərkdən gülərək əlini ağzına apardı.
– Yelləncəyə də minərik sən gələndə? Ən son səninlə minmişəm. O gündən sonra heç minməmişəm.
Səsi asta-asta titrədi.
– Darıxmışam, Murad. Çox darıxmışam. Ən çox sənin üçün. Səsin üçün, gözlərin üçün, adımı çağırmağın üçün…
Bir damcı yanağından aşağı süzüldü. Yağış damcısı idi, yoxsa göz yaşı – ayırd etmək mümkün deyildi.
– Sənin sevdiyin peçenyelərdən də bişirmirəm. Deyirəm sən gələndə bişirərəm, birlikdə yeyərik. Anama da qoymuram bişirməyə.
Qardaşı ona yaxınlaşdı. Baxışlarında yorğun və dərin bir kədər vardı.
– Danışdın?
– Danışdım…
– Gedək evimizə, quzum. Soyuqlayacaqsan.
Nigar bir neçə saniyə dəstəyi əlində saxladı. Baxdı, baxdı… Sonra asta-asta yerinə asdı. Qaşları düyünləndi, gözləri doldu, küsən uşaq kimi dodaqlarını büzdü.
– Cavid…
– Hə?
– Murad gələcək, elə deyil?
Cavid gözlərini yayındırdı. Cavab vermədi. Sadəcə gödəkcəsini çıxarıb bacısının çiyinlərinə örtdü. Yağış altında yanaşı addımlayaraq uzaqlaşdılar. Bir az aralıdan onları izləyən Elnur isə uzun müddət arxalarınca baxdı. Yanındakı dostu nəhayət marağını gizlədə bilməyib soruşdu:
– Kimdir bu qız? Niyə onu görcək zəng vurub xəbər verdin?
Elnur uzaqlaşan iki kölgəyə baxaraq dərindən ah çəkdi. Yağışın altında getdikcə kiçilən həmin kölgələr sanki bütün dünyanın kədərini daşıyırdı.
– Murad mənim sinif yoldaşım idi. İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid oldu. Nigar isə onun sevdiyi qız idi. Nişanlanacaqdılar, evlənəcəkdilər… Telefonla isə Muradla danışır…
Yağışın altında uzaqlaşan Nigar dönüb son dəfə telefon köşkünə baxdı. Sanki orada yarımçıq qalmış bir görüş, deyilməmiş bir söz, yaşana bilməmiş bir ömür vardı. Bəlkə də o da bütün ömrünü heç vaxt tamamlanmayacaq bir telefon söhbətinin davamını gözləməklə keçirəcəkdi.
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
Eh…bu gün əsməyən külək, Bəlkə də yağmayan qaram. Gözlərini döyən bulud, Başıma tökülən qoram.
Həsərətimin pəncərəsi, Kəndin toz basmış evidi. Ağlamaqdan doyan gözüm, Gör səni kimlər kiridir.
Sözlərimin yaxasından, Asılıb yuxu bayquşlar. Dənizun balıq gözündə, Bir ümid də belə qışlar.
Qocalığın qırışıları, Ləpələnib sahil döyür. Bu dünyanın əyrisindən, Kimlər keçib, özün öyür.
Bölünürük döngə-dönğə, Dilənirik küçə-küçə. Gündə yüz yol yalvarırıq, Allah günahmızdan keçə.
Bu dünyanın qurd dişini, Sinəmizə batırmışıq. Boş ümidli arzuları Özümüzlə yatırtmışıq.
Dənizə gülən üzümün Qasırğası tutur məni. İki əlimlə sıxdığım, Boş ürək də atır məni…
Bu gün dərdim çiçək açıb, Bu gün şehlənib qucağım. Mənə göz yaşı göndərin, Bəlkə kiriyə ocağım.
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri.
Birdən darıxdım- qəfil, Birdən gördüm səninçün Lap ürəyim tökülür. Bilmədim hara qoyum Bu dağınıq, bu tifil Ayrılığın yükünü? Niyə getdin ki, niyə? Uzaqlarda nə vardı? Üç-beş günlük dünyaydı də, Yaşasaydıq, nolardı?! Bir sadə məhəbbəti Mürəkkəbə çevirdin. Səni nə vaxt xatırlasam- Məyusluq! Məni nə vaxt xatırlasan, Deyəcəksən: “Sevirdi”.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət içisi, görkəmli şair, ədəbiyyatşünas, publisist, nasir, tərcüməçi, filoiogiya elmləri doktoru, professor
TƏMİZ ƏLLƏR
Qəlbdən keçənləri əzrayıl duyub, Virusla qorxudur ellərimizi… Hər gün neçə dəfə sabunla yuyub, Spirtlə silirik əllərimizi…
Düşmənin əmrinə olub müntəzir, Çox daşlar atmışıq biz dost dağına… İndi küçələrdə viruslar gəzir, Hamımız dönmüşük ev dustağına…
Çıxmağa qorxuruq el arasına, Elə bil dönübdür ölkə yumağa, Gedə də bilmirik dostun yasına, Hər əl qadirdimi ləkə yumağa?
Təmiz arzuları apardı sellər, Təbəssüm itəndə, qəm üzə çıxar… Rüşvət virusuna yoluxan əllər Çətin ki, sabunla təmizə çıxa…
Özümüz salmışıq borca dünyanı, Daha insanlara hava, su çatmır. Yarası qan verir qoca dünyanın, Elə bil onun da havası çatmır…
Yağış əlac etmir solan güllərə, Qəlbimdə nə qədər ağrı, acı var. Bu çirkli dünyanın təmiz əllərə Bilirsən nə qədər ehtiyacı var?! 25.03.2020
EL YADDAN ÇIXARMAZ ŞAİR OĞLUNU
“Dünyada ən bahalı xalça Təbriz xalçalarıdır. Bu xalçada rənglərin al-əlvanlığı ilə yanaşı, ilmələrin zərifliyi və həddindən artıq çoxluğu adamı heyrətləndirir. Mən Sizin hər şeirinizi oxuyanda eynən zərif ilməli al-əlvan Təbriz xalçaları gözüm önünə gəlir, bir də ingilis şərqşünası Gibbin böyük Füzuli haqqında dediyi: “Füzuli Şərqin ən səmimi və ən həssas şairidir” sözlərini xatırlayıram. Bu hiss məndə Sizin hər şeirinizi oxuyanda yaranır. “
Ali Hakim
Sənət meydanında bəhsabəhs düşüb, Hamının yazmağa gəlib həvəsi. İlham pərisinə könül bağlayıb, Bunun nəticəsi, onun nəvəsi…
Şeir göylərini tutub duman, çən, Bir müdrik sənətkar baxıb güzgüdən, Deyir: – Pay ummasın gərək özgədən, Şair qəlbindəki nura güvənsin!
Alma ağacında heyva, nar olmaz, Söyüd budağında əsla bar olmaz, Hər şeir yazandan sənətkar olmaz, İlahi sevgidi sözün nüvəsi…
Vecinə də almır dünya malını, O, ağrıdan çəkib şeir balını, Sözdən toxuduğu əlvan xalını, Didikləyə bilməz xəbis güvəsi…
Hələ köksündədir namərd qurşunu, Keçib ürəyindən sevgi qoşunu, Hikmət zirvəsinə hər söz qoşanın, Onunla qalxmağa çatmaz nəfəsi…
Verib körpələrə sözün noğulunu, Sevdalı qızların alıb ağlını, El yaddan çıxartmaz şair oğlunu, Dünyaya tək gəlib, yoxdu əvəzi…
Səməninin yaşıl nəfəsində gizlənir zaman, torpaq yaddaş kimi — nəyi unutmursa, onu cücərdir. Mənim içimdə də bir ad var, sükutun altında boy atan bir kök kimi, dərinlərdə, amma canlı…
Bu gecə şamlar yanır, işıq yalnız qaranlığı deyil, insanın içində gizlənən tərəddüdü də göstərir. Hər alov bir dil kimidir — amma mənim dilim sənin adında susur.
Uşaqların yumurta döyüşü dünyanın ən sadə həqiqətini xatırladır: qabıq sınmadan iç görünməz. Mən isə öz içimdə sınmaqla bütöv qalmaq arasında qalmışam.
Sənin baxışların — donmuş gölün üzərindəki nazik buz kimi, altında hərəkət var, üstündə sükut. Bir addım atsan,qırılacaq, amma o addım sənin qürurunun sərhədində dayanır.
Torba atılan qapılar unudulmuş arzuların döyüntüsüdür bu gecə. Kaş mən də bir qapı olaydım — sən tərəddüdünü qoyub gedərdin kandarıma, və heç demədən anlayardıq: bəzən hisslər sözlərdən əvvəl yetişir.
Tonqal qalxır göyə doğru — od həmişə yuxarı qalxır, insan isə içində yananla ağırlaşır. Mən səni atmadım o oda, çünki bəzi adlar yanmır, yalnız daha dərinə yazılır külün içində.
Səməni kimi başlamaq — bu, sadəcə yenilənmək deyil, özünü torpağa etibar etməkdir. Qürur — daş kimidir, ürək isə su: daş susur, su isə yol tapır…
Mən sözə çevrilməmiş bir cümləyəm sənin içində, yarımçıq qalmış bir fikir kimi. Sən isə deyilməyən hər şeyin ağırlığını daşıyan sükutsan.
Gəl… tonqalın üzərindən keçəndə kölgəni arxada qoyduğun kimi, içindəki sərtliyi də burax.
Gəl… bu gecə zamanın özü yumşalır, torpaq belə bağışlayır.
Gəl… Novruz xatir susqunluğun yerinə ürəyi seçək. Gəl barışaq…
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
(Bir körpə anasının qucağında elə ağlayırdı ki, lap ürəyimin başı göynədi. Ondan təsirlənib bu şeiri yazdım)
Ağlama a körpə, ağlama belə, Sən hələ nə görüb, nə götürmüsən. Ömrün günlərini bir-bir ələyib, Hələ ildən- ilə ötürməmisən.
Hələ keçməmisən dərd körpüsündən, Hələ arzuların aşıb-daşmayıb. Ömrün hər zilləti, hər bir zülməti, Qəlbində, könlündə heç dolaşmayıb.
Haqlı ola-ola üstünə bəzən, Haqsız əllərindən daş atılmayıb. Cəlladlar əlinə keçməyib ömrün, Yaşının üstündən yaş atılmayıb.
O zaman sən belə yanıqlı ağla, Oysun ürəyini sözün xəncəri. Yarda etibarı, dostda inamı, Gözləyib sən neçə illərdən bəri.
Ardınca qaçdığın ümidlərinin, Dizi qırılmayıb, könlü sınmayıb. Kiminsə eşqindən qəlbin od tutub, Sevda yollarında alovlanmayıb.
Yazmayıb bəxtini qara kürsülər, Gözlərin tanımır bu kor dünyanı. Hələ görməmisən ürək ağrıdan, Üstünə atılan şəri, böhtanı.
Hələ ürəyinə eşqin harayı, Saçına sevdaının dəni düşməyib. Ağlayıb qəlbimi üzmə havayı, Bəxtin ki, heç əldən-ələ düşməyib.
Hələ görməmisən könül dağını, Qəlbin çəkilməyib min yerdən şişə. Saxla, gələcəyə ağlamağını, Ömrünü vaxt biçib, zaman dəyişər…
Hələ düşməmisən çətinə, dara, Gözlərin dərd çəkib, yol aramayıb. Gəzib tellərində fələk əlləri, Saçını qəm yuyub, dərd daramayıb…
Saxta söz, saxta dost durub qarşında, Açılan könlünü qıfıllamayıb, Oyub ürəyini düz yalanıyla, Səni öz mənindən oğurlamayıb….
Yurdunu dağıdıb, köçürməyiblər, Qaçqın olmamısan doğma vətəndə. O zaman dərindən hönkürüb ağla, Atılıb qalmısan küçə tinində…
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Səndən yaxşı deyil heç kim. Səndən yaxşıları da Ürəyimə yatmırsa, Bu min illik yuxudan Hissimi oyatmırsa, Səndən yaxşı deyil heç kim. Nə olsun boy-buxunu, İşi-gücü yaxşıdı. Hamı eyni fikirdə- Hamı üçün yaxşıdı. Səndən yaxşı deyil heç kim. Elə məhrəm, elə sirsən, Heç kim ilə sözün düşmür. Xəyallarımda gəzirsən, Gözlərimdən üzün düşmür. Səndən yaxşı deyil heç kim. Ağlayıb kiridim daha- Nə günüm var ağlanası, Nə yara var bağlanası, Sağalmayan nədi bəs? Gündüzlərim gəlib keçir, Günün gecə yarısı Könlüm qəribsədi bəs? Neyniyəcəm? Səndən yaxşı deyil heç kim
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Nəsə birdən istəmədim, İstəmədim danışaq. Başlayıbsa, bitirək, Sən oyun ol, mən uşaq.
Bir də məni ürəyinə Yaxın qoyma, ayrılaq. Mənlə keçən günlərini Gündən sayma, ayrılaq.
Bu duyğunun üstünü Açan sənsən, bükən mən. Yenə eyni şey olur- Səninlə də təkəm mən.
Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat PortalınınBaş redaktor müavini.
Uzun illər idi ki, Elvin rəssamlıqla məşğul olurdu. Şəhərin köhnə məhəllələrinin birində, yarıqaranlıq bir binanın zirzəmisində balaca emalatxanası vardı.
Dar pilləkənlərlə aşağı düşəndə ilk hiss olunan şey yağlı boyanın qoxusu olurdu. Rütubətli divarlar, tavandan sallanan saralmış lampa və divarboyu düzülmüş köhnə tablolar… Sanki ora emalatxanadan çox, unudulmuş xatirələrin saxlandığı bir yer idi.
İllər keçdikcə Elvinin saçları ağarmış, əlləri titrəməyə başlamışdı. Amma gözləri dəyişməmişdi. Hər yeni kətanın qarşısında dayananda yenə də gəncliyindəki kimi həyəcanlanırdı.
Bir payız axşamı, küçədə yağış damcıları səki daşlarını döyərkən, zirzəminin ağır dəmir qapısı açıldı.
İçəri iyirmi yaşlarında bir gənc oğlan daxil oldu.
Oğlan uzun müddət heç nə demədən rəsmlərə baxdı. Sanki hər tablonun içində gizlənmiş bir hekayəni oxuyurdu.
Nəhayət, ən küncdə asılmış, yağış altında çətirsiz dayanan bir qadının təsvir olunduğu tablo qarşısında dayandı.
— Bunu alacağam, — deyə sakit səslə dedi.
Elvin uzun zamandır ilk dəfə idi ki, bu cümləni eşidirdi.
Oğlan tablodan gözlərini çəkmədən əlavə etdi:
— Sadəcə, bu gün yanımda kifayət qədər pul yoxdur. Gələn həftə mütləq qayıdacağam.
Sonra bir anlıq düşündü və gülümsədi.
— Başqası alıb aparmasın deyə, istəyirsinizsə, adımı və ünvanımı tablonun arxasına yazın.
Elvin köhnə qələmini götürdü.
Oğlan adını və ünvanını dedi. Elvin onları diqqətlə tablonun arxa hissəsinə yazdı.
— Mən gözləyərəm, — dedi.
Oğlan başını tərpədib getdi.
Birinci gün Elvin səhərdən axşama qədər onu gözlədi.
İkinci gün də gəlmədi.
Üçüncü gün zirzəminin qapısını erkən bağladı. Tablonu ehtiyatla divardan endirdi, arxasını çevirdi və yazılmış ünvana baxdı.
Axşamüstü həmin küçəyə yollandı.
Küçənin başındakı köhnə skamyada oturub gözləməyə başladı.
Dördüncü gün yenə gəldi.
Beşinci gün də.
Altıncı gün artıq məhəllənin sakinləri onu tanıyırdı.
Hər gün eyni saatda gəlir, skamyada oturur və qarşıdakı binanın pəncərələrinə baxırdı.
Nəhayət, qonşulardan biri yaxınlaşıb soruşdu:
— Dayı, neçə gündür sizi burada görürük. Kimi gözləyirsiniz?
Elvin əlindəki köhnə papağı sıxaraq sakitcə cavab verdi:
— Burada bir gənc oğlan yaşayır. Mənim şəklimi alacağını demişdi. Ona görə gözləyirəm.
Qonşu təəccüblə göstərilən binaya baxdı.
— Hansı mənzil?
Elvin ünvanı dedi.
Qadının sifəti dəyişdi.
— Dayı… O mənzil çoxdan boşdur.
Elvin əvvəlcə eşitdiyinə inanmadı.
— Necə yəni?
— Təxminən səkkiz aydır orada heç kim yaşamır.
Rəssam bir müddət susdu. Küçədən keçən maşınların səsi, payız küləyinin qurumuş yarpaqları sürükləməsi belə ona çatmırdı.
O an başa düşdü ki, əslində o, bir tablonun satılmasını gözləmirdi.
İllərdir gözlədiyi şey görülmək idi.
Kimsənin anlamadığı rəsmlərinin qarşısında dayanıb onları səssizcə dinləyən bir cüt göz.
Bəlkə də o oğlan həqiqətən vardı, bəlkə də yox.
Amma Elvin üçün bunun artıq heç bir əhəmiyyəti qalmamışdı.
Çünki bəzi insanlar əsərlərini satmaq üçün yox, sadəcə birinin onları anlayacağı ümidi ilə yaradırlar.
Və bəzən insan ömrünün ən böyük gözləntisi pul deyil.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident mükafatçısı, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının BAKI Bürosunun Rəhbəri
Daha həyatında nə yağışam, nə külək, Daha üzərinə bir damcı düşməz məndən. Başının üzərindən gecə-gündüz əsərək, Öpmərəm gözlərindən…
Daha həyatında nə ağacam, nə yarpaq, Daha gün işığından qorumaz kölgəm səni. Daha əvvəlki kimi, uşaqtək ağlayaraq— Səsləmərəm mən səni…
Daha dodaqlarından qopmaram bir ad kimi, Daha nə zəng edərəm, aramaram mən səni. Görüşsək də yanından ötərəm bir yad kimi, Tanımaram mən səni…
Daha həyatında nə səmayam, nə torpaq, Ayağını möhkəm bas, başına yağmaz qarım. Sənin üçün köksümdə bir sərçə uçmayacaq, Sənin üçün bir çiçək bitirməz səhralarım…
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Bir addım irəli, bir addım geri, Yenə eyni çıxır yolların sonu. Mənə bu havada üşümək qalır, Bir də ki, bir də ki, düşünmək onu.
Təzədən doğulur bu ruh, bu bədən, İlahi, silinir yadım, yaddaşım. Əlim telefona gedir, qayıdır, Görən nə düşünür xəttin o başı?
Gecənin yarsına qurum saatı, Oyanım darıxım, yatım darıxım. Bu yaşda ərköyün ruhun başını Bilmirəm mən necə qatım… darıxım.
Ya bir də görməsəm, məni sevməsə? Əsən ürəyimdi, yel deyil əsən. Mən elə bilirəm səadət odu, O nə bilir, necə bilir, görəsən?
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “İsti-isti” rubrikasında sizlərə yeni, mürəkkəbi hələ qurumamış şeirlər təqdim edirik. Bu dəfə sizlərə Türkiyədə yaşayıb yaradan Həyat Şəminin “De ki mübarək olsun” şeiri təqdim edilir. Şeirin yazılma tarixi 9 iyun 2026-cı ildir.
Şeir yüklü ürəyim, Yükün mübarək olsun, Ağırlaşıb daşırsan, Çəkin mübarək olsun.
Hər kəsdən qoca sözdü, Səs daxma, baca sözdü, Enən ipucu sözdü- Çəkim, mübarək olsun…
Yer fani sığınacaq, Ömür son dayanacaq, Yerimdə söz qalacaq – Töküm, mübarək olsun!
Söz içində bişirəm, Toxum kimi şişirəm, Xam torpaqdı ağ sinəm, Əkim, mübarək olsun.
Sözə ərk eləyirəm, Ərki bərk eləyirəm… Rəbbim, dərk eləyirəm – De ki mübarək olsun.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
Günün ən çox sevdiyi vaxtı sübh çağı idi. Lalə – əslində isə Laləzər – həmişə düşünürdü ki, dünyanın ən təmiz anı məhz gecə ilə gündüzün arasındakı o qısa keçiddir. Hələ şəhər tam oyanmayıb, insanlar evlərindən çıxmağa tələsmir, küçələr günün yorğunluğunu və səs-küyünü üzərinə götürməyib.
Yuxudan oyanan kimi yataqdan qalxmağa tələsməzdi. Bir neçə dəqiqə gözlərini tavana zilləyər, sonra içindən sakitcə şükür edərdi. Nəyə görə etdiyini özü də tam bilməzdi. Bəlkə də sadəcə oyandığına görə. Yaş artdıqca insan başa düşür ki, hər yeni günə oyanmaq əslində o qədər də adi hadisə deyil.
Yuxarı mərtəbədə yaşayan yaşlı kişinin namaz qılarkən oxuduğu duaların asta sədası açıq pəncərədən içəri dolur, həyətdə yeni oyanan quşların cikkiltisi ilə qarışırdı. Bu səslərdə qəribə bir ahəng vardı. Sanki biri göyə, digəri yerə aid idi, amma hər ikisi eyni həqiqətdən xəbər verirdi – həyat davam edir.
Lalə belə anları sevirdi. Daha çox sakitliyinə görə hər halda. Səslərə qarşı həssaslığı vardı. Təkcə səslərə yox, ümumiyyətlə dünyaya qarşı həssas idi. İnsanların çoxu həyatın içindən keçib gedirdi, o isə hər şeyi hər kəsdən bir az artıq hiss edirdi. İşıqlar ona başqalarından daha parlaq görünürdü, qoxular daha kəskin gəlirdi, səslər isə bəzən beyninin içində bir-birinə dəyib qırılan şüşələrin cingiltisinə çevrilirdi. Həkimlər buna sensor yüklənmə deyirdilər. Ətrafdakı bütün hisslərin eyni anda insanın üzərinə gəlməsi. Bir uşağın ağlaması, küçədən keçən maşının siqnalı, kiminsə ucadan danışması, mağazanın qapısı açılan kimi çölə yayılan ətir qoxusu, reklam lövhələrinin göz qamaşdıran işıqları, hətta insanların çoxunun fərqinə belə varmadığı floresan lampaların zəif uğultusu onun beynində bir-birinə qarışaraq elə bir yükə çevrilirdi ki, bəzən hansı hissin haradan gəldiyini ayırd edə bilmirdi. Bəzən ona elə gəlirdi ki, beyninin qapıları açıq qalıb və dünya içəriyə nəyi varsa tökür. Yorulurdu – sanki görünməyən bir yük çiyinlərinə qoyulur, nəfəs almaq belə çətinləşirdi. Ona görə də evdən çıxmazdan əvvəl qulaqlıqlarını taxardı. İnsanlar musiqi dinləmək üçün qulaqlıqdan istifadə edirdilər, Lalə isə dünyanı bir az azaltmaq üçün.
Lalə… Əslində, adını da sevmirdi. Laləzər ona həmişə bir qədər ağır, bir qədər də yad gəlmişdi. Buna görə hamıya özünü Lalə kimi təqdim edirdi. Bununla belə adını dəyişdirməyə qıymazdı. Bu adı atası qoymuşdu və onun fikrincə insan bəzən sevmədiyi şeyləri belə qoruyub saxlamaq məcburiyyətindədir, çünki onların içində artıq həyatda olmayan, amma xatirəsi yaşayan adamların izi var.
Qorxuları da çox idi Lalənin. Avtomobil sürməkdən qorxurdu, məsələn, amma bu qorxu öz həyatı ilə bağlı deyildi. Sükan arxasında olarkən birdən-birə kiməsə zərər verə biləcəyi ehtimalı onu narahat edirdi. Dənizdən qorxurdu. Uşaqlıqda az qala boğulduğu gündən bəri. Qapalı məkanlardan qorxurdu. Buna baxmayaraq illərlə metrodan istifadə edir, liftə minir, qorxusunu heç kimə hiss etdirmədən həyatına davam edirdi. Bu qorxuların hamısı vardı və o, illər ərzində onlarla yaşamağı öyrənmişdi. Amma biri vardı ki, nə qədər zaman keçsə də onunla barışa bilmirdi – dəli olmaq qorxusu.
Bu qorxunun haradan gəldiyini özü də bilmirdi. İnsan adətən qorxusunun səbəbini tanıyır. Hansısa hadisə, hansısa xatirə, hansısa ağrı onun kökündə dayanır. Lalə isə bu qorxunun ilk dəfə nə vaxt yarandığını xatırlaya bilmirdi. Sadəcə özünü tanıdığı gündən onunla birlikdə yaşamışdı. Bəzən gecələr yata bilməyəndə bu barədə düşünürdü. İnsan ağlını itirəndə əslində nə baş verir? Yaddaşını itirir, yoxsa özünü? Çünki yaddaşını itirən adam yenə də sevə, kədərlənə, kiminsə əlini tutanda rahatlıq hiss edə bilər. Bəs özünü itirən insan necə? İnsan özündən çıxıb hara gedir? Və geridə nə qalır? Onu qorxudan məhz bu suallar idi. Ölüm heç vaxt ona bu qədər dəhşətli görünməmişdi. Ölüm son idi. Dəlilik isə sonluğu olmayan bir itki kimi görünürdü ona; insanın həyatda qala-qala özündən uzaqlaşması, hər gün bir az da öz içindən silinməsi kimi.
Artıq otuz yaşı vardı və hələ də ailə qurmamışdı. Bunun səbəbini soruşanlara müxtəlif cavablar verirdi. Bəzən vaxtının olmadığını deyirdi, bəzən uyğun insanla qarşılaşmadığını, bəzən də sadəcə tələsmək istəmədiyini. Amma özü bilirdi ki, həqiqət bunların heç biri deyil. Bəlkə də səbəb qorxuları idi. O, aşiq olmaqdan da çəkinirdi. Çünki ona elə gəlirdi ki, həqiqi eşq insanın iradəsini əlindən alır, onu özü olmamaq həddinə qədər dəyişdirir. Sevən adam sevdiyi insan haqqında düşünür, onun üçün darıxır, onun üçün narahat olur, onunla sevinir, onunla kədərlənir. Bütün bunlar isə Laləyə həmişə bir az dəliliyi xatırladırdı. Bəlkə də buna görə sevgi ilə dəlilik arasında görünməyən bir bağ görürdü.
Anasından başqa da demək olar ki, heç kəsi yox idi.
Novruz bayramı ərəfəsində anasının yanına, kəndə getmişdi. “Qara bayram” deyilən gündə isə babası ilə nənəsinin qəbrini ziyarət etmək üçün birlikdə qəbiristanlığa yollandılar.
Babası ilə nənəsinin məzarlarının yaxınlığında balaca uşaq qəbrini xatırladan bir məzar diqqətini çəkdi.
– Bu kimin qəbridir?
– Hansı? – anası gözünün yaşını silərək çevrildi. Lalənin göstərdiyi məzara baxıb dedi: – Mələyin. Dəli Mələyin.
– Nə? Dəli Mələk ölüb?
– Bir neçə ay olar… Yazıq lap balacalaşmışdı. Uşaq kimi olmuşdu axır vaxtlar…
Lalə heç nə demədi. Yavaşca yaxınlaşıb məzarın yanında çöməldi.
– Dəli Mələk… Ölüb?
– O nə sözdür, ay bala? Ölüm ölümdür də.
Lalə susdu. Qəribə hisslər keçirirdi. Nə baş verdiyini özü də tam anlaya bilmirdi. Elə bil uzun illərdir bağlı qalan bir qapı qəfil açılmışdı və uşaqlığı həmin qapının arxasından çıxıb qarşısında dayanmışdı.
Balacaboy, başında həmişə qara, ya da qaramtıl yaylıq olan, köhnə donunun üstündən uzun göyümtül pencək geyinən Dəli Mələk…
Yaylığının altından ağ birçəkləri görünərdi. Kəndin uşaqları onu görəndə daş atar, “Dəli Mələk! Dəli Mələk!” deyib arxasınca qışqırardılar. O da əlindəki çomaqla onların dalınca düşərdi. Lalə isə nə qədər qorxsa da, həmişə onun yanından keçərdi.
– Nətərsən, nənə?
Mələk bəzən cavab verər, bəzən öz-özünə nələrsə danışardı.
Bir dəfə pencəyinin cibindən nanəli konfet çıxarıb ona uzatmışdı. Lalə təşəkkür edib konfeti götürmüş, evə qayıdan kimi bağda torpağa basdırmışdı. Uşaq ağlı ilə elə düşünmüşdü ki, həmin konfeti yeyən adam mütləq dəli olar.
Əslində Mələyə salam verməsinin səbəbi sadəcə mərhəmət deyildi, həm də maraq idi. Onu yaxından görmək istəyirdi. Tez-tez sağa-sola qaçan gözlərini, əsən başını, dodaqlarının kənarında yaranan qəribə cizgiləri, heç kimin səsinə bənzəməyən səsini eşitmək istəyirdi. Həmişə öz-özünə eyni sualları verirdi: niyə ailəsi yoxdur? Haradan gəlib? Niyə küçələrdə yatır? Niyə dəli olub?
Babası bir dəfə demişdi ki, Mələyin haradan gəldiyini heç kim bilmir. Amma bir şeyi hamı bilir – Mələyin ürəyi çox təmizdir. Bununla bağlı bir hadisə də danışmışdı hətta. Bir dəfə yay vaxtı sahədə işləyərkən günorta istisindən hamı əldən düşübmüş. Birdən Mələk haradansa peyda olub. Əlində köhnə çaydan, qoltuğunda bir neçə stəkan varmış. Heç kim ondan heç nə istəməmişdi. Sakitcə gəlib çayı süzüb işçilərin qabağına qoymuşdu. Sonra da heç nə demədən uzaqlaşıb getmişdi.
“Ağlı yerində deyil, amma bir çoxlarında olmayan ürək var onda.” – demişdi babası.
Mələyi nə zaman görsə ya ondan söz düşsə məhz bu cümləni xatırlayardı.
Ürəyi bu qədər təmiz olan adam niyə ağlını itirmişdi bəs?
İllər sonra onun məzarının qarşısında dayananda da beynində yenə həmin cümlə və həmin sual dolaşırdı.
Şəhərə qayıdandan sonra uzun müddət özünə yer tapa bilmədi. Yay gəlmişdi. Havalar isinmişdi. Hər şey əvvəlki kimi idi, amma nədənsə özü əvvəlki kimi deyildi. Evdən işə, işdən evə keçən günlərin arasına uzun gəzintilər daxil olmuşdu. Əvvəllər qaçdığı yerlərdə bir az artıq dayanırdı. İnsanlarla danışmağa çalışırdı. Hətta bəzən qulaqlıqlarını çıxarıb küçənin səsini dinləyirdi.
Dəli Mələyin məzarını gördüyü gündən sonra içində nəinsə dəyişdiyini hiss edirdi. Uşaqlıqdan gözündə böyütdüyü, haqqında düşünməkdən belə qorxduğu bir taleyin sonunda sadəcə bir insanın dayandığını görmüşdü. Dəli Mələk artıq onun təsəvvüründəki qorxulu obraz deyildi. O da hamı kimi yaşamış, qocalmış və ölmüşdü. Bəlkə də ilk dəfə anlayırdı ki, insan tanımadığı şeydən qorxur. Tanıdığı şeyə isə mərhəmət edir.
Və həmin günlərin birində nəhayət dənizə getməyə qərar verdi. Uşaqlıqdan qorxduğu dənizə.
Sahildə dayanıb uzun müddət suya baxdı.
– Burda nə var ki? Bax hamı girir, çıxır. Heç kimə heç nə olmur. Sən də girəcəksən. Sadəcə diqqətli olacaqsan.
Səsini eşidən olsaydı, yəqin onu dəli hesab edərdi. Bu fikir ağlından keçəndə özü də güldü. Sonra suya girdi.
Elə bir az getmişdi ki, qəfil gələn güclü dalğa onun tarazlığını pozdu. Ayağının altındakı qum sürüşdü, bədəni qeyri-ixtiyari olaraq yana əyildi. Hər şey bir neçə saniyənin içində baş verdi. Uşaqlıqda yaşadığı o qorxu, illərlə xatırlamaq istəmədiyi hiss birdən-birə geri qayıtdı. Lalə əl-qol atmağa başladı. Suyun dayaz olduğunu ağlı ilə anlayırdı, amma qorxu çoxdan ağlın idarəsindən çıxmışdı.
Birdən kimsə onu tutdu. Suyun içindən qaldırıb sahilə tərəf aparmağa başladı. Lalə dərindən nəfəs almağa çalışdı. Ürəyi elə döyünürdü ki, elə bil sinəsindən çıxacaqdı.
– Üzə bilmirsinizsə, suya niyə girirsiniz axı?
Lalə cavab verməyə çalışdı.
– Mən…
– Siz nə?
– Qorxumun üstünə getmək istədim.
Oğlan bir neçə saniyə ona baxdı.
– Təksiniz?
– Hə.
– Kimsə yoxdur yanınızda?
– Yox. Mənim su fobiyam var.
– Görünür.
Lalə başını aşağı saldı.
– Qorxunun üstünə getmək istədim…
– Qorxunun üstünə getmək pis fikir deyil. Amma belə şeyləri tək etmək olmaz.
Lalə qeyri-ixtiyari şəkildə başını qaldırdı.
– Nəyi?
– Qorxunun üstünə getməyi. Belə hallarda adamın yanında kimsə olmalıdır. Tək olmaz deyirəm!
Oğlan bunu adi bir söz kimi dedi. Yəqin ki, bir neçə dəqiqədən sonra özü də həmin cümləni xatırlamayacaqdı. Amma bu sözlər gəlib Lalənin daxilində elə bir yerə toxundu ki, özü də təəccübləndi. Tək olmaz!
Bəlkə də ona görə ki, indiyə qədər hər şeyi tək etməyə çalışmışdı. Qorxularını tək yaşamış, ağrılarını tək daşımış, gecələr yata bilməyəndə fikirləri ilə tək qalmış, həyatdan da çox şey gözləmədən yaşamışdı. Hətta sevməkdən də ona görə qorxmuşdu ki, kiməsə bağlanmaq, kiməsə ehtiyac duymaq zəiflik kimi görünmüşdü ona.
Ancaq həmin an ilk dəfə düşündü ki, bəlkə insanın ən böyük yanlışı da elə budur. Bəlkə həyat doğrudan da tək yaşamaq üçün yaradılmayıb. Bəlkə insanın bütün gücü hər şeyi tək bacarmasında deyil, lazım gələndə kiməsə söykənə bilməsindədir. Axı ən çətin anlarında belə insanın yadına düşən ilk şey bir əl, bir səs, bir nəfər olur.
– Yaxşısınız?
Oğlanın səsi onu fikirlərindən ayırdı.
– Hə… yaxşıyam.
– Əminsiniz?
Lalə ilk dəfə diqqətlə ona baxdı. Sonra gülümsədi.
– Hə.
– Adınız nədir?
Bu sualı yüzlərlə dəfə eşitmişdi. Həmişə də eyni cavabı vermişdi.
– Lalə…
Nədənsə Dəli Mələyin məzarı gözlərinin önünə gəldi. Uşaqlıqdan bəri qorxduğu o qadın, sonra həmin məzarın yanında hiss etdiyi qəribə rahatlıq, son aylarda içində baş verən dəyişikliklər… Elə bil bütün bunlar onu illərlə gizlətdiyi bir həqiqətə gətirib çıxarmışdı.
– Laləzər.
Oğlan təəccüblənmədi.
– Gözəl addır.
Lalə dənizə tərəf baxdı. Günəş batmaq üzrə idi. Suyun üzərində qızılı işıq parçalanıb xırda dalğaların arasında itib-batırdı. Həyatında ilk dəfə idi ki, öz adını eşidəndə ona yad adamın adı kimi gəlmədi. İlk dəfə idi ki, dəli olmaq haqda düşünmürdü və ilk dəfə anlayırdı ki, həyat insan bütün qorxularından qurtulanda deyil, onların əsirinə çevrilməyi dayandıranda dəyişir.
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Ara-sıra yadıma da düşürsən, Ara-sıra darıxıram da sənsiz. Əvvəliydi, yarısıydı, sonuydu, Harasından qayıtmışdıq yolu biz?
Hər şey eyni- bilmədinsə, bilmə heç, Düzəldirəm dağıtdığın düzəni. Belə asan, belə sadə, belə tez Nə bilmişdin, unudarammı səni?
Ara-sıra gülürəm sözlərinə, Telefonda səsin qalıb, silmirəm… Ara-sıra düşürəmmi yadına? Məni necə unudursan, bilmirəm.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü Kamran Murquzov “Ədəbiyyat və incəsənət”in poçtuna həmkarı Əlişad Qaraqasımlının şeirlərini və tərcümeyi halını göndərib. Bu şəxs barədə bilgilənəndə, düzü, çox təəccübləndim.
Bilirsiniz ki, sovet dönəmində bizim ən məşhur şair və yazıçılarımız Moskva şəhərindəki SSRİ Yazıçılar İttifaqının Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun şinelindən çıxırdı. O təhsil ocağı həqiqətən də gəncləri püxtələşdirir, üstəlik, onlara dərc edilmək, tanınmaq, mükafatlar almaq üçün əlavə dividendlər verirdi.
1949-cu il fevral ayının 15-də Cəlilabad rayonunun Üçtəpə kədində anadan olan, Əlişad Qaraqasımlı imzası ilə şeirlər yazan Cəfərov Əlişad Tutuş oğlunun taleyinə də məhz həmin institutda oxumaq düşüb. özü də adları ədəbiyyat tariximizdə xalq yazıçıları və xalq şairləri kimi qalan digər Qorki Ədəbiyyat institutunun azman azərbaycanlı məzunlarından fərqli olaraq o, institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Bu, həqiqətən də çox böyük nailiyyətdir.
Və necə olub ki, o, Litinstitut deyə çağırılan o ədəbiyyat ocağının ən nümunəvi və ən istedadlı məzunu sonradan Azərbaycanda nəinki xalq şairi ola bilməyib, heç geniş oxucu kütləsinə də tanıdılmayıb, bax bu, mənə sirr olaraq qaldı.
Təsəvvür edin ki, Əlişad Qaraqasımlı indi öz təvazökar imici ilə hansısa bir saytın “Poeziya” şöbəsinin müdiri olmaqla kifayətlənibdir.
Kamran Murquzov onun şeirlərinin qardaş Türkiyə Cümhuriyyətindəki “Kümbet”, “Usare”, “Kardelen” dərgilərində, o cümlədən respublikanın ən ünlü mətbu orqanlarında dəfələrlə dərc olunduğunu, “Elm”, “Xalq qəzeti”, “Respublika” qəzetlərində uzun müddət çalışdığını da qeyd edibdir. Amma razılaşın ki bunlar xırda təsəlilərdir.
Xalq şairi Rəsul Rzaya
Bu ağır itkini varlığım danar,
Necə ki, ölməzlər ölümü danıb.
Aprelin birində bir dost aldanar,
Aprelin birində bir xalq aldanıb.
Uca zirvələri çən-çisək aldı,
Yamaca nə qaldı, yala nə qaldı?
Dünyaya gəlməyin həqiqət oldu,
Dünyadan getməyin yalana qaldı.
Nurlu misraların, odlu sənətin,
Könlümdən kədəri talan eylədi.
Vuruldum aprelin birinə, şair,
Gerçək ölümünü yalan eylədi.
1 aprel 1981-ci il.
Dördlüklər
Dünyanı çiyninə alıbdı qoca,-
Əsir yük altında zəif dizləri.
Sual işarəsi olubdu qoca,
Çoxlu nöqtələr tək ayaq izləri…
* * *
Dörd divar içində bəslənən hər gün
Qapqara bir daşdır, ürək deyildir.
Kim deyir, arabir tamaşa üçün
Bu güniş üfüqlıər gərək deyildir?
* * *
Qovaram qəlbimdən ağrılarımı,
Canımla, qanımla yaradaram mən.
Leysanda islanan misralarımı,
İsti şəfəqlərlə qurudaram mən.
Dünya bu gün
Yenə dinləyirəm son xəbərləri-
Fələstin övladı yurddan qaçaqdır.
Azadlıq altında gizlənənlərin
Arzusu, əməli işğlaçılıqdır.
Oğrunun, əyrinin inadına bax:
Başına tac qoyub xalqını soyur.
Bu dövrün, zamanın inadına bax,
Qara xəbərləri Ağ evlər yayır.
Əzmini, gücünü açıq duyanlar,
Ölkədən-ölkəyə qovğa ələyir.
Mənliyi, varlığı bur heç olanlar,
Yüksək kürsülərdən çıxış eyləyir.
Həyadan, abırdan qalmayıb əsər:
Çoxu öz-özünü öyən olubdur.
Üz-üzə gəlməkdən çəkinən kəslər,
Efirdə döşünə döyən olubdur.
Dalayır qəlbimi min fəğan, min ah,
Silah yarışları başlayır bu gün.
Xalqın əlləriylə düzələn silah,
Xalqın sinəsinə tuşlanır bu gün.
Arzu istəyimi daş belə anlar,
Bütün varlıqlara qəlbim həyandır.
“İnsan hüququ”ndan çox danışanlar,
İnsan hüququnu tapdalayandır.
Qısqanıram mən
Hələ vərəq-vərəq oxunmamışam,
Gedişin-gəlişin oxunur sənin.
Bəyaz əllərinə toxunmamışam,
Küləklər saçına toxunur sənin.
Otuzu adlayıb gözləmir yaşım,
Sonsuz həsrətindən usanıram mən.
Zülmət gecələrə necə tapşıram,
Səni gündüzlərə qsıqanıram mən?!
Quşlar yuva qurar
Quruyub qalmışam çölün düzündə,
Əsən küləklər də mənim yağımdı.
İki gün dustağam bu yer üzündə,
İkicə gün olur azadlığım da.
Aydındır hər kəlmən ay işığıtək,
Əsərəm yarpaqtək sözünün üstə.
Aralı düşərik iki günlüyə,-
Quşlar yuva qurar izinin üstə.
Bermut üçbucağı
Arzular, əməllər gülə bilməyir,
Dəhşətli fikirlə oyanır orda.
Əqrəblər yükünü çəkə bilməyir,
Deyirlər, zaman da dayanır orda.
Dünyaya bir ümman kədər ələdi,
İlan tək qıvrılıb çaldı dünyanı.
İnsan vəhşiliyi azlıq eylədi,
Qorxunc bir dəhşət də aldı dünyanı.
Qaranquş
Ağın başqa yanadı,
Bir yanadı qaran, quş.
Mənə xoş xəbər gətir
Qayçı quyruq qaranquş
Ağın da var, qaran da
Niyə yoxdur sarın, quş?
Baharlı sevincindən
Küləkləri yaran quş
Qismətin bahar olsun
Görməyəsən boran, qış
Yazdan mənə köynək biç,
Qayçı quyruq qaranquş.
Payız dördlükləri
Ümidim bahara itməyibdi ki,
Ümidim qəlbimdə yaraqlanıbdı.
Hansı rəssamınsa əsərindəki
Qadıntək ağaclar çılpaqlanıbdı.
* * *
Payızda bir ağac gülə bələnib,-
Gizlədə bilməyib bahar heyrətin.
Payız yarpaqların məktub eyləyib
Yazır ünvanına əbədiyyətin.
* * *
Bahar çiçəkləri fikirlərimdə,
Payızlı bir nəğmə dindirib məni.
Qızıl paqonları çiyinlərimdə,-
Payız da rütbəyə mindirib məni…
* * *
Səmanı çiyninə görən aldımı?
Ağaclar anteytək çılpaq yaşayır.
Küləklər tələsən poçtalyonumdu,
Payızdan bahara məktub daşıyır.
Qurban olum
(Azad nəvəmin bir yaşına)
Süd qoxulu isti yumşaq
Yatağına qurban olum.
Təzə-təzə ayaq üstə
Durmağına qurban olum.
Gəl babanı salma dara
Ürəyinə vurma yara
Şirin-şirin xülyalara
Dalmağına qurban olum.
Ruhum uçdu, qəlbim güldü
Çox istəkli nəvəm gəldi.
Həftəsonu babangildə
Qalmağına qurban olum.
İzləyirəm izlərini,
Gəl qatlama dizlərini
Buta-buta gözlərinin
Qapağına qurban olum.
Mələksifət, açıqalın,
Səni sevir, sağın, solun.
Ağlayanda dördkünc olan,
Dodağına qurban olum.
Düşmən çəpərinə daş atdın
Nəslin başını ucaltdın
Azad babanı yaşatdın
Varlığına qurban olum.
Yerinə yetsin diləyin
Şad olsun kövrək ürəyin
Səni bizə bəxş eyləyən
Xaliqinə qurban olum.
* * *
SRRİ Yazıçılar İttifaqının M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda mənə dərs deyən Rus dili müəlliməm-Korneeva İnna İllarionovnaya böyük məhəbbətlə həsr edirəm.
Gərək ürəyimi hər kəsə açam,-
Bir ülvi məxluqdan öyüd alıram.
Otuzu adlayıb
Ötsə də yaşım,
Hər dəfə yanında uşaq oluram.
Sənli günlərimi duman-çən almaz,
Ömrümün çiçəyi solmaz önündə.
Məndən küçələrdə
Dəcəli olmaz,
Məndən həlimi də olmaz önündə.
Min nöqsan görsən də, hər bir işimdə,
Çəkib qulağımı
Burmamısan heç.
Vaxt olub dərsinə gecikmişəm də
Qayıdıb üzümə
Vurmamısan heç…
Açıb qucağını Ana Vətən də.
Qəlbim də qırılmaz inamdı mənim.
Mənə ikinci bir
Dil öyrədən də,
Deməli,
İkinci Anamdı mənim.
Gərək hər ağırıya-acıya dözəm.
Böyükdür insanın
Səbri, deyirəm.
Bir rus qadınına
Anamdı, desəm,
Çatlamaz Anamın qəbri, deyirəm!..
ANA, SIZLADIM…
Sinəmin üstünə gərək daş qoyum.
Bu dərdi mən necə udum görəsən?!
Kimin dizlərinin üstə baş qoyum,
Kimin ətəyindən tutum görəsən?
Gözümdə bir damla yaş da qalmayıb.
Acı taleyimə, ANA, sızladım.
Mənim ki Analı günüm olmayıb,
Nə yaman, nə yaman Anasızladım!..
* * *
Tələbə dostum, tanınmış şair Maarif Soltana həsr olunur
Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü, “Azad qələm” ədəbi-bədii, ictimai-publisistik qəzetinin və “Ali Ziya” ədəbi-bədii, elmi-publisistik jurnalının təsisçisi və baş redaktoru
Ömrümə-günümə bir baxışıydın, Mən külək, sən isə gur yağışıydın, Çiçəkli bahardın, mən naxışıydım, İndisə baharın solub bənizi, Niyə sevəmmədik bir-birimizi.
Mən qumlu – qayalıq, sənsə səhraydın, Axı sən əzəldən mənə doğmaydın, Mən coşqun bir dəniz, sənsə dalğaydın, Yuduq sahillrdən izlərimizi, Niyə sevəmmədik bir-birimizi.
Baxır əksimiz də bulaq gözündən, O vaxtdan bizləri salıb gözündən, Beləcə, qəm çəkən eşqin izində, Qarışıq salmışıq sözlərimizi, Niyə sevəmmədik bir-birimizi.
Bir cavab tapmadıq nə sabahlara, Döndük günahlara, döndük ahlara, Ağ günlü sevgiyə geydirib qara, Həsrətə qərq etdik gözlərimizi, Niyə sevəmmədik bir-birmizi.
Neçə açılmamış sabah içində, Qovduq gecələri günah içində, Ömrümüz, günümüz min ah içində, Güldürə bilmədik taleyimizi, Niyə sevəmmədik bir-birimizi.
Bu eşqin saçını yoldu küləklər, Bu eşqin odunu aldı küləklər, Boynu bükük qaldı o xatirələr , Daha bağışlamaz bu sevgi bizi, Niyə sevəmmədik bir-birimizi. Niyə sevəmmədik bir-birimizi…
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət içisi, görkəmli şair, ədəbiyyatşünas, publisist, nasir, tərcüməçi, filoiogiya elmləri doktoru, professor
Bu gün şairlər günüdür deyirlər, – Şairlik əzablı, şairlik məşəqqətli, şairlik çətin… Şairlər ağrıyan vicdanıdı bəşəriyyətin, Şairlər döyünən ürəyidi millətin… Kim şairlər qədər dueldə öldürülüb, Kim şairlər qədər sürgün olub ki? Bu gün şairlər günüdür deyirlər – Nə vaxt şairlərin günü bir gün olub ki?! 05.06.2020
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət içisi, görkəmli şair, ədəbiyyatşünas, publisist, nasir, tərcüməçi, filoiogiya elmləri doktoru, professor
Yazdığım nəğmənin hər sözü, sətri Sənə ünvanlanıb, yoxdur əvəzin. Mənim çöl dünyamda gül-çiçək ətri, Mənim iç dünyamda sənin nəfəsin.
Nigaran qoumusan niyə, de məni? – Dağlarda dumanı, çəni görürəm. Gözümü açanda çölü-çəməni, Gözümü yumanda səni görürəm.
Yaşamaq nə gözəl, dünya nə gözəl! – Yenə də həsrətin ağlımı alıb. Yüyür gəl yanıma, duraq üz-üzə, Həmişə gözləri bağlımı qalım?
Gürcüstanın tanınmış şairi Ekatrina Suramelinin Şeirləri Azərbaycan Ədəbiyyat və Mədəniyyət Portalının Qarabağ Bürosunun rəhbəri, tanınmış şair Həyat Şəmi tərcümə edib.
Eka Surameli (gerçek adıyla Ekaterine Yılmaz Mekereşvili), Gürcü asıllı bir yazar, gazeteci ve araştırmacıdır. Özellikle Türkiye ile Gürcistan arasındaki edebi ve kültürel bağlar üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır. Kendisinin öne çıkan bazı özellikleri ve çalışmaları şunlardır: Edebi Faaliyetleri: Türk dünyası ve Gürcü edebiyatı arasındaki köprüleri güçlendiren çeviriler ve makaleler kaleme alır. Özellikle Türk şair ve yazarların eserlerinin Gürcüceye kazandırılması veya Gürcü kültürünün Türkiye’de tanıtılması süreçlerinde aktif rol oynamaktadır. ”Burada Gürcü Ruhu Çınlıyor”: 2022 yılında “Adjara” gazetesinde yayımlanan ve Gürcü kültürel mirasını konu alan çalışmalarıyla bilinir. Kültürel Elçi: İstanbul’daki Gürcü Kültür Merkezi ve benzeri kuruluşlarla iş birliği yaparak, iki ülke arasındaki sanatsal projelerde yer alan bir isimdir.
დედა ენავ *********************** დედა ენავ, სიტკბოებით გულში ჩასახლებულო, სიტყვა-სიტყვად ნაზად მოქსოვილო, სიყვარულად ქცეულო, შენით მღერის ჩემი სული, შენით ცოცხლობს გული, შენ ხარ ფესვი, შენ ხარ ფრთა, ჩემი გზის სინათლე სრული. ხმაში გიცნობ, ლოცვად გიღებ, დროთა დინებაში, შენით ვწერ და შენით ვგრძნობ სამყაროს მშვენებაში, არ დაგკარგავ, არ გაგცვლი არცერთ ენად სხვაში, შენ ხარ ჩემი იდენტობა—სული ჩემი სიტყვაში.
ე. სურამელი
Ana Dilim
Ana dilim, gözəlliyi ürəyimə hopmuş, Heca-heca zərafətlə hörülmüş, Sevgi olmuş… Səninlə nəğmə söylər ruhum, Səninlə vurar qəlbim, Sən kökümsən, qanadımsan, yolumun aydınlıq işığısan, səsimdə səni tanıdım, Dua kimi qəbul etdim zaman içində, Səninlə yazar, Səninlə hiss edərəm dünyanın gözəlliyini, Səni itirmərəm, Heç bir dilə dəyişmərəm, Sən – mənim kimliyimsən, ruhumun səsindəki yansımasısan.
Çevirən: Həyat ŞƏMİ
Დედას ************** დედის დღეა — დილა ნათობს, ნაზი სხივი იშლება, შენი სითბო გულში ცოცხლობს, მადლი ციდან იღვრება.
შენი სიტყვა — წმინდა ლოცვა, სულს სიმშვიდით ამკობს ნაზად, შენი მზერა — თბილი ცეცხლი, სიყვარულით მანათობად.
შენი გული — ოქროს ტაძრად მარად რწმენით აშენდება, შენი სული — ნაზი ნოტად სიყვარულში აჟღერდება.
შენი ხელი — ბედის გზაზე სინათლედ რომ დამენთება, შენი ღიმილი — ჩემი ცისკენ იმედივით აიწევა.
დედა — სიტყვა, ზეცის სუნთქვა, წმინდა მადლი, მარად ნათი, შენ ხარ ჩემი სიხარულის უკვდავების ნაზი ხატი.
გილოცავ დღეს — სიყვარულით გაბრწყინებულს, თბილს და დიადს, შენ ხარ ჩემი გულის ვარდი Სახელად კი სიცოცხლე გქვია .
03.03.2026
Ე სურამელი
Anama
Analar günüdür – səhər aydınlanır, nazlı bir işıq yayılır, Sənin istiliyin qəlbimdə yaşayır, lütfün göydən tökülür… Sözün — müqəddəs bir dua kimi, ruhumu hüzurla bəzər zərif-zərif, Baxışın – işıqlı bir atəş kimi sevgiylə aydınladır içimi, Qəlbin altun bir məbəd kimi, sonsuz imanla yüksəlir, Ruhun narın bir not kimi, sevgiylə əks olunur, Əlin – tale yolumda yanar bir işıq, Gülüşün göylərə doğru ümid kimi yüksələn yaraşıq. Ana – tək kəlimə, göyün nəfəsi, müqəddəs lütf, əbədi işıq. Sən mənim sevincimsən, ölümsüz və narın surət… Bu gün sənin günün- sevgiylə parlayan, isti və uca, Ana! Sən mənim qəlbimin gülüsən, Adın isə Həyatdır, həyat.
E. Surameli Çevirən: Həyat ŞƏMİ (Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Fərdi Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının QARABAĞ Bürosunun Rəhbəri )
Elizabetta Bagli Azərbaycan oxucusu üçün yeni addır. Romada doğulub və Madriddə yaşayır. Şair-yazar, radio müxbiri, tərcüməçi, çox sayda beynəlxalq kültür dərnəklərinin təmsilçisidir. Roma və Latsio bölgələrinin mədəniyyətini tanıtmaq məqsədiylə qurulan LATİUM dərnəyinin rəhbəridir. Bir çox beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüş şair və yazardır. Bu gün Elizabetta Baglinin iki şeirini Dos.Dr. Həyat Şəminin tərcüməsində oxucularımıza təqdim edirik. Davamı olacaq…
MƏN KİMƏM?
Hərdən özümdən soruşuram: Mən kiməm?
Bir çinar ağacının yarpağı kimiyəm küləklərin arxasınca qaçan, budaqlara tutunur qurtulmaq üçün əllərim, Uçuş sevdası şəklində acı çəkməkdə içim-çölüm… Və istəmədən həvəssizcə düşürəm.
Bir yay buludu kimiyəm, ağappaq, pambıq kimi və parlaq. Küləyin mənim üçün cızdığı yollar boyunca qaçıram… Biçimlər icad edirəm, işık və kölgə oyunları yaşayaraq, sonra istəmədən dağım-dağım dağılıram.
Yer üzünün qoxusuyam, fırtınadan sonrakı kəskin və güclü… Yeni rənglərə bürünür, yeni davalara girirəm, Çıxarıram dadını üfüqlərin çiçək açmasının, bilinməyən limanlarda yaşayıram, başqa yaşamları hiss edirəm hər yerimdə, özümü arayıram…
Mən kiməm?
Bitməmiş bir kitabam, çoxdan yazılmış olanın başlanğıcıyam.
DİNLƏ!
Şeytanlıqda təlim görmüş insanların saysız-hesabsız palitrasındakı tullantı cənnətindən su içməyən, susuzluqlarını qanlı göz yaşlarıyla doyuran parçalanmış səslərin, çiçəklərin ölkəsini dinlə!
Ağrı, çamur, aşağılanmalar arasında Öz-özlərini mühakimə edənlərin daşlarını dinlə, gör necə nifrət edirlər, gör nələr aşılayırlar vücudlara, beyinlərə, bütün kimliyi yox edib, məhrum edənləri…
Savaş yolları boyunca kinayəli yerişindən çıxan, göz qamaşdıran qollarıyla bu tozu dinlə! Hirslə yuvaları yıxan, evləri pərişan edən, bu köhnə iştahı dinlə! Onun ölümcül hirsi bir mədəniyyəti basdırmada, xəbərin olsun, adam!
Dinlə, ey insan! Əllərin doğulandan sülhü yaratmaq üçün, niyə alovlara sərxoş olursan? Niyə diktatorluqları və ölümləri gözləməkdən xoşlanırsan? Yaşamaq, sevmək üçün azad olaraq doğulmuşkən… Niyə?
Dinlə, ey insan! Bu payızda yaşa gözlənilən o canlı işık partlamalarını! Ver bütün dünyaya ümidi və sağlıqlı diləkləri. Nə qədər sürəcəkdir, Bir saat? Bir gün? Bir ay, yoxsa bir il?
Xeyr! Sənin sonsuzluq istedadın var!
Tərcümə: Həyat ŞƏMİnindir (Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Fərdi Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının QARABAĞ Bürosunun Rəhbəri )
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının Baş redaktoru.
Bir şeir ağrıyır içimdə hərdən, Dinib yatızdırır məni sözləri. Hərdən darıxdırır,qəfildən susur. Bir qadın dilində layla səslənir: “Laylay, balam ,a layla..”
Batıb qızılgülə yuxu tapardım, Şirin yuxularım dadından çıxıb. Başımı qoyduğum qadın dizində oxşanan saçlarım yadımdan çıxıb. “Körpə quzum, a layla..”
Hardansa bir qadın düşür yadıma. Əlində saçlarım- çələng dəstlənir. Əlçatmaz,ünyetməz divarlarımda Bir qadın cismində xərçəng bəslənir: -“Sən get şirin yuxuya…”
Qəfildən yuxumda oxuyan qadın! Qəlbimdə inləyən incə səs nədir?! İndi yaddaşımda laylan qocalır, Yaşlanıb içimdə ağı səslənir:
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Birdən darıxdım- qəfil, Birdən gördüm səninçün Lap ürəyim tökülür. Bilmədim hara qoyum Bu dağınıq, bu tifil Ayrılığın yükünü? Niyə getdin ki, niyə? Uzaqlarda nə vardı? Üç-beş günlük dünyaydı də, Yaşasaydıq, nolardı?! Bir sadə məhəbbəti Mürəkkəbə çevirdin. Səni nə vaxt xatırlasam- Məyusluq! Məni nə vaxt xatırlasan, Deyəcəksən: “Sevirdi”
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
İndən belə nə mənası, Az elədin, çox elədin. Sən də belə sehrbazsan, Öz-özünü yox elədin.
Gün batdı, Ayam özümə, Səhvəm, cəzayam özümə. Gül kimi payam, özümə Gör kimi qucaq elədim!
And deyilsən, içim səni, Yol verdin ki, keçim səni. Saxlamağa gücüm səni Çatardı, uzaq elədim.
Bahar yelləri əssin hər səhər, yayılsın elə bizim nəğmələr. Pıçıldaşın siz, şehli yarpaqlar, sizin də öz diliniz var. Sevinsin ürəklər, çəməndə çiçəklər, gül açsın arzular, istəklər.
Qarışsın daim ürək-ürəyə, külək mahnıya, mahnı küləyə, arzu-arzuya, gülüş sevincə qoy qarışsın dostlar, öncə. Ay yağan yağışlar, mehriban baxışlar, bir gülüş min sevinc bağışlar.
Hər bulağın öz zümzüməsi var, hər körpə quşun öz nəğməsi var. Gəl ay körpə quş, gəl sərin bulaq, nəğməmizi bir oxuyaq. Bu ellər oxusun, bülbüllər oxusun, nəğməli ürəklər, könüll
Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının təsisçisi və direktoru.
Azərbaycan xalqının ümummilli lideri, görkəmli ictimai-siyasi xadim, dahi şəxsiyyət Heydər Əliyevin əziz xatirəsinə!!!
Sən zülmət gecələrin bir ümid çırağısan, Sən elin ağsaqqalı, sən yurdun dayağısan, Sən hürriyyət sədası, azadlıq sorağısan, Hər qarışda izin var, bu izi silmək çətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Vətənin hər daşını sevginlə naxışladın, Bu yurda kəc baxanın yolunu yoxuşladın, Sən qalan ömrünü də xalqına bağışladın, Əbədiyyət rəmzi var kökündə bu ülfətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Əshabi-kəhf timsallı neçə pirlər burada, Hər qayanda qorunur neçə sirlər burada, Sənə yön çevirdilər “91-lər” burada, Bir daha bəlli oldu xalqına sədaqətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Sən haqqa arxa durdun, əsarətə yox dedin, Acın dərdini bilməz heç bir zaman tox, dedin, Oyan, ey ulu millət, qaranlıqdan çıx dedin, Aydınlıq nuru qonsun üzünə məmləkətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Bu dövlətin qırılmaz təməlində yaşarsan, Ən müqəddəs, ən ülvi əməlində yaşarsan, Vətən sevdalıları cəm elində – yaşarsan, Xalq görür bəhrəsini çəkdiyin hər zəhmətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Sənə xalq məhəbbəti sonsuz – dərindən dərin, Yüksəliş müjdəlidi hər açılan səhərin, Daha yolu rəvandı aşılmaz zirvələrin, Bütün dünya çevirib yurduma öz diqqətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Ən böyük əmanətin İlham Əliyev bizə, Bir də müqəddəs Vətən – doğma ocaq, ev bizə. Onunçün o, qatır ki, gecəsini gündüzə, Heç zaman laxlamasın özülü bu qüdrətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Azərbaycan – Türkiyə qardaşlıq nümünəsi, Bütün cahan bir ola boğa bilməz bu səsi, Hələ qarşımızdadır Qarabağ təntənəsi, Ürəyində gömərik düşmənin bəd niyyətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
And içirik günəşin sübh doğan çağına, And içirik qan ilə boyanan torpağina, And içirik üçrəngli müqəddəs bayqağına, Kokünü kəsəcəyik hər zülmün, hər zillətin, Sən ulu öndərisən bu xalqın, bu millətin.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident mükafatçısı, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının BAKI Bürosunun Rəhbəri
Ölsəm, heykəl olacam, Hələ sağam, gör məni. Qucağım istidir, gəl– Soyutmamış gor məni. Neynirəm sonra gəlsən? Bəlkə sonra olmadı. Bəlkə görüşmək üçün Bir də zaman qalmadı.
Deyəcək sözlərini boxça elə, Gəldiyin yolları baxça elə…
Ölsəm, heykəl olacam, Hələ sağam, sev məni. Gecənin bir yarısı Aparmamış div məni, Gizlətməmiş qəsrində əjdahalar – Sən gizlət məni, Vaxt yoxdur, Heykəl edəcək həsrət məni…
Pay tut şirinliyindən, İçimə çəkim şirin iyindən…
Ölsəm, heykəl olacam, Hələ sağam, tap məni. Anam-atam öpməyib, Sən sarıl, sən öp məni. Ağlayım uşaq kimi, kirit, anam ol, Dostum ol, yarım ol, sonam ol.
Heç nə istəmirəm ki, bircə doğma qucaq… Aldat məni, De ki, yaxşı olacaq…
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Bircə sən keçməmisən, Nələr keçib aradan… Bir dönüb baxmadın da, Görəsən, sağaldımı Mən açdığım yaradan?! Susdumu gözündəki Hüznün səsi, gileyi? Səni belə bilməzdim, Bilməzdim ee, nə deyim?! Dərd yığındı, dərd qoşundu, Bacarmıram, tək deyil ki. Səni görməmək, duymamaq, Səni hətta düşünməmək Unutmaq demək deyil ki. Qaçmaqdı, hər şeydən qaçmaq, Çölündəki səssizlikdən, İçindəki küydən qaçmaq. Qaçmaq, yorulmaq, dayanmaq Və adını yuxu qoymaq Və o yuxudan oyanmaq!
“Gənc Ədiblər Məktəbi”nin müdavimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüd fondunun təqaüdçüsü, Azərbaycanın Mədəniyyət və Ədəbiyyat Portalının GƏNCƏ Bürosunun Rəhbəri
Bir az mənəm, bir az da mən deyiləm, Görsən, tanıyardın, yoxsa yox məni? Qırılmışam, bircə qırıq qalmışam, Gözündə böyütmə belə çox məni.
O gün səni gördüm, o gün uzaqdan Vuruldum, çıxıldım, azaldım yenə. Məndən olsa idi duyğularımın Cəmini, fərqini yozardım sənə.
Ayağım altına uzanan yolun Gördüm, ömrü, günü gödəldi, deyim. Məni yaman ağrıdırdı xatirən, – Qoy yeri düşmüşkən nə gəldi deyim.
Qoy deyim ki, bu tüfeyli yalnızlıq Uzun çəkir, bir kəsə yol tap, qayıt. Aramızdan keçən vaxtı düşünmə, Təzələnək, bir təzə yol tap, qayıt..
Məni əzabdan qurtaran, içimdə rahatlıq yaradan, məni özüylə aparan sözə alışan sükutum.
Mən səni sevdim, sevirəm, şəninə alqış deyirəm – başı qarışan sükutum, susan-danışan sükutum.
Sükutlu gecə
Göy üzü aram-aram ulduzları qoparır. Qolun boynuna salıb bulud ayı aparır.
Yuxumu itirmişəm bu darıxan gecədə. Əlin qoynuna qoyub mürgü vurur küçə də.
Ruhumu oyatmağa bir təbəssüm bəs edər. Umudum əllərimdə sabahıma yol gedər.
Bu sükutlu gecədə o sevdiyin mahnını sənin təki oxudum əyilib ürəyimə.
Qəm havası
Bir Ay doğar yorulan buludlar arasından. Bir Ay doğar, işıqlanar gecələr. Əllərimi, qollarımı görərəm, sənə gedən yollarımı görərəm. Qəribsəyən gecədə yolların yanağından tək ağlayan qəribin göz yaşını silərəm. Daş qolları qaldırıb oynayaram içimdəki qəm havanın pəsinə, diksinərəm lal sükutun səsinə. Nə deyəsən, gecənin bir küncündə için-için oynayan bu Allah bəndəsinə…
Gecənin sükutu
İşıqları o sönməyən tək evin pəncərəsin bir göyərçin döyəcək, dimdiyində gətirdiyi məktubun hər sözündən sənin ətrin gələcək.
O ətirdən yuxu qalmaz gecədə, O gecəni xatirələr alacaq. O gecənin sükutunu pozacaq adam gəlib düz önündə duracaq.
Gözlərinə dikiləcək iki göz, Gözlərində o gözlərin öpüşü. Lal divarlar yaddaşına köçürər pərdələrin izlədiyi görüşü.
Bu gecəyə lap ömrünü verərsən. Yalvararsan qaranlığa ilk kərə. Bir ismarış göndərərsən Günəşə: “Nə olar, sabah sən yuxula, yat”, – deyə.
Göz yaşı
Səsində sözlər üşüyür, baxışında baxışlar. Axır, ovcuma axır gözlərindən yağışlar.
Bu sükutun içində döyür məni hıçqırıq, Cüt dodaqlar qapalı, hardan gəlir qışqırıq?!
Əlimdə əl danışır, gözlərində baxışlar. Əyil, bir ovcuma bax. Barmağımız boğulur, …damcı-damcı yağışlar.
Sevdirmə mənə
İlahi, bu qızı sevdirmə mənə, pozma gecələrin sükut səsini. İlahi, bu qızı sevdirmə mənə, Bu qız dəli edər gecələrimi.
Bu qız dəli edər gecələrimi. Səsimə səs verən Ay da yox olar. O ağ buludların gözləri dolar, Otağın düzəni dəm-dəm pozular.
Otağın düzəni dəm-dəm pozular, Üzüm qara olar gecə yanında. Səssizlik özünü gecədən asar, Sakit gecələrin sükut anında.
Sakit gecələrin sükut anında, Mənli gecələrin adı hallanar. Daha gecələrim bakirə qalmaz, Pərdələr çəkilər, qapı bağlanar…
Sükut
Qaranlıq gecələrin qara sevdalarında yenə sərxoş küləklər üst-başımı arayır. Nə gecəyə Ay doğur, nə də bağlı qapılar bir anlıq aralanır. Bu gecəki sükutda kimsə könül qapısın üzümə açacaqsa, kimsə “gəl, gəl”, – söyləyib, gözümə baxacaqsa, halından sərxoş külək bir anlıq dayanacaq, sükut da dağılacaq.
Milyon-milyon insanın hərəsində bir ürək, hər ağızda bir dua, hər ürəkdə bir dilək.
qapımın kandarında qapımı döyməyənin hənirtisin duyuram bu sükutun içində.
Bu gecə Ay danışdı kölgələrin halını, pəncərəyə yapışan baxışların sayını.
Bu yuxusuz gecədə xatirələr oyaqdı, sabahlara ümidli, xəyallara dayaqdı.
Bu gecənin sükutun pozmağa haqlı adam. Hənirtisiz gəzirəm bu sükutun içində. Qaranlığın yerişi çubuqsuz kor yerişi. Nə bir baxış görünür, nə uzanan soyuq əl. Sən ayrı bir aləmdə, səs qaranlıqtək susur. Ay gizlənən gecədə nə səmada bir Ağ yol, nə yerdə görünən var. Udur bizi qaranlıq uzanan dərə kimi. Aparır uzaqlara sahibsiz bərə kimi. Sənsizlikdə hər şey Sual…
Sənsizlik havası
Apardın hər şeyi, apardın özünlə. Küləklərə qoşulub sözlərimi apardın. Sənə zillənən baxışları apardın, buludları, yağışları apardın, ruhumun rahatlığını, gecənin addım səsini, sənə bağlı yaddaşımı apardın.
Unutdum sevgi dolu nəğmələri, baxışlarda kəlmələri.
Sükut qəfil elə qışqırdı ki, bir anın içində öldü gecənin sevinci, dalğalar geri döndü, Ay da küsüb getdi, qərib bir sakitlik… İşıqlı nə vardısa, çevrildi xatirələrə. İtdim qaranlığın boşluğunda, sükutun əli ağzımda…
Sənsizlik havası
Apardın hər şeyi, apardın özünlə. Küləklərə qoşulub sözlərimi apardın. Sənə zillənən baxışları apardın, buludları, yağışları apardın, ruhumun rahatlığını, gecənin addım səsini, sənə bağlı yaddaşımı apardın.
Unutdum sevgi dolu nəğmələri, baxışlarda kəlmələri.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində bu gün sizlərə Aysel Nəsirzadənin şeirləri təqdim edilir.
Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.
Xoş mütaliələr.
ŞEİR VAXTI
AYSEL NƏSİRZADƏ
Bir gecədə bütün ailəsini itirən uşağın
Mərhəmətli ürəyində ümidi sağdır.
Taxtadan tüfəng düzəldib özünə
yazıb üstünə:
“Qorxmayın, bu, oyuncaqdır”.
***
Qəfil göy guruldadı, gecənin zülmət bağrında
yağış deyil, mərmi idi göydən yağan.
Can alırdı uşaqlardan…
qadınlardan…
qocalardan…
O zülmət gecənin səhəri
Doğa bilmirdi yer üzünə Günəş
Arından.
***
Bir divarın üstündə
rəngli boyalarla çəkilmişdi
“evə dön” yazısı –
amma nə ev qalmışdı,
nə evə dönəcək insan,
nə də o yazını yazan.
Ölüm boylanırdı o rəngli yazıdan.
***
Uzaqdan bir qadın baxır donuq baxışlarıyla
bir əlində qanlı köynək,
bir əlində oyuncaq gəlincik,
gözlərində yaş,
ürəyində nakam arzuları…
Ağı deyirdi dilinin altında:
“güllə deyil,
haqsızlığa susmaq öldürür insanları”.
***
Sükut qanadlı kəpənək,
səni gördüm bu səhər
yanağına şeh düşmüş
zanbağın ağuşunda.
Qanadlarının üstündə səssizcə
duyulurdu rənglərin pıçıltısı.
Sən – ayın mavi kölgəsi,
günəşin işıq seli.
Sükuta qərq olmuş o ipək qanadların
ürəkdəki arzuların şeir dili.
Bir insan ömrünün hekayəsi gizlidir
sənin həyat mübarizəndə.
Bir ömrün təbəssümü var
bir nəfəslik ömründə.
YENƏ DƏ MƏN QALİBƏM!
Daha nağıllardakı xoxanlardan qorxmuram, ana!
Həyat çox bəzəkli-düzəklisin çıxardı qarşıma.
Daha mən də nə Cırtdanam, nə şahzadə,
Nə də ki yatmış gözəl.
Dönüb oldum yeddi başlı əjdaha –
Öldürdülər, dirildm,
Ağlatdılar, kiridim.
Uzaqlaşdım hər kəsdən,
Yazdım öz hekayəmi, özüm də başına keçdim.
Onları ”böyütmədim” gözümdə,
Dedim cılız qalsınlar, daha betər olsunlar,
Həyatı rəqib seçdim.
Davam da onunladır, müharibəm də, mübarizəm də…
Dərdlə bükdükcə belimi, tutub ürəyimdən ayaqlandım,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində bu gün sizlərə Günay Mirinin hekayəsi təqdim edilir.
Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.
Xoş mütaliələr.
GUNAY MİRİ
“GÖY PENCƏK”
Havalar qəflətən soyudu; göy üzünü qara buludlar aldı, acı külək əsdi.
Məktəb çantamı yığıb pəncərədən həyətə boylandım. Üşüyürdüm. Ayağımın birini götürüb, o birini qoyurdum. Bu soyuqda məktəbə necə gedəcəyimi düşünürdüm. Hirsimdən qəhər məni boğurdu.
Anam ayağına kündə bağlanmış məhbus kimi ağır addımlarla həyətdən evə tərəf gəlirdi. Əlində nəsə bir bükülü var idi. Qapı cırıldadı. Anam otağa girib qapını bağladı. Susub mənə xeyli baxdı, sonra bir neçə addım atıb əlindəki bükülünü çəkinə-çəkinə mənə uzatdı…
O gün ömrümdə birinci dəfə anama cavab qaytardım; hikkə ilə, səsimi qaldırmaqla, sifətimi bozartmaqla. “Mən qız jaketi istəyirəm!” deyib bağırdım, anamın mənə uzatdığı göy pencəyi üstünə tolazladım. Pencək anama dəyib döşəməyə düşdü. Anam Tibet kahinləri kimi sonsuz təmkinlə pencəyi yerdən qaldırdı, mülayim səslə astadan dedi:
Qızım…
Nə qızım!? – onun sözünü ağzında qoyub kükrədim, – mən oğlan pencəyi geyməyəcəyəm!
Yad oğlan pencəyi deyil, mənim balam, qardaşının pencəyidir. Vallah, heç bilinməyəcək. Təki canın isti olsun, – anam pencəyi sığallayıb pilə kimi yumşaq səslə dedi. – Neyləyim axı? Atan qayıtsaydı, alardı, – anamın səsi kallaşdı.
Anamın təbəssümü çoxdan yadırğamış yaraşıqlı sifətinə hopmuş əlacsızlıq hissi kürümü yatırdı. Pencəyi alıb o üz-bu üzünə çevirdim. Hirsimi zorla boğub pencəyi əynimə keçirdim.
Məktəblə evimizin arası on beş dəqiqəlik yol idi. Dərsə hamıdan tez getmək qərarına gəldim. Çantamı belimə şəllədim. Pencəyin ətəklərini çantanın altına yığdım ki, görünməsin. Çox adam görməsin deyə, ara yola buruldum. Gedə-gedə hər addımıma bir cümlə deyib özümü sakitləşdirirdim: “Heç kim sənə fikir vermir. Belində çanta var. Çanta pencəyin ətəklərini yellənməyə qoymur. Heç kim səni görmür. Çanta belini tutub. Pencək geydiyin bilinmir”.
Darvazadan girəndə də, məktəb binasının giriş qapısını açanda da mənə baxan olmadı. Sinfə keçib çantanı partamın üstünə atdım, pencəyi cəld soyunub astarına çevirdim, gedib asılqandan asdım.
Sinif yoldaşlarım ikibir-üçbir sinfə doluşdular. Qızlar isti jaketlərini, oğlanlar gödəkcələrini soyunub sinif otağının arxa divarına bərkidilmiş asılqandan asdılar.
Dərsin ortasında karandaşımı qəsdən yerə atdım ki, gözucu asılqana baxım. Baxdım. Qızlardan kiminsə yaşıl yun jaketi mənim göy pencəyimin üstündəki ilgəyə keçirilmişdi. Jaketin altından bir qarış sallanan astar qolları saymasaq, pencəyim görünmürdü! Dərindən nəfəs aldım.
Son dərsdə bərk həyəcanlandım. Tanrıya yalvardım ki, zəng çalınan kimi müəllimə jurnalı götürüb getsin. Getsə, uşaqlar basabasla paltarlarını götürər, evə cumarlar, mən də rahatca pencəyimi çantamın altında gizlədib evə gedərəm… Amma yox, istədiyim kimi olmadı, ola bilsin, acı küləyin vıyıltısı ünümü Tanrıya çatmağa qoymadı; dərs bitdi, zəng çalındı, uşaqlar bir-bir asılqandan paltarlarını alıb geyindilər, jurnalda qeydlər aparan müəllim ilə sağollaşıb sakitcə sinifdən çıxdılar.
Asılqanda astarı parıldayan pencəyim tək qaldı. Müəllim başını qaldırıb mənə baxdı, acıqla evə niyə getmədiyimi soruşdu. “Sabahkı dərsin tapşırığını edirəm, müəllim, küləkdir, qorxuram, evdə işıqlar sönə, sabah dərsə hazırlıqsız gələm” – səsim titrəyə-tirəyə cavab verdim. Müəllim dilinin altında nəsə dedi, dediklərini eşitməsəm də, anladım ki, bəhanəm tutub.
Müəllim qəflətən başını qaldırıb asılqana baxdı. Ürəyim guppuldadı. Üzümü dəftərin vərəqi ilə cəld örtdüm. Müəllim sürətlə asılqana yaxınlaşdı, pencəyimi alıb baxdı, pencək əlində pəncərəyə tərf getdi, pəncərəni açıb məktəbin darvazasına tərəf gedən uşaqları çağırdı:
Hansı huşsuz pencəyini sinifdə unudub?!
Uşaqlar devikdilər. Oğlanlar bir-birinə baxdılar. Qızlar gülüşdülər. Müəllim “Heç nə başa düşmədim” mızıldanıb başını buladı, pəncərəni bağlaylb jurnalı yazmağa davam etdi. İşini bitirib zərblə jurnalı qapadı. Durub qapıya tərəf getdi. Cəld ayağa durub müəllim ilə sağollaşdım. O, “sağ ol”umu almadan qapını arxasınca bağladı.
Qapıya boylana-boylana ürkək addımlarla asılqana tərəf getdim. Bir əlimdə çanta, o biri əlimdə astar üzünə çevrilmiş göy pencək, dəhlizdən güllə kimi keçdim.
Həyətdə heç kim yox idi. Pencəyi çevirib əynimə keçirdim, ətəklərini çantanın altına yığdım.
Narın yağış başladı. Yenə əsas yoldan ara yola dönmək isatədim, amma bu yağışda ara yolun palçıq olacağını yadıma salıb fikrimdən daşındım. Bir neçə dəqiqə sonra narın yağış damcıları irilənib leysana çevrildi. Adamlar leysandan qorunmaq üçün daldalığa çəkildilər. Küçə boşaldı. Pencəyimin ətəklərini açıb yelləyə-yelləyə, ayaqlarımı gölməçələrə çırpa-çırpa evə tərəf getdim. Gedə-gedə hər addımıma bir heca salıb deyirdim: Ana, məni bağışla!
Evimizin eyvanında anamla qarşılaşdım. O, saçımdan alnıma, alnımdan yanaqlarıma süzülən mirvari damcılara, xoşbəxtlik saçan çöhrəmə baxıb gülümsədi. O an anladım ki, anamın bir anlıq təbəssümü insanların min qınağından üstündür!
